Tại Việt Nam, theo thống kê từ Cục An toàn thực phẩm Bộ Y tế, mỗi năm Việt Nam có khoảng 250500 vụ ngộ độc thực phẩm với 7.000 10.000 nạn nhân và 100 200 ca tử vong. Nguyên nhân được xác định là xuất phát từ thực phẩm bị nhiễm vi sinh vật (33%), thực phẩm bị ô nhiễm hóa chất (27%), thực phẩm vốn hàm chứa các chất độc tự nhiên (37,5%), thức ăn bị nhiễm thuốc trừ sâu (phun hàm lượng cao, không cách ly với ngày thu hoạch) hay các chất phụ gia (hàn the, màu công nghiệp, đường hóa học) với dư lượng độc tố cao, Thống kê của Bộ Y tế cũng chỉ ra rằng, mỗi năm Việt Nam có khoảng 150.000 ca mới mắc và trên 75.000 trường hợp tử vong do ung thư, trong đó có nguyên nhân từ việc sử dụng thực phẩm “bẩn” (thực phẩm có sử dụng chất kích thích, chất tăng trọng, thuốc bảo vệ thực vật quá dư lượng). Thêm vào đó, gần đây, một số vấn đề liên quan đến quản lý vệ sinh an toàn thực phẩm, sự khác biệt giữa các kết quả phân tích kiểm tra chất lượng sản phẩm gây không ít khó khăn cho người sản xuất, tạo lo lắng cho người tiêu dùng.
Trang 1TRƯỜNG ĐẠI HỌC THĂNG LONG
BỘ MÔN Y TẾ CÔNG CỘNG
BÁO CÁO TIỂU LUẬN HỌC PHẦN PH411
Ô NHIỄM THỰC PHẨM VÀ CÁC BỆNH TRUYỀN QUA THỰC PHẨM
TÌNH HÌNH NGỘ ĐỘC THỰC PHẨM
CỦA VIỆT NAM TỪ NĂM 2016 ĐẾN NAY VÀ
ĐỀ XUẤT CÁC BIỆN PHÁP PHÒNG NGỪA HIỆU QUẢ
Giáo viên hướng dẫn : Ths Đào Tố Quyên
Người thực hiện : Vũ Thị Thanh Thủy
Mã sinh viên : A27969 – Lớp SP28
Hà Nội – 05/2018
Trang 2LỜI CẢM ƠN
Trên thực tế, không có sự thành công nào mà không có sự hỗ trợ, giúp đỡ íthay nhiều, dù trực tiếp hay gián tiếp của người khác Trong suốt quá trình học ởtrường, tôi đã nhận được nhiều sự quan tâm của bạn bè, thầy cô và gia đình.Được sự phân công và đồng ý của giáo viên hướng dẫn Ths Đào TốQuyên, tôi đã thực hiện đề tài “Tình hình ngộ độc thực phẩm của Việt Nam từnăm 2016 đến nay và đề xuất các biện pháp phòng ngừa hiệu quả”
Để hoàn thành bài tiểu luận cuối kì này, tôi xin chân thành cảm ơn cô đãtận tình hướng dẫn, giảng dạy trong suốt quá trình học tập, nghiên cứu và rènluyện ở trường Đại Học Thăng Long Với lòng biết ơn sâu sắc nhất, tôi xin gửiđến cô đã cùng với trí thức và tâm huyết của mình để truyền đạt vốn kiến thứcquý báu cho chúng tôi trong khoảng thời gian học vừa qua, cho tôi được tiếp cậnvới môn học mà theo tôi là rất hữu ích đối với sinh viên Ngành Y Tế Công Cộngcũng như sinh viên các ngành khác Đó là môn học “Ô nhiễm thực phẩm và cácbệnh truyền qua thực phẩm”
Mặc dù đã có nhiều cố gắng để thực hiện đề tài một cách hoàn chỉnh nhấtnhưng do mới làm quen với công việc nghiên cứu tiểu luận cũng như hạn chế vềkiến thức và kinh nghiệm nên không thể tránh khỏi những thiếu sót nhất định màbản thân chúng tôi chưa thấy được Tôi rất mong được sự góp ý của quý Cô đểbài tiểu luận cuối kì được hoàn chỉnh hơn
Tôi xin chân thành cảm ơn!
