Giao tiếp phi ngôn ngữ

Giao tiếp phi ngôn ngữ (nonverbal communication) bao gồm sự biểu lộ trên khuôn mặt (facial expressions), ánh mắt (eye contact), giọng điệu (tone of voice), điệu bộ cơ thể (body posture) và cảm xúc của người tham gia giao tiếp. Theo kết quả nghiên cứu của các nhà khoa học giao tiếp phi ngôn ngữ giữa con người với con người là 80% còn lại 20% là giao tiếp do ngôn ngữ âm thanh mang lại. Chính vì vậy chúng ta muốn giao tiếp hiệu quả thì phải hiểu rõ những ngôn từ được biểu lộ qua cơ thể. Con người thể hiện chính mình thông qua cảm xúc và gương mặt là nhiều nhất.

GIAO TIẾP PHI NGÔN NGỮ - NGHỆ

THUẬT BIỂU CẢM QUA KHUÔN MẶT

A: CÁC KHÁI NIỆM CHUNG VỀ GIAO TIẾP

I Giao tiếp là gì?

hành trao đổi thông tin với nhau, nhận thức, đánh giá về

nhau, tác động qua lại, ảnh hưởng lẫn nhau

hệ người với người, hiện thực hóa các quan hệ xã hội, giữa cá

thể này với cá thể khác

- Lời nói là cái vỏ sơ khai của giao tiếp

người

độ cao ), tiếng thở dài, kêu la

mặt, ánh mắt, đi lại, mùi,

thông tin,thông qua việc giao tiếp con người trao đổi, truyền

đạt tri thức, kinh nghiệm, niềm vui, lỗi buồn với nhau

trình giao tiếp được thực hiện bằng 6 bước:

B2: Tham dự

Hòa mình trong cuộc giao tiếp, bằng cử chỉ, thể hiện rõ mình đang

Đặt câu hỏi để làm rõ các vấn

đề, hoặc phát triển thêm các

ý kiến khác

B5: Hồi đáp

Ta phải trả lời, giải đáp các băn khoăn thắc mắc của đối tác trong điều kiện có

B4: Ghi nhớ

Nên ghi chép lại những ý chính, những điều cần ghi nhớ hoặc chưa rõ.

B3: Hiểu

Nhắc lại những từ chính, từ quan trọng

mà đối tác đã trình bày

II Các mối quan hệ giao tiếp giữa con người với con

người

Giao tiếp vừa mang tính chất cá nhân vừa mang tính chất xã hội.

hình thành trong xã hội và sử dụng các phương tiện mà con người tạo ra

cầu, phong cách kỹ năng, giao tiếp của mỗi người

phong cách kỹ năng, Giao tiếp của mỗi người

1 Chức năng thông tin: Thông qua việc giao tiếp con người trao đổi, truyền đạt tri thức kinh nghiệm với nhau

2 Chức năng cảm xúc: Thông qua giao tiếp con người bộc lộ cảm xúc, tạo ra những ấn tượng Chính vì vậy giao tiếp có vai trò rất quan trọng trong việc hình thành tình cảm của con người

3 Chức năng nhận thức

KHÁI NIỆM GIAO TIẾP PHI NGÔN NGỮ

Giao tiếp phi ngôn ngữ (nonverbal communication) bao gồm sự biểu lộ trên khuôn mặt (facial expressions), ánh mắt (eye

contact), giọng điệu (tone of voice), điệu bộ cơ thể (body

posture) và cảm xúc của người tham gia giao tiếp

Theo kết quả nghiên cứu của các nhà khoa học giao tiếp phi ngôn ngữ giữa con người với con người là 80% còn lại 20% là giao tiếp do ngôn ngữ âm thanh mang lại

Giao tiếp có âm thanh

Giao tiếp phi ngôn ngữ

Chính vì vậy chúng ta muốn giao tiếp hiệu quả thì phải hiểu rõ những ngôn từ được biểu lộ qua cơ thể Con người thể hiện chính mình thông qua cảm xúc và gương mặt là nhiều nhất

NGHỆ THUẬT GIAO TIẾP BẰNG GƯƠNG MẶT

Gương mặt của con người thể hiện rất nhiều thông tin, bất kì biểu cảm nào dù là nhỏ nhất đều hàm chứa những cảm xúc khác nhau buồn, vui, ân oán, thù hận, Chỉ cần chúng ta chú ý

kĩ có thể thông qua những chi tiết đó để nắm bắt tâm lý cũng như thông điệp của đối phương từ đó dễ giao tiếp, chuyện trò hơn

