TÀI CHÍNH CÔNG

Các quỹ tài chính khác của nhà nước I.. Khái niệmTài chính công là phạm trù phản ánh quátrình hình thành và sử dụng các quỹ tiền tệđược thực hiện bởi chủ thể là nhà nướcnhằm đáp ứng nhu

TÀI CHÍNH CÔNG

I Những vấn đề cơ bản về tài chính công

II Ngân sách nhà nước

III Các quỹ tài chính khác của nhà nước

I Những vấn đề cơ bản về tài chính công

II Ngân sách nhà nước

III Các quỹ tài chính khác của nhà nước

1 Khái niệm

Tài chính công là phạm trù phản ánh quátrình hình thành và sử dụng các quỹ tiền tệđược thực hiện bởi chủ thể là nhà nướcnhằm đáp ứng nhu cầu chi tiêu công của nhànước mà không vì mục tiêu lợi nhuận

2 Đặc điểm

- Gắn liền với hoạt động của nhà nước

- Là loại hình tài chính phi lợi nhuận

- Có sự kết hợp giữa không bồi hoàn và cóbồi hoàn

- Gắn liền với hoạt động của nhà nước

- Là loại hình tài chính phi lợi nhuận

- Có sự kết hợp giữa không bồi hoàn và cóbồi hoàn

3 Vai trò

- Huy động nguồn tài chính đảm bảonhu cầu chi tiêu của nhà nước

- Thúc đẩy sự chuyển dịch cơ cấu kinh

tế, đảm bảo nền kinh tế tăng trưởng ổnđịnh và bền vững

- Điều tiết thị trường, bình ổn giá cả

- Tái phân phối thu nhập xã hội giữa cáctầng lớp dân cư, thực hiện công bằng xãhội

3 Vai trò

- Huy động nguồn tài chính đảm bảonhu cầu chi tiêu của nhà nước

- Thúc đẩy sự chuyển dịch cơ cấu kinh

tế, đảm bảo nền kinh tế tăng trưởng ổnđịnh và bền vững

- Điều tiết thị trường, bình ổn giá cả

- Tái phân phối thu nhập xã hội giữa cáctầng lớp dân cư, thực hiện công bằng xãhội

4 Kết cấu

* Căn cứ theo chủ thể quản lý:

- Tài chính chung của nhà nước: NSNN,TDNN, dự trữ NN

- Tài chính của các đơn vị hành chínhnhà nước

- Tài chính của các đơn vị sự nghiệp nhànước

4 Kết cấu

* Căn cứ theo chủ thể quản lý:

- Tài chính chung của nhà nước: NSNN,TDNN, dự trữ NN

- Tài chính của các đơn vị hành chínhnhà nước

- Tài chính của các đơn vị sự nghiệp nhànước

* Căn cứ vào nội dung quản lý và cơ chế hoạt động:

- Ngân sách nhà nước

- Tín dụng nhà nước

- Các quỹ tài chính khác của nhà nước

* Căn cứ vào nội dung quản lý và cơ chế hoạt động:

- Ngân sách nhà nước

- Tín dụng nhà nước

- Các quỹ tài chính khác của nhà nước

II Ngân sách nhà nước

1 Khái niệm

NSNN là kế hoạch tài chính vĩ mô củanhà nước phản ánh toàn bộ thu, chi củanhà nước trong một năm, thông qua đó đểphân phối tổng sản phẩm quốc nội và cácnguồn tài chính khác để hình thành và sửdụng quỹ tiền tệ tập trung lớn nhất của nhànước nhằm thực hiện các chức năng củanhà nước

1 Khái niệm

NSNN là kế hoạch tài chính vĩ mô củanhà nước phản ánh toàn bộ thu, chi củanhà nước trong một năm, thông qua đó đểphân phối tổng sản phẩm quốc nội và cácnguồn tài chính khác để hình thành và sửdụng quỹ tiền tệ tập trung lớn nhất của nhànước nhằm thực hiện các chức năng củanhà nước

2 Hệ thống ngân sách nhà nước

Là tổng thể các cấp ngân sách có quan

hệ hữu cơ với nhau trong quá trình thựchiện hoạt động, quản lý các nguồn thu vànhiệm vụ chi của mỗi cấp ngân sách

