Hóa học 8 - Chuyên đề Chất, Nguyên tử, Phân tử

Mời các bạn cùng tham khảo tài liệu Hóa học 8 - Chuyên đề Chất, Nguyên tử, Phân tử để hệ thống lại các kiến thức đã học cũng như rèn luyện và nâng cao khả năng giải bài tập Hóa học lớp 8 để chuẩn bị cho các kì thi quan trọng sắp diễn ra.

HÓA H C 8 ­ CHUYÊN Đ : CH T – NGUYÊN T Ọ Ề Ấ Ử  

­ PHÂN TỬ

1. V t thậ ể

­   V t th : Là toàn b  nh ng gì xung quanh chúng ta và trong không gian.ậ ể ộ ữ

­   V t th  g m 2 lo i: V t th  t  nhiên và v t th  nhân t o.ậ ể ồ ạ ậ ể ự ậ ể ạ

2. Ch tấ

­   Ch t: là nguyên li u c u t o nên v t th  Ch t có   kh p m i n i,   đâu cóấ ệ ấ ạ ậ ể ấ ở ắ ọ ơ ở  

v t th  là   đó có ch t.ậ ể ở ấ

­   M i ch t có nh ng tính ch t nh t đ nh. Bao g m tính ch t v t lý và tính ch tỗ ấ ữ ấ ấ ị ồ ấ ậ ấ   hoá h c.ọ

 3. H n h pỗ ợ

­  H n h p là 2 hay nhi u ch t tr n l i v i nhau. M i ch t trong h n h p đỗ ợ ề ấ ộ ạ ớ ỗ ấ ỗ ợ ượ  c

g i là 1 ch t thành ph n.ọ ấ ầ

­ H n h p g m có 2 lo i:ỗ ợ ồ ạ

+ H n h p đ ng nh t : là h n h p không xu t hi n ranh gi i phân cách gi a cácỗ ợ ồ ấ ỗ ợ ấ ệ ớ ữ  

ch t thành ph n. VD: H n h p nấ ầ ỗ ợ ước và rượu

+ H n h p không đ ng nh t: là h n h p có xu t hi n ranh gi i phân cách gi aỗ ợ ồ ấ ỗ ợ ấ ệ ớ ữ   các ch t thành ph n.VD: H n h p d u ăn và nấ ầ ỗ ợ ầ ước

­ Ch t tinh khi t là ch t không có l n ch t nào khác. Ch t tinh khi t có tính ch tấ ế ấ ẫ ấ ấ ế ấ  

nh t đ nh, không thay đ i. VD: Nấ ị ổ ướ ấc c t (nước tinh khi t)ế

­  Khi tách riêng các ch t ra kh i h n h p ta thu đấ ỏ ỗ ợ ược các ch t tinh khi t. Đấ ế ể  tách riêng các ch t ra kh i h n h p ngấ ỏ ỗ ợ ười ta có th  s  d ng các phể ử ụ ương pháp 

v t lý và hoá h c: tách, chi t, g n, l c, cho bay h i, ch ng c t, dùng các ph nậ ọ ế ạ ọ ơ ư ấ ả  

ng hoá h c…

VD: Khu y tan m t lấ ộ ượng mu i ăn vào nố ước   H n h p trong su t . Khi→ ỗ ợ ố   đun nóng, nước bay h i, ng ng t  h i t o thành nơ ư ụ ơ ạ ước c t. Sau khi c nấ ạ  

nước thu được mu i ăn.ố

4. Nguyên tử

      ­  Nguyên t  là h t vô cùng nh , trung hoà v  đi n, c u t o nên các ch t.ử ạ ỏ ề ệ ấ ạ ấ

­ C u t oấ ạ

Chú ý: Hiđro là nguyên t  đ c bi t ch  có duy nh t m t h t proton.ử ặ ệ ỉ ấ ộ ạ

­ Trong nguyên t , cácử  e chuy n đ ng r t nhanh và s p x p thành t ng l p tể ộ ấ ắ ế ừ ớ ừ  trong ra ngoài

+ L p 1: có t i đa 2eớ ố

+ L p 2, 3, 4… ớ  t i đa 8eố

­ Kh i lố ượng nguyên t  = s  P + s  N + s  e = s  P + s  N (vì e có kh i lử ố ố ố ố ố ố ượ  ng

r t nh  nên b  qua).ấ ỏ ỏ

5. Nguyên t  hóa h c ­ Kí hi u hóa h cố ọ ệ ọ

­ Là t p h p nh ng nguyên t  cùng lo i, có cùng s  proton trong h t nhân.ậ ợ ữ ử ạ ố ạ

