bai1. TÂY ÂU THỜI TRUNG ĐẠI

Câu hỏi 3: Hãy cho biết sự hình thành và phát triển của các quốc gia đầu tiên ở Ấn Độ?. HOẠT ĐỘNG CỦA THẦY VÀ TRÒ TG KIẾN THỨC CƠ BẢN CẦN NẮM- Tiếp đó GV nêu câu hỏi: Việc đất nước bị ph

Trang 1

- Qua bài học giúp HS nhận thức được:

+ Ấn Độ là quốc gia có nền văn minh lâu đời, phát triển cao, cùng với Trung Quốc có ảnhhưởng sâu rộng ở châu Á và trên thế giới

+ Thời Gúp- ta định hình văn hóa truyền thống Ấn Độ

+ Nội dung của văn hóa truyền thống

2 Về tư tưởng

- Văn hóa Ấn Độ có ảnh hưởng trực tiếp đến Việt Nam, tạo nên mối quan hệ kinh tế và vănhóa mật thiết giữa hai nước

3 Về kỹ năng

- Rèn luyện kỹ năng phân tích, tổng hợp

II THIẾT BỊ, TÀI LIỆU DẠY - HỌC

- Lược đồ Ấn Độ trong SGK phóng to

- Bản đồ Ấn Độ ngày nay

- Tranh ảnh về các công trình nghệ thuật của Ấn Độ

- Chuẩn bị đoạn băng video về văn hóa Ấn Độ (đã phát trên VTV2 vào tháng 6 - 2003)

III TIẾN TRÌNH TỔ CHỨC DẠY - HỌC.

1 Ổn định tổ chức: (1p) 10A 10B 10C

2 Kiểm tra bài cũ: (3-5 phút)

- Câu hỏi: Mầm mống kinh tế TBCN xuất hiện ở Trung Quốc khi nào? Biểu hiện? Tại sao nó

không được tiếp tục phát triển?

3 Dẫn dắt vào bài mới

- Ấn Độ là một trong những quốc gia cổ đại phương Đông có nền văn minh lâu đời khoảng

3000 năm đến 1500 năm TCN là khởi đầu cho nền văn minh Sông Hằng, bài học của chúng tachỉ nghiên cứu từ nền văn minh sông Hằng nằm ở vùng đông bắc, là đồng bằng rộng lớn vàmàu mỡ, quê hương , nơi sinh trưởng của nền văn hóa truyền thống và văn minh Ấn Độ Đểhiểu được văn hóa truyền thống Ấn Độ là gì? Nó phát triển ra sao? Nó ảnh hưởng ra bên ngoàinhư thế nào? Việt Nam chịu ảnh hưởng của văn hóa Ấn Độ như thế nào? Bài học hôm nay sẽgiúp các em hiểu được những vấn đề trên

4 Tổ chức hoạt động trên lớp

Hoạt động 1: Làm việc cá nhân

GV đặt câu hỏi: Vì sao một số nhà nước

đầu tiên lại hình thành bên lưu vực sông

Hằng?

12p 1 Thời kỳ các quốc gia đầu tiên.

10 Khoảng 1500 năm TCN ở đồng bằng sôngHằng đã hình thành một số nước, thườngxảy ra tranh giành ảnh hưởng nhưng mạnhnhất là nước Ma-ga-đa

Trang 2

HOẠT ĐỘNG CỦA THẦY VÀ TRÒ TG KIẾN THỨC CƠ BẢN CẦN NẮM

- GV đặt câu hỏi gợi mở: Vai trò của

vua Asôca?

GV chỉ trên lược đồ trong SGK phóng

to treo trên bảng, đồng thời cho HS

thấy lãnh thổ Ấn Độ cổ đại rộng lớn so

với Ấn Độ ngày nay (chỉ trên bản đồ

thế giới Ấn Độ ngày nay)

Hoạt động 2: Hoạt động theo nhóm

- GV đặt câu hỏi cho các nhóm

Nhóm 1: Quá trình hình thành vương

triều Gúp-ta? Thời gian tồn tại? Vai trò

về mặt chính trị của vương triều này?

Nhóm 2: Điểm nổi bật trong văn hóa

Ấn Độ dưới thời Gúp-ta? Nội dung cụ

thể?

Nhóm 3: Văn hóa Ấn Độ thời Gúp-ta

ảnh hưởng như thế nào đến Ấn Độ giai

đoạn sau và ảnh hưởng ra bên ngoài

như thế nào? Việt Nam ảnh hưởng văn

hóa Ấn Độ ở những lĩnh vực nào?

+ Nhóm 1: - Đầu công nguyên, miền

Bắc Ấn Độ được thống nhất - nổi bật

vương triều Gúp-ta (319 - 467), vương

triều này đã tổ chức kháng cự không

cho người Tây Á xâm lấn từ phía tây

bắc, thống nhất miền bắc Ấn Độ, làm

chủ gần như toàn bộ miền trung Ấn Độ

Sự phát triển và nét đặc sắc của vương

triều Gúp-ta còn giữ được ở thời Hác-sa

giai đoạn sau (606 - 647)

+ Nhóm 2: Điểm nổi bật của thời kỳ

Gúp-ta là sự định hình và phát triển của

văn hóa truyền thống Ấn Độ

Cụ thể:

+ Đạo Ấn Độ hay đạo Hin-đu vốn là

đạo cổ xưa của người Ấn cũng ra đời và

phát triển, thờ 3 vị thần chính: thần

Sáng tạo, thần thiện, thần ác và nhiều vị

thần khác Cùng với đạo Hin-đu phát

triển thì các công trình kiến trúc thờ

thần cũng được xây dựng Các ngôi đền

được xây bằng đá cao đồ sộ, hình chóp

núi, là nơi ngự trị của các thần và nơi

tạc nhiều tượng thần thánh bằng đá,

(giới thiệu cho HS xem đền tháp hình

núi Meenu, lăng mộ hình bán cầu, hình

bát úp, )

20p

17 Vua mở nước là Bim17 bi17 sa17 ra, nhưng kiệtxuất nhất (vua thứ 11) là A-sô-ca (thế kỷ IIITCN)

+ Đánh dẹp các nước nhỏ thống nhất lãnhthổ

+ Theo đạo phật và có công tạo điều kiệncho đạo phật truyền bá rộng khắp Ông chodựng nhiều "cột A-sô-ca"

2 Thời kỳ vương triều Gúp-ta và sự phát triển của văn hóa truyền thống Ấn Độ.

Quá trình hình thành và vai trò về mặt chínhtrị:

- Đầu công nguyên, miền Bắc Ấn Độ đượcthống nhất - nổi bật vương triều Gúp-ta(319- 467), Gúp-ta đã thống nhất miền Bắc

Ấn Độ, làm chủ gần như toàn bộ miền trung

Ấn Độ

- Về văn hóa dưới thời Gúp-ta:

+ Đạo phật: Tiếp tục được phát triển truyền

bá khắp Ấn Độ và truyền ra nhiều nơi Kiếntrúc phật giáo phát triển (chùa Hang, tượngphật bằng đá)

+ Đạo Ấn Độ hay đạo Hin-đu ra đời và pháttriển, thờ 3 vị thần chính: thần Sáng tạo,Thần thiện, Thần ác Các công trình kiếntrúc thờ thần cũng được xây dựng

Trang 3

+ Chữ viết: Từ chữ viết cổ Brahmi đã

nâng lên, sáng tạo và hoàn chỉnh hệ chữ

Sanskrit (chữ Phạn) là chữ viết phổ

biến ỏ Ấn Độ thời bấy giờ và là cơ sở

hình thành chữ viết Ấn Độ ngày nay

Chữ viết phát triển đã tạo điều kiện cho

nền văn học viết của Ấn Độ phát triển

rực rỡ với các tác giả và tác phẩm tiêu

biểu như Sơ kun ta la của Ka li đa sa

+ Nhóm 3: Văn hóa thời Gúp-ta đã phát

triển khắp Ấn Độ, nó còn rực rỡ sang

cả thời Hác-sa Ngày nay dân số Ấn Độ

đa số theo đạo Ấn Độ, chữ viết ngày

nay của Ấn Độ dựa trên chữ Sanskrit

Trong quá trình buôn bán với các quốc

gia Đông Nam Á, văn hóa Ấn Độ đã

ảnh hưởng sang các nước này chủ yếu

là tôn giáo đạo phật, đạo Hin-đu và chữ

Sankrít Việt Nam cũng ảnh hưởng của

văn hóa Ấn Độ (chữ Chăm cổ là dựa

trên chữ Sanskrit, đạo Bà-la-môn của

người Chăm và kiến trúc tháp Chàm,

đạo phật và các công trình chùa mang

kiến trúc ảnh hưởng của phật giáo Ấn

Độ, )

+ Chữ viết: Từ chữ viết cổ Brahmi đã nânglên, sáng tạo và hoàn chỉnh hệ chữ sanskrit.Văn học cổ điển Ấn Độ - văn học Hin-đu,mang tinh thần và triết lý Hin-đu giáo rấtphát triển

Tóm lại thời Gúp-ta đã định hình văn hóatruyền thống Ấn Độ với những tôn giáo lớn

và những công trình kiến trúc, tượng, nhữngtác phẩm văn học tuyệt vời, làm nền chovăn hóa truyền thống Ấn Độ có giá trị vănhóa vĩnh cửu

- Người Ấn Độ đã mang văn hóa, đặc biệt

là văn hóa truyền thống truyền bá ra bên ngoài mà Đông Nam Á là ảnh hưởng rõ nét nhất Việt Nam cũng ảnh hưởng của văn hóa Ấn Độ (tháp Chàm, đạo phật, đạo Hin-đu)

5 Củng Cố (3-5p)

- GV khái quát lại nội dunh cơ bản của bài học.

- Yêu cầu học sinh về nhà học bài theo câu hỏi cuối bài và đọc trước bài mới

- Bài tập:

Hãy tìm những yếu tố văn hoá Ấn Độ ảnh hươnngr đến Việt Nam

Trang 4

- Giáo dục cho HS biết được sự phát triển đa dạng cảu văn hóa Ấn Độ, qua đó giáo dục các em

sự trân trọng những tinh hoa văn hóa của nhân loại

3 Về kỹ năng

- Rèn cho HS các kỹ năng phân tích tổng hợp các sự kiện lịch sử của Ấn Độ qua các thời kìlịch sử

- Kỹ năng khai thác tranh ảnh, lược đồ lịch sử

- Tranh ảnh về đất nước và con người Ấn Độ thời phong kiến

- Lược đồ về Ấn Độ

- Các tài liệu có liên quan đến Ấn Độ thời phong kiến

III TIẾN TRÌNH TỔ CHỨC DẠY - HỌC

1 Ổn định tổ chức: (1p) 10A 10B 10C

2 Kiểm tra bài cũ: (3-5phút)

Câu hỏi 1: Nêu chính sách về kinh tế, chính trị của vương triêu Mô-gôn?

Câu hỏi 2: Vị trí vương triều Đê-li và Mô-gôn trong lịch sử Ấn Độ?

