Dai cuong he tieu hoa

GIẢI PHẪU ỐNG TIÊU HÓA• Thanh mạc: bảo vệ mô, bài tiết thanh dịch giảm ma sát trong ổ bụng.. • Lớp cơ: hoạt động cơ học • Lớp dưới niêm mạc: mô liên kết, mạch máu, mạch bạch huyết, dây

ĐẠI CƯƠNG HỆ TIÊU HÓA

BS Nguyễn Bình Thư

GIẢI PHẪU HỆ TIÊU HÓA

GIẢI PHẪU ỐNG TIÊU HÓA

• Thanh mạc: bảo vệ mô, bài tiết thanh dịch giảm ma

sát trong ổ bụng.

• Lớp cơ: hoạt động cơ học

• Lớp dưới niêm mạc: (mô liên kết, mạch máu, mạch

bạch huyết, dây thần kinh) nuôi mô, vận chuyển các chất được hấp thu

• Lớp niêm mạc: (biểu mô, mô liên kết, cơ niêm,

tuyến) hoạt động bài tiết và hấp thu

GIẢI PHẪU ỐNG TIÊU HÓA

HỆ THỐNG ĐIỀU KHIỂN HỆ TIÊU HÓA

• Hệ thần kinh:

– Hệ thần kinh ruột:

• Đám rối thần kinh cơ: hoạt động co cơ

• Đám rối dưới niêm mạc: hoạt động bài tiết, hấp thu, co cơ dưới niêm

– Hệ thần kinh tự chủ

• Hệ phó giao cảm (dây X, thần kinh cùng): co cơ, giãn mạch, tăng tiết dịch

• Hệ giao cảm (T5-L2): giảm lưu lượng máu và hoạt động cơ học ruột

• Hệ nội tiết: bị kích thích bởi thức ăn hay xung động thần kinh

– Dạ dày: gastrin, histamin, somatostatin

– Ruột non: Cholecystokinin, secretin, motilin, somatostatin

HỆ THỐNG ĐIỀU KHIỂN HỆ TIÊU HÓA

HOẠT ĐỘNG CƠ HỌC

• Đặc tính cơ trơn:

– Sóng chậm

– Sóng nhọn

• Các cử động ruột:

– Nhu động : vận chuyển thức ăn dọc theo ống tiêu hóa; nhào trộn thức ăn khi nhu động gần cơ thắt

– Phân đoạn: co thắt tại chỗ giúp nhào trộn thức ăn

HOẠT ