Tap huan moi truong

Tình hình môi trường Việt Nam hiện nay- Nhìn chung môi trường nước ta vẫn tiếp tục xuống cấp nhanh, đáng báo động + Suy thoái đất canh tác + Ô nhiễm nguồn nước sinh hoạt và phục vụ + Độ

Video 1

GIÁO DỤC MÔI TRƯỜNG

TRONG MÔN SINH HỌC THPT

PHẦN I – NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG

MỘT SỐ KIẾN THỨC CƠ BẢN VỀ MT

1 Định nghĩa môi trường

- MT bao gồm các yếu tố tự nhiên và vật chất nhân tạo

có ảnh hưởng trực tiếp và gián tiếp đến đời sống, sản xuất, sự tồn tại phát triển của con người và sinh vật

(Điều 3, Luật BVMT 2005)

- Các loại môi trường + Môi trường trên cạn + Môi trường nước

+ Môi trường đất + Môi trường sinh vật

2 Tình hình môi trường Việt Nam hiện nay

- Nhìn chung môi trường nước ta vẫn tiếp tục xuống cấp

nhanh, đáng báo động

+ Suy thoái đất canh tác

+ Ô nhiễm nguồn nước sinh hoạt và phục vụ

+ Độ che phủ của rừng ngày càng giảm

+ Lượng chất thải công nghiệp, chất thải chưa qua xử lí nguy hại tăng

+ Ô nhiễm không khí bụi ở các thành phố lớn

+ Suy giảm hệ gen, số lượng và thành phần loài của sinh vật

- Một số hình ảnh về tình hình ô nhiễm môi trường :

3 Mục tiêu GDMT trong chương trình phổ thông

a, Về kiến thức: HS hiểu về

- Khái niệm môi trường, hệ sinh thái, các thành phần môi trường

- Nguồn tài nguyên, đặc điểm tình hình khai thác và sử dụng

- Dân số - Môi trường

- Sự ô nhiễm và suy thoái môi trường

- Các biện pháp bảo vệ môi trường

b, Về thái độ tình cảm

- HS có ý thức quan tâm đến môi trường, bảo vệ đa dạng sinh học và bảo vệ rừng

- Giữ gìn vệ sinh an toàn thực phẩm, an toàn lao động

- Ủng hộ, chủ động tham gia các hoạt động bảo vệ môi trường

c, Về kĩ năng – hành vi

- Có kĩ năng phát hiện vấn đề môi trường và ứng xử tích cực

- Có hành động cụ thể BVMT

4 Các phương pháp giáo dục BVMT

- Tham quan, điều tra, khảo sát

- Phương pháp thí nghiệm

- Khai thác kinh nghiệm thực tế để giáo dục

- Phương pháp hoạt động thực tiễn

- Phương pháp giải quyết vấn đề cộng đồng

- Phương pháp học tập theo dự án

- Phương pháp nêu gương

- Phương pháp tiếp cận kĩ năng sống BVMT

Video 2

PHẦN II - GIÁO DỤC MÔI TRƯỜNG

TRONG MÔN SINH HỌC

I – Chương trình tích hợp

- GDMT là quá trình hình thành và phát triển cho HS nhận thức, thói quen quan tâm đến MT, thông qua đó hình thành cho các

em thái độ, ý thức đúng đắn và các kỹ năng cần thiết để có

những hành động hài hoà với MT, tìm giải pháp cho các vấn đề MT

- GDMT có 3 cách tiếp cận

GD về MT : Hình thành nhận thức về MT qua việc cung cấp kiến thức về MT

GD trong MT : Hình thành các

kỹ năng hoạt động trong MT

GD vì MT : Hình thành ý thức, thái độ hành vi vì MT

1 Khái niệm chung

2 Khái niệm về MT sống của con người

- Là tập hợp các yếu tố tự nhiên và xã hội bao quanh con người,

có ảnh hưởng tới con người và tác động qua lại với các hoạt

động sống của con người như : Không khí, đất, nước, sinh vật,

xã hội loài người

- Phân loại MT (theo chức năng) :

+ MT tự nhiên : Các yếu tố vật lý, hoá học, sinh học tồn tại bao quanh con người, khách quan ngoài ý muốn

+ MT xã hội : Tổng thể các mối quan hệ giữa người với người tạo nên sự thuận lợi hay trở ngại cho sự tồn tại và phát triển

của con người

+ MT nhân tạo : Là các yếu tố tự nhiên, xã hội do con người tạo nên và chịu sự chi phối của con người

