Chiếc thuyền ngoài xa

Giúp học sinh: - Cảm nhận được suy nghĩ của người nghệ sĩ nhiếp ảnh khi phát hiện ra mâu thuẫn éo le trong nghề nghiệp của mình; từ đó thấu hiểu mỗi người trong cõi đời, nhất là người

Tổ Ngữ văn

Giáo án dự thi

Bộ môn Ngữ văn, Trường THPT Buôn Ma Thuột

GV: Nguyễn Minh Hoạt

GV: Nguyễn Minh Hoạt, trường THPT Buôn Ma

Tuần 26,tiết 70,71

Văn 12, cơ bản

Bài dạy

Chiếc thuyền ngoài xa

Nguyễn Minh Châu

Giúp học sinh:

 - Cảm nhận được suy nghĩ của người nghệ

sĩ nhiếp ảnh khi phát hiện ra mâu thuẫn éo

le trong nghề nghiệp của mình; từ đó thấu hiểu mỗi người trong cõi đời, nhất là người nghệ sĩ, không thể đơn giản và sơ lược khi nhìn nhận cuộc sống và con người.

 - Thấy được nghệ thuật kết cấu độc đáo,

cách triển khai cốt truyện rất sáng tạo, khắc họa nhân vật khá sắc sảo của một cây bút truyện ngắn có bản lĩnh và tài hoa.

GV: Nguyễn Minh Hoạt, trường THPT Buôn Ma Thuột,

 Tác giả: Nguyễn Minh Châu

 - Nguyễn Minh Châu (1930-1989)

 - Quê: Quỳnh Lưu, Nghệ An.

 - Đầu 1950 gia nhập quân đội, học Trường

Sĩ quan Lục quân Trần Quốc Tuấn

 - Từ 1952 đến 1958 công tác và chiến đấu tại

sư đoàn 320.

 - Năm 1962 công tác tại Phòng văn nghệ

quân đội, sau đó chuyển sang tạp chí Văn

nghệ quân đội.

b Sáng tác chính

-Tiểu thuyết: Cửa sông (1967); Dấu chân

người lính (1972); Miền cháy (1977)…

- Truyện ngắn: Người đàn bà trên chuyến tàu

tốc hành (1983); Bến quê (1985); Chiếc

thuyền ngoài xa (1987); Cỏ lau (1989)…

bút tiên phong của VHVN thời kỳ đổi mới

Năm 2000 ông được Nhà nước tặng Giải

thưởng Hồ Chí Minh về VHNT

2: Tác phẩm : Chiếc thuyền ngoài xa (1987)

In đậm phong cách tự sự - triết lý của

Nguyễn Minh Châu.

 Tóm tắt tác phẩm

Em hãy tóm tắt tác phẩm ?

 - Trưởng phòng yêu cầu Phùng – phóng viên nhiếp ảnh đi

săn ảnh để chuẩn bị làm lịch tết Đến vùng biển – nơi chiến

trường xưa Phùng đã chụp được tấm ảnh chiếc thuyền

ngoài xa mĩ mãn về nghệ thuật.

 - Nơi bãi biển, Phùng chứng kiến một sự thật oái ăm, nghiệt ngã trong một gia đình ngư dân (người chồng đánh vợ theo thói quen, sự cam chịu của người vợ, phản ứng của những đứa con).

 - Tình cờ Phùng có mặt trong buổi xét xử của tòa án huyện

về việc đánh vợ của người chồng vũ phu Anh ngỡ ngàng trước câu chuyện của người đàn bà bị chồng đánh khác

hoàn toàn với quan điểm của tòa án cũng giống như của

anh, từ đó anh rút ra những chiêm nghiệm về nghệ thuật và cuộc đời.

Em hãy trình bày bố cục của tác phẩm ?

 *Bố cục: Văn bản có thể chia thành ba

đoạn

 - Đoạn 1 (từ đầu đến “chiếc thuyền lưới

vó đã biến mất”): Hai phát hiện của

người nghệ sĩ nhiếp ảnh.

 - Đoạn 2 (tiếp theo đến “sóng gió giữ

phá”): câu chuyện của người đàn bà

làng chài.

 - Đoạn còn lại: ý nghĩa tấm ảnh đen

trắng ở cuối truyện.

 Xe tăng

 Xe rà phá mìn

II Phân tích

1 Hai phát hiện của người nghệ sĩ nhiếp ảnh.

a Phát hiện về vẻ đẹp của nghệ thuật.

 Em hãy trình bày phát hiện về vẻ đẹp nghệ

thuật của nghệ sĩ Phùng?

 “…trước mặt tôi là một bức tranh mực tàu của một

danh họa thời cổ … toàn bộ khung cảnh từ đường nét đến ánh sáng đều hài hòa và đẹp… tôi tưởng chính

mình vừa khám phá thấy cái khoảnh khắc trong ngần của tâm hồn”.

II Phân tích

1 Hai phát hiện của người nghệ sĩ nhiếp ảnh.

a Phát hiện về vẻ đẹp của nghệ thuật.

 Cảm nhận hạnh phúc

trước vẻ đẹp nghệ thuật của NS Phùng?

- Niềm hạnh phúc của người nghệ sĩ

chính là cái hạnh phúc của khám phá và sáng tạo, của sự cảm nhận cái đẹp tuyệt điệu.

- Anh đã bắt gặp cái tận thiện, tận mĩ,

thấy tâm hồn mình như được gột rửa, trở nên thật trong trẻo, tinh khôi bởi cái đẹp hài hòa, lãng mạn của cuộc đời.

b Phát hiện về cuộc sống đầy nghịch lý

xí, mệt mỏi và cam chịu; một lão đàn ông thô kệch,

dữ dằn, độc ác, coi việc đánh vợ như một phương cách để giải tỏa những uất ức, khổ đau.

Nạn vũ phu

Nạn vũ phu

Suy nghĩ và thái độ của Phùng trước cuộc sống đầy nghịch lý?

là không thể làm ngơ trước sự bạo hành của cái ác.

Phùng cay đắng nhận thấy những cái ngang trái, xấu xa,nó như thứ thuốc rửa quái đản làm những thức phim huyền diệu kia bỗng hiện hình thật

khủng khiếp, ghê sợ.

khủng khiếp, ghê sợ

 Hai phát hiện của

Thông điệp nghệ thuật của nhà văn

Nhà văn muốn gửi thông điệp nghệ thuật như thế nào?

Thông điệp nghệ thuật

của nhà văn

• Chiếc thuyền nghệ thuật thì

ở ngoài xa, một khoảng cách

đủ để tạo nên vẻ đẹp huyền

ảo, nhưng sự thật cuộc đời

lại ở rất gần

Đừng vì nghệ thuật mà quên cuộc đời, bởi lẽ nghệ thuật

chân chính luôn là cuộc đời

và vì cuộc đời.

và vì cuộc đời

 Trước khi là một nghệ sĩ biết

rung động trước cái đẹp, hãy là một con người biết yêu ghét, vui buồn trước mọi lẽ đời thường

tình, biết hành động để có một

cuộc sống đáng với con người .

Nạn vũ phu

2 Câu chuyện của người đàn

vũ phu vì nghề chài trên biển…cần có người đàn ông khỏe mạnh, biết việc… vì tình thương đối với các con

Nội dung câu chuyện

b Câu chuyện của người

đàn bà giúp Đẩu và Phùng có thêm bài học

c.Các nhân vật

Ghi nhanh những cảm

nhận của mình về người đàn bà làng

 Hình ảnh người phụ nữ Việt Nam nhân hậu, bao dung giàu lòng vị tha, đức hy sinh

 Người đàn ông vũ

phu

 Em hãy trình bày những chi tiết miêu

Thấy khổ quá là lão đánh vợ,

đánh như để giải tỏa uất ức, trút

nỗi tức tối buồn phiền

 Cách nhìn của các nhân vật đối với người đàn ông

vũ phu ?

 Cách nhìn của các nhân vật đối với

người đàn ông vũ phu

Người đàn bà

làng chài

(người vợ)

Người đàn ông

vũ phu

 Ông ta là nạn nhân của hoàn cảnh

 Đáng cảm thông chia sẽ

Cách nhìn của các nhân vật

đối với người đàn ông vũ phu

Đẩu, Phùng, thằng Phác

Người đàn ông

vũ phu

 Ông ta là thủ phạm gây nên đau khổ

 Cần phải lên án, đấu tranh

 Thảo luận

nhóm 5 phút

 Phân tích nguyên nhân và thử tìm giải pháp chống nạn bạo hành trong gia đình người làng chài?

