Bài 3 tiết 11. Từ láy

Từ đơn Từ phức Từ ghép Từ láy Ghép chính phụ Ghép đẳng lập Láy toàn bộ Láy bộ phận... Cỏc loại từ lỏy Những từ láy in đậm trong các câu sau trích từ văn bản cuộc chia tay của những con

KÍNH CHÀO QUÝ THẦY CÔ GIÁO VỀ DỰ GIỜ THĂM LỚP

Từ đơn Từ phức

Từ ghép Từ láy

Ghép chính phụ

Ghép đẳng lập

Láy toàn bộ

Láy

bộ phận

ốm yếu (1), xe lam (2), xăng dầu (3), sách

vở (4), nhà ăn (5), tốt đẹp (6), móc ngoặc (7),

cơm nước (8), ăn mặc (9), cây cỏ (10), máu

mủ (11), chờ đợi (12), cá thu (13)

(1), (3),(4), (6), (7), (8), (9),(10), (11), (12) từ ghép đẳng lập (2), (5),(13) từ ghépchính phụ

Bài 3 Tiết 11

1 Vớ dụ

I Cỏc loại từ lỏy

Những từ láy (in đậm) trong các câu sau (trích

từ văn bản cuộc chia tay của những con búp bê) có đặc điểm âm thanh gì giống nhau, khác nhau?

- Em cắn chặt môi im lặng, mắt lại đăm đăm nhìn khắp sân tr ờng, từ cột cờ đến tấm bảng tin và những vạch than vẽ ô ăn quan trên hè gạch.

- Tôi mếu máo trả lời và đứng nh chôn chân xuống đất, nhìn theo cái bóng bé nhỏ liêu xiêu của em tôi trèo lên xe

Láy toàn bộ Láy bộ phận

liêu xiêu

- ®¨m ®¨m: c¸c tiÕng lÆp l¹i hoµn toµn.

- mÕu m¸o: c¸c tiÕng lÆp l¹i phô ©m ®Çu

- liªu xiªu: c¸c tiÕng lÆp l¹i phần vÇn

đỏ đỏ thẳm thẳm

bật bật cập cập phớt phớt

phơn phớt

bần bật cầm cập

đo đỏ thăm thẳm

2 Ghi nhớ 1:

* Từ láy có hai loại: từ láy toàn bộ và từ láy

bộ phận.

- Ở từ láy toàn bộ, các tiếng lặp lại nhau hoàn toàn, nh ng cũng có một số tr ờng hợp, tiếng

đứng tr ớc biến đổi thanh điệu hoặc phụ âm cuối (để tạo ra sự hài hòa về âm thanh)

- Ở từ láy bộ phận, giữa các tiếng có sự giống nhau về phụ âm đầu hoặc phần vần.

II Nghĩa của cỏc từ lỏy Nhóm 1 : Nghĩa của các từ láy: ha hả, oa oa, tích tắc, gâu gâu đ ợc tạo thành do đặc điểm gì về âm

thanh?

Nhóm 2, 4 : Các từ láy trong mỗi nhóm sau có đặc điểm chung gì về âm thanh và về nghĩa?

a) lí nhí, li ti, ti hí.

b)nhấp nhô, phập phồng, bập bềnh

Nhóm 3 : So sánh nghĩa của các từ láy và nghĩa của các tiếng gốc sau:

mềm - mềm mại

đỏ - đo đỏ

* ha hả, oa oa, tích tắc, gâu gâu dựa vào sự mô

phỏng âm thanh.

* lí nhí, li ti, ti hí: dựa vào khuôn vần có nguyên âm “i”

biểu th ị tính chất nhỏ bé, nhỏ nhẹ về âm thanh, hình dáng.

* nhấp nhô, phập phồng, bập bềnh biểu thị trạng

thái vận động khi nhô lên, hạ xuống, khi nổi, khi chìm

* đỏ - đo đỏ, mềm - mềm mại nghĩa của các từ láy giảm nhẹ so với tiếng gốc.

Ghi nhớ 2

Nghĩa của từ láy đ ợc tạo thành nhờ đặc

điểm âm thanh của tiếng và sự hòa phối

âm thanh giữa các tiếng Trong tr ờng hợp

từ láy có tiếng có nghĩa làm gốc (tiếng gốc) thì nghĩa của từ láy có thể có những sắc

thái riêng so với tiếng gốc nh sắc thái biểu cảm, sắc thái giảm nhẹ hoặc nhấn mạnh.

Các từ: máu mủ, mặt mũi, tóc tai, nấu n ớng, ngu ngốc, học hỏi, mệt mỏi là từ láy hay từ ghép ? Vì sao ?

L u ý: trong một số tr ờng hợp, có một bộ phận của tiếng đ ợc láy lại nh ng đó không phải là từ láy.

Bài tập 1 : Tìm các từ láy và sắp xếp theo bảng phân loại các từ láy trong đoạn văn sau:

Mẹ tôi, giọng khản đặc, từ trong màn nói vọng ra:

-Thôi, hai đứa liệu mà đem chia đồ chơi ra đi

Vừa nghe thấy thế, em tôi bất giác run lên bần bật, kinh hoàng đ a cặp mắt tuyệt vọng nhìn tôi Cặp mắt đen của em lúc này buồn thăm thẳm, hai bờ mi đã s ng mọng lên vì khóc nhiều

Đêm qua, lúc nào chợt tỉnh, tôi cũng nghe tiếng nức nở, tức t ởi của em Tôi cứ phải cắn chặt môi để khỏi bật lên tiếng khóc to, nh ng n ớc mắt cứ tuôn ra nh suối, ớt đầm cả gối và hai cánh tay áo

Sáng nay dậy sớm, tôi khẽ mở cửa, rón rén đi ra v ờn, ngồi xuống gốc cây hồng xiêm Chợt thấy động phía sau, tôi quay lại: em tôi đã theo ra từ lúc nào Em lặng lẽ

đặt tay lên vai tôi Tôi kéo em ngồi xuống và khẽ vuốt lên mái tóc

Chúng tôi cứ ngồi im nh vậy Đằng đông, trời hửng dần Những bông hoa th ợc d ợc trong v ờn đã thoáng hiện trong màn s ơng sớm và bắt đầu khoe bộ cánh rực rỡ của mình Lũ chim sâu, chim chiền chiện nhảy nhót trên cành và chiêm chiếp hót Ngoài

đ ờng, tiếng xe máy, tiếng ô tô và tiếng nói chuyện của những ng ời đi chợ mỗi lúc một ríu ran Cảnh vật vẫn cứ nh hôm qua, hôm kia thôi mà sao tai họa giáng xuống anh em tôi nặng nề nh thế này

Tõ l¸y toµn bé

Tõ l¸y bé phËn

bÇn bËt, th¨m th¼m, chiªm chiÕp

nøc në, tøc t ëi, rãn rÐn, lÆng

lÏ, rùc rì, rÝu ran, nÆng nÒ

Bài tập 2: Điền các tiếng láy vào tr ớc hoặc sau các tiếng gốc

để tạo ra từ láy:

ló thấp

nhỏ chếch

nhức ách

khác

lấp

nho

nhối khang

thâm chênh anh

Bµi tËp 3: §Æt c©u víi mçi tõ: nhá nh¾n, nhá nhÆt, nhá nhÎ, nhá

nhen, nhá nhoi

Bài về nhà: Viết đoạn văn từ 6 đến 8 câu

bày tỏ cảm xúc của

em về ngày Khai giảng, trong đó có sử dụng ít nhất 3 từ láy.