Chiêc cằm là mơi người ta tưởng chừng như không “biết nói” nhưng thực chất chúng có những ngôn ngữ rất riêng, nếu bạn chú ý quan sát thì hoàn toàn có thể đoán ra thông điệp của đối phương từ chiếc cằm của họ

Trong quá trình nói chuyện chúng ta phát hiện tư thế chống cằm lắng nghe (thường sẽ chống bên má hoặc dưới cằm), với

tư thế này chúng ta có thể hiểu rằng phần lớn sự tập trung và sức lực của họ đang ở đâu đó, đang dành cho việc phán đoán, đắn đo tính chính sác trong quan điểm của người nói sau đó đưa ra sự phủ định hoặc khẳng định chứ không dành cho việc lắng nghe hoặc suy nghĩ

Ngoài ra việc chống cằm còn cho bạn biết một thông điệp vô

cùng quan trọng mà người nghe muốn truyền tải đến người nói

“Tôi chán và mệt lắm rồi, tôi đang phải cố gắng để nghe đây” Đứng trên vai trò của người nói bạn cần phải điều chỉnh bằng cách để người nghe thấy thích thú hơn, phát biểu ý kiến của

mình hoặc dừng lại

Miệng không chỉ truyền đạt thông tin bằng âm thanh, giọng nói,trong việc giao tiếp qua gương mặt, biểu cảm của cái miệng thực sự rất quan trọng Vậy ngôn ngữ của cái miệng biểu đạt điều gì?

bình an vô sự

biểu lộ sự nghi ngờ

- Miệng há hốc sẽ biểu lộ sự sợ hãi, hoang mang, ngạc nhiên cực độ

thiện chí

vui, phớt lờ

giận, phẫn nộ nhưng đang cố gắng kiềm chế

Quả thực ngôn ngữ của đôi môi rất phong phú và đa dạng, để

có thể hiểu hết được ý đồ của người đối diện ta cần phải tinh ý nhìn ra những biểu cảm dù là nhỏ nhất

Khi nhìn thất ai đó cắn nhẹ môi hoặc liếm môi thì có nghĩa họ đang lâm vào những tình huống khó sử hoặc áp lực, sở dĩ chúng

ta có hành động như vậy vì chúng ta đang muốn cố gắng tự an

ủi, làm dịu chính mình

Trong trường hợp cắn chặt môi thì lại không phải là đang khó sửhay áp lực mà họ đang thực sự tức giận chuyện gì đó, hành động cắn môi cho thấy họ đang rất cố gắng để kiềm chế ngọn lửa đang rực cháy trong con người của mình

III NGÔN NGỮ CỦA NỤ CƯỜI

Nụ cười có vai trò rất lớn trong nghệ thuật giao tiếp phi ngôn ngữ, thế nhưng cười như thế nào để gây thiện cảm cho người khác là điều không dễ dàng, các kiểu cười mà ta hay bắt gặp trong quá trình giao tiếp bao gồm:

1 Cười mỉm

Đây là nụ cười hai môi đan vào nhau, tạo thành một đường kẻ chạy giữa miệng, không hở răng Nếu người đối diện có nụ cười này thì thường muốn thể hiện không muốn chia sẻ điều gì đó Đối với phụ nữ, nụ cười này thường thể hiện “không thích” hoặcgại ngùng

2 Cười nhếc mép

Nụ cười này một bên cánh môi sẽ rướn sang một bên tạo thành

nụ cười lệch Nụ cười này thường thể hiện sự khinh bỉ, khó chịu,

không phục tùng, bạn nên tránh sử dụng nụ cười này trong quá trình giao tiếp vì sẽ làm mất thiện cảm với đối tượng và bị đánhgiá.

3 Nụ cười mím chặt, 2 mép hơi nhếc ra sau

Chúng ta thỉnh thoảng sẽ bắt gặp những nụ cười mà đôi môi được mím chặt, 2 mép hơi nhếc ra sau, không để lộ răng và khuôn miện trở thành một đường thẳng Ngụ ý của nụ cười này bạn phải hiểu rằng người đó đang muốn nói “tôi không tán

thành ý kiến của bạn, trong thâm tâm tôi có cách nghĩ khác cách nghĩ của bạn mà bạn, nhưng tôi không muốn nói ra cho bạn biết.”

