SKKN BỒI DƯỠNG HSG

+ Góp phần nâng cao chất lợng việc tổ chức tuyển chọn học sinh giỏi của trờng tiểu học Vĩnh Sơn ngay từ những lớp đầu cấp.. chuyên đề không đi sâu vào các khía cạnh quản lý của công tác

Phần mở đầu

I Lý do chọn chuyên đề nghiên cứu:

Hiện nay, nớc ta đang trên con đờng công nghiệp hoá- hiện đại hoá đất nớc,

đồng thời cánh cửa hội nhập với thế giới đã mở toang sau khi nớc ta ra nhập Tổ“

chức thơng mại thế giới - WTO” thì “ chiến lợc con ngời” càng là vấn đề đợc coi

trọng hàng đầu

Yếu tố con ngời luôn là tài sản vô cùng quý báu của mọi dân tộc, mọi thời

đại Nớc ta cũng không nằm ngoài quy luật đó Ngay từ xa, các triều đại phong

kiến cũng luôn coi: “ Hiền tài là nguyên khí quốc gia ” nh trong bia ở Quốc Tử

Giám đã khắc

Ngày nay, chúng ta nhìn ra các nớc xung quanh nh Xin-ga-po, Nhật Bản, Hàn Quốc và các nớc phát triển khác trên thế giới đều thấy nguồn nhân tài của

họ đều bắt nguồn từ một nền giáo dục tiên tiến và có chất lợng rất cao Vì vậy để khẳng định tầm quan trọng của sự nghiệp giáo dục NQTW 2 khoá VIII đã nêu : “

Cùng với khoa học và công nghệ ; Giáo dục - Đào tạo là quốc sách hàng đầu nhằm nâng cao dân trí Đào tạo nhân lực và bồi dỡng nhân tài ” ở đây muốn

nói đến nguồn nhân tài có đủ cả đức, trí, mĩ nh Bác Hồ hằng mong muốn

Do đó, ngay từ các trờng phổ thông, việc phát hiện đợc “ mầm mống” năng

khiếu từ bậc tiểu học luôn là nền tảng của quá trình phát triển tài năng Với ý nghĩa

và tầm quan trọng nh vậy, vấn đề phát hiện và bồi dỡng học sinh giỏi ở bậc tiểu

học là vô cùng quan trọng trong chiến l“ ợc phát triển nhân tài ”.

Đã qua một năm giảng dạy, tôi thấy vấn đề bồi dỡng học sinh giỏi ở trờng tiểu học Vĩnh Sơn - Vĩnh Tờng đã đợc coi trọng đúng mức Tuy nhiên để đi sâu vào vấn đề phát hiện và bồi dỡng học sinh giỏi ở đây cha đợc nghiên cứu một cách

tỉ mỉ Vì vậy tôi xây dựng chuyên đề :

“ Bồi dỡng môn toán cho học sinh giỏi ở trờng tiểu học Vĩnh Sơn ”

+ Góp phần nâng cao chất lợng việc tổ chức tuyển chọn học sinh giỏi của trờng tiểu học Vĩnh Sơn ngay từ những lớp đầu cấp

+ Đẩy mạnh công tác bồi dỡng môn toán cho học sinh giỏi, đặc biệt là hai lớp cuối bậc tiểu học

+ Rút ra một số bài học kinh nghiệm để làm tiền đề cho các năm tiếp theo IIi Nhiệm vụ nghiên cứu :

- Xác nhận một số cơ sở khoa học của việc tổ chức tuyển chọn và bồi dỡng học sinh giỏi ở trờng tiểu học Vĩnh Sơn

- Tìm hiểu thực trạng của việc bồi dỡng và tuyển chọn học sinh giỏi ở trờng tiểu học Vĩnh Sơn - Vĩnh Tờng

- Hệ thống hoá và đề xuất một số biện pháp nhằm nâng cao chất lợng tuyển chọn và bồi dỡng học sinh giỏi ở trờng tiểu học Vĩnh Sơn

IV.Phạm vi nghiên cứu :

Do có nhiều hạn chế về thời gian, năng lực, tài liệu, cơ sở vật chất chuyên đề không đi sâu vào các khía cạnh quản lý của công tác phát hiện và bồi ỡng học sinh giỏi mà chủ yếu đi vào tìm hiểu và phân tích sâu các biện pháp bồi d-ỡng môn toán cho học sinh giỏi, đặc biệt là đối tợng lớp 4 và lớp 5

Phần Nội dung

Chơng I Những cơ sở lý luận của việc tổ chức bồi dỡng môn toán

cho học sinh giỏi.