- Do người đàn bà nhẫn nhục, cam chịu,

- Do nghèo khổ (đông con, thiên tai)

- Người đàn ông cục tính, vô học

- Phát triển kinh tế, tạo việc làm ổn định

- Thực hiện kế hoạch hóa gia đình

- Pháp luật trừng trị kẻ vũ phu, bảo vệ

bà mẹ, trẻ em, tạo điều kiện cuộc sống cho họ.

- Cần có giải pháp đồng bộ, xét từng hoàn cảnh cụ thể, và con người cụ thể.

 Qua nhân vật người

đàn ông vũ phu, nhà văn muốn đặt ra

vấn đề gì ?

Nhà văn đặt vấn

đề

trước hoàn cảnh khốc liệt của cuộc sống Phải có cách nhìn đa diện, nhiều chiều trong các sự

việc.

Nguyễn Minh Châu Nguyễn Minh Châu đã kế thừa chủ nghĩa nhân đạo của Nam Cao một cách xuất sắc.

3 Ý nghĩa tấm ảnh ở cuối truyện

 Tấm ảnh đen trắng

3 Ý nghĩa tấm ảnh ở cuối truyện

3 Ý nghĩa tấm ảnh ở cuối truyện

Nghệ thuật phải gắn với cuộc

sống, từ cuộc sống và vì số phận con người Hãy bảo vệ nhân tính, thiên lương con người trong bất

cứ hoàn cảnh nào.

4 Chủ đề

Em hãy trình bày chủ đề của tác phẩm?

mang đến một bài học đúng đắn

về cách nhìn nhận cuộc sống của con người: một cách nhìn đa

diện, nhiều chiều, phát hiện ra

bản chất thực sự sau bề ngoài

của hiện tượng.

 IV Tổng kết

khái quát những nét chính về nội dung và nghệ thuật của tác

phẩm?

năng lay động tâm hồn con người, phải gắn với cuộc đời và vì cuộc đời.

đơn, cần phải nhìn nhận cuộc đời và

con người trong những hoàn cảnh cụ

thể và từ nhiều góc độ khác nhau.

phá, phát hiện về đời sống

tạo cho câu chuyện khách quan, chân thực và thuyết phục

V Củng cố- kiểm tra đánh giá

Câu hỏi

trắc nghiệm

Dựa vào bài học hãy chọn một trong bốn nội dung sau điền vào phần trống của đoạn văn của Nguyễn Minh Châu “Nhà văn không có quyền nhìn sự vật một cách đơn giản mà nhà văn cần phấn đấu để……… vào các tầng sâu lịch sử ”.

A Dựa vào vẻ đẹp cuộc đời

B Đào xới bản chất con người

C Đưa cái ác, cái xấu

D Đưa cái chân, cái thiện

1

V Củng cố- kiểm tra đánh giá

2 Quan niệm nghệ thuật nào của các nhà văn

dưới đây có điểm khác cơ bản so với quan niệm nghệ thuật của Nguyễn Minh Châu trong truyện ngắn Chiếc thuyền ngoài xa.

ánh trăng lừa dối, nghệ thuật có thể chỉ là tiếng đau khổ kia thoát ra từ kiếp lầm than (Nam Cao)

B Các ông muốn tiểu thuyết cứ là tiểu thuyết, tôi và những người cùng chí hướng như tôi muốn tiểu thuyết là sự thực ở đời (Vũ Trọng Phụng)

C Nghệ thuật không phải là sự mô tả thực tại có thực mà là

sự tìm tòi chân lý, lý tưởng (G Xăng)

D Văn học là cuộc đời, văn học sẽ không là gì cả nếu không

vì cuộc đời mà có, cuộc đời là nôi xuất phát, cũng là đích đi

 Bài tập về nhà

 1 Giải thích ý nghĩa nhan đề

“chiếc thuyền ngoài xa”

 2 Viết một bài luận ngắn thể hiện cảm nghĩ của anh (chị) về các

nhân vật: chị em thằng Phác,

chánh án Đẩu.

 Soạn nội dung học tập tiếp theo.