4 Cười gượng

Đó là nụ cười ở trạng thái “gượng ép”, miệng có thể hơi hé mở một chút, nụ cười này thường thể hiện họ đang sợ hãi, có 2 trường hợp mà bạn có thể xử lý khi bắt gặp người có nụ cười này: Một là tránh xa người đó, hai là tạo ra bầu không khí giao tiếp thân thiện hơn giúp người đó cảm thấy an toàn, giao tiếp thoải mái hơn

5 Nụ cười bí hiểm

Những người có nụ cười này thường làm cho đối tượng giao tiếpcảm thấy tò mò, có phần lo lắng và sợ hãi Biểu hiện của nụ cười này là 2 môi chạm vào nhau một cách tinh tế, nét mặt

(ánh mắt) biểu thị sự bí hiểm Trong trường hợp nếu bạn là một chàng trai đi gặp mặt cô gái trong lần đầu tiên, nụ cười này sẽ tạo ra sự hấp dẫn và cuốn hút rất lớn với cô gái.

6 Nụ cười mạnh mẽ

Đây là nụ cười với đôi môi mở rộng, biểu thị sự thoái mái, sảng khoái Những người sử dụng nụ cười này thường là những người của công chúng, rất vui vẻ và có nhiều năng lượng Tuy nhiên đối với những người nghiêm túc họ sẽ không thích những người

có nụ cười như vậy

Một cử chỉ rất nhỏ từ gương mặt của người đối diện cũng ẩn chứa những thông tin hết sức phong phú Bạn có tin đôi lông mày cũng biết nói không? Nhưng thực sự là vậy chỉ cần bạn

tinh ý quan sát chúng đôi khi sẽ mang đến cho bạn những

thông tin vô cùng hữu ích

Có một thực tế rất thú vị rằng từ xa xưa nhướn lông mày được xem là một điệu bộ được loài khỉ và tinh tinh sử dụng để chào hỏi, chính vì vậy có thể nói theo bản năng con người ta đã coi việc nhướn lông mày như dấu hiêu chào hỏi từ xa, đó còn là dấuhiệu cho sự xác nhận sự hiện diện của người khác một cách vô thức Tuy nhiên Những người không nhướn lông mày trong lần chào hỏi đầu tiên thường bị đánh giá là hung hăng

Nếu ai đó chào hỏi bạn một cách giả tạo thì đôi lông mày của

họ sẽ cụp xuống kèm theo đó cánh tay họ sẽ không dơ cao và thái độ thì hoàn toàn lạnh nhạt

Mỗi câu nói, mỗi chữ viết tùy vào từng hoàn cảnh mà có nội dung thông điệp khác nhau, giao tiếp phi ngôn ngữ cũng vậy, mỗi cử chỉ, hành động giống nhau nhưng trong từng ngữ cảnh

sẽ mang một thông điệp khác nhau Ở một khía cạnh khác của việc nhướn lông mày còn thể hiện sự không thoải mái hoặc gạc nhiên, lo lắng và sợ hãi, tùy vào bối cảnh và hoàn cảnh mà xác định rõ đối phương đang muốn truyền tải thông điệp gì đến mình

Đặc biệt chú ý khi đến đất nước Nhật Bản vì theo Nhật Bản động thái nhướn lông mày là một hành động thiếu đứng đắn, không lịch sự và có hàm ý khêu gợi tình dục

Lông mày còn biểu lộ cho chúng ta biết rất nhiều thông tin khác

ví dụ như khi bạn gia nhập một tập thể nếu mọi người nhìn bạn với đôi lông mày hình mái vòm thì tức là bạn được chào đón, còn nếu ai đó dành ánh mắt với đôi lông mày xéo xuống thì hãycẩn hận với họ, vì bạn đang không được họ chào đón

Đôi mắt là một trong những tài sản quý giá nhất của mỗi con người Trong những biểu cảm trên gương mặt, đôi mắt là cửa sổthông tin quan trọng nhất đúng như Raplh Waldo Emerson viết

“Đôi mắt nói nhiều như cái lưỡi.”

1 Giao tiếp bằng mắt có vai trò rất quan trọng

Một nghiên cứu bởi Stephen Janik và Rodney Wellens tại Đại học Miami (Florida, USA) cho thấy 12.6% sự thu hút của một người được tạo ra ở miệng và đến 43.4% được tạo bởi đôi mắt Như vậy cho thấy rằng việc giao tiếp bằng mắt là cực kì quan trọng

Đối với những người thường xuyên giao tiếp bằng mắt với ngườikhác thường được đánh giá là những người:

Đặc biệt việc giao tiếp bằng mắt sẽ cải thiện rất nhiều chất lượng tương tác với người khác Đặc biệt sẽ khiến bạn trông có

vẻ hấp dẫn hơn rất nhiều trong mắt đối phương

2 Đôi mắt là yếu tố dùng để kết nối hiệu quả

Ban đã bao giờ đặt ra câu hỏi tại sao không có loài nào trong

220 loài linh trưởng có lòng trắng trong mắt hoặc có ít lòng trắng, trong khi đó con người lại có phần lòng trắng rất nhiều

