DI TRUYỀN PHẢ HỆ

BÀI TẬP VỀ DI TRUYỀN Ở NGƯỜI Có các dạng chủ yếu: Đột biến thể dị bội  Đột biến gen lặn nằm trên NST giới tính X ở dạng sơ đồ phổ hệ  Gen nằm trên NST thường dạng sơ đồ phổ hệ  Đồng

BÀI TẬP VỀ DI TRUYỀN Ở NGƯỜI Có các dạng chủ yếu:

 Đột biến thể dị bội

 Đột biến gen lặn nằm trên NST giới tính X ở dạng sơ đồ phổ hệ

 Gen nằm trên NST thường dạng sơ đồ phổ hệ

 Đồng sinh

Hãy giải thích.

Giải :

Nhận định bài toán :

 Bài tập lai hai tính

 Một tính trạng do đột biến gen

 Một tính trạng do đột biến thể dị bội

Bước 1 : qui ước gen

M : mắt bình thường

m : mù màu

Bước 2: Biện luận

- Cha bình thường KG X M Y

- Mẹ bình thường KG X M X

- Con gái Tớc nơ và mù màu KG X m O

Con gái phải nhận giao tử X m (n) từ mẹ và giao tử O ( n-1) từ cha

Cha khi giảm phân cặp NST X M Y

không phân li  2 loại giao tử đột biến

GT X M Y ( n + 1)

GT O ( n – 1)

Mẹ KG X M X m giảm phân bình thường sinh giao tử X M và giao tử X m

Giao tử O (n – 1) của cha gặp giao tử X m

(n) của mẹ  hợp tử X m O (2n – 1): con gái Tớc nơ và mù màu

Bước 3 :Sơ đồ lai kiểm chứng

P X M Y x X M X m

G X M Y,O x X M , X m

Con gái X m O (2n – 1) Tớc nơ và mù màu

Bài 2 :

Một bé trai có cổ ngắn, gáy rộng và dẹp, mắt xếch, cơ thể chậm phát triển, ngu

đần Làm tiêu bản NST thấy 2n = 47

Bé mắc bệnh gì ? Giải thích nguyên nhân sinh bệnh

 Nhận định bài toán:

 Bé trai mắc hội chứng Đao

 Do có 3 NST số 21(2n + 1) = 47 NST

- Đa số trường hợp con mắc bệnh Đao

- Cha giảm phân bình thường sinh giao tử (n) chứa 1 NST 21

- Giao tử mẹ (n + 1) x Giao tử cha (n)  hợp tử (2n + 1) có 3 NST 21  Bệnh Đao

- Sơ đồ lai kiểm chứng ( Học sinh tự làm )

Nữ bệnh

3

4 5

 Nhận định bài toán :

 Bài lai một tính

 Sơ đồ phả hệ

- Bố và mẹ (1)& (2) không bệnh sinh ra con (3) bệnh

- Gen gây bệnh nằm trên NST thường vì không có hiện tượng di truyền chéo: mẹ (3) bệnh sinh ra con trai (5) không bệnh

 Biện luận :

* Bệnh này gây ra do gen lặn vì :

 Qui uớc gen

A : Bình thường

a : Bệnh

(1),(2) bố mẹ bình thường A_ sinh con gái (3) bệnh

- Con gái (3) bệnh KG aa đã nhận đồng thời giao tử a từ bố và mẹ (1),(2) KG Aa

- (4) nam bình thường KG chưa xác định

AA hay Aa

- Con trai (5) bình thường A_ nhận từ

mẹ (3) giao tử a (5) KG Aa

Bài 4 :

Ở người gen a nằm trên NST giới tính X

qui định bệnh máu khó đông Gen A : bình thường

a) Nếu con gái 4 lấy chồng bình thường

thì xác suất đẻ con trai bị bệnh là bao

nhiêu

b) Nếu con gái 5 lấy chồng bị bệnh thì

xác suất đẻ con trai bị bệnh là bao nhiêu

Sơ đồ phả hệ:

Nam bình thường Nam bị bệnh

Nữ bình thường

Nhận định bài toán :

 Trước tiên phải tìm KG của mẹ (1)

 Từ đó tìm KG của (4) và (5)

