mục tiêu bài học Qua bài học này học sinh có đợc: 1.Kiến thức :- Hiểu đợc sự giàu đẹp của Tiếng Việt qua sự phân tích,chứng minh của tác giả - Nắm đợc những điểm nổi bật trongnghệ thuật
Trang 1Tiết 85
Sự giàu đẹp của tiếng việt
A mục tiêu bài học
Qua bài học này học sinh có đợc:
1.Kiến thức :- Hiểu đợc sự giàu đẹp của Tiếng Việt qua sự phân tích,chứng minh của tác giả
- Nắm đợc những điểm nổi bật trongnghệ thuật nghị luận của bài văn
2.Kĩ năng: Nhận biết và phân tích một văn bản nghị luận ,chứng minh,bố cục
hệ thống lập luận ,lí lẽ ,dẫn chứng
B Chuẩn bị
1 Giáo viên : Soạn bài, máy chiếu proto
2 Trò : Bài cũ, soạn bài mới
C - Tổ chức các hoạt động dạy học:
A ổn định tổ chức : KTSS
Hoạt động 1 (5p) B Kiểm tra bài cũ
1 Câu hỏi: Luận điểm chính của bài tinh thần yêu nớc của nhân dân ta là gì,
đợc thể hiện câu văn nào trong bài?Từ luận điểm chính đó tác giả triển khai thành mấy luận điểm phụ?Sau khi học xong bài em có nhận xét gì về cách lập luận của tác giả ?
2 Kiểm tra 2h/s - lớp nhận xét
3 G.V bổ sung đánh giá
D - Bài học mới
Hoạt động 2 (2p): Giới thiệu bài: Tiếng việt giàu đẹp đó là một chân lý đã đợc
khẳng định Viết về sự giàu đẹp của TV có rất nhiều tác giả đã thành công Đặng Thai Mai là một trong những tác giả đó Nhng riêng ông có nét phong cách riêng khá độc đáo Bài học giúp ta hiểu điều đó
Hoạt động 3 (5p)
? Trình bày những hiểu biết
của em về tác giả, tác phẩm? Pbiểu ý kiến về tác
I Đọc tìm hiểu chung
1 Giới thiệu tác giả, tác phẩm:
Trang 2giả (2p) a Tác giả: (1902 - 1984)
- Nhà nghiên cứu phê bình văn học
b Tác phẩm: trích “Tiếng Việt một
biểu hiện hùng hồn của sức sống dân tộc” (1967)
Hớng dẫn đọc tìm hiểu chú
thích
Đọc ntn?
Gv giải thích thêm một số từ
khó
- Đọc SGK 2.Đọc và tìm hiểu chú thích :
a.Đọc: rõ ràng, tự hào b.Giải thích từ: Ngữ âm, âm giai, từ vựng
-Nêu thể loại của văn bản? - hs trả lời 3 Thể loại: nghị luận chứng minh.
Tìm bố cục của VB? 2h/s p biểu ý kiến 4 Bố cục: 3 đoạn
• Đặt vấn đề : Nêu nhận định và giải thích nhận định (Từ đầu .qua các thời kì lịch sử )
• Giải quyết vấn đề : Chứng minh nhận định (Tiếp theo… văn nghệ)
• Kết thúc vấn đề: Khẳng định vấn đề (Phần còn lại)
Hoạt động 4 (25p) II.Đọc hiểu văn bản:
Hớng dẫn tìm hiểu phần đầu
VB
? Đoạn văn gồm mấy câu?
Nêu nhiệm vụ của từ câu ?
Đọc phần đầu VB
"Ngời việt lịch sử"
1.Đặt vấn đề: Nhận định chung về sự
giàu đẹp của tiếng Việt _Gồm 5 câu :
->Câu 1và 2: Gợi dẫn ,dẫn dắt vấn đề
- Trả lời câu hỏi -> Câu Thứ 3 khẳng định -> đa ra luận
điểm: Tiếng việt có những đặc sắc của một thứ tiếng đẹp , một thứ tiếng hay.
-Từ đó nhận xét cách nêu -> Câu thứ 4và 5: Giải thích ngắn, rõ
Trang 3vấn đề của tác giả?Tìm luận
điểm chung của bài ?
ràng bằng quán ngữ và điệp ngữ
+ Có nghĩa là: Một thứ tiếng hài hoà
c Trình tự lập luận trong
đoạn
+ Có nghĩa là: có đầy đủ khả năng.
=> Lập luận ngắn gọn ,rành mạch Đi
từ khái qát đến cụ thể khiến ngơi đọc
dễ nghe dễ theo dõi
2 Hớng dẫn tìm hiểu phần 2
Để làm sáng tỏ luận điểm
chính ta triển khai thành
mấy luận điểm phụ ? Đó là
những luận điểm nào ?
- Đọc lại phần cuối 2.Giải quyết vấn đề: Chứng minh nhận
định
(Biểu hiện giàu đẹp của tiếngViệt )
*Luận điểm phụ 1: Tiếng Việt một thứ tiếng đẹp
a Để làm sáng tỏ luận điểm
1 tác giả đa ra mấy dẫn
chứng ? Đó là những dẫn
chứng nào ?Vì sao tác giả lại
đa dẫn chứng là ngời nớc
ngoài ngợi khen ?
- Thảo luận câu hỏi Tìm dẫn chứng
-ý kiến của ngời nớc ngoài: ngợi khen
- Một thứ tiếng giàu chất nhạc (dẫn
chứng)
- Em có nhận xét gì về cách
sắp xếp dẫn chứng của tác
giả?
- Vẻ đẹp của TV có ý nghĩa
ntn?
Trả lời câu hỏi - Rành mạch, uyển chuyển, ngon
lành (dẫn chứng)
? Có mấy phụ âm? Thanh
điệu, ?
GV gơị dẫn và gải thích
thêm
Hs trả lời -Phụ âm phong phú, giầu thanh điệu,
giầu hình tợng
-Phụ âm (11 nguyên âm đơn ,3
nguyên âm đôi ,và phụ âm: b c l m n
r s x t v p h th ,kh,ph, tr ch, ng, )
-Thanh điệu :+ 2 thanh bằng (âm
(trầm) bình : thanh huyền dơng ( phù ) bìng : tnanh không) + 4 thanh trắc :sắc ,hỏi ,ngã ,nặng
Trang 4Gv so sánh với tiếng Hán ,
tiếng Nga ,
-Cú pháp : Cách đặt câu : cân đối
nhịp nhàng
-Từ vựng dồi dào cả về 3 mặt : thơ
,nhạc, họa
? Tác giả quan niệm nh thế
nào là hay, tìm các dẫn
chứng hứng minh ?
?: Đánh giá nh thế nào về
những dẫn chứng mà tác giả
đa ra ?
?Lời bình luận của tác giả
trong câu văn cuối cùng có ý
nghĩa gì?
?: Giải thích lí do nào khiến
cho từ vựng Tiếng việt ngày
nay phong phú?
Thảo luận theo cặp
HS thảo luận nhóm Thời gian 5’
Học sinh tìm dẫn
*Luận điểm phụ 2: Tiếng Việt một thứ tiếng hay.
+Thỏa mãn nhu cầu trao đổi tình cảm ý nghĩ giữa ngời với ngời.
+Thỏa mãn yêu cầu cầu đời sống văn hóa ngày một phức tạp
-> Dồi dào về cấu tạo từ ngữ về hình thức diễn đạt.
-Từ vựng tăng lên mỗi ngày một nhiều.
-Ngữ pháp uyển chuyển,chính xác hơn.
-Không ngừng đặt ra những từ mới ,cách nói mới hoặc Việt hóa những từ
và những cách nói của các dân tộc anh em
->Đa chứng cớ đầy đủ ,toàn diện ; sắp xếp chứng cớ theo trình tự khoa học hợp lí
-> Câu kết đoạn khẳng định lại ý trong câu mở đoạn và nâng cao thêm một ý mới : Cấu tạo của tiếng việt, với khả năng thích ứng với hoàn cảnh lịch sử của chúng ta đã phân tích ,là một chứng cớ khá rõ về sức sống của nó.
Ví dụ : Sắc xanh trong bài Chinh phụ ngâm khúc : “Thấy xanh xanh những mấy ngàn dâu ,ngàn dâu xanh ngắt
Trang 5?Hãy giúp tác giả làm rõ
thêm các khả năng đó của
tiếng việt băng một vài dẫn
chứng cụ thể trong ngôn ngữ
văn học hoặc trong đời
sống ?
chứng trong các bài
đã học
một màu ”
-Sắc thái khác nhau của đại từ “ta” trong 2 bài Qua đèo Ngang của Bà Huyện Thanh Quan và bài Bạn đến chơi nhà của Nguyễn Khuyến.
?Theo em trong các phẩm
chất đẹp và hay của tiếng
Việt mà ta vừa tìm hiểu
phẩm chất nào thuộc nội
dung ,phẩm chất nào thuộc
hình thức?
Hs trả lời độc lập -Tiếng việt đẹp thuộc phẩm chất hình
thức
Tiếng việt hay thuộc phẩm chất nội
dung -> có quan hệ gắn bó với nhau
Hoạt động 5 (4p) III Tổng kết
Hớng dẫn h/s trao đổi
?Trong giao tiếp và học tập
em đã làm gì để giữ gìn sự
trong sáng của tiếng việt ?
- H/s trao đổi
- TLời câu hỏi thảo luận
- Đọc ghi nhớ -> Ghi nhớ SGK
? Vẽ sơ đồ lập luận của bài
văn?
IV Luyện tập :
V Bài tập về nhà:
