lịch sử giáo dục

Theo "Bách khoa GD" Matscơva, 1965, Tập 2, tr 312 ,Bản tiếng Nga: "LSGD là khoa học nghiên cứu sự hình thành và phát triển về mặt lý luận và thực tiễn của GD, DH và nhà trường trong các

LịCH Sử GIÁO DụC

THế GIớI

GIÁO TRÌNH VÀ TÀI LIệU THAM KHảO

1 Nguyễn Lân (1958), Lịch sử giáo dục thế giới, NXB Giáo dục, H.

2 Hà Nhật Thăng (1982), Lịch sử GD thế giới, Đại học sư phạm

CHƯƠNG I.ĐốI TƯợNG NGHIÊN CứU CủA

LịCH Sử GIÁO DụC

1 Quá trình hình thành và phát triển của Lịch sử GD1.1 Khái niệm về lịch sử giáo dục

Theo "Bách khoa GD" (Matscơva, 1965, Tập 2, tr

312 ,Bản tiếng Nga): "LSGD là khoa học nghiên cứu

sự hình thành và phát triển về mặt lý luận và thực tiễn của GD, DH và nhà trường trong các thời kỳ lịch

sử khác nhau"

LSGD là khoa học liên ngành giữa KHGD và KHLS LSGD vừa là KHGD vừa là KHLS Đó chính là nét đặc trưng của LSGD Điều này PA xu thế phát triển của KHGD (theo xu hướng phân hoá và hội nhập)

1.2 Sự HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRIểN CủA LSGD

- Sau thời kỳ VH Phục Hưng ở Châu Âu, các nhà SP ở

Đức, Pháp, Nga nhận thấy cần phải xem xét, tổng kết lại k.nghiệm của loài người trên cả 2 bình diện HĐ tổ chức

GD và LLGD Các công trình với ND nghiên cứu có tính

mô tả diễn biến, rút ra nhận xét QT phát triển GD ra đời.

- C.E Menghenxđô - người đặt nền móng cho KHLSGD với công trình "Trình bày những k.nghiệm người ta đã

nói và làm trong lĩnh vực GD suốt ngàn năm qua" (1779).

1.2 Sự HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRIểN CủA LSGD (TR 11)

6 Sau đó một loạt các TP được xuất hiện ở Đức, Pháp, Nga, Mỹ :

+ "Tư tưởng GD" (1895) của các TG người Mỹ

+ "Phê phán các học thuyết GD ở Pháp từ thế kỷ XVI đến nay" (1897) của G.Compairê

1.2 Sự HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRIểN CủA LSGD

- Những năm cuối thế kỷ XIX nhiều công trình NC và

đi sâu NC các lĩnh vực cụ thể:

+ "Lịch sử PPGD trong nhà trường Đức" của K.Kér

+ "LS dạy lao động" (1882) của R.Rixman (Đức)

+ "Về trường học ở Nga cổ đại" (1851) của Lavrốpxki

LSGD từ khi ra đời đã nghiên cứu, mô tả QT tổ chức HĐGD như cách tổ chức hệ thống trường, cách dạy học, truyền thụ kinh nghiệm của XH loài người;

đồng thời nghiên cứu tư tưởng, lý luận GD của loài người thông qua NC quan điểm của các nhà SP

- Sau đó xuất hiện nhiều chuyên ngành của LSGD

LSGDH, GDH so sánh, LS triết học GD

1.2 Sự HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRIểN CủA LSGD

- Sau hơn 200 năm ra đời, LSGD đã PT không ngừng

và ngày càng nảy sinh những chuyên ngành hẹp

- Hầu hết các nước có nền GD phát triển đều rất quan tâm đến việc nhiên cứu, giảng dạy LSGD trong nhà trường SP

- LSGD được coi như một môn KH có tính chất PP

luận của KHGD (vì ý nghĩa của LSGD và các chuyên ngành hẹp của nó)

1.3 VIệC NGHIÊN CứU LSGD THế GIớI ở VIệT NAM

- GS Nguyễn Lân là người đầu tiên nghiên cứu LSGD thế giới: Từ 1951 -1954 GS Nguyễn Lân đã nghiên cứu LSGD thế giới để giảng dạy và xây dựng môn học "LSGD thế giới; 1958 KQ nghiên cứu của GS

được phát hành thành giáo trình "LSGD thế giới"

