Gặp lại Hồn Trương Ba da hàng thịt NSƯT Thành Hội vai hàng thịt và NSƯT Thành Lộc vai Đế Thích trong Hồn Trương Ba da hàng thịt - Ảnh: H.A.T Kịch bản nổi tiếng Hồn Trương Ba da hàng thịt
Trang 1Gặp lại Hồn Trương Ba da hàng thịt
NSƯT Thành Hội (vai hàng thịt) và NSƯT Thành Lộc (vai Đế Thích) trong Hồn Trương
Ba da hàng thịt - Ảnh: H.A.T Kịch bản nổi tiếng Hồn Trương Ba da hàng thịt của Lưu Quang Vũ vừa được đạo diễn Ái Như dựng lại tại Sân khấu số 7 Trần Cao Vân, TP.HCM Trương Ba trong vở diễn của Ái Như không phải là bậc nho sĩ nữa mà đơn giản là một ông lão làm vườn sống trung thực, ngay thẳng và giỏi môn cờ Vì Trương Ba không còn là bậc nho sĩ nên bi kịch của Hồn Trương Ba da hàng thịt cũng tạm cất đi sự tranh cãi quyết liệt muôn thuở giữa một bên là phần hồn vốn được trọng là tôn quý, thanh cao và một bên là phần xác vốn biểu tượng cho những cái nhục dục, phàm tục, tầm thường Kịch bản Hồn Trương Ba da hàng thịt vốn đa thanh, nhiều tầng, nhiều lớp ý nghĩa; nay tạm ẩn đi một thanh để nhấn mạnh cho một thanh khác là cái bi kịch lầm lạc của hồn Trương Ba phải sống trong thể xác của anh hàng thịt, vở kịch như muốn tạm yên một cuộc cãi vã về phần hồn và phần xác để tỉnh táo với nguyên nhân của bi kịch: Tại đâu? Dựa trên câu chuyện Trương Đồ Dục trong dân gian, Lưu Quang Vũ đã đưa Hồn Trương Ba da hàng thịt trở thành một điển tích nổi tiếng trong nghệ thuật và xã hội Hôm nay, người xem gặp lại câu chuyện mang đậm màu sắc dân gian và huyền thoại đó với những con người nơi hạ giới như ông Trương Ba trung thực (Minh Trí), anh hàng thịt lỗ mãng, cộc cằn (NSƯT Thành Hội) với cô vợ non tơ (Lê Khánh) cùng với những bậc tiên thánh trên trời như Nam Tào, Bắc Đẩu giữ sổ sanh tử (Đình Toàn, Thái Quốc), những bà tiên múa và một ông tiên cờ Đế Thích không phải đạo mạo cốt cán mà tính tình lại hồn nhiên, trẻ thơ như bậc cải lão hoàn đồng (NSƯT Thành Lộc) Vì cuộc sống nơi thiên giới nhàm chán nên Nam Tào, Bắc Đẩu đâm ra chểnh mảng chuyện sanh tử nơi hạ giới, gạch nhầm tên Trương Ba khiến ông thác sớm Đế Thích vì mến tài đánh cờ Trương Ba nên cho hồn ông nhập vào xác anh hàng thịt, sống nhờ Được sống nhưng liệu Trương Ba có vui? Đứa cháu không chịu nhận ông nội, tệ hơn khi ông chính là nước mắt, là nỗi đau khổ, giành giật lẫn dằn vặt khôn nguôi giữa hai người vợ Xung quanh ông còn có đứa con học đòi phường gian xảo, những tên lý trưởng đục nước béo cò, những bậc tiên thánh trên trời cố tình lấp liếm lỗi lầm Nên rắc rối, dị hợm của cái tâm hồn Trương Ba trong thể xác hàng thịt giờ đây đâu còn là bi kịch cá nhân nữa, hệ lụy với những người xung quanh ông nó đã biến nó trở thành cái rối ren, đảo điên chung của xã hội Tất cả đều xuất phát từ lỗi lầm của Nam Tào, Bắc Đẩu, Đế Thích Lỗi lầm của một con người có thể gây tai hại cho vài ba người chung quanh Nhưng những bậc tiên thánh, những người được giao quán xuyến chuyện trăm dân trong thiên hạ thì tác hại của nó sẽ đảo điên, khuynh đảo biết bao nhiêu!