­ S  proton là s  đ c tr ng c a 1 nguyên t ố ố ặ ư ủ ố

­  Kí hi u hóa h cệ ọ :  M i nguyên t  đ c bi u di n b ng 1 kí hi u hóa h cỗ ố ượ ể ễ ằ ệ ọ   (KHHH)

         VD:  + Nguyên t  Natri đố ược kí hi u : Na   + Nguyên t  Oxi đệ ố ược kí hi u:ệ   O

6. Nguyên t  kh iử ố

­        Đ n v  cacbon: theo qui ơ ị ước, người ta l y  ấ  kh i lố ượng c a nguyên tủ ử  cacbon làm đ n v  kh i lơ ị ố ượng nguyên t , g i là đ n v  cacbon.ử ọ ơ ị

VD: C = 12 đvC, H = 1 đvC; O = 16 đvC; Ca = 40 đvC; Cl = 35,5 đvC…

­       Nguyên t  kh i: là kh i lử ố ố ượng c a 1 nguyên t  tính b ng đ n v  cacbon.ủ ử ằ ơ ị

­       M i nguyên t  có nguyên t  kh i riêng bi t.ỗ ố ử ố ệ

­       Có trên 110 nguyên t  (trong đó có 92 nguyên t  t  nhiên).ố ố ự

­       Oxi là nguyên t  ph  bi n nh t.ố ổ ế ấ

7. Đ n ch t ­ H p ch tơ ấ ợ ấ

1.Đ nhị  

c u t o nên.ấ ạ

VD:­ Khí oxi t o nên t  nguyên tạ ừ ố 

O

­ K.lo i nhôm t o nên t  nguyên tạ ạ ừ ố 

Al

H p ch t là nh ng ch t t o nênợ ấ ữ ấ ạ  

t  2 NTHH tr  lên.ừ ở VD:­ N c: Hướ 2O Nguyên t  H và ố O

­Axit sunfuric: H2SO4  Nguyên tố 

H, S và O     2.Phân 

lo iạ

+   Đ n   ch t   kim   lo i   (A):   D nơ ấ ạ ẫ  

đi n, d n nhi t, có ánh kim.ệ ẫ ệ

d n đi n, d n nhi t, không có ánhẫ ệ ẫ ệ  

kim

+ H p ch t vô c : Hợ ấ ơ 2O, NaOH,  NaCl, H2SO4

+ H p ch t h u c :CHợ ấ ữ ơ 4 (Mê tan), 

C12H22O11 (đường)…

3.c uấ  

t oạ

+   Đ n   ch t   KL:   Nguyên   t   s pơ ấ ử ắ  

x p khítế   nhau và theo m t tr t tộ ậ ự 

xác đ nh.ị

+ Đ n ch t PK: Nguyên t  liên k tơ ấ ử ế  

v i   nhau   theo   m t   s   nh t   đ nhớ ộ ố ấ ị  

(Thường là 2)

­ Trong h p ch t: Nguyên t  liênợ ấ ố  

k t v i nhau theo m t t  l  vàế ớ ộ ỷ ệ  

m t th  t  nh t đ nhộ ứ ự ấ ị

8. Phân t  ­ ử Phân t  kh iử ố

­  Phân t  là h t đ i di n cho ch t, g m m t s  nguyên t  liên k t v i nhau vàử ạ ạ ệ ấ ồ ộ ố ử ế ớ  

th  hi n đ y đ  tính ch t hoá h c c a ch t.ể ệ ầ ủ ấ ọ ủ ấ

VD: ­ Khí hiđro, oxi : 2 nguyên t  cùng lo i liên k t v i nhau.ử ạ ế ớ

       ­ Nước : 2H liên k t v i 1O.ế ớ

­ Phân t  kh i là kh i lử ố ố ượng phân t  tính b ng đ n v  cacbon. Phân t  kh iử ằ ơ ị ử ố  

b ng t ng nguyên t  kh i c a các nguyên t  trong phân t ằ ổ ử ố ủ ử ử

 VD:O2 = 2.16 = 32 đvC ; Cl2 = 71 đvC

        CaCO3 = 100 đvC   ; H2SO4 = 98 đvC. 

­ M i m u ch t là m t t p h p vô cùng l n nh ng h t nguyên t  hay phân t  .ỗ ẫ ấ ộ ậ ợ ớ ữ ạ ử ử

­ Tu  đi u ki n m i ch t có th    3 tr ng thái: r n, l ng, khí   tr ng thái khíỳ ề ệ ỗ ấ ể ở ạ ắ ỏ ở ạ   các h t cách xa nhau.ạ

­  V t th : là hình d ng v t d ng t  nhiên và nhân t o.ậ ể ạ ậ ụ ự ạ

­  Ch t: là thành ph n (nguyên li u) c u t o nên v t th ấ ầ ệ ấ ạ ậ ể

Bài t p 1.ậ  Phân bi t đâu là v t th , đâu là ch t trong các ý sau:ệ ậ ể ấ

2 Bóng đèn đi n đệ ược ch  t o t  th y tinh, đ ng, vonfram (vonfram là kimế ạ ừ ủ ồ  

lo i ch u nóng).ạ ị

Hướng d nẫ

Bài t p 2.ậ   Các ch t sau t n t i   v t th  t  nhiên, v t th  nhân t o nào?ấ ồ ạ ở ậ ể ự ậ ể ạ

Hướng d nẫ

a. G :ỗ thân cây mít, cây b ch đàn, cây phạ ượng 

cao su…

* Tách b ng ph ằ ươ ng pháp v t lí ậ

­ D a vào tính ch t: các ch t thành ph n luôn gi  nguyên tính ch t c a nó trongự ấ ấ ầ ữ ấ ủ  

h n h pỗ ợ

­ Có th  s  d ng các cách sau: l c, cô c n, ch ng c t phân đo n làm đông đ c,ể ử ụ ọ ạ ư ấ ạ ặ   chi t…ế

* Tách b ng ph ằ ươ ng pháp hóa h c ọ

­ Dùng ph n  ng hóa h c:ả ứ ọ

­ Phương pháp này c n th a mãn các yêu c u sau:ầ ỏ ầ

Ch  tác d ng lên m t ch t trong h n h p c n tách.ỉ ụ ộ ấ ỗ ợ ầ

S n ph m t o thành có th  tách d  dàng ra kh i h n h p.ả ẩ ạ ể ễ ỏ ỗ ợ

S n ph m có kh  năng tái t o ch t ban đ u.ả ẩ ả ạ ấ ầ

Bài t p1.ậ  Tách mu i ăn ra kh i h n h p mu i ăn.ố ỏ ỗ ợ ố

Hướng d n:ẫ  Đun sôi h n h p, khi nhi t đ  h n h p đ t 100ỗ ợ ệ ộ ỗ ợ ạ 0C thì nước b cố  

h i, ta s  còn l i mu i ăn.ơ ẽ ạ ố

Bài t p 2.ậ  M t h n h p g m d u h a có l n nộ ỗ ợ ồ ầ ỏ ẫ ước, làm th  nào đ  tách nế ể ước ra 

kh i d u h a?ỏ ầ ỏ

Hướng d n :ẫ  Vì d u h a nh  h n nầ ỏ ẹ ơ ước và không tan trong nước, nên mu nố   tách nước ra kh i h n h p d u h a, ta cho h n h p vào ph u chi t, d u n i ỏ ỗ ợ ầ ỏ ỗ ợ ễ ế ầ ổ ở  trên và nướ ởc   phía dưới, m  khóa ph u chi t, tách nở ễ ế ước ra trước sau đó đ nế  

d u h a, ta đầ ỏ ược nước và d u h a riêng bi t.ầ ỏ ệ

Bài t p 3.ậ  Tách khí oxi và CO2 ra kh i h n h p khí g m khí oxi và COỏ ỗ ợ ồ 2. Bi t khíế  

CO2 hòa h p đợ ược v i nớ ước vôi trong d  t o thành canxi cacbonat và canxiư ạ   cacbonat nung t o ra khí COạ 2 và ch t khác.ấ

Hướng d n:ẫ  Cho h n h p khí l i qua nỗ ợ ộ ước vôi trong d  ta thu đư ược khí oxi (vì  CO2 b  nị ước vôi trong gi  l i).ữ ạ

L y s n ph m thu đấ ả ẩ ược (khí CO2 hòa h p v i nợ ớ ước vôi trong) nung   nhi t đở ệ ộ  cao ta thu được khí CO2

 ­ Xác đ nh s  proton, s  electron.ị ố ố

 ­  Xác đ nh s  l p electron.ị ố ớ

  ­  Xác đ nh đi n tích các lo i h t.ị ệ ạ ạ

* Trong m t nguyên t :ộ ử

­ S  protron = s  electron. (tr  nguyên t  Hiđro)ố ố ừ ử

­ T ng s  electron   các l p trong m t nguyên t  b ng t ng s  electron c aổ ố ở ớ ộ ử ằ ổ ố ủ   nguyên t ử