I Đặt vấn đề :

ở Việt Nam, từ xa ông cha ta đã rút ra kinh nghiệm quý báu : “ Hiền tài là nguyên khí quốc gia” đó là minh chứng rõ nét nhất cho truyền thống quý trọng

nhân tài của dân tộc ta Việc phát hiện, tuyền chọn và bồi dỡng nhân tài thể hiện

từ thời nhà Lý với việc xây dựng trờng Quốc Tử Giám , là trờng bồi dỡng nhân tài

đầu tiên của nớc Việt Nam Sau nhà Lý các triều đại phong kiến khác vẫn tiếp tục truyền thống quý trọng ngời tài, làm phong phú kho tàng văn hoá của dân tộc; góp phần dạng danh đất nớc

Sau khi Cách mạng tháng Tám thành công; Ngày 21/11/ 1945 trong bài viết

“Tìm ngời tài đức” Hồ Chủ Tịch đã khảng định “ Nhà nớc cần phải kiến thiết ; kiến thiết phải có ngời tài ” Đảng, Bác Hồ rất quan tâm đến nhân tố con ngời

Đặc biệt trong những năm gần đây, từ khi có Nghị quyết TW 2 khoá VIII và xu h-ớng hội nhập quốc tế càng mở rộng thì vấn đề bồi dỡng nhân tài càng đợc coi trọng

với quan điểm : “ Giáo dục là Quốc sách hàng đầu” Do vậy chất lợng giáo dục

có nhiều chuyển biến và đội ngũ học sinh giỏi ngày càng tăng về số lợng và chất l-ợng

II Tầm quan trọng của công tác bồi dỡng học sinh giỏi:

+ Việc phát hiện bồi dỡng học sinh giỏi là nhiệm vụ của mỗi giáo viên, mỗi nhà trờng và các lực lợng giáo dục có liên quan Vì học sinh giỏi là bằng chứng thực tiễn khẳng định sự phát triển đi lên của mỗi đơn vị giáo dục

+ Học sinh giỏi là mầm mống của tài năng ; nếu đợc phát hiện và bồi dỡng kịp thời cùng với sự nỗ lực của bản thân thì các em có cơ hội trở thành ngời tài giỏi

có đủ cả đức, trí , mỹ

III Mục đích của công tác bồi dỡng học sinh giỏi

Công tác bồi dỡng học sinh giỏi là công việc đặc biệt của mỗi nhà trờng nhằm mục đích:

- Động viên , khích lệ những giáo viên giỏi và học sinh giỏi

- Góp phần thúc đẩy và cải tiến, nâng cao chất lợng dạy và học; chất lợng quản lý và chỉ đạo của các cấp giáo dục

- Phát hiện những lớp học sinh có năng khiếu để tiếp tục bồi dỡng ở các lớp cao hơn nhằm đào tạo nhân tài cho đất nớc

IV Cơ sở khoa học.

1 Các quan niệm về năng lực , năng khiếu.

Năng lực là những đặc điểm tâm lý cá biệt ở mỗi con ngời tạo thành điều kiện quy định tốc độ, chiều sâu, cờng độ của việc lĩnh hội tri thức, kỹ năng, kỹ xảo

để đáp ứng yêu cầu và hoàn thành xuất sắc một hoạt động nhất định

Năng lực chỉ tồn tại trong quy trình phát triển vận động của một hoạt động

t-ơng ứng cụ thể ; nó là sản phẩm của một hoạt động thực tiễn tích cực của con ngời, không rời hoàn cảnh xã hội và sự tham gia phục vụ phát triển xã hội

Năng khiếu là mầm mống của tài năng, là tín hiệu biểu hiện của tài năng trong tơng lai Nó cha là bậc cao nào của năng lực nhng nếu đợc phát hiện và bồi dỡng kịp thời theo một phơng pháp có hệ thống u việt thì sẽ phát triển và đạt đến

đỉnh cao của năng lực Nếu ngợc lại, mầm mống ấy sẽ bị thui chột đi và lãng phí

Năng khiếu không đợc tạo ra mà đợc tìm tòi và phát hiện ra ở trẻ bằng một quá trình lâu dài và có sự dày công đầu t trí và lực

2 Các giai đoạn phát triển của một tài năng

+ Giai đoạn 1.Giai đoạn sinh học ( Tính từ lúc trẻ ra đời đến khi bắt đầu đến nhà trẻ ) + Giai đoạn 2 Giai đoạn học sinh