- Từ đó đội ngũ nghiên cứu, giảng dạy, học tập LSGD không ngừng phát triển

- Vào những năm 1950 - 1960 các công trình nghiên cứu phải kế thừa, tiếp thu KQ nghiên cứu của các nhà nghiên cứu LSGD nước ngoài, trực tiếp là các nhà nghiên cứu Liên Xô cũ và T Quốc: Các nhà KH như Hà Thế Ngữ, Võ Quang Phúc, Hà Nhật Thăng quan tâm nghiên cứu về PPL nghiên cứu LSGD

2 ĐốI TƯợNG, NộI DUNG NGHIÊN CứU CủA LịCH Sử GD

2.1 Đối tượng nghiên cứu của lịch sử GD

- LSGD với tư cách là một KH, có NV nghiên cứu QT hình thành, phát triển của thực tiễn HĐGD và lý

luận GD ủa nhân loại qua các thời kỳ LS, từ khi XH loài người ra đời cho đến nay

- Vì LSGD nghiên cứu HĐ thực tiễn và LL giáo dục

nên đối tượng nghiên cứu của nó là đối tượng kép

(nét đặc trưng của LSGD)

2.2 NộI DUNG NGHIÊN CứU CủA LịCH Sử GD

- Nghiên cứu, mô tả lại các HĐ tổ chức GD như: Hệ thống GDQD của các dân tộc qua từng thời kỳ LS, Các kiểu tổ chức GD, DH, các loại hình trường lớp; các hình thức đào tạo GV; QLGD;các loại hình đào tạo ngành nghề của XH.

- Mô tả các phong trào GD

- Nghiên cứu HĐ của các nhà SP có đóng góp lớn lao cho

sự nghiệp PT thực tiễn và lý luận GD

- Nghiên cứu sự phát sinh, phát triển các tư tưởng GD, các

hệ thống lý luận, các quan điểm GD của các thời kỳ LS của nhân loại và dân tộc.

- Nghiên cứu dự báo phương hướng, chiến lược phát triển GD; đề xuất ND, PP, mô hình phát triển, mô hình tổ

chức, HĐ GD cho hiện tại và tương lai

3 PHƯƠNG PHÁP LUậN VÀ PPNC LịCH Sử GD

3.1 Phương pháp luận nghiên cứu LSGD

- LSGD thuộc KHXH có liên quan đến nhiều lĩnh vực KH khác Muốn NC tốt LSGD phải hiểu lịch sử của nhiều

lĩnh vực như VH, dân tộc, triết học Điều chủ yếu là

hiểu các sự kiện một cách có hệ thống và MQH giữa các

sự kiện khác nhau trong cùng một thời kỳ LS

- Nghiên cứu LSGD phải quán triệt qui luật của MQH biện chứng, lôgic phát triển không ngừng, đa dạng và phức

tạp của sự nảy sinh và PT của các hiện tượng GD

+ Các hiện tượng GD là sản phẩm của những điều kiện LS

cụ thể Khi NC các hiện tượng GD phải quan tâm tới các yếu tố chi phối, chế ước tác động đến hiện tượng GD đó

+ Mỗi hiện tượng GD lại có 1 QT hình thành, PT của chính

nó, có MQH lôgíc nội tại của các nhân tố bên trong của GD

3.1 PHƯƠNG PHÁP LUậN NGHIÊN CứU LSGD

- PPL nghiên cứu khoa học LSGD dựa trên phép biện chứng của CNDVLS và DVBC để xác định PP nghiên cứu cụ thể đó là PPL lôgic LSGD

- Nội dung cơ bản của PPL lôgic LSGD:

+ Xem xét các hiện tượng GD trong MLH của nó với

các tác động, chi phối một cách khách quan của các hiện tượng XH và tự nhiên

+ Xem xét các hiện tượng GD trong sự PT của nó qua các thời kỳ LS để thấy tính kế thừa, PT nội tại của mỗi hiện tượng cần NC

+ Luôn luôn tôn trọng tiến trình của sự kiện GD - Sự khác biệt giữa PPL nghiên cứu LSGD với PPNC của một số khoa học khác

3.3 NộI DUNG VÀ ĐIềU KIệN ĐÁNH GIÁ MộT DI SảN GD

3.3.1 Nội dung đánh giá: ĐG 1 di sản GD là chỉ ra giá trị LS của nó: Tiến bộ và hạn chế.

- Tiến bộ: có tiến bộ gì, có gía trị LS gì?

