tự tình II - Hồ Xuân Hương

- Là một hiện tượng độc đáo: viết về phụ nữ vừa trào phúng vừa trữ tình, đậm chất văn học dân gian.. Không chỉ cảm nhận về thời, không gian, nhân vật trữ tình còn ý thức được điều gì về

(Bài II)

Hồ Xuân Hương

I Tìm hiểu chung

1 Tác giả(Sgk)

I Tìm hiểu chung

1 Tác giả(Sgk)

-S ng cu i TK 18, đ u TK 19, quê Nghệ An, sống ở ống cuối TK 18, đầu TK 19, quê Nghệ An, sống ở ống cuối TK 18, đầu TK 19, quê Nghệ An, sống ở ầu TK 19, quê Nghệ An, sống ở Thăng Long, tại Cổ Nguyệt đường

-Hay chữ, phóng khoáng

- Cuộc đời tình duyên éo le, ngang trái

-Sáng tác: Lưu hương ký gồm 24 bài thơ chữ Hán và

26 bài chữ Nôm, 46 bài thơ Nôm (tương truyền)

- Nội dung: thương cảm đối với người phụ nữ và khẳng định, đề cao vẻ đẹp, khát vọng của họ

- Là một hiện tượng độc đáo: viết về phụ nữ vừa trào phúng vừa trữ tình, đậm chất văn học dân gian

Dựa vào phần tiểu dẫn SGK,

em trình bày sơ lược vài nét về

nữ sĩ Hồ Xuân Hương?

- Được tôn là “ Bà chúa thơ Nôm” (Xuân Diệu)

• Tự tình I

Tiếng gà văng vẳng gáy trên bom, Oán hận trông ra khắp mọi chòm.

Mõ thám không thua mà cũng cốc, Chuông sầu chẳng đánh cớ sao om.

Trước nghe những tiếng thêm rền rỉ, Sau giận vì duyên để mõm mòm.

Tài tử văn nhân ai đó tá, Thân này đâu đã chịu già tom!

Tự tình III

Chiếc bách buồn về phận nổi nênh, Giữa dòng ngao ngán nỗi lênh đênh.

Lưng khoang tình nghĩa đường lai láng, Nửa mạn phong ba luống bập bềnh.

Cầm lái mặc ai lăm đỗ bến, Dong lèo thây kẻ rắp xuôi ghềnh.

Ấy ai thăm ván cam lòng vậy, Ngán nỗi ôm đàn những tấp tênh.

I Tìm hiểu chung

Dựa vào văn bản em hãy cho biết thể loại của bài thơ này?

Với đặc trưng thể loại đó chúng ta sẽ phân tích theo bố

cục nào?

b) Thể loại:

c) Bố cục:

Thất ngôn bát cú Đường luật

Đề – Thực – Luận – Kết

4 phần

2 Tác phẩm:

a) Xuất sứ:

Nằm trong chùm thơ Tự tình, gồm 3 bài thất ngôn bát cú Đường luật bằng chữ Nôm

Dựa vào phần tiểu dẫn SGK, em hãy cho biết xuất sứ của bài thơ Tự

Tình II?

II Đọc hiểu văn bản

1 Hai câu đề:

- Thời gian: Đêm khuya

- Không gian: vắng lặng

- Con người: Cô độc, nhỏ bé,suy ngẫm về cuộc đời

 thời gian đặc biệt.

- trống canh dồn: thúc giục , dồn dập  vừa diễn tả được bước đi gấp gáp của thời gian, vừa cho thấy được sự rối bời của tâm trạng

+ Trơ : phơi ra, bày ra

trơ trọi, lẻ bóng

bẽ bàng, tủi hổ

Không chỉ cảm nhận về thời, không gian, nhân vật trữ tình còn ý thức được điều gì về cảnh ngộ của mình? Em hãy phân tích câu 2 (từ ngữ, hình ảnh, nghệ thuật, nhịp điệu)để làm sáng tỏ ý thức

cảnh ngộ và tâm trạng của nhà thơ

II Đọc hiểu văn bản

+ hồng nhan + cái: chua xót, rẻ rúng

+Trơ với nước non: gợi cảm giác dầu dãi, bạc phận, cũng thể hiện thái độ thách đố

 Cái hồng nhan >< nước non (con người >< XHPK) 

tô đậm cảm giác cô đơn, trống vắng.

- NT đảo ngữ + nhịp thơ 1/3/3 nhấn mạnh sự bẽ bàng của duyên phận

 nỗi đau đớn, xót xa, cay đắng

Vậy câu thơ thứ 2 thể hiện tâm trạng của nhà thơ như thế nào?