+ Giai đoạn 3 Giai đoạn xã hội học ( Trởng thành trong giai đoạn 2 là giai đoạn

mang tính chất quyết định của một tài năng Vì vậy cha mẹ, thầy, cô giáo và các lực lợng giáo dục cần đặc biệt chú ý tới giai đoạn này trong tiến trình phát triển của mỗi con ngời )

3 Quan niệm về học sinh giỏi ở Tiểu học.

- Học sinh giỏi là những học sinh có khả năng học giỏi về một môn học nào

đó và là sự đánh giá ghi nhận kết quả học tập của các em đạt đợc ở mức độ cao so với mục tiêu của môn học ở từng cấp học , lớp học Kết quả của mỗi môn học thể hiện qua kiến thức và kỹ năng học sinh đó lĩnh hội Đồng thời thể hiện ở trình độ

t duy, thái độ và phong cách ứng xử vận dụng trong giao tiếp hàng ngày

4 Đánh giá học sinh giỏi tiểu học:

+ Yêu cầu cơ bản về kiến thức và kỹ năng ( theo thông t 15 và 30 của BGD&DT)

+ Học sinh đạt chuẩn trình độ Tiểu học

+ Học sinh giỏi ở tiểu học

+ Chất lợng học tập

Chơng II

Thực trạng của việc bồi dỡng môn toán cho học sinh giỏi

ở trờng tiểu học Vĩnh sơn

I/ Đặc điểm của địa phơng và của trờng Tiểu học vĩnh sơn.

1.Đặc điểm của địa phơng.

Vĩnh Sơn là một xã trung bình của huyện Vĩnh Tờng - tỉnh Vĩnh Phúc Địa bàn xã gồm 5 khu hành chính Do nằm cạnh đờng quốc lộ số 2 cho nên Vĩnh Sơn

có điều kiện thuận lợi cho phát triển kinh tế, giao lu và trao đổi hàng hoá với cả

n-ớc Nhờ đó văn hoá - xã hội cũng đợc giao thoa rộng rãi với nhiều nơi trong tỉnh và các vùng lân cận

Trong những năm gần đây, Đảng uỷ, UBND và HĐND xã Vĩnh Sơn có những quan tâm nhất định đến phong trào giáo dục của xã Hiện nay xã đã có tr-ờng THCS và trtr-ờng Tiểu học có phòng học cao tầng kiên cố

Thành tựu giáo dục của xã đã đạt đợc trong những năm gần đây:

+ Xã đã hoàn thành phổ cập giáo dục Tiểu học đúng độ tuổi

+ Hàng năm đều có số lợng học sinh giỏi cấp huyện, tỉnh tăng hơn so với năm trớc

+ Số lợng học sinh trung học đỗ vào các trờng đại học, cao đẳng ngày càng tăng

2.Đặc điểm của trờng Tiểu học.

a.Tình hình chung:

- Trờng có 16 giáo viên đứng lớp và 6 cán bộ quản lý và nhân viên phục vụ

đa số còn trẻ khoẻ, nhiệt tình trong mọi hoạt động của trờng

- Trình độ chuyên môn tơng đối đồng đều, bao gồm:

Trình độ đại học : 09 đ/c Trình độ cao đẳng : 07 đ/c Còn lại là trung học s phạm

Đây là điều kiện thuận lợi để bồi dỡng chuyên môn và nghiệp vụ s phạm cho giáo viên của trờng

- Về chất lợng đội ngũ giáo viên: Năm học 2006 - 2007 trờng có 2 giáo viên

đạt danh hiệu giáo viên giỏi cấp tỉnh, 1 giáo viên giỏi cấp huyện, 1 chiến sĩ thi

đua Nhìn chung giáo viên có tay nghề vững vàng, luôn học hỏi về chuyên môn và phấn đấu vì sự nghiệp giáo dục

- Về học sinh: Trờng đã duy trì tốt sĩ số và không ngừng nâng cao chất lợng dạy và học

Qua khảo sát, bản thân tôi thấy trờng có nhiều điều kiện thuận lợi tạo cơ sở vững chắc cho việc tổ chức bồi dỡng môn Toán cho học sinh giỏi nh sau:

+ Các đoàn thể, Ban giám hiệu luôn quan tâm đến công tác bồi dỡng học sinh giỏi

+ Trờng có cơ sở vật chất khang trang, sạch đẹp

+ Đội ngũ giáo viên nhiệt tình, có năng lực về chuyên môn

+ Các phong trào tập thể phát triển mạnh

+ Tập thể trờng có tinh thần đoàn kết cao

+ Số lợng học sinh đông đảo

+ Đợc sự quan tâm của phụ huynh và các lực lợng giáo dục khác

b.Tình hình tổ chức bồi dỡng môn Toán cho học sinh giỏi của trờng Tiểu

học vĩnh sơn.