Đề cập đến 4 giá trị:

+ Giá trị lý luận,

+ Giá trị thực tiễn,

+ Ý nghĩa XH,

+ Ý nghĩa thời đại

- Hạn chế: chỉ ra những hạn chế gì? tại sao? (nguyên nhân):

+ Nguyên nhân khách quan: hạn chế lịch sử;

3.3 NộI DUNG VÀ ĐIềU KIệN ĐÁNH GIÁ MộT DI SảN GD

+ Nguyên nhân chủ quan: do chính tác giả, lợi ích, chỗ đứng của tác giả - hạn chế giai cấp

CHƯƠNG II GIÁO DỤC TRONG XÃ HỘI NGUYÊN THUỶ VÀ DƯỚI CHẾ ĐỘ CHIẾM HỮU NÔ LỆ

1 Giáo dục trong xã hội nguyên thuỷ

1.1 Đặc điểm của xã hội nguyên thuỷ:

- Con người biết đùm bọc với nhau để sống, chống chọi với tự nhiên

- Công cụ LĐSX còn thô sơ năng suất LĐ thấp

- Ra đời tổ chức XH đầu tiên - Công xã thị tộc

- Sống theo chế độ mẫu hệ

- Biết trồng trọt, chăn nuôi

1 GIÁO DụC TRONG XÃ HộI NGUYÊN THUỷ

1.2 Đặc điểm của GD xã hội nguyên thuỷ

Xuất hiện nhu cầu truyền thụ và lĩnh hội tri thức giữa các thành viên trong công xã thị tộc, GD xuất hiện (GD nguyên thuỷ hay GD tự nhiên) với những đặc điểm:

- Nội dung GD: GD cho thế hệ trẻ những kinh nghiệm

SX, chống thiên nhiên, thú dữ để bảo vệ con người; những phong tục tập quán, lễ nghi tôn giáo, luật lễ công xã để mọi người biết sống yên ổn trong công xã

- Về hình thức GD: GD cá nhân - trong QT sinh sống, người lớn dạy bảo, truyền thụ sự hiểu biết của mình cho trẻ em một cách trực tiếp

1.2.2 ĐặC ĐIểM CủA GD XÃ HộI NGUYÊN THUỷ

+ Chưa có trường lớp chuyên biệt mà việc GD được

2 GD DƯớI CHế Độ CHIếM HữU NÔ Lệ

2.1 Đặc điểm chung của xã hội chiếm hữu nô lệ

- Là XH có giai cấp đầu tiên trong lịch sử loài người, với 2 tầng lớp XH đối lập nhau: chủ nô và nô lệ

- Chủ nô lập ra nhà nước, có quân đội bảo vệ, có toà án

để xét xử, luật pháp để buộc mọi người, nhất là nô lệ

và dân tự do phải tuân theo vì lợi ích của chủ nô

- Sự áp bức con người dã man nhất trong lịch sử (cảnh sống không còn là con người của nô lệ diễn ra phổ

biến ở nhiều nhà nước CHNL)

2 2 ĐặC ĐIểM CHUNG CủA GD DƯớI CHế Độ

CHIếM HữU NÔ Lệ

- Trường học chuyên biệt ra đời - nơi để chăm sóc con cái chủ nô.

- Chủ nô ủy quyền cho một lớp người chuyên môn (gọi là thầy giáo) làm NV CS-GD con cái họ

Thầy giáo là người có nghề ra đời.

- NDGD chỉ là những gì cần thiết và có lợi cho chủ nô: rèn thể chất để trẻ có SK tốt, biết sử dụng

các vũ khí thông thường, kỹ thuật tác chiến thời

cổ đại để bảo vệ chủ nô và đàn áp nô lệ, gây

chiến tranh cướp đất làm giàu cho chủ nô.

+ Học luôn đi với thực hành để rèn kỹ năng cần thiết của lính chiến.

2 2 ĐặC ĐIểM CHUNG CủA GD DƯớI CHế Độ

CHIếM HữU NÔ Lệ

+ Học các môn học: số học, hình học, Tiếng Latinh, ngữ pháp,

âm nhạc, hội hoạ, kinh thánh để hiểu Chúa và sẵn sàng xả thân vì Chúa

+ HS phải có ý thức người công dân đó là quan niệm sống của chủ nô, quan niệm về đạo đức thế nào là đúng, sai, tốt, xấu (trật tự của XH chủ nô) nhằm tạo ra lớp công dân trung

thành với chủ nô và bắt nô lệ phải phục tùng.

- GD nhằm tạo ra hai lớp người trong XH: Tầng lớp LĐ trí óc - chủ nô; tầng lớp LĐ chân tay - người nô lệ và dân tự do.

2 2 ĐặC ĐIểM CHUNG CủA GD DƯớI CHế Độ

CHIếM HữU NÔ Lệ

- GD dành riêng cho con cái chủ nô, người phụ nữ và nô

lệ không được nhận sự GD trong trường học của chủ nô Trong XH có GC, GD mang tính GC là đặc quyền, đặc

lợi riêng của tầng lớp thống trị: GD là công cụ để bảo

vệ quyền thống trị của GC chủ nô Đặc điểm chung của

GD CHNL đã chứng minh cho tính quy luật của GD là

"GD mang tính lịch sử và giai cấp (khi XH phân thành giai cấp)" Điều này thể hiện rõ qua chế độ GD ở các

nước CHNL điển hình trong lịch sử như:

+ Các nhà nước cổ đại ở phương Đông: Ai cập, Babilon, Atxiri, Trung hoa cổ đại

+ Các nhà nước cổ đại ở phương Tây: Hy Lạp, La Mã

2.3 MộT Số NềN GD TIÊU BIểU TRONG THờI

Kỳ CHIếM HữU NÔ Lệ

2.3.1 Giáo dục trong các nước phương Đông thời cổ đại (tr 6 - 7, Nguyễn Lân Lịch sử GDTG)

- Nhà trường được lập nên khi XH nô lệ mới hình

thành (Vua Pha-ra-ôn) để dạy con em chủ nô

- Nền GD ngày càng phát triển:

+ Khoa học dạy cho HS đều có tính chất thực tiễn,

+ Ở Ai cập có trường dạy viết chữ, có chữ số, tìm ra số

"pi" để tính diện tích hình tam giác, hình 4 góc, hình tròn và dung tích hình tháp, học cách phân định

ngày đêm, tháng, năm, các mùa, học tri thức về nhà nước, LP, bổn phận, nghĩa vụ của người công dân

2.3.1 GIÁO DụC TRONG CÁC NƯớC

PHƯƠNG ĐÔNG THờI Cổ ĐạI

+ Tri thức về thiên văn khá cao (phân biệt các hiện

+ Đào tạo những tri thức cần có để giai cấp chủ nô

điều hành xã hội và bảo vệ nhà nước chủ nô (tầng lớp thư lại- con em của tăng lữ, hoàng gia); nô lệ

được gọi là Zét (công cụ biết nói)

2.3.2 GIAÓ DụC ở HI LạP THờI Cổ ĐạI

Hai nước theo chế độ CHNL nổi tiếng nhất là Xpác-tơ

và A-ten Hình thức thống trị ở 2 nước ấy khác nhau, nên nền GD có nhiều điểm khác nhau

a GD ở Xpác-tơ:

- Xpác-tơ ra đời đã chứa đựng 2 mâu thuẫn sâu sắc:

dân tộc và giai cấp: là một nước nhỏ nằm ở đông nam bán đảo Pêlôpônedơ, được hình thành do KQ của các cuộc hành quân chiếm đất của các bộ lạc HyLạp

Người HyLạp đã chiếm đất thôn tính biến dân I-lốt thành nô lệ và dựng lên nhà nước CHNL điển hình mang tên Xpác-tơ

- Chế độ GD điển hình, là công cụ để bảo vệ sự thống trị của chủ nô:

A GD ở XPÁC-TƠ

+ Trẻ em sinh ra sau 7 ngày mới được đặt tên những trẻ

ốm yếu, dị dạng sẽ bị bỏ rơi chỉ giữ lại những TE khoẻ mạnh để thành người công dân tương lai

+ TE gái con chủ nô cũng được tập TD và quân sự với mục đích để tự vệ và sinh ra những đứa trẻ khoẻ

mạnh

ĐÁNH GIÁ CHUNG

* Hạn chế: Tính chất giai cấp của GD - phục vụ cho

GC chủ nô

* Tiến bộ:

Coi GD là NV của nhà nước, của XH

Những người lãnh đạo của GC thống trị đều đặc biệt chú ý đến GD

Con người cần được GD về nhiều mặt

Coi trọng thực hành

Việc GD phụ nữ đã được đề xuất

B GD ở A-TEN

- Là quốc gia ở miền Át-tích (Đông nam HyLạp Đất

đai cằn cỗi nhưng nhiều khoáng sản và bờ biển dài,

có nhiều vịnh thuận lợi cho phát triển thủ công

nghiệp và thương mại hàng hải

- Nhà nước A-ten được hình thành bằng sự chuyển hoá

từ CSNT lên CHNL theo quy luật LS về sự PT của sức SX, thông qua nhiều cuộc cải cách XH (từ cuộc

CC đầu tiên của Têdê đến những CC cuối cùng của Pêricơlet theo hướng XD thể chế nhà nước dân chủ chủ nô) - một thể chế hết sức tiến bộ đương thời và

đảm bảo quyền lợi KT, CT cho những người dân tự

do - (người nô lệ và kiều dân, phụ nữ là những người mất quyền công dân)

B GD ở A-TEN

- Là trung tâm KT, CT ở Hy Lạp và Địa Trung Hải, giàu

có với một chế độ CHNL điển hình.

- Là nơi hội tụ nền VH của nhân loại: Văn học, Nghệ

thuật, Khoa học, Triết học, Kiến trúc, Hội hoạ, Điêu

khắc với nhiều tư tưởng tiến bộ và nhiều triết gia xuất sắc bậc thầy thời cổ đại

- GD của A-ten:Toàn bộ nền văn hoá ấy được lưu truyền về sau bằng con đường GD

+ Trước 7 tuổi TE được GD ở GĐ: TE được cho nhiều đồ

chơi, được dạy nhiều trò chơi.

+ Từ 7 - 12 tuổi, TE vào trường học gọi là trường học văn

và trường học đàn: học chữ, học nghĩa, học số học, hình học, âm nhạc, hội hoạ, học thơ của Hôme (I- li-át và Ô-đi- xê), ngụ ngôn của Ê-dốp, thơ của Hê-di-ốt

thỉnh thoảng được nghe nói chuyện về triết học, chính trị

+ Sau khi học xong ở trường thể thao, một số HS phải thôi học, con em nhà giàu có được vào học ở thể dục quán (gim-na-di-on) để tiếp tục học về thể thao, văn học và triết học

+ Từ 18-22 tuổi, thanh niên được vào học trường cao đẳng (Ê-phê-bê-i-a)

B GD ở A-TEN

Họ phải tuyên thệ tuân theo PL, phục tòng CP, anh dũng tác chiến để BV Tổ quốc

Được tập QS, học cách XD công sự, cách sử dụng các thứ vũ khí, học về hải quân, được dự các lễ kỷ niệm công cộng và các buổi diễn kịch Sau 1 năm phải thi

về QS, hết năm thứ 2 phải thi về PL và CT

+ MĐGD nhằm đào tạo những thanh niên nam con cái chủ nô PT về mọi mặt, con gái đến thế kỷ thứ tư vẫn không được đến trường học mà chỉ ở trong phòng

khuê học nấu nướng, giặt dụa; nô lệ không được học

và con cái dân tự do không đủ tài chính để học tập

ĐÁNH GIÁ CHUNG

* Hạn chế: Nền GD mang tính giai cấp sâu sắc

* Tiến bộ:

Đạt đến trình độ rất cao, tạo ĐK cho sự tiến bộ của

nhân loại về sau này (hệ thống trường học, NDGD

được mở rộng )

Ăng ghen "Nếu không có chế độ nô lệ, chưa chắc đã có

đế quốc La-mã; mà nếu không có cơ sở vững vàng

của Hy -lạp và đế quốc La-mã thì không có Âu - châu hiện đại Từ thế kỷ thứ 6 đến thế kỷ thứ 4 TCN, ở

Hy-lạp đã xuất hiện các nhà triết học vĩ đại, đồng

thời cũng là các nhà GD trứ danh: Xô-cơ-rát,

Pơ-la-tông, A-ri-xtốt, Đêmôcrít

C MộT Số NHÀ GD TIÊU BIểU

Xô-cơ-rát, Pơ-la-tông, A-ri-xtốt, Đêmôcrít

* Xô-cơ-rát (469-399 TCN)

- Là nhà TH duy tâm khách quan, đưa ra quan điểm

"Điều mà tôi biết là tôi không biết gì hết" thôi thúc ông

và mọi người tìm tòi chân lý

- Luôn hoài nghi trước TG, kể cả chế độ dân chủ chủ nô của Aten đương thời nên bị kết tội phản quốc và bị đi tù.