Trang 3MỤC LỤC
ĐẶT VẤN ĐỀ
CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN 3
1.1 Các khái niệm 3
1.1.1 Thực phẩm 3
1.1.2 Ngộ độc thực phẩm 3
1.1.3 Vụ ngộ độc thực phẩm 3
1.2 Nguyên nhân gây ngộ độc thực phẩm 3
1.2.1 Một số nguyên nhân do vi sinh vật 4
1.2.2 Ngộ độc thực phẩm do hóa chất 6
1.2.3 Ngộ độc do thức ăn bị biến chất, ôi thiu 7
1.2.4 Các nguyên nhân gây độc khác 7
CHƯƠNG 2 ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP 8
2.1 Đối tượng nghiên cứu 8
2.2 Phương pháp nghiên cứu 8
CHƯƠNG 3 KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ BÀN LUẬN 9
3.1 Thực trạng ngộ độc thực phẩm tại Việt Nam từ năm 2016 đến nay .9 3.2 Ảnh hưởng của ngộ độc thực phẩm 14
3.2.1 Đối với sức khỏe con người 14
3.2.2 Tác động đến kinh tế xã hội 14
3.3 Các biện pháp phòng ngừa hiệu quả 14
CHƯƠNG 4 KHUYẾN NGHỊ 17 TÀI LIỆU THAM KHẢO
Trang 4ĐẶT VẤN ĐỀ
I Lý do chọn vấn đề
Con người sinh ra cần có cơm ăn, nước uống và một số chất khác thôngqua con đường tiêu hóa để có năng lượng cần thiết cho hoạt động sống và laođộng sản xuất Vì thế, thực phẩm có ý nghĩa vô cùng quan trọng đến sức khỏecon người và sự phát triển kinh tế xã hội, thậm chí còn có tác động tới sự bảotồn giống nòi, an ninh, chính trị của mỗi quốc gia, dân tộc Nhưng bản thân thựcphẩm cũng có thể chứa các thành phần có hại, mà các thành phần này có thể làchất hóa học có tính độc, thậm chí số lượng của chúng rất nhỏ nhưng gây ảnhhưởng cho cơ thể rất lớn Những chất này có thể nhiễm vào thực phẩm một cáchtình cờ trong thời gian chăn nuôi, gieo trồng, chế biến nấu nướng và do sự tươngtác của một số thành phần với nhau trong thực phẩm khi bảo quản đã hình thànhchất độc nhưng cũng có thể là thành phần tự nhiên của thực phẩm Vi sinh vật cóthể nhiễm vào thực phẩm, từ môi trường, hoặc từ các thực phẩm khác Nhữngchất độc trong thực phẩm này gây nên bệnh lý cho con người, với các biểu hiệnchủ yếu là nôn, tiêu chảy, đau bụng và được gọi là ngộ độc thực phẩm
Theo báo cáo gần đây của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), hơn 1/3 dân sốcác nước phát triển bị ảnh hưởng của các bệnh do thực phẩm gây ra mỗi năm.Đối với các nước đang phát triển, tình trạng lại càng trầm trọng hơn nhiều, hàngnăm gây tử vong hơn 2,2 triệu người, trong đó hầu hết là trẻ em
Tại Việt Nam, theo thống kê từ Cục An toàn thực phẩm - Bộ Y tế, mỗi nămViệt Nam có khoảng 250-500 vụ ngộ độc thực phẩm với 7.000 - 10.000 nạnnhân và 100 -200 ca tử vong Nguyên nhân được xác định là xuất phát từ thựcphẩm bị nhiễm vi sinh vật (33%), thực phẩm bị ô nhiễm hóa chất (27%), thựcphẩm vốn hàm chứa các chất độc tự nhiên (37,5%), thức ăn bị nhiễm thuốc trừsâu (phun hàm lượng cao, không cách ly với ngày thu hoạch) hay các chất phụgia (hàn the, màu công nghiệp, đường hóa học) với dư lượng độc tố cao, Thống
kê của Bộ Y tế cũng chỉ ra rằng, mỗi năm Việt Nam có khoảng 150.000 ca mớimắc và trên 75.000 trường hợp tử vong do ung thư, trong đó có nguyên nhân từviệc sử dụng thực phẩm “bẩn” (thực phẩm có sử dụng chất kích thích, chất tăngtrọng, thuốc bảo vệ thực vật quá dư lượng) Thêm vào đó, gần đây, một số vấn
đề liên quan đến quản lý vệ sinh an toàn thực phẩm, sự khác biệt giữa các kết
Trang 5quả phân tích kiểm tra chất lượng sản phẩm gây không ít khó khăn cho ngườisản xuất, tạo lo lắng cho người tiêu dùng.