- Dới sự chỉ đạo của Đảng và của cấp trên, trờng đã nhận thức đợc tầm quan trọng của công tác bồi dỡng môn toán nói riêng cũng nh các môn khác nói chung cho học sinh giỏi Trong công tác chỉ đạo của mình, trờng nhận đợc sự ủng hộ của phụ huynh, địa phơng, giáo viên và học sinh

- Để tổ chức bồi dỡng môn Toán, nhà trờng đã xây dựng kế hoạch chiến lợc tổng thể bao trùm từ lớp 1 đến lớp 5 Hàng năm, ngay từ đầu năm học , nhà trờng luôn chú trọng phân tích tình hình và thực tế khảo sát trình độ của học sinh

Qua khảo sát, trờng nắm đợc số lợng HSG và lên kế hoạch bồi dỡng riêng cho từng khối

Việc bồi dỡng Toán cho học sinh từng khối đợc xây dựng trên cơ sở lựa chọn những giáo viên có năng lực chuyên môn, có lòng say mê với công việc

- Trong từng tuần, từng tháng, quý, kế hoạch bồi dỡng luôn đợc giám sát và

có sự thảo luận, bàn bạc trong đội ngũ cốt cán của trờng Từ đó xây dựng chơng trình bồi dỡng Toán riêng và cụ thể cho từng khối học

- Ngoài ra, nhà trờng và giáo viên cũng xây dựng cho mình đợc nhiều tài liệu bồi dỡng Toán cũng nh các môn học khác, tạo điều kiện nâng cao chất lợng bồi dỡng HSG theo phơng thức đồng tâm từ lớp 1 đến lớp 5

* Những thành tựu đạt đợc trong công tác bồi dỡng Toán và học sinh giỏi Trong những năm gần đây, năm nào trờng cũng đạt thành tích đáng kể trong công tác bồi dỡng học sinh giỏi

Riêng năm học 2006 - 2007 đã có:

- Học sinh giỏi cấp tỉnh: 6 em

- Học sinh giỏi huyện: 3 em

Tuy thành tích đó còn khiêm tốn nhng cũng góp phần động viên, khích lệ giáo viên, học sinh trong công tác bồi dỡng học sinh giỏi

* Một số tồn tại cần khắc phục

- Cơ sở vật chất dành cho bồi dỡng Toán còn thiếu

- Giáo viên còn ít kinh nghiệm

- Thời gian bồi dỡng môn Toán còn hạn chế

- Chơng trình và nội dung bồi dỡng Toán xây dựng tự phát, cha có thống nhất

- Một số lớp học còn có nhiều đối tợng học sinh

Chơng III Những biện pháp tổ chức bồi dỡng môn toán cho học sinh giỏi

ở trờng tiểu học vĩnh sơn

Dựa trên những cơ sở khoa học và cơ sở lý luận cùng với sự phân tích thực trạng việc tổ chức bồi dỡng môn Toán cho học sinh giỏi ở trờng Tiểu học Vĩínhơn, tôi mạnh dạn hệ thống lại và đề xuất một số biện pháp tổ chức bồi dỡng môn Toán cho học sinh giỏi ở trờng nh sau:

1.Quán triệt việc nhận thức tầm quan trọng của công tác bồi dỡng học sinh giỏi nói chung cũng nh môn Toán nói riêng ở Tiểu học.

- Đây là một biện pháp đầu tiên vô cùng quan trọng Nó quyết định việc tổ chức bồi dỡng môn Toán cho học sinh giỏi đi đúng hớng và có hiệu quả Tất cả cán

bộ, giáo viên cần đợc học tập và quán triệt để thông suốt chủ trơng chính sách của

Đảng và Nhà nớc về công tác bồi dỡng nhân tài

- Đồng thời cũng cần xây dựng sự hiểu biết của các bậc phụ huynh học sinh

về công tác bồi dỡng nhân tài thông qua các sinh hoạt chính trị, vận động tuyên truyền, tuyên dơng thành tích

2.Xây dựng kế hoạch bồi dỡng môn Toán cho học sinh giỏi.

