Bài giảng Tội phạm máy tính

Bài giảng Tội phạm máy tính có nội dung trình bày về khái niệm về tội phạm trong lĩnh vực CNTT, thực trạng tội phạm trong lĩnh vực CNTT, cơ sở pháp lý về tội phạm trong lĩnh vực CNTT, các hình thức phạm tội trong lĩnh vực CNTT, những vấn đề đặt ra của tội phạm trong lĩnh vực CNTT.

Trang 1

TỘI PHẠM MÁY TÍNH

Trang 3

1. Khái ni m v t i ph m ệ ề ộ ạ

trong lĩnh v c CNTT ự

Trang 4

- Theo B T pháp M :ộ ư ỹ T i ph m trong lĩnh v c công ngh thông tin là “ộ ạ ự ệ b t ấ

c hành vi vi ph m pháp lu t hình s nào có liên quan đ n vi c s d ng các ứ ạ ậ ự ế ệ ử ụ

hi u bi t v công ngh máy tính trong vi c ph m t i ể ế ề ệ ệ ạ ộ ”.

- Theo t đi n Bách khoa Công an nhân dân Vi t Nam ừ ể ệ

“Lo i t i ph m s d ng nh ng thành t u m i c a khoa h c – k thu t và công ạ ộ ạ ử ụ ữ ự ớ ủ ọ ỹ ậ ngh hi n đ i làm công c , ph ệ ệ ạ ụ ươ ng ti n đ th c hi n hành vi ph m t i m t ệ ể ự ệ ạ ộ ộ cách c ý ho c vô ý, gây nguy hi m cho xã h i. Ch th c a lo i t i ph m này ố ặ ể ộ ủ ể ủ ạ ộ ạ

th ườ ng là nh ng ng ữ ườ i có trình đ h c v n, chuyên môn cao, có th đo n r t ộ ọ ấ ủ ạ ấ tinh vi, khó phát hi n. H u qu do lo i t i ph m này gây ra không ch là nh ng ệ ậ ả ạ ộ ạ ỉ ữ thi t h i v m t kinh t , xã h i mà nó còn xâm ph m t i an ninh qu c gia.” ệ ạ ề ặ ế ộ ạ ớ ố

1. Khái ni m t i ph m trong lĩnh v c ệ ộ ạ ự

CNTT

Trang 5

- Theo t ch c C nh sát hình s qu c t INTERPOL ổ ứ ả ự ố ế thì s d ng “ử ụ khái

ni m t i ph m công ngh cao ệ ộ ạ ệ ” là hành vi vi ph m pháp lu t hình s , do ạ ậ ự

ng ườ i có năng l c trách nhi m hình s s d ng thi t b s , máy tính và ự ệ ự ử ụ ế ị ố

m ng máy tinh làm công c , t n công trái phép vào website, c s d li u, ạ ụ ấ ơ ở ữ ệ máy tính, m ng máy tính m t cách c ý ho c vô ý, ho c s d ng thi t b s , ạ ộ ố ặ ặ ử ụ ế ị ố

m ng máy tính đ th c hi n các hành vi ph m t i khác, xâm ph m đ n an ạ ể ự ệ ạ ộ ạ ế ninh qu c gia, tr t t an toàn xã h i, gây nguy hi m cho xã h i, quy n và l i ố ậ ự ộ ể ộ ề ợ ích h p pháp c a t ch c và công dân ợ ủ ổ ứ

CNTT

Trang 6

- T i ph m s d ng công ngh cao ộ ạ ử ụ ệ chia làm 2 lo i: ạ

+ T i ph m v i m c t n công là website, c s d li u c a máy tính ộ ạ ớ ụ ấ ơ ở ữ ệ ủ

ho c m ng máy tínhặ ạ

+ T i ph m “truy n th ng” s d ng công ngh caoộ ạ ề ố ử ụ ệ

CNTT

Trang 7

Th o lu n ả ậ

So sánh gi a ữ

t i ph m trong ộ ạ lĩnh v c CNTT ự

v i t i ph m ớ ộ ạ thông th ườ ng?