Chính vì những lý do trên, tôi đã quyết định chọn đề tài “Tình hình ngộ độcthực phẩm của Việt Nam từ năm 2016 đến nay và đề xuất các biện pháp phòngngừa hiệu quả”
II Mục tiêu
- Mô tả tình hình ngộ độc thực phẩm của Việt Nam từ năm 2016 đến nay
- Đề xuất các biện pháp phòng ngừa hiệu quả
Trang 61.1.2 Ngộ độc thực phẩm
Ngộ độc thực phẩm (NĐTP) hay còn gọi là trúng độc thức ăn là do ăn phảinhững thức ăn có chứa chất độc, thường xảy ra một cách đột ngột hàng loạt(nhưng không phải là các bệnh dịch do nhiễm khuẩn) Người bị ngộ độc thựcphẩm có những triệu chứng của một bệnh cấp tính, biểu hiện bằng nôn mửa, ỉachảy (riêng nhiễm độc tố của vi khuẩn độc thịt lại bị táo bón) và các triệu chứngkhác đặc hiệu cho mỗi loại độc tố
Theo các nghiên cứu mới đây chỉ ra rằng thực phẩm có thể gây ngộ độc cấptính và ngộ độc mãn tính Ngộ độc cấp tính xảy ra liền sau khi ăn, cụ thể lànhững vụ ngộ độc tập thể Còn ngộ độc mãn tính là tác hại về lâu dài khi dùngthường xuyên thực phẩm không an toàn, các chất độc hại tích tụ lâu ngày trong
cơ thể gây tác hại lên chức năng thần kinh, tiết niệu, sinh dục, tiêu hóa Mặc dùtrước nay chưa có thống kê về mặt xã hội đối với tác hại của thực phẩm về ngộđộc mãn tính trên con người, tuy nhiên, tình trạng bệnh ung thư ngày càng giatăng Trước đây, ung thư thường xảy ra ở tuổi từ 50, nhưng hiện nay bệnh xuấthiện rất nhiều ở người trẻ, mà chế độ dinh dưỡng là một trong những yếu tố gâybệnh
1.1.3 Vụ ngộ độc thực phẩm
Khi hai hoặc nhiều người bị bệnh sau khi ăn/uống cùng thức ăn, cùng bịbệnh và có các triệu chứng giống nhau
1.2 Nguyên nhân gây ngộ độc thực phẩm
Nguyên nhân chính của việc ngộ độc thực phẩm là do ăn, uống thực phẩm
đã bị nhiễm khuẩn hoặc bị ô nhiễm hóa học (kim loại nặng, độc tố vi nấm ).Theo các chuyên gia về an toàn vệ sinh thực phẩm thì ngộ độc thực phẩm mùa
Trang 7hè thường do thức ăn nhiễm vi sinh vật (vi khuẩn, ký sinh trùng), vì mùa hènhiệt độ cao thuận lợi cho vi sinh vật sinh sôi và phát triển Đặc biệt thực phẩm
có nguồn gốc từ động vật như thịt, trứng, cá, sữa là các chất giàu đạm, rất dễ trởthành môi trường tốt cho các vi sinh vật, nhất là vi khuẩn gây bệnh phát triển, vàkhi đó thức ăn đã biến thành chất độc
Sinh vật truyền nhiễm, bao gồm cả vi khuẩn khác nhau, vi rút và ký sinhtrùng hoặc độc tố, dịch tiết của chúng là nguyên nhân phổ biến nhất của ngộ độcthực phẩm.[4] Các loại vi khuẩn gây nhiễm khuẩn cho thực phẩm có thể tồn tại
ở khắp mọi nơi trong không khí, đặc biệt khi thời tiết nắng nóng hay giao mùacũng làm các vi khuẩn trong thức ăn phát triển nhanh hơn ngoài ra thì vào cácdịp Tết thi nguy cơ ngộc độc cũng thường xuyên xảy ra
Một số đối tượng thực phẩm có nguy cơ cao gây ra ngộ độc:
Ăn thịt gỏi hay thịt chưa chín kỹ
Ăn cá và hải sản (sò, trai, nghêu, cua, ghẹ) tươi sống hay chưa chín kỹ
Ăn các món có trứng gà chưa hoàn toàn được nấu kỹ
Ăn các món gỏi
Ăn một số loại rau sống như cải bruxen, đậu
Uống nước trái cây chưa được diệt khuẩ
Sữa và các sản phẩm từ sữa chưa qua diệt khuẩn
1.2.1 Một số nguyên nhân do vi sinh vật
Vi khuẩn