Tóm lại, hai câu thơ đầu thể hiện những tâm trạng nào của Hồ Xuân Hương?

 Bức tranh đêm khuya vắng lặng, một con người cô độc

ngẫm nghĩ về cuộc đời, một cảm giác cô đơn, trống vắng trước vũ trụ

II ẹoùc hieồu vaờn baỷn

2 Hai caõu thửùc:

Khi buoàn tuỷi, coõ ủụn, ngửụứi

xửa thửụứng naõng cheựn tieõu saàu Noói nieàm taõm sửù cuỷa thi

nhaõn coự vụi bụựt khoõng khi tỡm ủeỏn men rửụùu? Vỡ sao?

- Cheựn rửụùu caựi tỡnh, buoàn, say, caứng say caứng buoàn”say laùi tổnh”

Say laùi tổnh  caựi voứng laồn quaồn

 tỡnh coự say ủaộm roài cuừng tan

+ Trăng xế: trăng đang tàn

+ Trăng khuyết: không trọn vẹn

=> gợi sự dở dang, muộn màng của cuộc đời: tuoồi xuaõn

ủaừ troõi qua maứ nhaõn duyeõn chửa troùn veùn

Moọt noói xoựt xa, cay ủaộng cho duyeõn phaọn dụỷ dang,lụừ laứng

Rửụùu khoõng giuựp cho con ngửụứi queõn ủi nhửừng ủau buoàn Nhửng thi nhaõn coứn traờng Ngửụứi baùn tri kyừ aỏy coự chia seỷ noói

u saàu ủang chaỏt chửựa trong loứng nhaứ thụ khoõng? Haừy tỡm moỏi quan heọ giửừa hỡnh tửụùng traờng vaứ thaõn phaọn nửừ sú?Nhử vaọy, taõm traùng cuỷa nửừ sú Hoà Xuaõn Hửụng trong hai caõu thửùc laứ

gỡ?

II Đọc hiểu văn bản

3 Hai câu luận:

- Phép đối từng cặp:

+ “xiên ngang >< đâm toạc”

+ “rêu từng đám >< đá mấy hòn”

+ “mặt đất >< chân mây”

 kết hợp với hình thức đảo ngữ  nổi bật sự phẫn uất

 sức sống và sức phản kháng mãnh liệt ngay cả trong những tình huống bi thảm nhất

Thiên nhiên tiếp tục hiện ra trong cảm nhận của nhân vật trữ tình

Cũng giống như câu 4, hai câu luận này ngoại cảnh cũng là nội tâm Ai có thể chứng minh điều đó?

4 Hai câu kết:

- Ngán: chán ngán, ngán ngẩm

- …đi …lại lại: cái vòng lẩn quẩn

- xuân: mùa xuân, tuổi xuân (chơi chữ)

- mảnh tình – san sẻ – tí con con: nghệ thuật

tăng tiến: đã ít lại còn ít hơn

 nỗi lòng người phụ nữ trong xã hội phong kiến, hạnh phúc như một chiếc chăn quá hẹp

 sau khi phản kháng vẫn là tiếng nói chán chường bởi vì thời đại vẫn chưa tìm ra

hướng đi cho lịch sử

II Đọc hiểu văn bản

III Tổng kết

Qua việc phân tích trên, em hãy tổng hợp diễn biến tâm trạng, tình cảm của nhân vật trữ tình trong bài thơ?

-Bài thơ diễn biến tâm trạng :

Cô đơn, bẽ bàng

Xót xa, cay đắng

Phẫn uất,phản kháng

Ngán ngẩm, buông xuôi

III Tổng kết

Đặt trong hoàn cảnh XHPK,bài thơ thể hiện những ý nghĩa nhân văn sâu sắc và đáng trân trọng nào?

+ Đã mạnh dạn nói lên tâm tư sâu kín của người phụ nữ trong xã hội xưa về hạnh phúc – hạnh phúc là chiếc khăn hẹp

+ Khẳng định quyết tâm vươn lên số phận và niềm khao khát hạnh phúc của người phụ nữ ngay cả khi rơi vào bi kịch

+ Một “cái tôi” cá nhân ý thức về ý nghĩa đời người, của tuổi trẻ, tình yêu, hạnh phúc

- Nội dung

III Tổng kết

Em hãy tổng kết những đặc sắc nghệ thuật của tác

phẩm ?

+ Ngôn ngữ bình dân rất tự nhiên

+ Từ ngữ giản dị mà đa nghĩa, giàu hình ảnh và rất gợi cảm

+ Các biện pháp nghệ thuật đảo ngữ, tăng tiến được sử dụng rất thành công.

- Nghệ thuật