Trang 8

2. Th c tr ng v t i ph m ự ạ ề ộ ạ

Trang 9

2. Th c tr ng t i ph m trong lĩnh v c ự ạ ộ ạ ự

CNTT

Theo k t qu kh o sát c a VNCERT trong năm 2010, v i trên 2 ngàn phi u ế ả ả ủ ớ ế

kh o sát và 420 t ch c tr l i cho k t qu sau ả ổ ứ ả ờ ế ả (ngu n VNCERT) ồ :

Các lo i t n công m ng tínht 1/2009 đ n ạ ấ ạ ừ ế

12/2010

Trang 11

+ 450 v vi c, 1.230 đ i tụ ệ ố ượng do Công an các đ a phị ương.

+ T ng thi t h i lên t i ổ ệ ạ ớ hàng ch c nghìn t đ ngụ ỷ ồ

l Báo cáo c a T p đoàn Bkav cho bi t, trong năm 2015, virus máy tính gây ủ ậ ếthi t h i đ i v i ngệ ạ ố ớ ười dùng Vi t Nam có giá tr lên t i ệ ị ớ 8.700 t đ ngỷ ồ , cao h n so v i m c 8.500 t đ nơ ớ ứ ỷ ồ g năm 2014

Trang 12

2. Th c tr ng t i ph m trong lĩnh v c ự ạ ộ ạ ự

CNTT

- Báo cáo c a hãng b o m t Kaspersky và Symantec cho bi t: ủ ả ậ ế

• Vi t Nam đệ ược x p ế đ ng th 3 ứ ứ sau Nga và n Đ v s ngẤ ộ ề ố ười dùng di đ ng b mã đ c t n công nhi u nh t trên th gi iộ ị ộ ấ ề ấ ế ớ

• Th 6 ứ trên th gi i v s lế ớ ề ố ượng đ a ch IP trong nị ỉ ước được dùng trong các m ng máy tính ma t n công nạ ấ ước khác

• Th 7ứ trên th gi i v phát tán tin nh n rác (gi m 1 b c so tháng ế ớ ề ắ ả ậ11/2013) và đ ng th 12 trên th gi i v các ho t đ ng t n công ứ ứ ế ớ ề ạ ộ ấ

m ng.ạ

Trang 13

Th o lu n ả ậ

Nguyên nhân nào

d n đ n tình hình ẫ ế

t i ph m s d ng ộ ạ ử ụ công ngh cao x y ệ ả

ra liên t c nh ụ ư

hi n nay? ệ

Trang 14

3. C s pháp lý v t i ph m ơ ở ề ộ ạ

Trang 15

3. C s pháp lý v t i ph m trong ơ ơ ề ộ ạ

lĩnh v c CNTT ự

Theo b lu t hình s s a đ i năm 2009, t i danh liên quan đ n máy ộ ậ ự ử ổ ộ ế

tính, m ng máy tính, g m các đi u:ạ ồ ề

Trang 16

lĩnh v c CNTT ự

Nh ng đi m m i c a B lu t Hình s 2015 v nhóm t i ph m công ữ ể ớ ủ ộ ậ ự ề ộ ạ

ngh thông tin và m ng vi n thôngệ ạ ễ

- Th nh t, ứ ấ b sung thêm và c th hóa 5 t i danh m i v T i ph m trong ổ ụ ể ộ ớ ề ộ ạlĩnh v c công ngh thông tin (CNTT) và m ng vi n thông: đi u 285, 291ự ệ ạ ễ ề294

- Th hai, ứ s a đ i, b sung l i 5 t i danh v t i ph m trong lĩnh v c CNTT ử ổ ổ ạ ộ ề ộ ạ ự

và m ng vi n thông t Đi u 286290ạ ễ ừ ề

- Th ba, ứ tăng cường, m r ng áp d ng ch tài ph t ti n là hình ph t chính ở ộ ụ ế ạ ề ạ

áp d ng đ i v i nhóm t i ph m trong lĩnh v c CNTT và m ng vi n ụ ố ớ ộ ạ ự ạ ễthông

- Th t , ứ ư c th hóa d u hi u h u qu thi t h i t i t t c các t i danh qua ụ ể ấ ệ ậ ả ệ ạ ạ ấ ả ộcác tính ti t tăng n ng trách nhi m hình s ế ặ ệ ự

Trang 17

lĩnh v c CNTT ự

Nh ng đi m m i c a B lu t Hình s 2015 v nhóm t i ph m công ữ ể ớ ủ ộ ậ ự ề ộ ạ

ngh thông tin và m ng vi n thôngệ ạ ễ

- Th năm, ứ s a đ i, b sung m t s quy đ nh m i v h u qu thi t h i t i ử ổ ổ ộ ố ị ớ ề ậ ả ệ ạ ạkho n 2 liên quan đ n ”T i đ a ho c s d ng trái phép thông tin m ng ả ế ộ ư ặ ử ụ ạmáy tính, m ng vi n thông” (Đi u 288)ạ ễ ề

- Th sáu, ứ s a đ i, b sung m t s quy đ nh m i v ”t i s d ng m ng ử ổ ổ ộ ố ị ớ ề ộ ử ụ ạmáy tính, m ng vi n thông, phạ ễ ương ti n đi n t th c hi n hành vi chi m ệ ệ ử ự ệ ế

đo t tài s n” ạ ả

Trang 18

4. Các hình th c ph m t i ứ ạ ộ

Trang 19

4.1. T i phát tán virus, ch ộ ươ ng trình tin

Trang 20

h c có tính năng gây h i ọ ạ

lCác th đo n cài virus, ch ủ ạ ươ ng trình đ c h i: ộ ạ

ü Cài virus vào nh ng ng d ng ph bi n trên nh ng website có ữ ứ ụ ố ế ữ

lượng truy c p l nậ ớ

ü Phát tán virus t các website chính th ngừ ố

ü L a ngừ ười dùng cài đ t các ng d ng gi m o nh ph n m m ặ ứ ụ ả ạ ư ầ ề

AntiVirus

ü Update các ph n m m ti n ích, s d ng qu ng cáo đ truy n ầ ề ệ ử ụ ả ể ề

đường link t i các website ch a mã đ c trong ph n m m plugớ ứ ộ ầ ềin

ü S d ng th rác, gi thông báo c a các website ngân hàng, mua ử ụ ư ả ủ

bán tr c tuy n,, các d ch v trên Twitter, Facebook…đ l a ự ế ị ụ ể ừ

người dùng b ng nh ng đằ ữ ường link g n vào các thông báo ắ

d ch v , khuy n mãiị ụ ế

Trang 21

h c có tính năng gây h i ọ ạ

lCác v đi n hình: ụ ể

V hacker cài Backdoor vào ph n m m Unikey đ t trên website c a công ụ ầ ề ặ ủ

ty 3C tháng 12 năm 2010, đ l a ngể ừ ười dùng Vi t Nam t i v fonts ệ ả ề

ch ti ng Vi t.ữ ế ệ

Trang 22

- Tháng 3/2013, m t cán b ngành Công an có nh n độ ộ ậ ược m t th ộ ư

đi n t g i đích danh t đ a ch email mang tên c a m t cán b thu c ệ ử ử ừ ị ỉ ủ ộ ộ ộ

B Khoa h c và Công ngh Email có ch ký v i đ y đ thông tin, ộ ọ ệ ữ ớ ầ ủ

s đi n tho i di đ ng c a ngố ệ ạ ộ ủ ườ ửi g i, kèm theo m t t p văn b n đính ộ ậ ảkèm là công văn mang tên “CV xin xác nh n LLKH CN.doc”ậ

Trang 23

4.2. T i c n tr ho c gây r i lo n ho t ộ ả ở ặ ố ạ ạ

đ ng c a m ng máy tính ộ ủ ạ

l T n công t ch i d ch v DDOS: ấ ừ ố ị ụ

Trang 24

l T n công t ch i d ch v DDOS: ấ ừ ố ị ụ

- Truy n thông Th y Đi n ngày 3/10/2012 cho bi t nhóm tin t c khét ề ụ ể ế ặ

ti ng Anonymous đã đánh s p trang web c a ngân hàng Trung ế ậ ủ ương

Th y Đi n ụ ể

- Vào T.22014, Cloudflare, m t công ty chuyên t i u t c đ d ch v ộ ố ư ố ộ ị ụ

và b o m t tuyên b đã b t n công b i đ t DDoSả ậ ố ị ấ ở ợ

- Theo Reuters, t p đoàn Sony, ngày 24/8/2014 cho bi t m ng d li u ậ ế ạ ữ ệtrò ch i PlayStation (PlayStation Network PSN) c a t p đoàn này đã ơ ủ ậ