Câu hỏi 3: Hãy cho biết sự hình thành và phát triển của các quốc gia đầu tiên ở Ấn Độ?

Câu hỏi 4: Những yếu tố văn hóa truyền thống của Ấn Độ có ảnh hưởng ra bên ngoài như thếnào và những nơi nào chịu ảnh hưởng của văn hóa Ấn Độ?

Ấn Độ là quốc gia lớn trên thế giới có lịch sử văn hóa truyền thống lâu đời, là nơi khởi nguồncủa Ấn Độ Hin-đu giáo Lịch sử phát triển của Ấn Độ có những bước thăng trầm với nhiềuthời kì lịch sử và các vương triều khác nhau Để hiểu được sự phát triển của lịch sử văn hóatruyền thống Ấn Độ như thế nào? Ấn Độ đã trải qua các vương triều nào? Bài học hôm nay sẽtrả lời các câu hỏi nêu trên

4 Tổ chức dạy bài mới.

Hoạt động 1: Làm việc cá nhân

- GV nêu câu hỏi: Hãy cho biết tình

hình Ấn Độ sau thời kỳ Gúp-ta và

Hác-sa?

10p 1 Sự phát triển của lịch sử và văn hóa truyền thống trên toàn lãnh thổ Ấn Độ.

8 Đến thế kỷ VII, Ấn Độ lại rơi vào tình trạng chia rẽ, phân tán Nổi lên vai trò của Pa-la ở vùng Đông Bắc và nước Pa-la-va ở miền Nam

Trang 5

- Tiếp đó GV nêu câu hỏi: Việc đất

nước bị phân chia như vậy thì văn hóa

phát triển như thế nào?

- Cuối cùng GV trình bày nước

Pa-la-va ở miền Nam có Pa-la-vai trò tích cực trong

việc phổ biến văn hóa Ấn Độ

GV nêu câu hỏi: Tại sao nước Pa-la-va

đóng vai trò tích cực trong việc phổ

biến văn hóa truyền thống Ấn Độ?

- GV chốt ý: Pa-la-va thuận lợi về bến

cảng và đường biển

- GV sơ kết mục 1 khẳng định: Văn hóa

Ấn Độ thế kỷ VII- XII phát triển sâu

rộng trên toàn lãnh thỗ và có ảnh hưởng

ra bên ngoài

- GV nêu câu hỏi: Hoàn cảnh ra đời của

vương triều Hồi giáo Đê-li?

- GV nhận xét và chốt ý: Do sự phân

tán đã không đem lại sức mạnh thống

nhất để người Ấn Độ chống lại được

cuộc tấn công bên ngoài của người Hồi

giáo gốc Thổ

- GV nêu câu hỏi: Quá trình người Thổ

đánh chiếm Ấn Độ thiết lập vương triều

Đê-li diễn ra như thế nào?

Hoạt động 2: Nhóm

- GV chia lớp thành các nhóm, giao

nhiệm vụ cụ thể của các nhóm như sau:

Nhóm 1: Nêu chính sách thống trị của

vương quốc Hồi giáo Đê-li

Nhóm 2: Nêu chính sách về tôn giáo

Nhóm 3: Nêu chính sách về văn hóa

Nhóm 4: Tìm hiểu thành tựu kiến trúc

- HS đọc SGK thảo luận và cử đại diện

nhóm trình bày HS khác có thể bổ

sung cho bạn

15p

13 Về văn hóa, mỗi nước lại tiếp tục pháttriển sâu rộng nền văn hóa riêng của mìnhtrên cơ sở văn hóa truyền thống Ấn Độ -chữ viết văn học nghệ thuật Hin-đu

- Văn hóa Ấn Độ thế kỷ VII - XVII pháttriển sâu rộng trên toàn lãnh thổ và có ảnhhưởng ra bên ngoài

2 Vương triều Hồi giáo Đê-li

- Hoàn cảnh ra đời: Do sự phân tán đãkhông đem lại sức mạnh thống nhất đểchống lại cuộc tấn công bên ngoài của ngườiHồi giáo gốc Thổ

- Quá trình hình thành: 1206 người Hồi giáochiếm vào đất Ấn Độ, lập nên vương quốcHồi giáo Ấn Độ gọi tên là Đê-li

- Chính sách thống trị: truyền bá, áp đặt Hồigiáo, tự dành cho mình quyền ưu tiên ruộngđất, địa vị trong bộ máy quan lại

- Về tôn giáo, thi hành chính sách mềmmỏng, song xuất hiện sự phân biệt tôn giáo

- Về văn hóa, văn hóa Hồi giáo được dunhập vào Ấn Độ

- Về kiến trúc, xây dựng một số công trìnhmang dấu ấn kiến trúc Hồi giáo, xây dựngkinh đô Đê-li trở thành một thành phố lớnnhất thế giới

Trang 6

GV nêu câu hỏi: Vị trí của vương triều

Đê-li trong lịch sử Ấn Độ?

- GV gợi ý: Có sự giao lưu giữa hai nền

văn hóa hay là triệt tiêu; quan hệ giao

lưu về buôn bán, truyền bá văn hóa

Hoạt động 1: Cả lớp và cá nhân

- Trước hết GV trình bày và phân tích:

Thế kỷ XV vương triều Hồi giáo Đê-li

suy yếu, 1398 thủ lĩnh - vua Ti-mua

Leng theo dòng dõi Mông Cổ tấn công

Ấn Độ, đến năm 1526 mới chiếm được

Đê-li, lập ra Vương triều Mô-gôn (gốc

Mông Cổ)

- GV nêu câu hỏi: Em có nhận xét gì về

Vương triều Mô-gôn?

- GV kết hợp giới thiệu hình 17 "Cổng

lăng A-cơ-ba ở Xi-can-dra" trong SGK

- GV nêu câu hỏi: Tác động của những

chính sách của vua A-cơ-ba đối với sự

phát triển của Ấn Độ?

- HS dựa vào hiểu biết của mình và

SGK trả lời câu hỏi

- GV nhận xét và chốt ý: Làm cho xã

hội Ấn Độ ổn định, kinh tế phát triển,

văn hóa có nhiều thành tựu mới, đất

nước thịnh vượng

- GV trình bày và phân tích: Hầu hết các

ông vua còn lại của vương triều đều

dùng quyền chuyên chế, độc đoán để cai

13 Vị trí của vương triều Đê13 li:

+ Bước đầu tạo ra sự giao lưu văn hóa Đông

- Tây

+ Đạo Hồi được truyền bá đến một số nướctrong khu vực Đông Nam Á

3 Vương triều Mô-gôn

- Năm 1398 thủ lĩnh - vua Ti-mua theo dòngdõi Mông Cổ tấn công Ấn Độ, đến năm

1526 lập ra vương triều Mô-gôn

- Các ông vua đều ra sức củng cố theohướng Ấn Độ hóa và xây dựng đất nước,đưa Ấn Độ bước phát triển mới dưới thờivua A-cơ-ba (1556 - 1605)

- Giai đoạn cuối do những chính sách thốngtrị hà khắc của giai cấp thống trị, Ấn Độ lâmvào khủng hoảng

- Ấn Độ đứng trước thách thức xâm lượccủa thực dân phương Tây (Bồ Đào Nha vàAnh)

Trang 7

5 Củng cố: (2-4p)

Kiểm tra nhận thức của HS bằng các câu hỏi:

+ Nêu sự phát triển của văn hóa truyền thống Ấn Độ?

+ Những nét chính của Vương triều Hồi giáo Đê-li và Vương triều Mô-gôn?

+ Vị trí của vương triều Hồi giáo Đê-li và vương triều Mô-gôn trong lịch sử Ấn Độ?

6 Dặn dò, bài tập về nhà.

- Học bài cũ, trả lời câu hỏi trong SGK

- Bài tập:

+ Lập bảng thống kê các giai đoạn phát triển của lịch sử Ấn Độ

+So sánh vương triều Hồi giáo Đê-li với vương triều Mô-gôn?

Trang 8

(Mã đề 001) Môn: Lịch sử lớp 10

Họ và tên: ……… Lớp:…………

II PHẦN TRẮC NGHIỆM: 3 điểm Câu 1: Khoanh tròn vào đáp án đúng (2 điểm) 1, Phần lớn lãnh thổ của các nước Phương Tây cổ đại là: A Đồng bằng B Núi C Cao nguyên D Núi và cao nguyên. 2, Người Hy-lạp và Rô-ma đem các sản phẩm thủ công nghiệp bán ở: A Mọi miền ven Địa Trung Hải B Khắp thế giới C Trung Quốc và Ấn Độ D Các nước Phương Đông. 3, Cư dân Địa Trung Hải tập trung đông nhất ở: A Nông thôn B Miền núi C Đô thị D Cả ba nơi trên. 4, Cư dân Phương Tây bắt đầu biết sử dụng công cụ bằng sắt vào khoảng thời gian: A Thiên niên kỷ I TCN B Thiên niên kỷ II TCN C Thiên niên kỷ III TCN D Thiên niên kỷ IV TCN. 5 I-li-át và Ô-đi-xê là hai bộ sử thi của đất nước: A Hy-lạp B Ấn Độ C Trung Quốc D Rô-ma. 6, Thời Tần- Hán Trung Quốc đã tiến hành xâm lược các vùng đất nào? A Ấn Độ, đất của người Việt cổ B Ấn Độ, Triều Tiên, Đất của người Việt cổ C.Ấn Độ, Triều Tiên D Triều Tiên, đất của người Việt cổ. 7, Nho giáo xuất hiện ở Trung Quốc vào thời: A Thời Cổ Đại B Nhà Tần C Nhà Hán D Nhà Đường. 8 Nhà nước đem ruộng mình trực tiếp quản lý chia cho nông dân là chính sách: A Chính sách tịch điền B Chính sách phong điền C Chính sách lộc điền D Chính sách quân điền Câu 2: Hoàn chỉnh nội dung về Thị quốc ở Phương Tây cổ đại: Thị quốc cổ đại là đô thị buôn bán, làm nghề ……… và sinh hoạt dân chủ Ở đó người ta bàn và quyết định………

………

II, PHẦN TỰ LUẬN: 7 điểm Câu 1: (3 điểm) Văn hoá Hy-lạp và Rô-ma cổ đại đã phát triển như thế nào? Câu 2: (2 điểm) Trình bày tình hình kinh tế, chính trị của xã hội phong kiến Trung Quốc dưới thời Đường? Qua đó em có nhận xét gì? Câu 3: (2 điểm) Trình bày những nét chính về vương triều Mô-gôn? tại sao nói nền văn hoá Ấn Độ đa dạng và phát triển xuyên suốt lịch sử Ấn Độ?

SỞ GD – ĐT LAI CHÂU Trường THPT Chuyên Lê Quý Đôn ĐỀ KIỂM TRA 45 phút (Mã đề 002) Môn: Lịch sử lớp 10 Họ và tên: ……… Lớp:……

II PHẦN TRẮC NGHIỆM: 3 điểm.

Khoanh tròn vào đáp án đúng.