- Các chức năng của MT : 5 chức năng

Không gian sống của con người và sinh vật

Nơi cung cấp nguồn tài nguyên

Nơi chứa đựng các phế thải

Giảm nhẹ tác động có hại của thiên nhiên

Lưu trữ và cung cấp thông tin của Trái đất

Môi trường

Không gian sống

của sinh vật

Nơi cung cấp tài nguyên

Nơi chứa đựng các phế thải

Giảm nhẹ tác động có hại

của thiên nhiên

Lưu trữ và cungcấp thông tincủa Trái đất

II – Phương pháp tích hợp

1 Quan niệm về tích hợp dạy học

- Là quá trình dạy học trong đó có sự lồng ghép, liên hệ những tri thức khoa học, những quy luật chung gần gũi với nhau, qua đó

HS không chỉ được lĩnh hội tri thức khoa học môn chính mà cả tri thức khoa học được tích hợp

- Các dạng tích hợp

Dạng lồng ghépDạng liên hệ

- Môi trường có quan hệ mật thiết với Sinh học, vì vậy tích hợp GDMT vào Sinh học là tất yếu, giúp nâng cao hiệu quả giáo dục

bộ môn, hiểu rõ các vấn đề MT, “dạy 1 trúng 2 đích”

a, Dạng lồng ghép

- Kiến thức GDMT có sẵn trong Sinh học như là 1 bộ phận

cấu thành với các mức độ lồng ghép khác nhau :

- Kiến thức GDMT là 1 phần, 1 chương : Sinh học 12, phần Sinh

thái học.

- Kiến thức GDMT là 1 bài : Sinh học 10, bài 3 Thực hành Đa

dạng sinh học Sinh học 11, bài 33 Thực hành Hướng động.

- Kiến thức GDMT là 1 mục, 1 đoạn, 1 ý trong bài học (dạng

thường gặp nhất)

VD Sinh học 10 : Bài 32, mục II.2 Thuốc trừ sâu từ virut

Sinh học 11 : Bài 6, mục V Phân bón với năng suất cây

Sinh học 12 : Bài 4 mục Hậu quả và vai trò của ĐBG

- Kiến thức GDMT nằm trong phần bài đọc thêm VD Sinh học

10, bài đọc thêm Sử dụng VSV làm sạch môi trường.

b, Dạng liên hệ

- Kiến thức GDMT không có trong SGK 1 cách rõ ràng, GV phải

bổ sung kiến thức GDMT có liên quan giúp HS liên hệ và vận

dụng vào thực tiễn Hình thức có thể là :

+ Ví dụ hoặc thông tin minh hoạ : Sinh học 11, bài 39, mục II,

Các nhân tố bên ngoài, GV nêu ví dụ về MT bị ô nhiễm

+ Câu hỏi liên hệ : Sinh học 10, bài Các giới sinh vật, GV nêu

câu hỏi : Giới ĐV đa dạng thể hiện ở điểm nào ?

+ Bài tập về nhà : Sinh học 10, bài Nước và vai trò , GV yêu cầu

HS về nhà tìm hiểu hiện tượng mưa axit

+ Các bài đọc thêm : Sinh học 11, bài Hô hấp ở ĐV, GV sưu tầm

bài đọc thêm về tình hình ô nhiễm không khí làm tư liệu giảng

dạy

+ Câu hỏi đánh giá vận dụng và tư duy logic : Sinh học 10, bài

18 Quang hợp, GV nêu câu hỏi : Vai trò của cây xanh ?

Video 3

2 Các hình thức tổ chức dạy học GDMT

a, Hình thức dạy học nội khóa

- Là hình thức dạy học chính, chiếm chủ yếu thời gian học tại trường của HS, bao gồm dạy học trên lớp và ngoài lớp

- Tích hợp sẽ được diễn ra liên tục, thời gian dài sẽ mang lại hiệu quả

b, Hình thức dạy học ngoại khóa

- Linh hoạt cả về thời gian và nội dung, địa điểm, hình thức tổ chức và sự tham gia của các tổ chức khác

- Tuy nhiên hình thức này ít được phổ biến ở nước ta, nếu có điều kiện GV cho HS thực tế tại khu vực vườn trường, cảnh quan xung quanh trường