Vi khuẩn là một trong những nguyên nhân gây ngộ độc thực phẩm nhiềunhất Tại nước Anh, trong 2000 ca bị ngộ độc thực phẩm riêng lẻ do vi khuẩn thìCampylobacter jejuni chiếm 77,3%, Salmonella 20,9%, Escherichia coliO157:H7 1,4%, các vi khuẩn còn lại gây ra ít hơn 0,1% số ca Triệu chứng ngộđộc thực phẩm do vi khuẩn thường chỉ xuất hiện sau 12–72 giờ hoặc hơn nữasau khi ăn thức ăn bị nhiễm khuẩn
Các vi khuẩn gây ngộ độc thường gặp là: Campylobacter jejuni;Clostridium perfringens; Salmonella spp – trong đó loài S typhimurium thườnggây ngộ độc khi ăn trứng hoặc sản phẩm gia cầm chưa chế biến kĩ hoặc lây từđộng vật qua người; Escherichia coli O157:H7
Trang 8Các vi khuẩn gây ngộ độc khác: Bacillus cereus; Escherichia coli; Listeriamonocytogenes; Shigella spp.; Staphylococcus aureus; Streptococcus; Vibriocholerae; Vibrio parahaemolyticus; Vibrio vulnificus; Yersinia enterocolitica;Yersinia pseudotuberculosis
Các vi khuẩn ít phổ biến hơn: Brucella spp; Corynebacterium ulcerans;Coxiella burnetii; Plesiomonas shigelloides
Ngộ độc thức ăn do vi khuẩn Salmonella
Đây là tình trạng hay gặp trong các vụ ngộ độc tại bếp ăn tập thể như ở cáctrường học bán trú, các xí nghiệp sản xuất, các buổi liên hoan hay lễ cưới Vikhuẩn gây ngộ độc đa số là nhóm vi khuẩn đường ruột, khả năng gây bệnh củanhóm này yếu nên để gây bệnh thường phải có một lượng lớn thức ăn Ngộ độcthực phẩm loại này thường xảy ra trong vòng vài giờ đến một ngày sau khi ăncác thực phẩm bị nhiễm này
Triệu chứng: Khoảng 12-14 giờ sau khi ăn thực phẩm có chứa vi khuẩn,nạn nhân sẽ có các triệu chứng: đau bụng, nôn, tiêu chảy, toàn thân bị lạnh rồisốt, suy nhược cơ thể Nếu không cấp cứu kịp thời có thể dẫn đến tử vong
Khi bị nhiễm Salmonella, mùi vị thức ăn không hề thay đổi nên rất khóphát hiện Những thức ăn dễ nhiễm khuẩn Salmonella: thịt gia súc, gia cầm,trứng, sữa, sò, ốc, cá, thịt băm nhuyễn, trong đó trứng gà và gan gà dễ bị nhiễm
vi khuẩn này hơn cả
Ngộ độc thức ăn do vi khuẩn E.coli
Một trong những loại ngộc độc thực phẩm gây ra bởi vi sinh vật thườnggặp là ngộ độc thực phẩm do vi khuẩn E.coli (thường là hậu quả cuộc việc ănuống mất vệ sinh).Vi khuẩn E.coli thường nhiễm vào đất, nước… từ phân củađộng vật Khi nhiễm vi khuẩn này thông qua đường thức ăn, thì người bị sẽ ủbệnh từ 2-20 giờ Người ngộ độc thấy đau bụng dữ dội, đi phân lỏng nhiều lầntrong ngày, ít khi nôn mửa Thân nhiệt có thể hơi sốt Trường hợp nặng bệnhnhân có thể sốt cao, người mỏi mệt, chân tay co quắp đổ mồ hôi Thời gian khỏibệnh vài ngày Nguyên nhân là do nhiễm E.coli vào cơ thể với số lượng lớn và
cơ thể đang suy yếu
Do ngoại độc tố của vi khuẩn
Trang 9Ngoại độc tố của vi khuẩn có thể gây ngộ độc ngay cả khi tế bào vi khuẩn
đã bị tiêu diệt Biểu hiện ngộ độc thường xuất hiện sau 24h tùy thuộc vào lượng
ăn vào Các vi khuẩn thường sinh ngoại độc tố: Clostridium botulinum;Clostridium perfringens; Staphylococcus aureus; Bacillus cereus
Độc tố vi nấm
Các độc tố vi nấm (mycotoxin) bao gồm:
Aflatoxin – có nguồn gốc từ nấm mốc Aspergillus parasiticus vàAspergillus flavus Các nấm mốc này thường có trong các loại quả, hạt ngũ cốc,hạt có dầu Các dạng aflatoxin là B1, B2, G1, G2 và M1, trong đó aflatoxin B1thường gây các bệnh về gan như xơ gan, ung thư gan Tại Hoa Kỳ, giới hạnquy định đối với aflatoxin tổng số là 20 μg/kg, trừ aflatoxin M1 trong sữa đượcquy định ở mức 0,5 μg/kg The official document can be found at FDA'swebsite
Altertoxins – gồm Alternariol (AOH), Alternariol methyl ether (AME),Altenuene (ALT), Altertoxin-1 (ATX-1), Tenuazonic acid (TeA) và Radicinin(RAD), có nguồn gốc từ Alternaria spp Một số độc tố loại này có trong lúamiến, lúa mì và khoai tây Một số nghiên cứu chỉ ra rằng các độc tố này dễ dàng
bị nhiễm chéo trong các loại hạt thương phẩm do quá trình bảo quản và chếbiến
Citrinin; Citreoviridin; Axit cyclopiazonic; Cytochalasins; Ergot alkaloids/Ergopeptine alkaloids – Ergotamine; Fumonisins – Ngô dễ bị nhiễm nấmFusarium moniliforme, độc tố của nó là Fumonisin B1 gây ung thư gan trênchuột và ung thư thực quản ở người; Axit fusaric; Fusarochromanone; Axitkojic; Lolitrem alkaloid; Moniliformin; Axit 3-nitropropionic; Nivalenol;Ochratoxins; Oosporeine; Patulin – Có thể xuất hiện trong sản phẩm từ trái cây,đặc biệt là nước táo.; Phomopsins; Sporidesmin A; Sterigmatocystin;Tremorgenic mycotoxin gồm fumitremorgen B, paxilline, penitrem A,verrucosidin, và verruculogen; Trichothecenes – có nguồn gốc từCephalosporium, Fusarium, Myrothecium, Stachybotrys và Trichoderma Cácđộc tố này có trong ngô, lúa mì, gạo, lạc bị mốc hoặc thức ăn chăn nuôi bị mốc.Các độc tố T-2 toxin, HT-2 toxin, diacetoxyscirpenol (DAS) và deoxynivalenol(DON) thường gây hại đối với người và động vật; Zearalenone; Zearalenols
Virus
Trang 10Virus là nguyên nhân thứ 3 gây ngộ độc thực phẩm tại các nước phát triển.Enterovirus; Hepatitis A; Hepatitis E; Norovirus; Rotavirus
Độc tố tự nhiên
Alkaloid; Độc tố ciguatera; Grayanotoxin; Độc tố nấm;Phytohaemagglutinin; Pyrrolizidine alkaloid; Độc tố nhuyễn thể; Scombrotoxin;Tetrodotoxin (độc tố cá nóc); Đa số độc tố có nguồn gốc thực vật
1.2.2 Ngộ độc thực phẩm do hóa chất
Thức ăn, nước uống là nguồn thực phẩm cung cấp dinh dưỡng cho cơ thểcon người Khi thực phẩm bị nhiễm hóa chất với nồng độ quá mức cho phép sẽgây ra ngộ độc, nguy hiểm cho cơ thể; không chỉ là những triệu chứng ngộ độccấp tính do các cơ quan bị tổn thương như dạ dạy, ruột mà còn có khả năng tíchlũy, tồn lưu hóa chất trong cơ thể gây độc hại cho tế bào, biến đổi gen gây ungthư
Các hóa chất độc hay gây ngộ độc thực phẩm, nhóm hóa chất bảo vệ thựcvật (diệt sâu bọ, nấm mốc), nhóm phospho hữu cơ còn gọi là lân hữu cơ đượcphun diệt sây bọ cho loại rau thu hoạch nhanh là: diazinon, dichlorovos, bi 58,wofatox, monnitor dipterex, parathion, Nhóm clor hữu cơ: (diệt sâu, bọ) tồn
dư trong đất rất lâu (nhiều năm) như: DDT, 666, lindan, clodan, heptachlor,nerei stoxin (shachoogdan, shachoongsoong): cực độc
Triệu chứng: người bị ngộ độc sau khi ăn uống thực phẩm có hóa chấtthường có triệu chứng cấp tính từ vài phút đến vài giờ như:
Trang 11 Đầy bụng, đau bụng, buồn nôn vầ nôn liên tục, sau đó đi ngoài nhiềulần, mệt và khát nước.