1, Lực lượng lao động chính trong xã hội cổ đại Phương Tây là:

Trang 9

A Chủ nô B Nô lệ C Nông dân D Quý tộc.

2, Điều kiện tự nhiên của Địa Trung Hải thuận tiện cho sản xuất:

A Nông nghiệp B Thủ công nghgiệp

C Thương nghiệp D Cả thủ công và thương nghiệp.

3, Hai giai cấp cơ bản trong xã hội cổ đại Phương Tây là:

A Địa chủ và nông dân B Quý tộc và nông dân công xã.

C Chủ nô và nô lệ D Chủ nô và nông dân.

4, Người đánh bại nhà Tuỳ lập ra nhà Đường là:

A Lý Uyên B Trần Thắng C Ngô Quảng D Chu Nguyên Chương

5, Trung Quốc chuyển sang chế độ Phong kiến vào khoảng thời gian nào?

A Thế kỷ III TCN B Thế kỷ IV TCN.

C Thế kỷ V TCN D Thế kỷ VI TCN.

6, Vì sao gọi là Thị Quốc Địa Trung Hải?

A Vì nhiều quốc gia có thành thị B Vì mỗi thành thị là một quốc gia.

C Vì mỗi thành thị có nhiều quốc gia D Cả ba đáp án trên.

7, Người Hy-lạp và Rô-ma mua các sản phẩm như lúa mì, súc vật… ở:

A Mọi miền ven Địa Trung Hải B.Từ Hắc Hải, Ai Cập.

C Trung Quốc và Ấn Độ D Các nước phương Đông

8, Nhà Tần ở Trung Quốc tồn tại được khoảng bao nhiêu năm?

A 10 năm B 15 năm C 20 năm D 22 năm Câu 2: Hoàn chỉnh bộ máy nhà nước thời Tần trong lịch sử phong kiến Trung Quốc:

……… là vị vua khởi đầu việc xây dựng bộ máy chính quyền phong kiến tập quyền Vua Tần xưng là ……… Dưới vua có………

……….

II, PHẦN TỰ LUẬN: 7 điểm.

Câu 1: (3 điểm) Trình bày những thành tựu của văn hoá Trung Quốc thời

Phong Kiến? Văn hoá Trung Quốc thời Phong Kiến có ảnh hưởng gì đến nước ta?

Câu 2: (1 điểm) Tại sao nói thời Gúp-ta là thời kỳ định hình và phát triển

của văn hoá truyền thống Ấn Độ?

Câu 3: (3 điểm) Trình bày những nét chính về vương triều Hồi giáo Đê-li?

tại sao nói nền văn hoá Ấn Độ đa dạng và phát triển xuyên suốt lịch sử Ấn Độ?

Trang 10

Ngày soạn: 06/11/2008

Ngày giảng:11/11/2008

CHƯƠNG V ĐÔNG NAM Á THỜI PHONG KIẾN Tiết 12

BÀI 8

SỰ HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRIỂN CÁC VƯƠNG QUỐC CHÍNH Ở

Trang 11

ĐÔNG NAM Á

I MỤC TIÊU BÀI HỌC

Sau khi học xong bài học yêu cầu HS cần nắm được:

1 Kiến thức

- Những nét chính về điều kiện hình thành và sự ra đời của các vương quốc cổ ở Đông Nam Á

- Sự ra đời và phát triển của các quốc gia phong kiến Đông Nam Á

- Biết khai thác nội dung tranh ảnh

II THIẾT BỊ, TÀI LIỆU DẠY - HỌC

- Tranh ảnh về con người và đất nước Đông Nam Á thời cổ và phong kiến

- Lược đồ châu Á, lược đồ về các quốc gia Đông Nam Á

- Cuốn lịch Đông Nam Á

III TIẾN TRÌNH TỔ CHỨC DẠY - HỌC

1 Ổn định tổ chức 10A 10B 10C

2 Kiểm tra bài cũ

Câu hỏi 1: Nêu chính sách về kinh tế, chính trị của Vương triều Mô-gôn?

Câu hỏi 2:Vị trí Vương triều Đê-li và Mô-gôn trong lịch sử Ấn Độ

Đông Nam Á từ lâu đã được coi là khu vực lịch sử địa ly - văn hóa riêng biệt trên cơ sở pháttriển đồ sắt và kinh tế nông nghiệp trồng lúa nước, từ những thế kỷ đầu của Công nguyên, cácvương quốc cổ đầu tiên đã được hình thành ở Đông Nam Á; tiếp đó khoảng thế kỷ IX - X cácquốc gia Đông Nam Á được xác lập và phát triển thịnh đạt vào thế kỷ X - XV Để hiểu điềukiện nào dẫn đến sự ra đời của các vương quốc cổ ở Đông Nam Á? Sự hình thành và phát triểncủa các quốc gia phong kiến Đông Nam Á được biểu hiện như thế nào? Bài học hôm nay sẽ trảlời các câu hỏi nêu trên

- Trước hết, GV treo lược đồ các quốc

gia Đông Nam Á lên bảng và yêu cầu

HS chỉ trên lược đồ hiện nay khu vực

gồm những nước nào

- GV nêu câu hỏi: Nêu những nét chung,

những điểm tương đồng của các nước

- Đông Nam Á có điều kiện tự nhiên ưuđãi - gió mùa, thuận lợi cho sự phát triểncủa cây lúa nước và nhiều loại cây trồngkhác

* Điều kiện ra đời các vương quốc cổ ởĐông Nam Á

Trang 12

trong khu vực?

- GV trình bày: Đầu Công nguyên, cư

dân Đông Nam Á đã biết sử dụng đồ sắt

Nông nghiệp vẫn là ngành sản xuất

chính, nhưng ở mỗi nước có nghề thủ

công truyền thống phát triển như dệt,

làm gốm, đúc đồng và rèn sắt Mặt khác

do nhu cầu trao đổi sản phẩm, việc buôn

bán đường biển rất phát đạt, một số

thành thị - hải cảng đã ra đời và hoạt

động nhộn nhịp như Óc Eo (An Giang,

Việt Nam), Ta-ko-la (Mã Lai),

- GV nêu câu hỏi: Về mặt văn hóa, khu

vực Đông Nam Á còn bị ảnh hưởng bởi

nền văn hóa nào? Ý nghĩa của sự ảnh

hưởng đó?

- GV có thể gợi ý về ảnh hưởng của văn

hóa Ấn Độ đến khu vực

Đến đây GV kết luận: Điều kiện ra đời

của các vương quốc cổ là:

+ Do việc sản xuất và buôn bán giữa các

vùng, sự xuất hiện các trung tâm buôn

bán nổi tiếng

+ Do ảnh hưởng của văn hóa Ấn Độ với

việc các nước phát triển văn hóa cổ của

mình

Hoạt động 2: Cả lớp

- GV ra câu hỏi: Trình bày trên lược đồ

về tên gọi, vị trí tương đối và khoảng

thời gian ra đời của các vương quốc

Đông Nam Á?

- Đầu công nguyên, cư dân Đông Nam Á

đã biết sử dụng đồ sắt Nông nghiệp vẫn làngành sản xuất chính, nghề thủ côngtruyền thống phát triển như dệt, làm gốm,đúc đồng và làm sắt

- Việc buôn bán đường biển rất phát đạt,một số thành thị - hải cảng đã ra đời như

Ốc Eo (An Giang, Việt Nam), Ta-kô-la(Mã Lai),

- Do sự ảnh hưởng của văn hóa Ấn Độ vớiviệc các nước phát triển văn hóa cổ củamình

Đó chính là điều kiện ra đời các vươngquốc cổ ở Đông Nam Á

* Sự hình thành các vương quốc cổ:Khoảng 10 thế kỷ sau công nguyên hàngloạt các vương quốc nhỏ hình thành:Cham-pa ở Trung Bộ Việt Nam Phù Nam

hạ lưu sông Mê Công, các vương quốc ở

hạ lưu sông Mê Nam và đảo Inđônêxia

2 Sự hình thành và phát triển của các quốc gia phong kiến Đông Nam Á.

- Trước hết GV trình bày: Trong

khoảng thời gian từ thế kỷ VII đến X, ở

Đông Nam Á đã hình thành một số

quốc gia lấy một dân tộc hùng đông

nhất làm nòng cốt, thường gọi là các

quốc gia phong kiến dân tộc

- Từ thế kỷ VII đến X, ở Đông Nam Á đãhình thành một số quốc gia phong kiến dântộc như Vương quốc Cam-pu-chia của ngườiKhơ me, các vương quốc người Môn vàngười Miến ở hạ lưu sông Mê Nam, ngườiInđônêxia ở đảo Xu-ma-tơ-ra và Gia-va

Trang 13

- GV nêu câu hỏi: Các quốc gia phong

kiến Đông Nam Á phát triển nhất vào

thời gian nào? Đó là những nước nào?

- HS dựa vào SGK trả lời câu hỏi

GV nêu câu hỏi: Sự kiện nào đánh dấu

mốc phát triển của lịch sử khu vực?

- HS dựa vào SGK trả lời câu hỏi

Hoạt động 2: Làm việc nhóm

- GV chia lớp thành các nhóm nêu câu

hỏi: Những biểu hiện của sự phát triển

kinh tế, chính trị và văn hóa của các

quốc gia cổ đại Đông Nam Á?

- HS làm việc theo nhóm và cử đại diện

trình bày kết quả HS khác có thể bổ

sung cho bạn

- GV nhận xét và chốt ý:

+ Kinh tế, cung cấp một khối lượng lớn

lúa gạo, sản phẩm thủ công (vải, đồ sứ,

chế phẩm kim khí, ), nhất là sản vật

thiên nhiên, nhiều lái buôn các nước

trên thế giới đến buôn bán

+ Chính trị, tổ chức bộ máy chặt chẽ

kiện toàn từ trung ương đến địa

phương

+ Văn hóa, các dân tộc Đông Nam Á

xây dựng được nền văn hóa riêng của

mình với những nét độc đáo

- GV trình bày: Từ nửa sau thế kỉ

XVIII, các quốc gia Đông Nam Á bước

vào giai đoạn suy thoái và trước sự xâm

lược của tư bản phương Tây

- Từ khoảng nửa sau thế kỷ X đến nửa đầythế kỷ XVIII là thời kỳ phát triển nhất củacác quốc gia Đông Nam Á:

+ Inđônêxia thống nhất và phát triển hùngmạnh dưới vương triều Mô-giô-pa-hít (1213

- 1527)+ Trên bán đảo Đông Dương ngoài quốc giaĐại Việt, Chăm pa, vương quốc Campuchia

từ thế kỷ IX cũng bước vào thời kỳ Ăng cohuy hoàng

+ Trên lưu vực sông Iraoađi từ giữa thế kỷ

XI, mở đầu hình thành và phát triển củavương quốc Mi-an-ma

+ Thế kỷ XIV thống nhất lập vương quốcThái

+ Giữa thế kỷ XIV vương quốc Lan Xangthành lập

- Biểu hiện sự phát triển thịnh đạt:

+ Kinh tế, cung cấp một khối lượng lớn lúagạo, sản phẩm thủ công (vải, đồ sứ, chếphẩm kim khí), nhất là sản vật thiên nhiên,nhiều lái buôn nhiều nước trên thế giới đếnbuôn bán

+ Chính trị, tổ chức bộ máy chặt chẽ, kiệntoàn từ trung ương đến địa phương

+ Văn hóa, các dân tộc Đông Nam Á xâydựng được một nền văn hóa riêng của mìnhvới những nét độc đáo

5 Củng cố.

- Kiểm tra sự nhận thức của HS đối với bài học bằng việc yêu cầu HS trả lời các câu hỏi đưa rangay từ đầu giờ học: Để hiểu điều kiện nào dẫn đến sự ra đời của các vương quốc cổ ở ĐôngNam Á? Sự hình thành và phát triển của các quốc gia phong kiến Đông Nam Á được biểu hiệnnhư thế nào?