Trang 2Trương Ba da hàng thịt: “Không thể sống bằng mọi giá!”
Vở kịch danh giá Hồn Trương Ba da hàng thịt vừa được sân khấu IDECAF (TP.HCM) và đạo diễn Ái Như tái dựng để công diễn trong dịp Tết Nguyên đán 2008
Trương Ba - Minh Trí và tiên cờ Đế Thích - Thành Lộc trong Hồn Trương Ba da hàng thịt
- Ảnh: Anh Tuấn
Khoảng năm 1990, vở kịch Hồn Trương Ba da hàng thịt qua ngòi bút tài hoa của nhà viết kịch Lưu Quang Vũ và tài năng bậc thầy của đạo diễn Nguyễn Đình Nghi đã được xếp vào hàng nghệ thuật đỉnh cao của sân khấu Việt Nam So với bản dựng của đạo diễn Nguyễn Đình Nghi, bản dựng Hồn Trương Ba da hàng thịt của đạo diễn Ái Như có khá nhiều khác biệt Cách làm mới của chị đã không làm thất vọng người xem ở cả hình thức lẫn nội dung triết lý của câu chuyện đa tầng ý nghĩa này Củng cố lòng tin vào phẩm chất con người Ông Trương Ba hiền lành nho nhã, cả đời sống chân thật ngay thẳng với nghề làm vườn, vậy mà đứa con trai độc nhất của ông lại chọn con đường mua gian bán lận Ông khuyên bảo, con lễ phép lắng nghe, rồi vẫn làm theo ý mình, vì: “Phải sống chứ cha Cha làm vườn cả đời cảnh nhà mình vẫn đạm bạc, từ khi con đi buôn nhà mình khấm khá hẳn lên Sống tốt hơn là có tội, là sai sao cha?” Ông Trương Ba chết oan vì mấy ông thần trên trời làm việc vô trách nhiệm Tiên cờ Đế Thích vì phục tài đánh cờ đã giúp ông sống lại trong cái xác to béo của ông hàng thịt Từ đó ông ăn thịt uống rượu thường xuyên, ăn nói thô lỗ tục tằn, đánh con thay vì nhỏ nhẹ khuyên bảo Đứa con chẳng còn tôn trọng ông: “Cha bây giờ không còn là cha trước đây nữa Cha tôi hồi đó không bao giờ đánh tôi nên tôi rất kính trọng ông Cha bây giờ cũng gian dối, đang sống nhờ bằng cái xác ăn cắp của người khác đó thôi Ngay thẳng chỉ nuôi sống được cái xác Trương Ba, không nuôi nổi xác hàng thịt ăn gấp bốn lần, luôn cần rượu thịt ”
Trương Ba trong cái xác to béo của anh hàng thịt nên có những lời nói, hành động thô lỗ, phàm phu khiến vợ và con dâu dằn vặt - Ảnh: Anh Tuấn
Trương Ba giờ thông thạo việc giết heo, mở gian hàng bán thịt tại nhà, dần bước vào con đường bán mua lươn lẹo, kết thân giới phú hào, chức sắc, xa lánh, khinh khi lối xóm nghèo Ông lý luận: “Phải thay đổi để sống chứ, việc chi tiêu trong nhà càng lúc càng nhiều trong khi cuộc sống càng lúc càng khó khăn” Ngay cả cái lối đánh cờ trí tuệ, thanh tao thể hiện tinh thần sống thẳng ngay của ông từng khiến Đế Thích khâm phục cũng không còn Ông chọn nước đi “đút đích” có thể thắng nhanh chóng Vợ, con dâu, cháu nội và người bạn thân thiết mấy mươi năm, lẫn chính Trương Ba cùng thảng thốt, khổ đau trước sự thay đổi này Trương Ba khẩn cầu tiên Đế Thích cho ông được chết Phút ấy, ông trở về đúng cái hồn của Trương Ba ngày nào, dạy con lời tha thiết cuối cùng: “Không thể sống bằng mọi giá đâu con ơi Sống đảo điên, hèn hạ, không được là chính mình còn tệ hơn cái chết!”