­ S  electron l p ngoài cùng thố ớ ường trùng v i hóa tr  nguyên t ớ ị ố

­ M i vòng là m t l p electron (tr  vòng trong cùng bi u th  h t nhân nguyênỗ ộ ớ ừ ể ị ạ  

t )ử

Bài t p1.ậ  Cho các s  đ  nguyên t  sau:ơ ồ ử

1 D a vào s  đ  nguyên t  (I) cho bi t:ự ơ ồ ử ế

2 D a vào s  đ  nguyên t  (II) cho bi t:ự ơ ồ ử ế

3 T  s  đ  nguyên t  (III) cho bi t:ừ ơ ồ ử ế

đ  (III).ồ

Hướng d n ẫ

1. a. S  proton (p): 11; s  electron (e): 11.ố ố

   b. Trong nguyên t  có 3 l p eử ớ

2.  a. S  e c a nguyên t  là 17. S  đi n tích c a e là 17 ­ố ủ ử ố ệ ủ

    b. L p ngoài cùng có 7 e.ớ

3. a. s  e là 11 và s  p là 11ố ố

    b. Vì s  p = 11 nên nguyên t  là: natri, kí hi u: Na, nguyên t  kh i là 23đvC.ố ố ệ ử ố

­  T p h p các nguyên t  có cùng s  proton (p) thì thu c cùng m t nguyên t  hóaậ ợ ử ố ộ ộ ố  

h c.ọ

­   Nguyên t  kh i là kh i lử ố ố ượng c a nguyên t  tính b ng đ n v  cacbon. ủ ử ằ ơ ị  1đvC 

= 1.6605. 10­24 kg

­   Kh i lố ượng nguyên t  = mử p + mn + me = mp + mn (vì me r t bé)ấ

­   C n n m ch c kí hi u hóa h c (KHHH) c a m t s  nguyên t ầ ắ ắ ệ ọ ủ ộ ố ố

­   So sánh kh i lố ượng nguyên t  A v i kh i lử ớ ố ượng nguyên t  B:ử

Đ t T = Mặ A : MB  . N u:ế

+ T = 1   M→ A = MB

+ T > 1   M→ A > MB

      + T < 1   M→ A < MB

MA : MB = a →    MA = a.MB

Bài t p 1.ậ  Gi  s  có kí hi u sau:ả ử ệ  aA , trong đó:

Thì nh ng nguyên t  nào sau đây thu c cùng m t nguyên t  hóa h cữ ử ộ ộ ố ọ

aA; bC; aD; cE; aF; dG

Hướng d n:ẫ

Nh ng nguyên t  thu c cùng m t nguyên t  hóa h c là: A, D, F.ữ ố ộ ộ ố ọ

Bài t p 2.ậ  Tính kh i lố ượng gam c a m t nguyên t  magie.ủ ộ ử

Hướng d n :ẫ

1 đvC có kh i lố ượng gam là 1,6605. 10­24g

24 đvC………x (g)

 x (g) = (24. 1,6605. 10

Bài t p 3.ậ  Nguyên t  A n ng g p hai nguyên t  oxi. Tính nguyên t  kh i A.ử ặ ấ ử ử ố  

Vi t KHHH c a nguyên t  đó.ế ủ ố

Hướng d n:ẫ

 MA : MO= 2 →    MA = 16. 2 = 32 đvC

Nguyên t  kh i c a A = 32   A là l u hu nh: Sử ố ủ → ư ỳ

D NG 5: XÁC Đ NH TÊN NGUYÊN T  D A VÀO NGUYÊN T  KH IẠ Ị Ố Ự Ử Ố

Bài t p 1ậ : Bi t nguyên t  X có nguyên t  kh i b ng 3,5 l n nguyên t  kh i c a ế ố ử ố ằ ầ ử ố ủ oxi. Xác đ nh tên và KHHH c a nguyên t  X.ị ủ ố

Hướng d n:ẫ

Di n đ t X có nguyên t  kh i b ng 3,5 l n NTK c a oxi là: X = 3,5.Oễ ạ ử ố ằ ầ ủ

NTK c a O đã bi tủ ế  → tìm được NTK c a Xủ  →  dò b ng xác đ nh đả ị ược tên 

Gi i:ả

X = 3,5 . O = 3,5 . 16 = 56

=>  X là nguyên t  s t, KHHH Fe.ố ắ   

Bài t p 2ậ : H p ch t c a kim lo i M v i nhóm POợ ấ ủ ạ ớ 4  có công th c là Mứ 3(PO4)2.  PTK = 267. Tính toán đ  xác đ nh M là nguyên t  nào?ể ị ố