6 Dặn dò, ra bài tập về nhà

Trang 14

* Dặn dò

- Học bài cũ, đọc trước bài mới

- Sưu tầm tranh ảnh về đất nước và con người Lào, Cam-pu-chia thời phong kiến

* Bài tập:

- Trả lời câu hỏi trong SGK

- Vẽ lược đồ Lào, Cam-pu-chia?

Ngày soạn: 15/11/2008

Ngày giảng:17/11/2008

Tiết 13

BÀI 9 VƯƠNG QUỐC CAM-PU-CHIA VÀ VƯƠNG QUỐC LÀOI.MỤC TIÊU BÀI HỌC

Sau khi học xong bài học yêu cầu HS cần:

Trang 15

1 Kiến thức

- Nắm được vị trí địa lý, điều kiện tự nhiên của những nước láng giềng gần gũi với Việt Nam

- Những giai đoạn phát triển lịch sử của hai vương quốc Lào và Cam-pu-chia

- Về ảnh hưởng cảu nền văn hóa Ấn Độ và việc xây dựng nền văn hóa dân tộc của hai nướcnày

2 Tư tưởng, tình cảm

- Bồi dưỡng HS tình cảm yêu quí trân trọng những giá trị lịch sử truyền thống của hai dân tộcláng giềng gần gũi của Việt Nam

- Giúp các em hiểu rõ được mối quan hệ mật thiết của ba nước ta từ xa xưa, từ đó giúp HS hiểu

rõ việc xây dựng quan hệ láng giềng tốt, đoàn kết giúp đỡ lẫn nhau là cơ sở từ trong lịch sử vàcần thiết cho cả ba nước, ba dân tộc trên bán đảo Đông Dương

3 Kĩ năng

- Kĩ năng tổng hợp, phân tích các sự kiện lịch sử về các giai đoạn phát triển của vương quốcLào và Cam-pu-chia

- Kĩ năng lập bảng niên biểu các giai đoạn phát triển của hai vương quốc Lào và Cam-pu-chia

II THIẾT BỊ VÀ TÀI LIỆU DẠY - HỌC

- Bản đồ hành chính khu vực Đông Nam Á

- Sưu tầm tranh ảnh về đất nước và con người hai nước Lào và Cam-pu-chia thời phong kiến

1 Ổn đinh tổ chức (1 phút) 10A 10B 10C

2 Kiểm tra bài cũ (3-5 phút)

Câu hỏi: Sự phát triển thịnh đạt của các quốc gia phong kiến Đông Nam Á thế kỉ X - XVIII

được biểu hiện như thế nào?

3 Dẫn dắt vào bài mới.

Cam-pu-chia và Lào là hai nước láng giềng gần gũi với Việt Nam, đã có truyền thống lịch sửlâu đời và một nền văn hóa đặc sắc Để tìm hiểu sự phát triển của vương quốc Cam-pu-chia vàvương quốc Lào phát triển qua các thời kỳ như thế nào? Tình hình kinh tế, xã hội, những nétvăn hóa đặc sắc ra sao? Nội dung bài học hôm nay sẽ trả lời các câu hỏi nêu trên

- Trước hết, GV treo bảng đồ các nước

Đông Nam Á lên bảng giới thiệu trên

lược đồ những nét khái quát về địa hình

của Cam-pu-chia: Như một vùng chảo

15-1 Vương quốc Cam-pu-chia

- GV nêu câu hỏi: Người Cam-pu-chia

Trang 16

- HS suy nghĩ tự trả lời câu hỏi.

- GV nêu câu hỏi: Giai đoạn nào

Cam-pu-chia phát triển thịnh đạt nhất? Những

biểu hiện của sự phát triển thịnh đạt?

- HS đọc SGK tự trả lời câu hỏi

- GV chỉ trên bản đồ: Địa bàn ban đầu

(thế kỷ V - VII) ở hạ lưu sông Se-mun

(Nam Cò Rạt), địa bàn quần cư ở thế kỷ

X - XV địa bàn ở bắc Biển Hồ, kết hợp

giới thiệu tranh ảnh về đất nước con

người Cam-pu-chia chú ý đến giới

thiệu Ăng Co Vát

- Biểu hiện của sự phát triển thịnh đạt

đó như thế nào?

- GV nêu câu hỏi: Nêu những nét phát

triển độc đáo về văn hóa của vương

quốc Cam-pu-chia?

- Trước hết GV giới thiệu trên bản đồ về

vị trí cua vương quốc Lào và những nét

cơ bản về địa hình:

20p

17-nguyên Cò Rạt và mạn trung lưu sông MêCông; đến thế kỷ VI Vương quốc ngườiCam-pu-chia được thành lập

- Thời kỳ Ăng-co (802 - 1432) là thời kỳphát triển nhất của vương quốc Cam-pu-chia, họ quần cư ở bắc Biển Hồ, kinh đô làĂng-co được xây dựng ở tây bắc Biển Hồ

- Biểu hiện của sự phát triển thịnh đạt:+ Về kinh tế: nông nghiệp, ngư nghiệp, thủcông nghiệp đều phát triển

+ Xây dựng nhiều công trình kiến trúc lớn.+ Ăng co còn chinh phục các nước lánggiềng, trở thành cường quốc trong khu vưc

- Văn hóa: Sáng tạo ra những chữ viết riêngcủa mình trên cơ sở chữ Phạn của Ấn Độ.Văn học dân gian và văn học viết với nhữngcâu chuyện có giá trị nghệ thuật

- Kiến trúc, nổi tiếng nhất là quần thể kiếntrúc Ăng co

2 Vương quốc Lào

- Cư dân cổ chính là người Lào Thơng chủnhân của nền văn hóa đồ đá đồ đồng.

- Cư dân cổ chính là người Lào Thơng chủnhân của nền văn hóa đồ đá đồ đồng

- HS đọc đoạn chữ nhỏ trong SGK để

thấy được cuộc sống, tổ chức xã hội sơ

khai của người Lào

+ Năm 1353 Pha Ngừm thống nhất các

mường Lào lên ngôi đặt tên nước là Lan

Xang (triệu voi)

- Đến thế kỷ XIII nhóm người nói tiếng Thái

di cư đến sống hòa hợp với người LàoThơng gọi là Lào Lùm Tổ chức xã hội sơkhai của người Lào là các mường cổ

Trang 17

- GV nêu câu hỏi: Thời kỳ thịnh vượng

của vương quốc Cam-pu-chia? Những

biểu hiện của sự thịnh vượng?

- HS đọc SGK tự trả lời câu hỏi

- GV nêu câu hỏi: Những biểu hiện phát

triển của vương quốc Lào?

- HS đọc đoạn chữ nhỏ trong SGK

chứng minh cho việc tổ chức bộ máy

chặt chẽ và xây dựng quân đội quy củ

hơn

- GV trình bày: Đến đầu thế kỷ XVIII,

Lan Xang suy yếu và bị Xiêm đánh

chiếm biến thành một tỉnh, sau trở thành

thuộc địa của Pháp 1893

Hoạt động 2: Cá nhân

- GV nêu câu hỏi: Nêu những nét chính

về văn hóa của Vương quốc Lào?

- HS đọc SGK trả lời câu hỏi

GV nhấn mạnh: Cam-pu-chia và Lào

đều chịu ảnh hưởng của văn hóa Ấn Độ

trên các lĩnh vực chữ viết, tôn giáo, văn

học, kiến trúc

Tuy nhiên khi tiếp thu văn hóa nước

ngoài, nhất là văn hóa Ấn Độ trong quá

trình giao lưu văn hóa, mỗi nước đều

đem lồng nội dung của mình vào, xây

dựng nền văn hóa đậm đà bản sắc dân

tộc Chính bản sắc dân tộc là sợi dây

liên kết dân tộc và thúc đẩy cuộc đấu

tranh bảo vệ chủ quyền dân tộc

+ Chữ viết: Từ học chữ Phạn sáng tạo ra

chữ viết riêng của dân tộc mình

+ Văn học dân gian và văn học viết

+ Tôn giáo: đạo Hin-đu và đạo phật

+ Kiến trúc Hin-đu giáo và Phật giáo

- Năm 1353 Pha Ngừm thống nhất cácmường Lào lên ngôi đặt tên nước là LanXang (triệu voi)

- Thời kỳ thịnh vượng nhất là cuối thế kỷXVII đầu thế kỷ XVIII, dưới triều vua Xu-li-nha Vông-xa

- Những biểu hiện phát triển:

+ Tổ chức bộ máy chặt chẽ hơn: chia đấtnước thành các mường, đặt quan cai trị, xâydựng quân đội do nhà vua chỉ huy

+ Buôn bán trao đổi với cả người châu Âu.Lào còn là trung tâm phật giáo

+ Giữ quan hệ hòa hiếu với Cam-pu-chia vàĐại Việt, kiên quyết chống quân xâm lượcMiến Điện

- Văn hóa:

+ Người Lào sáng tạo ra chữ viết riêng củamình trên cơ sở chữ viết của Cam-pu-chia vàMi-an-ma

+ Đời sống văn hóa của người Lào rất phongphú, hồn nhiên

- Kiến trúc: Xây dựng một số công trìnhkiến trúc Phật giáo điển hình là That Luông

ở Viêng Chăn

- Nền văn hóa truyền thống: Cam-pu-chia vàLào đều chịu ảnh hưởng của văn hóa Ấn Độtrên các lĩnh vực chữ viết, tôn giáo, văn học,kiến trúc

Song tiếp thu mỗi nước đều đem lồng nộidung của mình vào, xây dựng nền văn hóađậm đà bản sắc dân tộc

5 Sơ kết bài học (2-4p)

- Hướng dẫn HS trả lời câu hỏi nhận thức đặt ra ngay từ đầu giờ học để củng cố kiến thức đãhọc.1

6 Dặn dò, bài tập về nhà

- Học bài cũ, trả lời câu hỏi bài tập trong SGK

- Đọc chuẩn bị trước bài mới

Trang 18

- Lập bảng niên biểu các giai đoạn phát triển của vương quốc Cam-pu-chia và Lào theo nộidung sau:

Tên vương

quốc

Thời gian hình thành vương quốc

Giai đoạn phát triển thịnh đạt nhất

Biểu hiện của

Trang 19

Ở TÂY ÂU (Từ thế kỷ V đến thế kỷ XIV)

I MỤC TIÊU BÀI HỌC

1 Kiến thức: Sau khi học xong bài học yêu cầu HS cần:

- Hiểu được nguyên nhân và quá trình dẫn đến sự ra đời của các quốc gia phong kiến ở TâyÂu

- Nắm được các giai cấp và địa vị xã hội của từng giai cấp trong xã hội; hiểu được thế nào làlãnh địa và đời sống kinh tế, chính trị trong lãnh địa

- Nắm được nguyên nhân ra đời, hoạt động và vai trò của các thành thị trung đại

2 Về tư tưởng, tình cảm:

- Giáo dục cho HS thấy được bản chất của giai cấp bóc lột, tinh thần lao động của quần chúngnhân dân qua đó các em có lòng yêu lao động và biết quý trọng những sản phẩm mà lao độnglàm ra

3 Kĩ năng:

- Rèn cho HS kĩ năng phân tích, tổng hợp đánh giá về sự ra đời của các vương quốc phongkiến tây âu, sự ra đời của các thành thị và vai trò cảu nó

- Biết khai thác nội dung tranh ảnh trong SGK

II THIẾT BỊ TÀI LIỆU DẠY - HỌC

2 Kiểm tra bài cũ (15 phút)

Câu hỏi : Lào và Cam-pu-chia đã đạt được những thành tựu văn hóa gì? Nêu bằng chứng thể

hiện sự sáng tạo văn hóa của hai dân tộc này?

- Từ thế kỷ V, ở Tây Âu cũng đã dần hình thành các quốc gia phong kiến cảu người Giéc-man,quan hệ sản xuất phong kiến cũng dần được hình thành và củng cố phát triển, cùng với đó là sựxuất hiện các thành thị trung đại vào thế kỉ XI - XII đã có vai trò hết sức to lớn đối với sự pháttriển kinh tế xã hội châu Âu thời trung đại Để hiểu quá trình đó diễn tra như thế nào? Mốiquan hệ các giai cấp trong xã hội ra sao? Nguyên nhân, hoạt động và vai trò của thành thị nhưthế nào? Chúng ta cùng tìm hiểu bài học để lý giải cho những câu hỏi nêu trên?

4 Tổ chức các hoạt động trên lớp

- GV gợi lại cho HS nhớ lại những kiến

thức cơ bản của xã hội cổ đại phương

Tây nhất

10p

7-1 Sự hình thành các vương quốc phong kiến ở Tây Âu.

GV nêu câu hỏi: những biểu hiện sự

khủng hoảng của đế quốc Rô-ma thế kỉ

Trang 20

- GV nêu câu hỏi: Hậu quả việc người

Giéc-man xâm lược đế quốc Rô-ma?

- HS đọc SGK trả lời câu hỏi

- GV nêu câu hỏi:

+ Khi tràn vào lãnh thổ của Rô-ma,

người Giéc-man đã có những việc làm

gì?

+ Tác động của những việc làm đó đối

với xã hội phong kiến châu Âu?

Hoạt động 1: Cả lớp

- GV trình bày và phân tích sự ra đời

của các lãnh địa phong kiến:

-GV giải thích khái niệm về lãnh địa

phong kiến

Hoạt động 2: Làm việc theo nhóm

- GV chia lớp thành 4 nhóm, nêu câu

hỏi cho từng nhóm như sau:

+ Nhóm 1: Miêu tả cuộc sống của nông

nô trong các lãnh địa?

+ Nhóm 2: Nêu đặc trưng kinh tế của

lãnh địa?

+ Nhóm 3: Đời sống chính trị của các

lãnh địa?

+ Nhóm 4: Miêu tả cuộc sống của các

lãnh chúa trong lãnh địa?

10p

7 Cuối thế kỷ V, đế quốc Rô7 ma bị ngườiGiéc-man xâm chiếm, năm 476 đế quốc Rô

ma bị diệt vong, thời đại phong kiến châu

Âu hình thành ở châu Âu

- Những việc làm của người Giéc-man:+ Thủ tiêu bộ máy nhà nước cũ, thành lậpnên nhiều vương quốc mới

+ Chiếm ruộng đất của chủ nô Rô-ma cũ rồichia cho nhau

+ Từ bỏ các tôn giáo nguyên thủy của mình

và tiếp thu Ki-tô giáo

- Các giai cấp mới hình thành: lãnh chúaphong kiến, nông nô

 Quan hệ sản xuất phong kiến ở châu Âubắt đầu hình thành

2 Xã hội phong kiến Tây Âu.

- Giữa thế kỷ IX các lãnh địa phong kiếnTây Âu ra đời, đây là đơn vị chính trị kinh

tế cơ bản trong thời kỳ phong kiến phânquyền

- Các giai cấp trong xã hội:

+ Nông nô là người sản xuất chính trong cáclãnh địa Họ bị gắn chặt và lệ thuộc vào lãnhchúa

+ Lãnh chúa có cuộc sống nhàn rỗi, xa hoa,sung sướng bằng việc bóc lột tô thuế và sứclao động của nông nô

- Lãnh địa là một cơ sở kinh tế đóng kín,mang tính chất tự nhiên, tự cung, tự cấp, tựtúc

- Lãnh địa là một đơn vị chính trị độc lập

có quân đội, tòa án, pháp luật riêng, chế độ

Trang 21

Hoạt động 1: Làm việc cả lớp và cá

nhân

- GV nêu câu hỏi: Trước sự phát triển

của sản xuất thành thị ra dời như thế

nào?

- HS đọc SGK tim nội dung trả lời, HS

khác có thể bổ sung

- GV trình bày hoạt động của thành thị:

Cư dân chủ yếu của thành thị là thợ thủ

công và thương nhân, họ tập hợp lại với

nhau trong các tổ chức gọi là phường

hội hay thương hội và đặt ra những quy

chế riêng (phường quy) nhằm giữ độc

quyền sản xuất và tiêu thụ sản phẩm của

mình, đấu tranh chống áp bức sách

nhiễu của các lãnh chúa

- GV giới thiệu nội dung bức tranh hình

24 trong SGK "Hội chợ ở Đức", đây là

bức tranh thể hiện cảnh mua bán tại hội

chợ ở Đức phản ánh sự phát triển của

thương nghiệp của xã hội phong kiến

Tây Âu lúc bấy giờ

- GV nêu câu hỏi: Nêu vai trò của thành

thị?

HS đọc SGK trả lời câu hỏi

- GV nhận xét và chốt ý: Sự phát triển

của các ngành thủ công đã phá vỡ nền

kinh tế tự nhiên, tự cấp tự túc, tạo điều

kiện cho kinh tế hàng hóa phát triển,

góp phần tích cực xóa bỏ chế độ phân

quyền Đặc biệt mang lại không khí tự

do

10p

7-thuế khóa riêng, tiền tệ riêng

3 Sự xuất hiện thành thị trung đại

- Nguyên nhân ra đời:

+ Tây Âu đã xuất hiện những tiền đề củanền kinh tế hàng hóa

+ Thị trường buôn bán tự do

+ Thủ công nghiệp diễn ra quá trình chuyênmôn hóa

- Sự ra đời: Thợ thủ công đến ngã bađường, bến sông nơi có đông người qua lạilập xưởng sản xuất và buôn bán hình thànhcác thành thị

- Vai trò thành thị:

+ Phá vỡ nền kinh tế tự nhiên, tự cấp, tựtúc, tạo điều kiện cho kinh tế hàng hóa pháttriển

+ Góp phần tích cực xóa bỏ chế độ phânquyền

+ Mang lại không khí tự do cho xã hộiphong kiến Tây Âu

5 Củng cố, Dặn dò.

- GV kiểm tra hoạt động nhận thức của HS với việc yêu cầu HS nêu lại sự ra đời của cácvương quốc phong kiến Tây Âu; yêu cầu giải thích khái niệm thế nào là lãnh địa? Các giai cấptrong xã hội phong kiến Tây Âu và địa vị của từng giai cấp trong xã hội Nguyên nhân sự rađời và vai trò của thành thị trung đại

- Học bài cũ, đọc trước bài mới và trả lời câu hỏi trong SGK

- Bài tập:

+ Lập bảng so sánh sự giống nhau và khác nhau giữa chế độ phong kiến phương Đông với Tây

Âu theo những nội dung sau:

Trang 22

Nội dung

so sánh

Chế độ phong kiến phương Đông

Chế độ phong kiến Tây Âu

-Giai cấp trong xã hội

Trang 23

- Hiểu biết được khái niệm thế nào là tích lũy vốn ban đầu, giải thích được tại sao chủ nghĩa tưbản lại nảy sinh ở châu Âu, nắm được những biểu hiện sự nảy sinh chủ nghĩa tư bản ở châuÂu.

2 Tư tưởng, tình cảm.

- Giúp các em thấy được công lao của các nhà phát kiến địa lí và tinh thần đấu tranh của nhândân lao động trong trận tuyến chống lại chế độ phong kiến

3 Kỹ năng

- Kĩ năng phân tích, đánh giá sự kiện về sự ra đời của chủ chủ nghĩa tư bản

- Kĩ năng khai thác lược đồ "Những cuộc phát kiến địa lí"

- Lược đồ "Những cuộc phát kiến địa lí", bản đồ chính trị châu Âu

- Sưu tầm tranh ảnh một số nhà thám hiểm

1 Ổn định tổ chức (1 phút) 10A 10B 10C

Câu hỏi: Thể nào là lãnh địa? Đời sống kinh tế và chính trị trong các lãnh địa như thế nào?

Nguyên nhân và vai trò của các thành thị trung đại?

- Một trong những thành tựu quan trọng của loài người ở thế kỉ XV là tiến hành các cuộc phátkiến địa lí phát hiện ra châu Mĩ và đi vòng quanh thế giới, đã đem lại nguồn của cải lớn vềchâu Âu, trên cơ sở đó đã dẫn đến quá trình tích lũy tư bản ban đầu và quan hệ sản xuất tư bảnchủ nghĩa qua đó được hình thành cùng với hai giai cấp mới: tư sản và vô sản ra đời Để hiểucác nguyên nhân nào dẫn đến các cuộc phát kiến địa lí? Các cuộc phát kiến địa lí đó diễn ranhư thế nào? Hệ quả của các cuộc phát kiến địa lí ra sao? Chúng ta vào tìm hiểu bài học hômnay để trả lời các câu hỏi nêu trên

4 Tổ chức dạy bài mới

- PV: Tại sao sang thế kỉ XV con người

có thể tiến hành các cuộc phát kiến địa

lí?

20p 1 Những cuộc phát kiến địa lý.