Lòng trắng trong mắt ta khiến mọi người dễ dàng thấy chính xác thứ ta đang nhìn và nhận ra khi ta nhìn sang hướng khác, vậy ta có thể hiểu rằng đôi mắt đặc biệt của con người phát triển nhằm giúp ta đạt được mức độ hợp tác cao hơn, vốn hữu ích cho sự sinh tồn và xây dựng nền văn minh Tất cả những điều đó nói lên rằng: đôi mắt của bạn là để giao tiếp bằng mắt với người khác.

3 Đôi mắt là nơi truyền đạt suy nghĩ cảm xúc của con người

Ông bà ta xưa đã có câu “Đôi mắt là cửa sổ của tâm hồn”, điều

đó đã cho thấy rằng đôi mắt tiết lộ rất nhiều về suy nghĩ và cảm xúc của ta một cách nhanh chóng và đặc biệt, ta có thể đọc được cảm xúc, ý nghĩ của người khác thông qua mắt họ là

vì ngay cả khi ta giấu đi những suy nghĩ và cảm xúc thật của mình trong ngôn ngữ cơ thể và nét mặt, nó vẫn bị lộ ra qua đôi mắt

Con người ta thường có huynh hướng nhìn vào mắt để đoán suynghĩ của người khác, ta bị quyến rũ bởi “ánh mắt mời gọi”, cẩn trọng với “ánh mắt láo liên” và sợ hãi “ánh mắt dữ dằn” Ta bị thu hút, cảm thấy an toàn bởi những người có “ánh mắt tử tế”

và “long lanh”, “bừng sáng” hoặc “lấp lánh”, tránh xa những người có “ánh mắt vô hồn”

Quả thực ánh mắt là nơi thể hiện cảm xúc cực kì mạnh mẽ, ta

có thể thấy khi ai đó háo hức và hăng hái, ta nói họ “có ánh mắt tươi sáng”, khi họ chán nản, ta gọi mắt họ là “mắt buồn”

Những chuyện tình trong tiểu thuyết lẫn đời thực thường bắt đầu với “hai ánh mắt chạm nhau.”

Có thể thấy rằng ánh mắt chính là “mỏ thông tin” trong quá trình giao tiếp

4 Giao tiếp bằng mắt thể hiện sự tập trung

Có một thực tế là con người luôn khao khát nhận được sự chú ý

và tương tác của những người khác khi họ tiến hành giao tiếp, khi bị phớt lờ, ngó lơ ta sẽ cảm thấy bực mình, thiếu sự tôn trọng Hãy nghĩ xem ta sẽ cảm thấy buồn thế nào khi nói

chuyện với một người cứ nhìn đi chỗ khác chứ không phải tập trung lắng nghe nhừng điều ta nói

Chính vì vậy việc đưa ra những phản ứng ủng hộ, ví dụ như gật đầu hoặc đưa ra sự công nhận thông tin như “ừm” và “ờ” để thể hiện sự chú ý của bạn đến người mà bạn đang nói chuyện làđiều thực sự cần thiết

Bên cạnh đó giao tiếp bằng mắt cũng là một hình thức công nhận thông tin rất hiệu quả, ánh mắt tập trung sẽ cho đối

phương thấy bạn nhận thức được điều họ nói

5 Giao tiếp bằng mắt tạo sự gắn kết thân mật

Bạn có đã bao giờ mắc mắc rằng việc mình nói chuyện với một người qua internet bạn sẽ rất dễ khó chịu và nổi cáu với họ hơn

là nói chuyện trực tiếp hay chưa?

Theo một số nghiên cứu cho thấy những “tế bào thần kinh

gương” đặc biệt nhạy cảm với nét mặt và tất nhiên là cả ánh mắt Điều này lý giải cho việc khi nhìn vào mắt người khác bạn cảm nhận được cảm xúc mạnh mẽ, cảm nhận được tình người nên các cảm xúc tiêu cực được hạn chế hơn

6 Những điều mà đôi mắt không thể che giấu

Người khác thường nhìn vào đôi mắt để nắm bắt suy nghĩ và cảm xúc của ta, có những điều dù ta có cố gắng như thế nào

nhưng vẫn không thể che giấu được qua đôi mắt, chính vì vậy nếu không muốn người khác nắm bắt được cảm xúc của mình hãy cẩn thận trong những trường hợp sau:

a) Muốn che giấu sự giả dối

Khi muốn biết chắc chắn một sự thật nào đó từ phía đối tượng giao tiếp ta hay bảo họ “hãy nhìn thằng vào mắt tôi mà nói” bởi

vì khi con người ta đang muốn che giấu một sự thật nào đó thì thường họ sẽ gại nhìn vào đôi mắt của người đối diện vì sợ rằngđôi mắt làm lộ mất sự thật đó