b tin t c t n công DDoS ị ặ ấ

- Theo ItarTass ngày 14/3/2014, C quan báo chí Văn phòng t ng th ng ơ ổ ốNga đã xác nh n thông tin hacker t n công trang thông tin chính th c ậ ấ ứ

c a Đi n Kremlin.ủ ệ

Trang 25

l T n công chi m đo n tên mi n: ấ ế ạ ề

Đây là th đo n s d ng công ngh thông tin, đ l y c p, chi m đo t ủ ạ ử ụ ệ ể ấ ắ ế ạtên mi n (domain) làm gián đo n truy c p vào domain c a website b l y ề ạ ậ ủ ị ấ

c p, hắ ướng người truy c p vào website c a hacker. C s d li u c a ậ ủ ơ ở ữ ệ ủtrang web không b xâm ph m, phá ho i, mà ch b cách ly kh i tên mi n.ị ạ ạ ỉ ị ỏ ề

ü Hacker l i d ng l h ng b o m t máy ch c a nhà cung c p tên mi n đ ợ ụ ỗ ỏ ả ậ ủ ủ ấ ề ểxâm nh p vào máy ch và s a ch a l i IP, hậ ủ ử ữ ạ ướng tên mi n đ n m t đ a ề ế ộ ị

ch domain khác.ỉ

ü Hacker g i trojan, cài keylogger, dùng fake login mail đ tr m, l y c p ử ể ộ ấ ắ

được m t kh u và email liên l c v i nhà cung c p d ch v hosting ậ ẩ ạ ớ ấ ị ụdomain, ra l nh đ i email liên l c và dùng email này yêu c u ISP c p key ệ ổ ạ ầ ấ

qu n lý domain, chuy n domain sang hosting t i ISP khác. ả ể ạ

Trang 26

Trang 27

l T n công chi m đo t tên mi n: ấ ế ạ ề

Vào kho ng 19h t i ngày 14/8/2014, khi truy c p vào tên ả ố ậ

mi n ề thegioididong.com.vn, ng ườ i dùng b chuy n h ị ể ướ ng đ n m t ế ộ website l Giao di n c a website này không ph i c a Th Gi i Di ạ ệ ủ ả ủ ế ớ

Đ ng, mà ch ch a nh ng l i l khiêu khích c a m t nhóm hacker ộ ỉ ứ ữ ờ ẽ ủ ộ

t nh n là "China 1937cN teAm". Kèm theo đó là đ ự ậ ườ ng d n đ n ẫ ế blog c a nhóm hacker này ủ

Trang 28

4.3. T i truy c p b t h p pháp, t n công ộ ậ ấ ợ ấ

website, CSDL

l Đây là hành vi l i d ng l h ng b o m t và s d ng m t s ph n m m ợ ụ ổ ỏ ả ậ ử ụ ộ ố ầ ềhacking tool, c ý vố ượt qua c nh báo, mã truy c p, tả ậ ường l a, s d ng ử ử ụquy n qu n tr c a ngề ả ị ủ ười khác truy c p b t h p pháp vào m ng máy ậ ấ ợ ạtính, đ chi m quy n đi u khi n can thi p vào ch c năng ho t đ ng ể ế ề ề ể ệ ứ ạ ộ

c a thi t b s , l y c p, thay đ i, h y ho i, làm gi d li u… hacker ủ ế ị ố ấ ắ ổ ủ ạ ả ữ ệ

thường s d ng proxy, đ truy c p b t h p pháp vào h th ng server:ử ụ ể ậ ấ ợ ệ ố

ü Cài đ t backdoor, sniffer, keylogger vào máy tính, m ng máy tính đ ặ ạ ểchi m quy n đi u khi n, l y username, password c a adminstrator.ế ề ề ể ấ ủ