17 Nguyên nhân phát kiến địa lý:

+ Sản xuất phát triển dẫn đến nhu cầu vềhương liệu, vàng bạc thị trường cao

+ Con đường giao lưu buôn bán qua Tây Á

và Địa Trung Hải bị người Ả Rập độcchiếm

+ Khoa học - kỹ thuật có những bước tiếnquan trọng như kỹ thuật mới trong đóng tàu

xa bàn, hải đồ

- GV trình bày: Bồ Đào Nha và Tây Ban

Nha là những nước tiên phong trong các

cuộc thám hiểm địa lí, khám phá ra

những miền đất mới

- Tiếp đó GV treo lược đồ trên bảng yêu

cầu HS dựa vào nội dung SGK trình bày

* Các cuộc phát kiến địa lý lớn:

-Tây Ban Nha và Bồ Đào Nha là hai nước

đi đầu trong các cuộc phát kiển địa lý

Trang 24

nội dung các cuộc phát kiến địa lí HS

khác có thể bổ sung

- GV: Giáo viên trình bày lại cho học

sinh các cuộc phát kiến địa lý trên lược

đồ

- PV: Hệ quả của các cuộc phát kiến địa

lí là gì?

- GV: Phân tích những hệ quả của các

cuộc phát kiến địa lý

-PV: Nguyên nhân dẫn đến sự ra đời

của CNTB là gì?

- PV:Số vốn ban đầu mà quí tộc và

thương nhân tích lũy do đâu mà có?

- GV: Phân tích quá trình tích luỹ

nguyên thuỷ TB

17p

15-+ Năm 1487 B.Đi-a-xơ đã đi vòng cực Namcủa lục địa Phi, đặt tên mủi Hảo Vọng

+ Va-xcô đơ Ga-ma đã đến được Ca-li cut

Ấn Độ (5- 1498)

+ Tháng 8-1492 Cô-lôm-bô đến được Cu

Ba và một số đảo vùng Ăngti Ông là ngườiđầu tiên phát hiện ra châu Mĩ

+ Ma-gien-lan là người đã thực hiện chuyến

đi đầu tiên vòng quanh thế giới bằng đườngbiển (1519 - 1521)

- Hệ quả của phát kiến địa lý:

+ Đem lại hiểu biết mới về trái đất, vềnhững con đường mới, dân tộc mới Thịtrường thế giới được mở rộng

+ Thúc đẩy nhanh sự tan rã của quan hệphong kiến và sự ra đời của chủ nghĩa tưbản

+ Nảy sinh quá trình cướp bóc thuộc địa vàbuôn bán nô lệ

2 Sự nảy sinh chủ nghĩa tư bản ở Tây Âu.

- Nguyên nhân:

+ Kinh tế châu Âu phát triển nhanh Tầnglớp quí tộc, thương nhân tây Âu ra sứccướp bóc của cải, tài nguyên vàng bạc củacác nước châu Mĩ, châu Phi và châu Á.+ Giai cấp tư sản còn cướp đoạt ruộng đấtcủa nông dân biến thành các đồn điền

- GV chia HS thành các nhóm và giao

nhiệm vụ cho các nhóm cụ thể như sau:

Nhóm 1: biểu hiện của sự nảy sinh chủ

nghĩa tư bản trong công nghiệp ?

nghĩa tư bản trong nông nghiệp?

- Biểu hiện nảy sinh CNTB:

+ Trong thủ công nghiệp: Các công trườngthủ công mọc lên thay thế phường hội hìnhthành quan hệ chủ với thợ

Trang 25

nghĩa tư bản trong thương nghiệp?

Nhóm 4: Nêu những biến đổi giai cấp

trong xã hội Tây Âu ? + Ở trong nông nghiệp: Các đồn điền, trang

trại được hình thành, người lao động biếnthành công nhân nông nghiệp

+ Trong thương nghiệp: Các công ty thươngmại lớn thay thế cho các thương hội

- Xã hội Tây Âu có sự biến đổi các giai cấpmới được hình thành - giai cấp tư sản vàgiai cấp công nhân

4 Củng cố, dặn dò:

* Củng cố:

- Kiểm tra nhận thức của HS đối với bài học thông qua các câu hỏi ở đầu giờ học: nguyên nhânnào dẫn đến các cuộc phát kiến địa lí? Các cuộc phát kiến địa lí đó diễn ra như thế nào? Hệ quảcủa các cuộc phát kiến địa lí ra sao? Nguyên nhân, nội dung phong trào văn hóa phục hưng?Nguyên nhân,diễn biến cải cách tôn giáo và chiến tranh nông dân?

Trang 26

- Sau khi ra đời giai cấp Tư sản có thế lực về kinh tế nhưng chưa có thế lực chính trị Vì vậy họ

đã đứng lên chống lại chế độ Phong kiến trên lĩnh vực tư tưởng

- Nắm được nguyên nhân, thành tựu của văn hóa phục hưng, cải cách tôn giáo và chiến tranhnông dân

2 Tư tưởng

- Giúp các em trân trọng những giá trị văn hóa của nhân loại thời kì phục hưng để lại; và tinhthần đấu tranh của nhân dân lao động trong trận tuyến chống lại chế độ phong kiến

3 Kỹ năng

- Kĩ năng phân tích, đánh giá sự kiện về sự ra đời của chủ chủ nghĩa tư bản

- Kĩ năng khai thác tranh ảnh về những thành tựu hội họa của văn hóa phục hưng

- Tranh ảnh về phong trào văn hóa phục hưng

- Sưu tầm tranh ảnh một số nhà tư tưởng

- Câu hỏi: Trình bày nguyên nhân, quá trình và hệ quả của các cuộc phát kiến địa lý?

Quan hệ sản xuất tư bản chủ nghĩa qua đó được hình thành cùng với hai giai cấp mới: tư sản

và vô sản ra đời Nguyên nhân, nội dung phong trào văn hóa phục hưng? Nguyên nhân, diễnbiến cải cách tôn giáo và chiến tranh nông dân? Chúng ta vào tìm hiểu bài học hôm nay để trảlời các câu hỏi nêu trên

4 Tổ chức dạy bài mới

- PV:Nguyên nhân đẫn đến phong trào

văn hóa phục hưng?

- PV: Phong trào văn hoá phục hưng diễn ra

nhằm mục đích gì?

- PV: Phong trào văn hoá phục hưng diễn ra

đầu tiên ở quốc gia nào?

17p

15-3 Văn hóa phục hưng

-PV: Phong trào văn hoá phục hưng có nội

dung như thế nào?

- PV:Nêu những thành tựu của văn hóa

Trang 27

- PV: Phong trào văn hoá phục hưng có

ý nghĩa gì?

- GV giới thiệu cho HS bức tranh hình

26 trong SGK "Bức họa La Giô-công

của Lê-ô-na-đơ Vanh xi"

- PV: Nguyên nhân dẫn đến cải cách tôn

giáo?

- GV: Phân tích nguyên nhân của Phong

trào cải cách tôn giáo

- GV trình bày và phân tích kết hợp với

việc chỉ trên bản đồ châu Âu về địa

điểm các nước diễn ra phong trào cải

cách tôn giáo

- PV: Phong trào cải cách tôn giáo có đặc

điểm gì?

- PV: Ý nghĩa của cải cách tôn giáo và

Văn hóa Phục hưng?

- PV: Tại sao lại diễn ra cuộc chiến

tranh nông dân Đức?

23p

20 Ý nghĩa:

 Là cuộc đấu tranh công khai đầu tiên trênmặt trận văn hóa tư tưởng của GCTS chốnglại GCPK

4 Cải cách tôn giáo và chiến tranh nông dân

a) Cải cách tôn giáo

và của Can-vanh tại Thụy Sĩ

- Đặc điểm:

+ Không thủ tiêu tôn giáo, dùng những biệnpháp ôn hòa để quay về giáo lý Ki-tô nguyênthủy

+ Đòi thủ tiêu vai trò của Giáo hội, Giáohoàng, đòi bãi bỏ các thủ tục và nghi lễphiền toái

- Ý nghĩa:

+ Là cuộc đấu tranh công khai đầu tiên trênlĩnh vực văn hóa tư tưởng của giai cấp tư sảnchống lại chế độ phong kiến

+ Cổ vũ và mở đường cho nền văn hóa châu

Âu phát triển cao hơn

b Chiến tranh nông dân Đức.

- Nguyên nhân:

+ Chế độ phong kiến bảo thủ cản trở sựvươn lên của giai cấp tư sản

+ Nông dân bị áp bức bóc lột nặng nề, do tiếp thu tư tưởng cải cách tôn giáo

- PV: Phong trào đấu tranh của nông dân

thời kỳ này diễn ra như thế nào? Kết quả

của các phong trào đấu tranh đó?

- Diễn biến:

+ Từ mùa xuân 1524 cuộc đấu tranh đã cótính chất quyết liệt, mở đầu cho cuộc chiếntranh nông dân thực sự Lãnh tụ kiệt xuấtcủa phong trào là Tô-mát Muy-xe

Trang 28

-PV: Ý nghĩa của phong trào đấu tranh thời

kỳ này là gì?

+ Phong trào nông dân đã giành thắng lợibước đầu, đã đi đến đòi thủ tiêu chế độphong kiến

- Ý nghĩa:

+ Là một sự kiện lịch sử lớn lao, có biểuhiện tinh thần đấu tranh quyết liệt và khíphách anh hùng của nông dân Đức đấu tranhchống lại giáo hội phong kiến

+ Báo hiệu sự khủng hoảng suy vong củachế độ phong kiến

4 Củng cố, dặn dò:

* Củng cố:

- Kiểm tra nhận thức của HS đối với bài học thông qua các câu hỏi ở đầu giờ học: nguyên nhânnào dẫn đến các cuộc phát kiến địa lí? Các cuộc phát kiến địa lí đó diễn ra như thế nào? Hệ quảcủa các cuộc phát kiến địa lí ra sao? Nguyên nhân, nội dung phong trào văn hóa phục hưng?Nguyên nhân,diễn biến cải cách tôn giáo và chiến tranh nông dân?

Tên phong trào Nguyên nhân Diễm biễn chính lãnh đạo Người Kết quả, ý nghĩa

Văn hóa phục hưng

Cải cách tôn giáo

Chiến tranh nông

Trang 29

- Những kién thức cơ bản của lịch sử thế giới thời kỳ nguyên thuỷ, cổ đại và trung đại.

- Hệ thống lại những quy luật vận động của lịch sử xã hội loài người đó là sự vận động không ngừng từ thấp đến cao trong đó mỗi sự kiện biến chuyển khong thể tách rời những điều kiện tựnhiên và bước tiến mới của sản xuất

2, Tư tưởng, tình cảm.

Rèn luyện cho học sinh thái độ tôn trọng sự phấn đấu không mệt mỏi của con người, đó là động lực thúc đẩy xã hội loài người tiến lên không ngừng Qua đó các em có tinh thần tự giác phấn đấu vươn lên trong học tập

3, Kỹ năng.

- Rèn luyện kỹ năng phân tích, tổng hợp, tái tại lại những vấn đề của lịch sử, kỹ năng sử dụng

đồ dùng trực quan trong dạy học lịch sử

II, THIẾT BỊ, TÀI LIỆU

- GV chuẩn bị các sơ đồ của ba giai đoạn lịch sử

- Các loại tài liệu liên quan đến bài học

III, TỔ CHỨC DẠY-HỌC.