Bên cạnh đó việc tạo sự gắn kết thân mật trong khi biết mình đang cố tình lừa dối người khác khiến bạn cảm thấy thật hổ thẹn Đó cũng là lý do vì sao nếu bạn giao tiếp với người đối diện bằng mắt thì sẽ được xem là đáng tin cậy hơn

Đối với những người “nói dối không chớp mắt” tức nói dối mà cảm xúc không biểu lộ qua ánh mắt thì thực sự bạn đã thực sự gặp phải cao thủ “chém gió” rồi đó

b) Che giấu cảm xúc

Trong cuộc sống không thể tránh khỏi những lúc ta muốn che giấu cảm xúc của mình với người đối diện dù là với mục đích tốthay là mục địch xấu Lúc này đôi mắt lại chính là “kẻ phản bội”.Tức giận và nhạc nhiên là hai cảm xúc khó che giấu nhất chính

vì vậy hãy chú ý đến đôi mắt nếu bạn không muốn đối phương biết được cảm xúc thật của mình là gì

c) Bất an/ lo lắng

Có một trường hợp là những ngươi cảm thấy mình thấp kém hơn người đối diện đang giao tiếp họ sẽ không nhìn thẳng vào mắt người đó khi nói chuyện, và ánh mắt đầu tiên sẽ là nhìn đi chỗ khác Một trong những nguyên nhân tạo nên sự tự ti này là

do cảm giác bất an (bất an về ngoại hình, bất an về kiến thức hoặc tâm trạng)

Mọi người sẽ tránh giao tiếp bằng mắt khi nói lời mỉa mai, và nhìn trực diện khi đưa ra nhận xét chân thành, vì lời mỉa mai thường được nói bởi những người quá bất an nên không thể trựctiếp thể hiện ý kiến của mình

d) Sự xấu hố

Khi con người cảm thấy xấu hổ thì họ không dám nhìn thằng vào người đối diện mà ánh mắt thường lảng tránh ánh mắt của người đối diện Thay vào đó ánh mắt thường hướng xuống phía dưới, hoặc lảng tránh nhìn đi chỗ khác

7 Giữa đàn ông và phụ nữ có gì khác nhau khi giao tiếp bằng mắt?

Có một thực tế là người phụ nữ sử dụng ánh mắt trong giao tiếptốt hơn đàn ông Nguyên nhân có thể đưa ra nhận định này là do:

Phụ nữ biết rõ ánh mắt có sức khuyến rũ cực kì lớn, chính vì vậy

họ thường chỉnh chu hơn trong việc truyền thông điệp bằng mắt Bên cạnh đó phụ nữ thường dễ chịu, cười nhiều và cởi mở hơn, thường phản ứng bằng các hành động phi ngôn ngữ thay

vì dùng ngôn ngữ Hơn nữa từ xưa đến nay phụ nữ vẫn luôn được coi là phái yếu, họ không thể bảo vệ sự riêng tư của bản thân khỏi những cặp mắt tò mò chính vì vậy họ phải giao tiếp bằng mắt nhiều hơn đàn ông

Phụ nữ dùng đôi mắt để tìm hiểu người khác đánh giá mình thế nào Họ cũng cố gắng làm cho đối phương phải giao tiếp bằng mắt với mình Phụ nữ sẽ hạ đôi mắt xuống nếu họ cảm thấy mình đã bị khuất phục

Ngược lại, đàn ông dùng đôi mắt để khẳng định vị thế và sức mạnh Họ nhìn chằm chằm nhiều hơn phụ nữ Họ ít sử dụng mắt để giao tiếp, chính vì vậy ta khó có thể nắm bắt được cảm xúc của đàn ông hơn phụ nữ

Nam giới nên giao tiếp bằng mắt nhiều hơn để hiểu được họ đang được người khác đánh giá như thế nào

8 Giao tiếp bằng mắt như thế nào để đạt được hiệu quả tốt nhất?

a Thúc đẩy, tích cực giao tiếp bằng mắt

Giao tiếp bằng mắt là hình thức giao tiếp cực kì quan trọng Chúng ta thường quan niệm trong giao tiếp bằng mắt phải nhìn trực diện ánh mắt của người đối diện bởi vì khi nhìn trực diện