 Như vậy mới xác định được

con trai của II 2 và II 3

Bước1: Biện luận

Gen A : bình thường

a : bệnh Mẹ (I 1 ) bình thường X A X sinh con trai (6) bệnh X a Y

- Con trai (6)nhận GT X a từ mẹ (1)KG

a) 4 lấy chồng bình thường KG X A Y

TH1:

4 X A X A x X A Y

GT X A x X A ,Y Con X A X A : X A Y (con trai không bệnh)

b) 5 laáy choàng beänh X a Y

5 X A X a x X a Y

GT X A ,X a x X a ,Y

Con X A X a : X a X a : X A Y :X a Y

(25% con trai bệnh)

Con trai bệnh hay không bệnh hoàn toàn phụ thuộc vào mẹ

Bài 5 :

Bệnh máu khó đông ở người do gen lặn

a nằm trên NST giới tính X Máu đông bình thường do gen A.

Trong 1 gia đình, bố và con trai bênh

máu khó đông Mẹ và con gái máu đông bình thường nhưng có gen gây bệnh

Nếu cho rằng gen gây bệnh đã truyền từ bố cho con trai và từ mẹ cho con gái có đúng không? Giải thích.

Giải

Biên luận

- Bố, con trai bệnh KG X a Y

- Con trai bệnh đã nhận giao tử Y từ bố và giao tử X a từ mẹ (X A X a )

- Mẹ, con gái bình thường có gen gây bệnh

X A X a

- Bố X a Y đã truyền gen bệnh a qua giao

tử X a cho con gái.

- Vậy bố không truyền gen bệnh cho con trai

- Mẹ không truyền gen bệnh cho con gái

Sơ đồ lai :

P X A X a x X a Y

G X A ,X a x X a ,Y Con gái X A X a X a Y Con trai

tôi bị mù màu còn chị cả và tôi thì

không Chị tôi lấy chồng bình thường,

sinh được 2 con gái bình thường và 1 con trai bị mù màu Chồng tôi và con trai tôi thì không.

a) Hãy lập sơ đồ phả hệ của gia đình này

b) Gen qui định bệnh mù màu là trội hay lặn? Có liên kết với giới tính hay không? c) Xác định kiểu gen của những người

trong gia đình nói trên

Giải :

a)Kí hiệu

Nam bình thường Nam bệnh

Nữ bình thường Nữ bệnh

Vẽ sơ đồ phả hệ:

5 6

7 8

9

b) Gen gây bệnh mù màu là gen lặn vì:

- Mẹ và cha (3) và (4) không bệnh

- Sinh con (7) bị bệnh

- Gen gây bệnh mù màu nằm trên NST X

vì có hiện tượng di truyền chéo

- Ông ngoại (1) truyền gen bệnh cho mẹ (3)

- Mẹ (3) truyền gen bệnh cho con trai (7)

 Qui ước gen

- m : mù màu

- M : bình thường

 Xác định kiểu gen của từng người

- (1), (7), (10): nam mù màu KG X m Y

- (4), (9), (5), (13): nam bình thường KG X M Y

- (3) nữ bình thường X M X phải nhận GT X m

từ bố (1) (3) KG X M X m

- (6) Nữ bình thường X M X sinh con trai (10) X m Y : nhận X m từ mẹ (6)  (6) có

hay X M X m

a) Bệnh do gen trội hay lặn? Gen bệnh nằm trên NST nào?

b) Xác định kiểu gen những người trong phả hệ

a) Bệnh gây ra do gen lặn vì:

- Bố và mẹ (1và 2) không bệnh sinh ra con (4) bị bệnh.

- Gen gây bệnh nằm trên NST thường

vì không có hiện tượng di truyền chéo

Giải

- Mẹ (4) bị bệnh sinh con trai (10) không bệnh

b)  Qui ước gen

- A bình thường

- a bệnh

- (4), (6), (10), (11) : bệnh KG aa

- (1), (2) : bình thường KG A_ sinh con (4) bệnh (aa) đã nhận đồng thời từ (1) và (2) giao tử a

(1), (2) KG : Aa

- (3) bình thường có KG A_ sinh con (9) bệnh (aa) nhận GT a từ (3)

KG (3) :Aa

- (7), (8) bình thường KG A_ sinh con (11) bệnh (aa)

KG (7), (8) :Aa

- (10) Bình thường KG A_ nhận từ mẹ (4) giao tử a

KG (10) Aa

- (12), (13), (5) bình thường KG A_ có bố mẹ mang gen bệnh

KG (12), (13), (5) AA hay Aa

Bài 8

Một người mắc bệnh máu khó đông có một người em trai sinh đôi bình thường Gen gây bệnh là gen lặn nằm trên NST giới tính X

a) Hai người này sinh đôi cùng trứng hay khác trứng

b) Người mắc bệnh này là gái hay trai Giải thích, viết kiểu gen của cặp sinh đôi trên và của người mẹ về bệnh

này.