1, Ổn định tổ chức: (1 phút) 10A 10B 10C

2, Kiểm tra bài cũ: (3-5 phút)

Câu hỏi: Hãy trình bày những nét chính về phong trào đấu tranh đầu tiên của giai cấp Tư sản chống lại giai cấp Phong kiến?

3, Dẫn dắt vào bài mới.

4, Tổ chức dạy bài mới.

GV: Hướng dẫn học sinh lập bảng thống

kê các sự kiện tiêu biểu theo mẫu sau

12p 1 Xã hội nguyên thuỷ.

10-Thời gian Khoảng 4 triệu

năm trướcNgười tối cổ

4 vạn năm trướcNgười tinh khôn

1 vạn năm trước

Đá mới

5500 năm trước

Đồ kim khíCông cụ và

điều kiện sống - Đá cũ sơ kỳ(Rìu tay thô sơ)

- Săn bắt, hái lượm

- Ở trong hang động, mái đá

- Đá cũ hậu kỳ(Dao,nạo, lao cung tên)

- Săn bắn, hái lượm

- Ở nhà lều, có quần

áo, đồ trang sức

- Rìu, dao, liềm hái

- Chăn nuôi, trao đổi và tròng trọt

Xã hội - Bầy người nguyên thuỷ - Thị tộc, Bộ lạc - Gia đình phụ

1 Thời gian Khoảng thiên niên kỷ thứ IV – III

trước công nguyên

Đầu thiên niên kỷ I trước công nguyên

2 Địa bàn Lưu vực các con sông lớn Ven biển Địa Trung Hải

Trang 30

3 Kinh tế Chủ yếu là nông nghiệp Thủ công nghiệp và thương

nghiệp rất phát triển

4 Chính trị Thể chế chuyên chế cổ đại Nền dân chủ chủ nô

5 Xã hội Quý tộc và nông dân công xã Chủ nô và nô lệ

GV hướng dẫn học sinh lập bảng thống

kê các nội dung theo mẫu sau

17p

15-2 Xã hội phong kiến-trung đại.

1 Thời gian Khoảng thế kỷ thứ III trước công

nguyên.(Trung Quốc) Năm 476 sau công nguyên.

2 Kinh tế Chủ yếu là nông nghiệp Thủ công nghiệp và thương

nghiệp rất phát triển

3 Chính trị Thể chế chuyên chế trung ương tập

4 Xã hội Địa chủ và nông dân Quý tộc và nông nô

5 Củng cố, dặn dò.

- Giáo viên khái quát, hệ thống lại toàn bộ kiến thức của ba thời kỳ

- Nhắc nhở học sinh về nhà ôn tập kiểm tra học kỳ

Trang 31

Câu 1: (3 điểm) Trình bày sự hình thành và phát triển của các quốc gia phong kiến ở Đông Nam Á?

Câu 2: (3 điểm) Thế nào là lãnh địa phong kiến? Đời sống kinh tế, chính trị trong lãnh địa phong kiến như thế nào?

Câu 3: (4 điểm) Vì sao ở thời hậu kỳ trung đại lại có các cuộc phát kiến địa lí? Hãy kể tên các cuộc phát kiến địa lý lớn và hệ quả của nó ở thời hậu kỳ trung đại?

Câu 3: (4 điểm) Tại sao vào thời hậu kỳ trung đại quan hệ sản xuất Tư bản chủ nghĩa

đã xuất hiện ở Châu Âu? Trình bày ngắn gọn các cuộc đấu tranh đầu tiên của giai cấp

Tư sản chống lại giai cấp phong kiến trên lĩnh vực văn hoá tư tưởng?

ĐÁP ÁN KIỂM TRA HỌC KỲ I KHỐI 10

Trang 32

+ Thế kỷ XIV thống nhất lập vương quốc Thái.

+ Giữa thế kỷ XIV vương quốc Lan Xang thành lập

0,5 điểm

0,25 điểm

* Biểu hiện sự phát triển thịnh đạt:

+ Kinh tế, cung cấp một khối lượng lớn lúa gạo, sản phẩm thủ công (vải,

đồ sứ, chế phẩm kim khí), nhất là sản vật thiên nhiên, nhiều lái buôn nhiềunước trên thế giới đến buôn bán

+ Chính trị, tổ chức bộ máy chặt chẽ, kiện toàn từ trung ương đến địaphương

+ Văn hóa, các dân tộc Đông Nam Á xây dựng được một nền văn hóariêng của mình với những nét độc đáo

Câu 2: (3 điểm)

Thang Điểm Nội dung kiến thức học sinh cần trình bày

0,25 điểm

0,5 điểm

* Khái niệm lãnh địa phong kiến

- Giữa thế kỷ IX các lãnh địa phong kiến Tây Âu ra đời, đây là đơn vịchính trị kinh tế cơ bản trong thời kỳ phong kiến phân quyền

- Lãnh Địa phong kiến là khu đất rộng lớn bao gồm đất của lãnh chúa và đất khẩu phần…

0,5 điểm

* Đời sống kinh tế trong lãnh địa:

- Lãnh địa là một cơ sở kinh tế đóng kín, mang tính chất tự nhiên, tự cung,

tự cấp, tự túc

+ Nông nô là người sản xuất chính trong các lãnh địa Họ bị gắn chặt và lệthuộc vào lãnh chúa

+ Lãnh chúa có cuộc sống nhàn rỗi, xa hoa, sung sướng bằng việc bóc lột

tô thuế và sức lao động của nông nô

0,75 điểm

* Đời sống chính trị trong lãnh địa:

- Lãnh địa là một đơn vị chính trị độc lập do lãnh chúa cai quản như mộtông vua, có quân đội, tòa án, pháp luật riêng, chế độ thuế khóa riêng, tiền

tệ riêng

Câu 3: (4 điểm)

0,5 điểm * Nguyên nhân:

- Sản xuất phát triển dẫn đến nhu cầu về hương liệu, vàng bạc thị trườngcao

- Con đường giao lưu buôn bán qua Tây Á và Địa Trung Hải bị người ẢRập độc chiếm

0,5 diểm * Điều kiện:

- Khoa học - kỹ thuật có những bước tiến quan trọng như kỹ thuật mớitrong đóng tàu xa bàn, hải đồ

Trang 33

- Chế độ phong kiến tập quyền phát triển đến đỉnh cao.

* Các cuộc phát kiến địa lý lớn:

-Tây Ban Nha và Bồ Đào Nha là hai nước đi đầu trong các cuộc phát kiểnđịa lý

+ Năm 1487 B.Đi-a-xơ đã đi vòng cực Nam của lục địa Phi, đặt tên mủiHảo Vọng…

+ Va-xcô đơ Ga-ma đã đến được Ca-li cut Ấn Độ (5- 1498)…

+ Tháng 8-1492 Cô-lôm-bô đến được Cu Ba và một số đảo vùng Ăngti.Ông là người đầu tiên phát hiện ra châu Mĩ…

+ Ma-gien-lan là người đã thực hiện chuyến đi đầu tiên vòng quanh thếgiới bằng đường biển (1519 - 1522)…

* Hệ quả của phát kiến địa lý:

 đựơc coi là “cuộc cách mạng thực sự” trên lĩnh vực giao thông và tri thức

+ Lần đầu tiên con người biết được hình ảnh chính xác của Trái đất (hình cầu)

+ Đem lại cho con người hiểu biết về những vùng đất mới, con đường mới,dân tộc mới

+ Thị trường thế giới được mở rộng thúc đẩy ngành thương mại thế giớiphát triển

+ Thúc đẩy nhanh sự tan rã của quan hệ phong kiến và sự ra đời của chủnghĩa tư bản

+ Nảy sinh quá trình cướp bóc thuộc địa và buôn bán nô lệ

ĐÁP ÁN KIỂM TRA HỌC KỲ I KHỐI 10

Trang 34

0, 25 điểm con người với thiên nhiên, đất nước…- Kiến trúc: Gắn chặt với các tôn giáo nổi tiếng nhất là quần thể kiến trúc

- Đời sống văn hóa của người Lào rất phong phú, hồn nhiên

- Kiến trúc: Xây dựng một số công trình kiến trúc Phật giáo điển hình làThat Luông ở Viêng Chăn

0,75 điểm * Giải thích:- Cam-pu-chia và Lào đều chịu ảnh hưởng của văn hóa Ấn Độ trên các

lĩnh vực chữ viết, tôn giáo, văn học, kiến trúc Song tiếp thu mỗi nước đềuđem lồng nội dung của mình vào, xây dựng nền văn hóa đậm đà bản sắcdân tộc

Câu 2: (3 điểm)

0,5 điểm * Nguyên nhân ra đời:

- Tây Âu đã xuất hiện những tiền đề của nền kinh tế hàng hóa

+ Thị trường buôn bán tự do

+ Thủ công nghiệp diễn ra quá trình chuyên môn hóa

0,5 điểm * Sự ra đời: Thợ thủ công đến ngã ba đường, bến sông nơi có đông người

qua lại lập xưởng sản xuất và buôn bán hình thành các thành thị

0,5 điểm * Hoạt động của thành thị:

- Cư dân: chủ yếu là thợ thủ công và thương nhân

- Hoạt động dưới hình thức phường hội, hàng năm còn tổ chức các hôi chợ Họ còn thành lập các thương đoàn để buôn bán

- Mang lại không khí tự do cho xã hội phong kiến Tây Âu, Tạo điều kiện

mở mang tri thức cho con ngưòi dẫn đến sự ra đời của các trường đại họclớn ở Châu Âu

* Nguyên nhân nảy sinh chủ nghĩa tư bản

- Quá trình tích luỹ ban đâu: Là quá trình tập trung vốn vào tay 1 số ít người, tước đoạt TLSX của nhân dân (nông dân)  người làm thuê

Trang 35

+ Lên án nghiêm khắc giáo hội Kitô, tấn công trật tự xã hội Phong Kiến,

đề cao tự do cá nhân, xây dựng thế giới quan tiến bộ

+ Sự phản động, ngăn cản hoạt động của Giáo hội đối với giai cấp tư sản

đã dẫn đến sự bùng nổ của phong trào cải cách tôn giáo

- Nét chính về phong trào:

+ Diễn ra khắp các nước Tây Âu Đi đầu là Đức, Thụy Sĩ, sau đó Bỉ, HàLan, Anh Nổi tiếng nhất là cuộc cải cách của Lu-thơ ở Đức và của Can-vanh tại Thụy Sĩ

- Đặc điểm:

+ Không thủ tiêu tôn giáo, dùng những biện pháp ôn hòa để quay về giáo

lý Ki-tô nguyên thủy

+ Đòi thủ tiêu vai trò của Giáo hội, Giáo hoàng, đòi bãi bỏ các thủ tục vànghi lễ phiền toái