Việc xây dựng kế hoạch bồi dỡng môn Toán cho học sinh giỏi là khâu hết sức quan trọng, nó là kim chỉ nam để hoạt động bồi dỡng môn Toán cho HSG đi

đúng hớng theo chơng trình Trong kế hoạch cần thể hiện rõ một số vấn đề nh:

- Mục tiêu của kế hoạch

- Thời gian thực hiện

- Chơng trình thể hiện

- Cơ sở vật chất thiết bị có liên quan

- Nội dung bồi dỡng

- Các lực lợng giáo dục tham gia

- Chỉ tiêu về số và chất lợng cần đạt

3.Phát hịên, tuyển chọn và bồi dỡng HSG nói chung cũng nh HSG môn Toán nói riêng.

- Xác định đây là quá trình lâu dài và liên tục

- Cần phải phát hiện, tuyển chọn và bồi dỡng ngay từ những lớp đầu cấp của bậc tiểu học

a.Tổ chức phát hiện:

Để phát hiện đợc những cá nhân học giỏi, nhà trờng theo dõi, dấu hiệu qua giáo viên mầm non, qua nguồn gốc xuất thân của học sinh ngay từ khi các em vào lớp 1 Sang tới các lớp 2, 3 việc tuyển chọn các em có năng khiếu môn Toán là công việc trực tiếp của Ban giám hiệu nhà trờng và của giáo viên trực tiếp giảng dạy thông qua các hoạt động giáo dục chính khoá và ngoại khoá

b.Tuyển chọn học sinh giỏi Toán.

Việc tuyển chọn cần đợc dực trên chỉ tiêu cụ thể của công tác bồi dỡng môn Toán Sau những vòng tổ chức khảo sát với những hình thức công khai và có hiệu quả sẽ chọn lựa những cá nhân u việt nhất có năng lực t duy Toán cao

c.Tổ chức bồi dỡng môn Toán cho HSG.

Nhà trờng xây dựng chơng trình bồi dỡng môn Toán cho học sinh giỏi, trên cơ sở đó giáo viên trực tiếp giảng dạy xây dựng chơng trình bồi dỡng Toán dới sự chỉ đạo và giám sát của hội đồng giáo dục nhà trờng Từ đó nâng cao một bớc cho học sinh về kiến thức, kĩ năng, phát triển năng lực, t duy

môn Toán

Qua thực tế tiết học bồi dỡng môn Toán phải bao gồm các bớc cơ bản sau:

- Bớc 1: Kiểm tra, nhận xét kết quả học tập ở nhà.

- Bớc 2: Hệ thống hoá, mở rộng kiến thức đang học.

- Bớc 3: Nâng cao kiến thức Toán cần bồi dỡng cho học sinh.

- Bớc 4: Tổng kết và giao nhiệm vụ học tập ở nhà.

4.Tuyển chọn và bồi dỡng giáo viên giỏi.

Để dạy toán cho học sinh giỏi

a.Một số tiêu chuẩn tuyển chọn.

- Những giáo viên dạy bồi dỡng Toán phải là những ngời có trình độ năng lực, chuyên môn nghiệp vụ cao, có nhiệt huyết với công việc và phải yêu quý trẻ

- Là những giáo viên có kiến thức và kĩ năng s phạm, kĩ năng tự tìm rtòi và học hỏi, tự bồi dỡng và có tinh thần cầu tiến

- Là những giáo viên có sức khoẻ, tự tin, thông minmh, có kinh nghiệm dạy học Toán cho HSG

b.Nội dung bồi dỡng giáo viên dạy Toán.

c.Hình thức bồi dỡng.

- Bồi dỡng ngắn và dài hạn

- Bồi dỡng thông qua hội thảo, hội thi chuyên đề

- Bồi dỡng thông qua sinh hoạt chuyên môn, rèn nghề

- Bồi dỡng qua tham quan thực tế

- Bồi dỡng qua tự học

5 Xây dựng, sử dụng và bảo quản cơ sở vật chất và thiết bị dạy học.

Việc sử dụng thiết bị dạy học trong bồi dỡng môn toán cho học sinh giỏi là một việc làm cực kỳ cần thiết Vì vậy mỗi nhà trờng cần có kế hoạch xây dựng,

sử dụng và bảo quản cơ sở vật chất thiết bị dạy học sao cho có hiệu quả

Trong công việc sinh hoạt chuyên môn hàng ngày, tập thể giáo viên cùng nhau đa ra phơng án sử dụng thiết bị dạy học có hiệu quả và khuyến khích làm đồ dùng dạy học

Nội dung bồi dỡng giáo viên dạy Toán

Bồi

d-ỡng

những

kiến

thức

hỗ trợ

nghề

nghiệp

Bồi d-ỡng t t-ởng phẩm chất chính trị

Bồi d-ỡng năng lực chuyên môn

Bồi d-ỡng năng lực s phạm

Bồi d-ỡng kinh nghiệ

m thực tế