2 Hệ thống ngân sách nhà nước

Là tổng thể các cấp ngân sách có quan

hệ hữu cơ với nhau trong quá trình thựchiện hoạt động, quản lý các nguồn thu vànhiệm vụ chi của mỗi cấp ngân sách

- NSTW tập trung đại bộ phận nhữngnguồn thu lớn, qua đó đảm nhận nhữngkhoản chi gắn liền với việc thực hiện các dự

án có tầm chiến lược phát triển của quốcgia

- NSTW đảm trách vai trò điều phốinguồn lực tài chính giữa các cấp ngân sáchtrong hệ thống ngân sách và cân đối NSNN

- NSTW tập trung đại bộ phận nhữngnguồn thu lớn, qua đó đảm nhận nhữngkhoản chi gắn liền với việc thực hiện các dự

án có tầm chiến lược phát triển của quốcgia

- NSTW đảm trách vai trò điều phốinguồn lực tài chính giữa các cấp ngân sáchtrong hệ thống ngân sách và cân đối NSNN

- NSĐP phản ánh nhiệm vụ thu, chi theođịa phận hành chính, đảm bảo thực hiện cácnhiệm vụ tổ chức, quản lý kinh tế - xã hội củacác cấp chính quyền địa phương.

- NSĐP phản ánh nhiệm vụ thu, chi theođịa phận hành chính, đảm bảo thực hiện cácnhiệm vụ tổ chức, quản lý kinh tế - xã hội củacác cấp chính quyền địa phương

3 Thu ngân sách nhà nước

Là việc nhà nước dùng quyền lực của mình

để tập trung một phần nguồn tài chính quốcgia hình thành quỹ NSNN nhằm thỏa mãn cácnhu cầu của nhà nước

3 Thu ngân sách nhà nước

Là việc nhà nước dùng quyền lực của mình

để tập trung một phần nguồn tài chính quốcgia hình thành quỹ NSNN nhằm thỏa mãn cácnhu cầu của nhà nước

3.1 Thu thuế

Thuế là hình thức đóng góp theo nghĩa

vụ đối với nhà nước được quy định bởipháp luật do các pháp nhân và thể nhânthực hiện nhằm đáp ứng yêu cầu chi tiêucủa nhà nước

3.1 Thu thuế

Thuế là hình thức đóng góp theo nghĩa

vụ đối với nhà nước được quy định bởipháp luật do các pháp nhân và thể nhânthực hiện nhằm đáp ứng yêu cầu chi tiêucủa nhà nước

- Các đặc điểm cơ bản của thuế:

+ Là hình thức động viên mang tính bắtbuộc trên nguyên tắc luật định

+ Là khoản đóng góp không hoàn trảtrực tiếp cho người nộp

+ Là hình thức đóng góp được quy địnhtrước

- Các đặc điểm cơ bản của thuế:

+ Là hình thức động viên mang tính bắtbuộc trên nguyên tắc luật định

+ Là khoản đóng góp không hoàn trảtrực tiếp cho người nộp

+ Là hình thức đóng góp được quy địnhtrước

+ Căn cứ vào phương thức sử dụng:thuế tổng hợp và thuế có lựa chọn.

+ Căn cứ vào phương thức sử dụng:thuế tổng hợp và thuế có lựa chọn

3.1.1 Thuế thu nhập cá nhân

Là thuế thu trực tiếp trên thu nhậpnhận được của cá nhân trong một khoảngthời gian nhất định, thường là một nămhoặc từng lần phát sinh

* Mục đích:

- Thực hiện công bằng xã hội

- Tạo lập nguồn tài chính cho NSNN

3.1.1 Thuế thu nhập cá nhân

Là thuế thu trực tiếp trên thu nhậpnhận được của cá nhân trong một khoảngthời gian nhất định, thường là một nămhoặc từng lần phát sinh

* Mục đích:

- Thực hiện công bằng xã hội

- Tạo lập nguồn tài chính cho NSNN

3.1.2 Thuế xuất nhập khẩu

Là loại thuế gián thu đánh vào nhữngmặt hàng được phép xuất khẩu, nhập khẩuqua biên giới Việt Nam

3.1.2 Thuế xuất nhập khẩu

Là loại thuế gián thu đánh vào nhữngmặt hàng được phép xuất khẩu, nhập khẩuqua biên giới Việt Nam

* Mục đích:

- Huy động nguồn lực tài chính cho NSNN

- Hạn chế XK các mặt hàng cần thiết

- Bảo hộ sự xâm nhập của hàng ngoại

- Hướng dẫn tiêu dùng trong nước

- Thu hút đầu tư nước ngoài, nâng caohiệu quả hoạt động XNK, mở rộng quan hệkinh tế đối ngoại, hợp tác quốc tế

* Mục đích:

- Huy động nguồn lực tài chính cho NSNN

- Hạn chế XK các mặt hàng cần thiết

- Bảo hộ sự xâm nhập của hàng ngoại

- Hướng dẫn tiêu dùng trong nước

- Thu hút đầu tư nước ngoài, nâng caohiệu quả hoạt động XNK, mở rộng quan hệkinh tế đối ngoại, hợp tác quốc tế

3.1.3 Thuế tiêu thụ đặc biệt

Là thuế gián thu đánh vào sự tiêu dùngmột số loại hàng hóa, dịch vụ đặc biệt theodanh mục do Nhà nước quy định

3.1.3 Thuế tiêu thụ đặc biệt

Là thuế gián thu đánh vào sự tiêu dùngmột số loại hàng hóa, dịch vụ đặc biệt theodanh mục do Nhà nước quy định

3.1.4 Thuế giá trị gia tăng

Là thuế gián thu tính trên khoản giá trịtăng thêm của hàng hóa, dịch vụ phát sinhtrong quá trình từ khâu SX, lưu thông đếnTD

3.1.4 Thuế giá trị gia tăng

Là thuế gián thu tính trên khoản giá trịtăng thêm của hàng hóa, dịch vụ phát sinhtrong quá trình từ khâu SX, lưu thông đếnTD

3.1.5 Thuế thu nhập doanh nghiệp

Là thuế trực thu đánh trên phần thunhập sau khi trừ đi các khoản chi phí hợp lý,hợp pháp liên quan đến thu nhập của đốitượng nộp thuế

3.1.5 Thuế thu nhập doanh nghiệp

Là thuế trực thu đánh trên phần thunhập sau khi trừ đi các khoản chi phí hợp lý,hợp pháp liên quan đến thu nhập của đốitượng nộp thuế

3.2 Thu phí và lệ phí

Phí gắn liền với vấn đề thu hồi một phầnhay toàn bộ chi phí đầu tư đối với hànghóa, dịch vụ công cộng hữu hình

Lệ phí gắn liền với việc thụ hưởngnhững lợi ích do việc cung cấp các dịch vụhành chính, pháp lý cho các thể nhân vàpháp nhân

3.2 Thu phí và lệ phí

Phí gắn liền với vấn đề thu hồi một phầnhay toàn bộ chi phí đầu tư đối với hànghóa, dịch vụ công cộng hữu hình

Lệ phí gắn liền với việc thụ hưởngnhững lợi ích do việc cung cấp các dịch vụhành chính, pháp lý cho các thể nhân vàpháp nhân

3.3 Các khoản thu từ hoạt động kinh tế của nhà nước

- Thu nhập từ vốn góp của nhà nướcvào các cơ sở kinh tế

- Thu từ bán tài sản của nhà nước

- Thu từ cho thuê hoặc bán tài nguyênthiên nhiên

3.3 Các khoản thu từ hoạt động kinh tế của nhà nước

- Thu nhập từ vốn góp của nhà nướcvào các cơ sở kinh tế

- Thu từ bán tài sản của nhà nước

- Thu từ cho thuê hoặc bán tài nguyênthiên nhiên

3.4 Vay nợ và viện trợ của chính phủ

- Vay nợ trong nước (phát hành tínphiếu, trái phiếu)

- Vay nợ nước ngoài

- Viện trợ quốc tế không hoàn lại: UNDP,UNICEF …

3.4 Vay nợ và viện trợ của chính phủ

- Vay nợ trong nước (phát hành tínphiếu, trái phiếu)

- Vay nợ nước ngoài

- Viện trợ quốc tế không hoàn lại: UNDP,UNICEF …

* Các nhân tố ảnh hưởng đến thu NSNN:

- Thu nhập GDP bình quân đầu người

- Tỷ suất doanh lợi của nền kinh tế

- Khả năng xuất khẩu nguồn tài nguyên thiênnhiên

- Mức độ trang trải các khoản chi phí củanhà nước

- Tổ chức bộ máy thu nộp

* Các nhân tố ảnh hưởng đến thu NSNN:

- Thu nhập GDP bình quân đầu người

- Tỷ suất doanh lợi của nền kinh tế

- Khả năng xuất khẩu nguồn tài nguyên thiênnhiên

- Mức độ trang trải các khoản chi phí củanhà nước

- Tổ chức bộ máy thu nộp

4 Chi ngân sách nhà nước

Là việc phân phối và sử dụng quỹ tiền tệtập trung lớn nhất của nhà nước nhằmphục vụ cho việc thực hiện chức năng nhànước về mọi mặt theo những nguyên tắcnhất định

4 Chi ngân sách nhà nước

Là việc phân phối và sử dụng quỹ tiền tệtập trung lớn nhất của nhà nước nhằmphục vụ cho việc thực hiện chức năng nhànước về mọi mặt theo những nguyên tắcnhất định

4.1 Chi đầu tư phát triển

+ Chi đầu tư xây dựng các công trình kếtcấu hạ tầng KTXH

+ Chi đầu tư và hỗ trợ vốn cho các doanhnghiệp nhà nước

+ Chi góp vốn cổ phần, góp vốn liên doanhvào các doanh nghiệp

+ Chi cho quỹ hỗ trợ đầu tư quốc gia

+ Chi dự trữ nhà nước

4.1 Chi đầu tư phát triển

+ Chi đầu tư xây dựng các công trình kếtcấu hạ tầng KTXH

+ Chi đầu tư và hỗ trợ vốn cho các doanhnghiệp nhà nước

+ Chi góp vốn cổ phần, góp vốn liên doanhvào các doanh nghiệp

+ Chi cho quỹ hỗ trợ đầu tư quốc gia

+ Chi dự trữ nhà nước

4.2 Chi thường xuyên

+ Chi sự nghiệp kinh tế

+ Chi về khoa học và công nghệ

+ Chi về sự nghiệp giáo dục, đào tạo

+ Chi sự nghiệp y tế

+ Chi sự nghiệp văn hóa,nghệ thuật, thể thao.+ Chi sự nghiệp xã hội

+ Chi quản lý nhà nước

+ Chi quốc phòng, an ninh và trật tự an toànXH

4.2 Chi thường xuyên

+ Chi sự nghiệp kinh tế

+ Chi về khoa học và công nghệ

+ Chi về sự nghiệp giáo dục, đào tạo

+ Chi sự nghiệp y tế

+ Chi sự nghiệp văn hóa,nghệ thuật, thể thao.+ Chi sự nghiệp xã hội

+ Chi quản lý nhà nước

+ Chi quốc phòng, an ninh và trật tự an toànXH

4.3 Chi trả nợ tiền vay

- Trả nợ trong nước

- Trả nợ nước ngoài

5 Cân đối ngân sách nhà nước

* Nguyên tắc cân đối

- Thu ngân sách – Chi thường xuyên > 0

- Thu NSNN – Chi thường xuyên = Chi đầu tư+ trả nợ

5 Cân đối ngân sách nhà nước

* Nguyên tắc cân đối

- Thu ngân sách – Chi thường xuyên > 0

- Thu NSNN – Chi thường xuyên = Chi đầu tư+ trả nợ

* Bội chi ngân sách

Là tình trạng chi tiêu của NSNN vuợtquá số thu của NSNN trong một năm

* Bội chi ngân sách

Là tình trạng chi tiêu của NSNN vuợtquá số thu của NSNN trong một năm

6 Năm ngân sách và chu trình ngân sách

Năm ngân sách là giai đoạn mà dự toán thu

và chi của Nhà nước đã được phê chuẩn có hiệulực thi hành

Chu trình ngân sách chỉ toàn bộ các hoạtđộng từ khâu lập dự toán ngân sách đến khâuchấp hành và cuối cùng là quyết toán NSNN

6 Năm ngân sách và chu trình ngân sách

Năm ngân sách là giai đoạn mà dự toán thu

và chi của Nhà nước đã được phê chuẩn có hiệulực thi hành

Chu trình ngân sách chỉ toàn bộ các hoạtđộng từ khâu lập dự toán ngân sách đến khâuchấp hành và cuối cùng là quyết toán NSNN