CHƯƠNG IVIỆT NAM TỪ THỜI NGUYÊN THỦY ĐẾN THẾ KỶ X

Tiết 19 BÀI 13

VIỆT NAM THỜI NGUYÊN THỦY

Trang 36

- Giáo dục lòng yêu quê hương, đất nước, tự hào về lịch sử lâu đời của dân tộc ta, ý thức được

vị trí của lao động và trách nhiệm lao động xây dựng quê hương đất nước

3 Về kĩ năng

- Biết so sánh giữa các giai đoạn lịch sử để rút ra những biểu hiện của sự chuyển biến về: kinh

tế, xã hội Biết quan sát hình ảnh các hiện vật ở bài học để rút ra nhận xét

II.THIẾT BỊ, TÀI LIỆU DẠY - HỌC

- Bản đồ Việt Nam thể hiện những địa bàn liên quan đến nội dung bài học: Núi Đọ (ThanhHóa), Thẩm Khuyên, Thẩm Hai (Lạng Sơn), Hang Gòn (Đồng Nai), An Lộc (Bình Phước),Ngườm (Thái Nguyên), Sơn Vi (Phú Thọ), Hòa Bình, Bắc Sơn

- Một số tranh ảnh về cuộc sống người nguyên thủy hay những hình ảnh về công cụ của ngườinúi Đọ, Sơn Vi, Hòa Bình

- Khi học phần lịch sử thế giới nguyên thủy chúng ta đã khẳng định: Thời kỳ nguyên thủy làthời kỳ đầu tiên, kéo dài nhất mà dân tộc nào, đất nước nào cũng phải trải qua Đất nước ViệtNam của chúng ta cũng như nhiều nước khác đã trải qua thời kỳ nguyên thủy Bài học hômnay ta sẽ tìm hiểu về thời kỳ nguyên thủy trên đất nước Việt Nam

4 Tổ chức dạy học bài mới

- GV dẫn dắt: Việt Nam của chúng ta

cũng hoàn toàn có thể tự hào vì đất

nước Việt Nam đã chứng kiến những

bước đi chập chững đầu tiên của loài

người, từng trải qua thời kỳ nguyên

thủy

10-12 phút

1 Những dấu tích Người tối cổ ở Việt Nam

- PV: Vậy có bằng chứng gì để chứng

minh Việt Nam đã từng trải qua thời kỳ

nguyên thủy không?

- GV sử dụng bản đồ Việt Nam có thể

hiện địa bàn cư trú của Người tối cổ ở

Thanh Hóa, Đồng Nai, Hòa Bình chỉ

cho HS theo dõi hoặc gọi một HS lên

- Các nhà khảo cổ học đã tìm thấy dấu tíchNgười tối cổ có niên đại cách đây 30 - 40vạn năm và nhiều công cụ đá ghè đẽo thô sơ

ở Thanh Hóa, Đồng Nai, Bình Phước

Trang 37

chỉ bản đồ địa danh có người tối cổ sinh

sống

- PV: Em có nhận xét gì về địa bàn sinh

sống của Người tối cổ ở Việt Nam?

- PV: Vậy Người tối cổ ở Việt Nam sinh

sống thế nào?

- PV: Khi người tinh khôn xuất hiện,

công xã thị tộc hình thành, vậy theo em

Công xã thị tộc là gì?

- PV: Người hiện đại xuất hiện ở Việt

Nam khi nào? Xuất hiện ở những đâu?

GV giải thích khái niệm văn hóa

Ngườm, Sơn Vi - Gọi theo di chỉ khảo

cổ chính, tiêu biểu mà các nhà khảo cổ

đã khai quật

- PV: Chủ nhân văn hóa Ngườm, Sơn

Vi cư trú ở những địa bàn nào? Họ sinh

sống ra sao?

Hoạt động 1: Theo nhóm

GV chia HS làm 3 nhóm yêu cầu các

nhóm theo dõi SGK, so sánh, thảo luận

nhóm và trả lời với câu hỏi của từng

nhóm

+ Nhóm 1: Sự tiến bộ về tổ chức xã hội

của cư dân Hòa Bình, Bắc Sơn

+ Nhóm 2: Tiến bộ trong cách chế tạo

công cụ?

+ Nhóm 3: Tiến bộ trong phương thức

kiếm sống?

15p

12 Người tối cổ sống thành bầy săn bắt thúrừng và hái lượm hoa quả

2 Sự hình thành và phát triển của Công

- Chủ nhân văn hóa Sơn Vi sống trong mái

đá, hang động, ven bờ sông, suối trên địabàn rộng từ Sơn La đến Quảng Trị

- Người Sơn Vi đã sống thành thị tộc, sửdụng công cụ ghè đẽo, lấy săn bắt, hái lượmlàm nguồn sống chính

* Sự phát triển của công xã thị tộc

- Cách đây khoảng 12.000 năm đến 6000năm ở Hòa Bình, Bắc Sơn (Lạng Sơn) vàmột số nơi khác đã tìm thấy dấu tích của vănhóa Sơ kỳ đá mới Gọi chung là văn hóa HòaBình, Bắc Sơn

- Đời sống của cư dân Hòa Bình, Bắc Sơn: + Sống định cư lâu dài, hợp thành thị tộc, bộlạc

+ Ngoài săn bắt, hái lượm còn biết trồngtrọt: rau, củ, cây ăn quả

+ Bước đầu biết mài lưỡi rìu, làm một sốcông cụ khác bằng xương, tre, gỗ, bắt đầubiết nặn đồ gốm

Trang 38

- PV: Người nguyên thuỷ ở VN bước

vào thời đá mời khi nào?

PV: Những biểu hiện của cách mạng đá

mới ở nước ta là gì?

- GV chia lớp thành 3 nhóm yêu cầu trả

lời các câu hỏi theo nhóm:

+ Nhóm 1: Địa bàn cư trú, công cụ lao

động, hoạt động kinh tế của cư dân

Phùng Nguyên?

động, hoạt động kinh tế của cư dân Sa

Huỳnh?

động, hoạt động kinh tế của cư dân

Đông Nai?

12p

10- Đời sống vật chất, tinh thần được nângcao

Cách ngày nay 6000 - 5000 năm (TCN), kỹthuật chế tạo công cụ có bước phát triển mớigọi là cuộc "Cách mạng đá mới"

- Biểu hiện tiến bộ, phát triển:

+ Sử dụng kỹ thuật của khoan đá, làm gốmbằng bàn xoay

+ Biết trồng lúa, dùng cuốc đá Biết trao đổisản phẩm giữa các thị tộc, bộ lạc

 Đời sống cư dân ổn định và được cải thiệnhơn, địa bàn cư trú càng mở rộng

4 Sự ra đời của thuật luyện kim và nghề nông trồng lúa nước.

- Cách ngày nay khoảng 4000 - 3000 năm(TCN) các bộ lạc trên đất nước ta đã biết đếnđồng và thuật luyện kim; nghề trồng lúanước phổ biến

- Sự ra đời của thuật luyện kim cách đây

4000 - 3000 năm đã đưa các bộ lạc trên cácvùng miền của nước ta bước vào thời đại sơ

kì đồng thau, hình thành nên các khu vựckhác nhau làm tiền đề cho sự chuyển biến xãhội sau này

5 Củng cố, dặn dò (2-3 phút)

- Các giai đoạn phát triển của thời kỳ nguyên thủy ở Việt Nam

- Sự ra đời của thuật luyện kim và ý nghĩa của nó

- HS học thuộc bài, trả lời các câu hỏi và bài tập trong SGK, đọc trước bài mới

Trang 40

- Bồi dưỡng tinh thần lao động sáng tạo, ý thức về cội nguồn dân tộc, lòng yêu quê hương đấtnước và ý thức giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc.

3 Về kĩ năng

- Quan sát, so sánh các hình ảnh để rút ra nước Bước đầu rèn luyện kĩ năng xem xét các sựkiện lịch sử trong mối quan hệ giữa không gian, thời gian và xã hội

- Lược đồ Giao Châu và Chămpa thể kỷ XI- XV

- Bản đồ hành chính Việt Nam có các di tích văn hóa Đồng Nai, Óc Eo ở Nam bộ

- Sưu tầm một số tranh ảnh công cụ lao động, đồ trang sức, nhạc cụ, đền tháp

1 Ổn định tổ chức (1 phút)

Câu hỏi: Thuật luyện kim ở nước ta ra đời từ khi nào, ở đâu và có ý nghĩa gì với sự phát triểnkinh tế, xã hội?

Vào cuối thời nguyên thủy các bộ lạc trên đất nước ta đều bước vào thời sơ kì đồng thau, biếtđến thuật luyện kim và nghề nông nghiệp trồng lúa nước Sự ra đời của thuật luyện kim vànghề trồng lúa nước đã tạo tiền đề cho sự chuyển biến của xã hội nguyên thủy sang thời đạimới - thời đại có giai cấp Nhà nước hình thành các quốc gia Cổ đại trên đất nước Việt Nam

Để hiểu được sự hình thành, cơ cấu tổ chức Nhà nước, đời sống văn hóa, xã hội của các quốcgia trên đất nước ta, chúng ta cùng tìm hiểu bài 14

4 Tổ chức dạy học bài mới.

- GV: Giới thiệu cho học sinh một số

truyền thuyết về nguồn gốc người Việt:

Truyền thuyết Trăm trứng, Bánh chưng

bánh dày Còn về mặt khoa học, nhà

nước Văn Lang được hình thành trên cơ

sở nào?

- GV yêu cầu HS theo dõi SGK để thấy

được diễn biến về kinh tế ở thời kỳ văn

hóa Đông Sơn thiên niên kỷ I TCN?

20p 1 Quốc gia Văn Lang - Âu Lạc* Cơ sở hình thành Nhà nước

17 Kinh tế: Đầu thiên niên kỷ I TCN cư dânvăn hóa đã biết sử dụng công cụ đồng phổbiến và bắt đầu biết sử dụng công cụ sắt

- PV: Hoạt động kinh tế của cư dân

Đông Sơn có gì khác so với cư dân

Phùng Nguyên?

- GV tiếp tục yêu cầu HS đọc SGK để

thấy sự chuyển biến xã hội ở Đông Sơn

- GV giải thích về tổ chức làng, xóm để

thấy được sự biến đổi về xã hội: Đa

dạng, phức tạp hơn, liên hệ với thực tế

+ Nông nghiệp dùng cày khá phát triển, kếthợp với săn bắn, chăn nuôi và đánh cá

+ Có sự phân chia lao động giữa nôngnghiệp và thủ công nghiệp

- Xã hội:

+ Sự phân hóa giàu nghèo càng rõ rệt

- Về tổ chức xã hội: Công xã thị tộc tan vỡ,thay vào đó là công xã nông thôn và gia đìnhphụ hệ

Tiêu đề	Tây Âu Thời Trung Đại
Trường học	Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn - Đại học Quốc gia Hà Nội
Chuyên ngành	Lịch sử
Thể loại	Bài giảng
Năm xuất bản	2008
Thành phố	Hà Nội

Định dạng
Số trang	148
Dung lượng	1,59 MB