Đáp án:

   M3(PO4)2  = 267

ó3 M + 2 (31 + 4. 16) = 267

=>M =  (267 ­190): 3 = 24

Bài t p 3ậ : Bi t ¼ nguyên t  X n ng b ng 1/3 nguyên t  Kali.ế ử ặ ằ ử

      Xác đ nh tên và KHHH c a nguyên t  X?ị ủ ố

Đáp án: ¼ MX= 1/3MK = 1/3. 39 è MX= 1/3 x 39 x 4 = 52

   X là nguyên t  Crom (Cr)ố

Bài t p 1ậ : M t h p ch t g m 1 nguyên t  X liên k t 2 nguyên t  Oxi và n ng ộ ợ ấ ồ ử ế ử ặ

h n phân t  hiđro 22 l n.ơ ử ầ

a/ Tính phân t  kh i h p ch t.ử ố ợ ấ

Hướng d n:ẫ  

Cách 1

Phân t  hidro (2H) => PTK = 2 . 1 = 2ử

H p ch t n ng h n phân t  hidro 22 l n => PTK c a h p ch t: 2.22 = 44ợ ấ ặ ơ ử ầ ủ ợ ấ

1 nguyên t  X liên k t 2 nguyên t  O => h p ch t (1X; 2O)ử ế ử ợ ấ

=> PTK = X + 2.16 = X + 32

     =>  X + 32 = 2 . 22 = 44

     =>  X = 44 – 32 = 12

Cách 2

PTK hidro: 2 . 1 = 2

PTK h p ch t: 2.22 = 44ợ ấ

Ta có: X + 2.16 = 44 

=>  X = 44 – 32 = 12

=>  X là nguyên t  cacbon, KHHH là C.ố

Cách 3

      H2 = 1.2 = 2

      XO2 = 22 H2

      XO2 = 22 . 2 = 44

   Mà XO2 = X + 16 . 2 

=>  X = 44 – 32 = 12

=>  X là nguyên t  cacbon, KHHH là C.ố

Các ki n th c c n có đ  gi i d ng toán này:ế ứ ầ ể ả ạ

S  h t mang đi n là p và e, s  h t không mang đi n là nố ạ ệ ố ạ ệ

S  kh i A = pố ố  + n

T ng s  h t c a nguyên t : X = pổ ố ạ ủ ử  + n + e, trong đó p = e

Nên X = 2p + n

V i a là s  h t nào đó (p, n, e),ớ ố ạ  thì ph n trăm s  h t a s  là:ầ ố ạ ẽ

Bài t p 1:ậ

Nguyên t  Nhôm có đi n tích h t nhân làử ệ ạ  13+. Trong nguyên t  nhôm, s  h t ử ố ạ mang đi n nhi u h n s  h t khôngệ ề ơ ố ạ  mang đi n là 12 h t. Hãy cho bi t s  kh i ệ ạ ế ố ố

c a nhôm.ủ

Phân tích đ :ề

S  h t mang đi nố ạ ệ  p + e nhi u h n s  h t không mang đi nề ơ ố ạ ệ  n là 12

T c là (p+e) – n = 12.ứ

Bài gi iả

Ta có đi n tích h t nhân làệ ạ  13+ , t cứ   p = 13 (1)

Ta l i có (p+e) – n = 12ạ

Mà p = e Suy ra 2 p – n = 12 (2)

Th  (1) vào (2) ta đế ượ  2 . 13 – n = 12c: 

Suy ra  n = 26 ­ 12 = 14

S  kh i A = p + n = 13 + 14 = 27. V y s  kh i c a nhôm là 27.ố ố ậ ố ố ủ

Bài t p 2:ậ  

Bi t nguyên t  B có t ng s  h t là 21. S  h t không mang đi n chi m 33,33%. ế ử ổ ố ạ ố ạ ệ ế Xác đ nh c u t o c a nguyên t  B.ị ấ ạ ủ ử

S  h t không mang đi n chi m 33,33% nghĩa là % n = 33,33; t ng s  h t là 21, ố ạ ệ ế ổ ố ạ

t c X = 21. Tìm p, e.ứ

Bài gi iả

      % n = 33,33%  ⇒⇒   n = 33,33.2110033,33.21100 = 7 (1)

      X = p + n + e mà p = e ⇒⇒ 2p + n = 21 (2)

       Th  (1) vào (2)ế  ⇒⇒ p = e = 21−7221−72 = 7

V y nguyên t  B có đi n tích h t nhânậ ử ệ ạ  7+ , có 7e