Các triệu chứng về thần kinh thực vật: xanh nhợt, vã mồ hôi, lạnh,tăng tiết nước bọt, co đồng tử vật vã, co giật, rối loạn nhịp tim, triệuchứng đái ít, vô niệu, vàng da
1.2.3 Ngộ độc do thức ăn bị biến chất, ôi thiu
Thông thường khi con người ăn những loại thức ăn có nguồn gốc từ độngvật, thức ăn chưa được nấu chín kỹ, các món gỏi, rau sống chưa được rửa sạch,các thức ăn biến chất, ôi thiu, ươn, bị bốc mùi… sẽ rất dễ có nguy cơ bị ngộ độc.Các thức ăn (như thịt, cá biển tươi hoặc đóng hộp, tôm, tép, sò huyết,nghêu) bị biến chất khi chưa nấu chín hoặc bị ôi thiu sau khi chế biến sẽ sinh rachất độc có tên là Histamin Một lượng Histamin 1,5-4 g đủ để gây ngộ độc chongười ăn
Triệu chứng: người ngộ độc có dấu hiệu choáng váng, đau bụng, tiêu chảy,nóng bừng mặt, ngứa ngáy ở cổ và mặt, chảy nước mắt ngay sau khi ăn vài giờđồng hồ Nạn nhân phải được cấp cứu và giải độc kịp thời tại các đơn vị y tế
1.2.4 Các nguyên nhân gây độc khác
Nhiều nguyên nhân khác gây ô nhiễm thực phẩm ở rất nhiều khâu trongchuỗi dây chuyền sản xuất, bảo quản, chế biến thực phẩm như các dụng cụ dùng(dao, thớt, rổ, nồi niêu xoong chảo, đôi bàn tay, nước rửa…) Ở thành phố HồChí Minh, hơn 26% cơ sở cung cấp suất ăn sẵn, gần 20% bếp ăn tập thể, gần52% cơ sở nước đá, gần 27% cơ sở nước uống trong tổng số cơ sở được kiểm trakhông đạt tiêu chuẩn So với năm 2011, số cơ sở vi phạm tăng hơn 36% Ngộđộc do chất bảo quản, Sử dụng chất ép trái cây chín nhanh, thuốc bảo vệ thựcvật, hóa chất, phụ gia
Trang 12CHƯƠNG 2 ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP
2.1 Đối tượng nghiên cứu
Biên bản điều tra các vụ ngộ độc thực phẩm, sổ theo dõi ngộ độc thựcphẩm, phiếu báo cáo chi tiết các vụ ngộ độc thực phẩm tại Chi cục Antoàn vệ sinh thực phẩm Việt Nam từ tháng 01/2016 đến hết tháng03/2018
Các báo cáo điều tra ngộ độc thực phẩm tại Chi cục An toàn vệ sinh thựcphẩm là các báo cáo chính thức theo quy định của Bộ Y tế, các báo cáonghiên cứu khoa học của các hội nghị khoa học, có chữ ký và dấu củađơn vị ban hành
Các bài báo về tình hình ngộ độc thực phẩm tại Việt Nam từ 2016 đếnnay
2.2 Phương pháp nghiên cứu
Thiết kế nghiên cứu: Mô tả cắt ngang
Chọn mẫu: Toàn bộ các vụ ngộ độc thực phẩm xảy ra trong 5 năm từtháng 01/2016 đến hết tháng 03/2018 qua báo cáo thống kê chính thứcđược ghi nhận lưu tại Chi cục An toàn vệ sinh thực phẩm
Phương pháp thu thập số liệu: Rà soát toàn bộ sổ sách theo dõi, báo cáongộ độc thực phẩm hàng năm, biên bản điều tra các vụ ngộ độc thựcphẩm từ năm 2016 đến nay; ghi chép lại thông tin từng vụ ngộ độc thựcphẩm vào khung điều tra số liệu thứ cấp