ü T n công l h ng b o m t web, nh SQL Injection, t n công deface, truy ấ ỗ ổ ả ậ ư ấ

c p và s a đ i d li u c a trang web…ậ ử ổ ữ ệ ủ

ü T n công vào m ng n i b LAN, thông qua VPN;ấ ạ ộ ộ

ü T n công thông qua l h ng b o m t c a các website s d ng chung ấ ỗ ỏ ả ậ ủ ử ụserver ho c chung h th ng máy ch c a ISP, làm c u n i t n công đích.ặ ệ ố ủ ủ ấ ố ấ

Trang 30

Ngày 16/2/2013, Facebook, m ng xã h i l n nh t hành tinh thông báo, ạ ộ ớ ấ

b ph n an ninh c a công ty đã phát hi n m t v t n công r t tinh vi vào ộ ậ ủ ệ ộ ụ ấ ấ

h th ng m ng mà nguyên nhân gây ra ch y u là do các l h ng zeroệ ố ạ ủ ế ỗ ổday

Đ i di n hãng ph n m m danh ti ng Adobe trong tháng 10/2013 đã có ạ ệ ầ ề ếkho ng 2,9 tri u ngả ệ ười dùng b t n công và m t đi nh ng thông tin quan ị ấ ấ ữ

tr ng v tên, d li u tài chính và các đ n đ t hàng c a họ ề ữ ệ ơ ặ ủ ọ

4.3. T i truy c p b t h p pháp, t n công ộ ậ ấ ợ ấ

website, CSDL

Trang 31

l Tuyên truy n ch ng nhà n ề ố ướ c:

- Th đo n c a b n t i ph m, ph n đ ng là s d ng nh ng đi m ủ ạ ủ ọ ộ ạ ả ộ ử ụ ữ ể

m nh c a m ng internet, nh t c đ truy n tin nhanh chóng, s d ng ạ ủ ạ ư ố ộ ề ử ụ

k thu t proxy, g i tin n c danh, d u nhân thân, ph i h p nhanh ỹ ậ ử ặ ấ ố ợchóng gi a b n ph n đ ng trong nữ ọ ả ộ ước và ngoài nước…

- Đ y m nh các ho t đ ng ch ng phá Đ ng, nhà nẩ ạ ạ ộ ố ả ước, tuyên truy n ềphá ho i t tạ ư ưởng, h uy tín c a Đ ng và Nhà nạ ủ ả ước, kích đ ng ho t ộ ạ

đ ng ch ng chính quy n, gây chia r n i b , gây b o lo n, t p h p ộ ố ề ẻ ộ ộ ạ ạ ậ ợ

l c lự ượng đ hình thành t ch c chính tr đ i l p, công kích các chính ể ổ ứ ị ố ậsách kinh t , tài chính ti n t trên các trang m ng, blog cá nhân nh ế ề ệ ạ ưquanlambao, danlambao, chuquyenbiendong, bocauden…

4.4. T i s d ng ho c đ a trái phép thông ộ ử ụ ặ ư

tin trên m ng Internet ạ

Trang 32

lMua bán, trao đ i, t ng cho, thay đ i, công khai hóa thông tin riêng ổ ặ ổ

- Skimming: là th đo n cà th , đ l y c p thông tin th ngân hàng t i ủ ạ ẻ ể ấ ắ ẻ ạ

các c a hàng, nhà hàng, khách s n: nhân viên thanh toán bí m t cà ử ạ ậ

th vào máy skimming có b nh , có ch c năng mã hóa, ghi tr m ẻ ộ ớ ứ ộdãy s trên track 1 và 2 b ng máy skimming.ố ằ

- L y thông tin t máy ATM: ấ ừ B n t i ph m cài thi t b ghi thông tin th ọ ộ ạ ế ị ẻ

và s PIN c a ch th , b ng cách dán m t máy ATM gi lên máy ố ủ ủ ẻ ằ ặ ảATM th t, ph n đ a th vào. Ho c g n m t camera ngay trên bàn ậ ầ ư ẻ ặ ắ ộphím đ ghi hình vi c khách gõ bàn phím, l y s PIN, truy n vô ể ệ ấ ố ềtuy n đ n m t thi t b đ t ch khác ghi l iế ế ộ ế ị ặ ở ỗ ạ