- Ví dụ : hùng biện môi trường, làm thơ sinh học, làm thiết bị thực hành

3 Các phương pháp dạy học tích hợp GDMT

+ Phương pháp thuyết trình

+ Phương pháp vấn đáp

+ Phương pháp dạy học đặt và giải quyết vấn đề

+ Phương pháp dạy học hợp tác trong nhóm nhỏ

+ Phương pháp thí nghiệm

+ Phương pháp đóng vai

+ Phương pháp giao bài tập về nhà

+ Phương pháp dạy học theo dự án

- Phải sử dụng các phương pháp dạy học theo hướng tích cực, lấy HS làm trung tâm, và đó cũng chính là các phương pháp dạy học bộ môn

- Có 8 phương pháp :

a, Phương pháp thuyết trình

b, Phương pháp vấn đáp

- Là phương pháp truyền thống, chủ yếu dùng lời nhưng vẫn

có tính tích cực nếu thuyết trình nêu và giải quyết vấn đề.

- Hiệu quả trong việc giải thích các khái niệm trừu tượng (Vai

trò của HST đối với đời sống tinh thần).

- GV có thể truyền cảm xúc vào lời nói khi kể câu chuyện MT

cho HS (lo lắng, bình yên, bức xúc )

- GV đặt câu hỏi, HS trả lời hoặc có thể tranh luận với nhau hoặc tranh luận với GV.

- Vấn đáp tái hiện : Câu hỏi yêu cầu HS nhớ lại kiến thức đã biết Thường dùng với mục đích gợi ý, dẫn dắt HS trong khi học bài mới hoặc củng cố.

VD : Nguyên liệu và sản phẩm của quang hợp là gì ?

- Vấn đáp tìm tòi : Là câu hỏi mà câu trả lời phải chứa

đựng những kiến thức mới, chưa biết Các câu hỏi đa

dạng và ở các mức độ tư duy khác nhau : Biết, Hiểu,

Vận dụng, Phân tích (Những nguồn nào gây ra ô nhiễm

không khí ?), Tổng hợp, Đánh giá.

c, Dạy học đặt và giải quyết vấn đề

d, Dạy học hợp tác trong nhóm nhỏ

e, Phương pháp thí nghiệm

- Dạy học dựa trên việc đặt hoặc phát hiện mâu thuẫn, lập

kế hoạch giải quyết vấn đề và đặt ra vấn đề mới HS tự lực lĩnh hội kiến thức mới, học cách nhận thức ra vấn đề, tìm giải pháp giải quyết vấn đề.

- PP này phù hợp trong GDMT vì kỹ năng nhận biết và giải quyết vấn đề MT là những kỹ năng căn bản, quan trọng.

- Có nhiều mức độ khác nhau.

- Lớp được chai thành các nhóm (4-6 HS) được giao

1 nhiệm vụ học tập, mỗi thành viên phải tham gia vào

việc hoàn thành nhiệm vụ được giao.

- Phân nhóm ngẫu nhiên hoặc không, cùng nhiệm vụ

f, Phương pháp đóng vai

g, Phương pháp giao bài tập về nhà

- Cho phép HS thể hiện hành động, quan điểm, đưa ra quyết định về 1 vấn đề thực tiễn liên quan đến bài học dựa trên việc đống giả các nhân vật có thật.

- Giúp HS trải nghiệm thực hiện các hành động bảo vệ

MT, có kinh nghiệm, góp phần hình thành ý thức, thái

độ, hành vi của HS nên đây là PP hiệu quả trong

GDMT

- VD xunh quanh vấn đề bảo vệ rừng, GV cho HS đóng các vai : lâm tặc, nông dân bìa rưng, kiểm lâm, đại diện pháp luật, lãnh đạo địa phương.

- HS được giao những nhiện vụ cụ thể liên quan đến bài trên lớp, bài tập lý thuyết hoặc thực hành.

- PP này thường dùng trong tích hợp dạng liên hệ khi trên lớp không có nhiều thời gian liên hệ vấn đề.

- VD : Sinh học 10, bài 4, Các nguyên tố hoá học và

nước, GV yêu cầu HS về nhà tìm hiểu thêm về hiện

tượng mưa axit.

Các PPDạy học

Thuyết trình

Vấn đáp

Dạy họctheo dự án

Giao bài tập

về nhà

Đặt và giảiquyết vấn đề

Hợp tác trongnhóm nhỏThí nghiệm

Đóng vai

4 Một số kỹ thuật dạy học

Kỹthuậtdạy học

Động não(brain storming)

Tranh luậnủng hộ - phản đối

Kỹ thuật

X – Y – Z

- Là cách thức hoạt động cua GV và HS trong các tình huống nhỏ nhằm thực hiện và điều khiển quá trình dạy học, là thành phần của phương pháp dạy học