- Con trai bình thường KG X H Y

- Người mắc bệnh KG X h _

- 2 người này có KG khác nhau

- Đây là cặp sinh đôi khác

trứng

Bước 2 : Biện luận

- Sinh đôi khác trứng thường khác giới tính

- Người mắc bệnh là gái (đa số trường hợp)

- Tuy nhiên một số ít trường hợp họ cùng giới tính

TH1 : Người mắc bệnh là gái

- Chị gái KG X h X h : nhận X h từ mẹ

- Em trai KG X H Y : nhận X H từ mẹ

- Người mẹ KG X H X h

TH2 Người mắc bệnh là trai

- Anh trai KG X h Y : nhận X h từ mẹ

- Em trai KG X H Y : nhận X H từ mẹ

- Người mẹ KG X H X h

Sơ đồ sau đây mô tả một bệnh di truyền ở người:

a Bệnh này do gen trội hay lặn ?

Nằm trên nhiễm sắc thể nào ?

Giải thích ?

b Hãy tìm kiểu gen của từng nhân

vật có ghi nhóm máu ?

Biết A, B, AB,O là các nhóm máu ?

 Bố (III 2) , mẹ ( III 3)không bệnh sinh

ra con gái (IV 1) bệnh

→ bệnh gây ra do gen lặn

 Con gái ( IV 1) bệnh mà bố (III 2 )

không bệnh:không có di truyềnchéo →

gen gây bệnh nằm trên nhiễm sắc thể

thường

a/ Bước 1:

Bước 2: Qui ước gen:

Gen D qui định tính trạng bình thường

Gen d qui định tính trạng bệnh

⇒ Gen gây bệnh phải liên kết

với gen nhóm máu trên cùng một nhiễm sắc thể

Mẹ (III 6) có nhóm máu O và bệnh có kiểu gen IdId

đều nhận giao tử I d từ mẹ

o oo

Tất cả con có nhóm máu B đều

bị bệnh , chứng tỏ chúng phải

nhận giao tử I d B

Mà bố ( III 5 ) không bệnh

→ kiểu gen bố I D I d

A B

Sơ đồ lai kiểm chứng :

Bài 10

Một bác sĩ đang phấn khởi vì đứa con đầu lòng mới sinh là một bé trai kháu khỉnh, nhưng khi xét nghiệm máu thấy con có

máu AB giống mình thì người bác sĩ thở dài buồn bã.

Hãy giải thích tiếng thở dài của

người bác sĩ Biết rằng vợ bác sĩ có máu O

Giải

Nhận định:

 Bài tập di truyền nhóm máu

 Đột biến nhiễm sắc thể

*Bước 1: Biện luận

- Người mẹ máu O KG I O I O sinh ra giao tử

I O

- Đứa con phải nhận giao tử này từ mẹ.

- Bé trai máu AB KG I A I B I O (2n+1)

-Bé trai bị đột biến thể dị bội (2n+1=47) :

dạng tam nhiễm

- Đột biến thể dị bội ở người gây hậu quả rất tai hại

Bước 2:

Cơ chế gây đột biến ở bé trai:

- Do cha (Bác sĩ) khi giảm phân cặp

NST I A I B Không phân ly tạo 2 lọai gt đột biến

- Gt ( n+1) I A I B và giao tử (n-1) không có NST này.

- Giao tử của cha I A I B (n+1) gặp gt của mẹ I O (n)

- Tạo hợp tử I A I B I O (2n+1=47)

- Hợp tử này phát triển tạo bé trai

Sơ đồ lai :

P I A I B x I o I o

G I A I B , 0 x I o (n+1) (n-1) (n)

Con trai I A I B I o (2n+1)