Trang 33

l Mua bán, trao đ i, t ng cho, thay đ i, công khai hóa thông tin ổ ặ ổ

- Phishing: Đ tr m c p thông tin cá nhân và th ngân hàngể ộ ắ ẻ

+ Th đo n phishing 1 ủ ạ : Hacker s d ng th tín d ng l y c p, mua m t ử ụ ẻ ụ ấ ắ ộtên mi n g n gi ng tên mi n th t c a ngân hàng, đ t trang web gi có ề ầ ố ề ậ ủ ặ ảgiao di n nh trang web th t, sau đó g i th đi n t cho khách hàng yêu ệ ư ậ ử ư ệ ử

c u c p nh t thông tin th tín dung.ầ ậ ậ ẻ

+ Th đo ng phishing 2: ủ ạ Th ph m thủ ạ ường xây d ng m t trang web bán ự ộhàng l a đ o gi ng web bán hàng th t, giá các m t hàng r h n, có tích ừ ả ố ậ ặ ẻ ơ

h p tính năng thanh toán đi n t , khách hàng đi n thông tin cá nhân, ợ ệ ử ềthông tin th tín d ng s đẻ ụ ẽ ược chuy n v email c a t i ph m.ể ề ủ ộ ạ

Trang 34

lMua bán, trao đ i, t ng cho, thay đ i, công khai hóa thông tin riêng ổ ặ ổ

- T n công c s d li u (hacking) ấ ơ ở ữ ệ : S d ng m t s ph n m m đ ử ụ ộ ố ầ ề ể

phát hi n l i c a website bán hàng, thanh toán đi n t tr m account, ệ ỗ ủ ệ ử ộpassword admin…truy c p csdl l y email, thông tin cá nhân, th tín ậ ấ ẻ

d ng…Ph n l n do nhân viên n i b , nhân viên ngh vi cụ ầ ớ ộ ộ ỉ ệ

- Cài keylogger ghi thông tin gõ bàn phím, m t s lo i spyware chuyên ộ ố ạ

l y thông tin th ngân hàng nh Zeus, SpyEye, Flame…ấ ẻ ư

- Thu th p thông tin th tín d ng trên m t s di n đàn v th tín d ng ậ ẻ ụ ộ ố ễ ề ẻ ụ

c a hackerủ

Trang 35

l Truy n bá văn hóa ph m đ i tr y:ề ẩ ồ ụ

Các trang web truy n bá văn hóa ph m đ i tr y đ u có domain hosting ề ẩ ồ ụ ề

n c ngoài, ch y u là M

ở ướ ủ ế ở ỹ

M t s đ i tộ ố ố ượng phát tán nh, video, clip sex c a ngả ủ ười khác làm nh ả

hướng đ n cu c s ng riêng t , t ng ti n, t ng tình… nh videoclip ế ộ ố ư ố ề ố ưsexdanle.vanganh.clip.vn.

Trang 36

l G m các nhóm chính sau: ồ

- Nhóm hành vi gian l n th : ậ ẻ

+ S n xu t và s d ng th màu gi đ tr m c p ti n: ả ấ ử ụ ẻ ả ể ộ ắ ề

ü Dùng phôi th th t: Đăng ký th th t ch đ l y phôi th , ho c tái s ẻ ậ ẻ ậ ỉ ể ấ ẻ ặ ử

d ng th h t h n. S d ng thông tin th đã tr m c p đụ ẻ ế ạ ử ụ ẻ ộ ắ ược đ ghi ểvào d i băng t (trên track 2).ả ừ

ü Làm gi th hoàn toàn: do ngu n phôi th th t có h n nên b n t i ả ẻ ồ ẻ ậ ạ ọ ộ

ph m s n xu t th màu gi v i thi t b và công ngh hi n đ i nh in ạ ả ấ ẻ ả ớ ế ị ệ ệ ạ ư

lưới, in ép nhi t, in hologram, in n i, d p ch s n i trên th , in ệ ổ ậ ữ ố ổ ẻoffset, in laser

4.5. T i s d ng m ng máy tính th c hi n ộ ử ụ ạ ự ệ

hành vi chi m đo t tài s n ế ạ ả

Định dạng
Số trang	51
Dung lượng	1,23 MB