Cảnh trí, phục trang của Hồn Trương Ba da hàng thịt mới đẹp, sang trọng với sự đầu tư công phu, chăm chút - Ảnh: Anh Tuấn
Vào giây phút ấy, nước mắt người xem ứa ra, song lại có được sự thanh thản nhẹ nhàng bởi được củng cố lòng tin: phẩm cách cao đẹp nơi con người chẳng thể bị những mưu cầu
Trang 3thấp hốn hay sự tha húa của xó hội hạ gục Bi kịch của Trương Ba và gia đỡnh ụng gần gũi
lạ với cuộc sống hụm nay Thành quả của sự nỗ lực Tỡnh huống kịch Hồn Trương Ba da hàng thịt dồn dập, xoay quanh nhiều nhõn vật từ tiờn thỏnh trờn trời đến người dưới hạ giới í kịch ngồn ngộn từ phờ phỏn thúi làm việc vụ trỏch nhiệm gõy hậu quả tai hại, lờn
ỏn quan lại thối nỏt làm xấu mụi trường xó hội, đến thụng điệp: “Lối sống xấu sẽ dẫn đến một nhõn cỏch, phần hồn xấu Lối sống xấu chẳng bao giờ đưa đến một cuộc sống hạnh phỳc tốt đẹp Làm con người sống tốt đẹp, khụng thể tranh sống, mưu sinh bằng mọi cỏch”… Làm rừ ràng và hấp dẫn chừng ấy thứ thật chẳng dễ dàng Sau mấy thỏng rũng vắt kiệt sức, đạo diễn Ái Như đưa ra bản dựng phỳc khảo dài hơn ba tiếng đồng hồ Vở bị chê: dài, nặng và không rõ ý muốn nói Vậy là nữ đạo diễn nổi tiếng khó tính lẫn chịu khó này lại mất ăn, mất ngủ cùng êkíp diễn viên cắt gọt vỡ diễn lại chỉ còn hơn hai tiếng
Lần này chị đã dẫn dắt đợc ngời xem một cách hào hứng qua những miếng dựng táo bạo
và sắc nh dao cau Nhbfx tiên Đế Thích của Thành Lộc, Trơng Ba của Thành Hội và Minh Trí, vợ Trơng Ba - Kim Xuân, là những vai diễn cuốn hút, hấp dẫn, bản lĩnh, đáng để khâm phục Thiết kế sân khấu, phục trang đẹp, nổi bật
Tất cả toát lên nét sang trọng, chăm chút về sự đầu t công sức để "Hồn Trơng Ba, da Hàng thịt" đúng là một vỡ diễn danh giá, có tầm
ĐỀ THI MễN NGỮ VĂN 12 - HSG ĐỒNG BẰNG SễNG CỬU LONG
LẦN THỨ XVI TẠI TỈNH TIỀN GIANG
Ngày 04 – 01 – 2009
Thời gian: 180 phỳt (khụng kể giao đề)
Cõu 1: (8 điểm):
Nhà văn Vichto Huygụ từng núi: “Trờn đời này chỉ cú một thứ mà ta phải cỳi đầu thỏn phục, đấy là thiờn tài; và chỉ cú một thứ mà ta phải quỳ gối tụn trọng, đấy là lũng tốt” Anh/chị hiểu cõu núi trờn như thế nào?Hóy trỡnh bày những suy nghĩ của anh/chị về ý kiến của nhà văn Vichto Huygụ
Cõu 2: (6 điểm):
Phong cỏch văn học chớnh là dấu ấn thẩm mĩ, là gương mặt riờng độc đỏo trong thế giới nghệ thuật của mỗi nhà văn, mỗi thời đại văn học, giai đoạn văn học hoặc nền văn học Bằng những hiểu biết về Nguyễn Tuõn và tỏc phẩm của ụng, anh/chị hóy làm rừ “gương mặt riờng đốc đỏo trong thế giới nghệ thuật” của nhà văn này
Cõu 3: (6 điểm):
Cảm nhận của anh/chị về đoạn thơ sau:
“Người đi Chõu Mộc chiều sương ấy
Cú thấy hồn lau nẻo bến bờ
Cú nhớ dỏng người trờn độc mộc
Trụi dũng nước lũ hoa đong đưa”
(Trớch Tõy Tiến – Quang Dũng Ngữ Văn 12 nõng cao, tập I, NXB Giỏo dục 2008, trang
Trang 4- HẾT