- Đề xuất PPDH bằng cách hỏi - đáp giữa 2 người mà

giúp người khác đi đến chân lý, tự rút ra chân lý.

+ Đặt câu hỏi cho môn đệ tìm tòi suy nghĩ mà trả lời

+ Nếu chưa đúng dựa vào đó đặt CH khác giúp họ nhận

ra sự nhầm lẫn

C MộT Số NHÀ GD TIÊU BIểU

* Xôcrát

+ Căn cứ vào SV, hiện tượng cụ thể mà người ta đã

biết để dẫn họ đến KL Ô được gọi là ông tổ của PP qui nạp

- PPĐT trong DH của Ô được gọi là PP Xôcrat - Thuật

đỡ đẻ - đương thời rất có giá trị (giá trị LS), có giá trị thời đại; vừa mang tính truyền thống vừa là cơ sở

của PPDH hiện đại (DH nêu vấn đề)

C MộT Số NHÀ GD TIÊU BIểU

* Pơlatôn (427-348)

- Là học trò của Xôcrát

- Là nhà triết học duy tâm

- Ô tưởng tượng ra 1 quốc gia lý tưởng trong TP "Nước cộng hoà" Cho rằng XH có 3 tầng lớp (3 đẳng cấp) với vị trí nhất định:

+ Triết gia - điều hành XH;

+ Quân nhân - bảo vệ XH;

+ Người lao động (nông dân, thợ thủ công, người buôn bán) tuyệt đối phục tùng

C PƠLATÔN

- Quan điểm GD:

+ Người đầu tiên nêu rõ GD là một bộ phận của hệ thống chính trị và XĐ tính tất yếu của GD trong tổ chức XH

+ Chỉ có con cái của đẳng cấp 1,2 mới được GD

+ Con người có GD mới trở thành người

+ Việc GD con người được diễn ra trong 1 hệ thống GD hoàn chỉnh:

* Trước 7 tuổi TE được GD ở GĐ

* 7-17 tuổi, trẻ được học đọc, học viết, học tính, học thể dục,

âm nhạc (trẻ nào học tập đần độn bị loại xuống hàng công

thương)

* PƠLATÔN

* 17-20 tuổi, thanh niên được học thể dục, quân sự,

người nào không học được triết học sẽ làm quân nhân,còn lại những người khác được bồi dưỡng về lý luận

* Từ 20-30 tuổi họ được học toán học, thiên văn, lý

luận âm nhạc, những khoa học có tính chất trừu

tượng

* Từ 30-35 tuổi, những người nào thực sự thông minh được nghiên cứu triết học cao cấp để đạt những tư tưởng cao về chân, thiện, mỹ

* Từ 35-50 tuổi các nhà triết học đảm nhiệm những chức vụ cao trong nước để QL xã hội

* Sau 50 tuổi họ được nghỉ để tiếp tục nghiên cứu

ĐÁNH GIÁ CHUNG

Tiến bộ:

ĐG cao vai trò của GD: Muốn trở thành người phải

được GD, Vua là người phải được GD và là người phải nhận sự GD nhiều nhất

GD là nhiệm vụ của XH, do nhà nước đảm nhận

GD con người là QT lâu dài tiến hành từ tuổi thơ

GD hệ thống và theo địa chỉ của mỗi người với các vị trí thứ bậc khác nhau sau này trong XH

* ARIXTốT (384-322 TCN)

- Là học trò của Platon, là người tài cao học rộng, là

nhà triết học, nhà KH vĩ đại nhất của Hy -lạp cổ đại, người có bộ óc bách khoa, là thuỷ tổ của nhiều ngành

KH sau này: Toán học, Văn học, Sinh học, Địa lý,

Thiên văn học, Tâm lý học, GDH, Lôgic học

- Là thầy dạy học cho hoàng tử Alexanđros, sau này là Hoàng đế

- Thừa nhận sự tồn tại của chế độ CHNL, cho rằng sự tồn tại 2 tầng lớp chủ nô và nô lệ là hợp lẽ tự nhiên