III Các quỹ tài chính khác của nhà nước

1 Đặc điểm

- Cơ chế hoạt động linh hoạt

- Quy mô nhỏ hơn nhiều so với quỹ NSNN

- Hoạt động của quỹ là không ổn định vàthường xuyên như NSNN

- Không có sự điều phối sử dụng giữa quỹnày với quỹ khác

1 Đặc điểm

- Cơ chế hoạt động linh hoạt

- Quy mô nhỏ hơn nhiều so với quỹ NSNN

- Hoạt động của quỹ là không ổn định vàthường xuyên như NSNN

- Không có sự điều phối sử dụng giữa quỹnày với quỹ khác

2 Phân loại

2.1 Căn cứ mục tiêu sử dụng

- Nhóm quỹ thực hiện mục đích dự trữ,

dự phòng quốc gia và an ninh xã hội:

+ Quỹ dự trữ quốc gia

dự phòng quốc gia và an ninh xã hội:

+ Quỹ dự trữ quốc gia

+ Quỹ dự phòng trợ cấp thất nghiệp

+ Quỹ bảo trợ xã hội

- Nhóm quỹ thực hiện mục đích hỗ trợhoạt động kinh tế xã hội:

+ Quỹ bảo vệ môi trường sinh thái

+ Quỹ hỗ trợ phát triển khoa học côngnghệ quốc gia

- Nhóm quỹ thực hiện mục đích hỗ trợhoạt động kinh tế xã hội:

+ Quỹ bảo vệ môi trường sinh thái

+ Quỹ hỗ trợ phát triển khoa học côngnghệ quốc gia

- Nhóm quỹ thực hiện các chương trình,mục tiêu quốc gia:

+ Quỹ hỗ trợ tạo việc làm

+ Quỹ xóa đói giảm nghèo

+ Quỹ phổ cập giáo dục

- Nhóm quỹ thực hiện các chương trình,mục tiêu quốc gia:

+ Quỹ hỗ trợ tạo việc làm

+ Quỹ xóa đói giảm nghèo

+ Quỹ phổ cập giáo dục

2.2 Căn cứ vào phân cấp quản lý

- Nhóm do chính phủ quản lý:

+ Quỹ hỗ trợ phát triển;

+ Quỹ dự trữ quốc gia;

+ Quỹ bảo trợ xã hội

- Nhóm quỹ do chính quyền địa phươngquản lý:

+ Quỹ đầu tư cơ sở hạ tầng đô thị

+ Quỹ đầu tư cơ sở hạ tầng nông thôn

2.2 Căn cứ vào phân cấp quản lý

- Nhóm do chính phủ quản lý:

+ Quỹ hỗ trợ phát triển;

+ Quỹ dự trữ quốc gia;

+ Quỹ bảo trợ xã hội

- Nhóm quỹ do chính quyền địa phươngquản lý:

+ Quỹ đầu tư cơ sở hạ tầng đô thị

+ Quỹ đầu tư cơ sở hạ tầng nông thôn

3 Hoạt động của một số quỹ TC ngoài NSNN

- Nguyên tắc:

+ Tập trung, thống nhất

+ Đảm bảo bí mật

+ Sẵn sàng

3.2 Quỹ bảo trợ XH

- Quỹ cứu tế xã hội

- Quỹ phúc lợi XH

- Quỹ BHXH: chi chăm sóc y tế, trợ cấp

ốm đau, thất nghiệp, tuổi già, tai nạn bệnh

nghề nghiệp, trợ cấp gia đình, thai sản, tàn tật, tử tuất.

3.2 Quỹ bảo trợ XH

- Quỹ cứu tế xã hội

- Quỹ phúc lợi XH

- Quỹ BHXH: chi chăm sóc y tế, trợ cấp

ốm đau, thất nghiệp, tuổi già, tai nạn bệnh

nghề nghiệp, trợ cấp gia đình, thai sản, tàn tật, tử tuất.

3.3 Quỹ đầu tư hạ tầng cơ sở đô thị

- Nguồn vốn đầu tư vào các dự án hạ tầng

cơ sở đô thị, mọi thành viên trong xã hội đềuđược thụ hưởng

- Nguồn vốn gồm: khoản thu của NS địaphương, do NSTW cấp cho ĐP

3.3 Quỹ đầu tư hạ tầng cơ sở đô thị

- Nguồn vốn đầu tư vào các dự án hạ tầng

cơ sở đô thị, mọi thành viên trong xã hội đềuđược thụ hưởng

- Nguồn vốn gồm: khoản thu của NS địaphương, do NSTW cấp cho ĐP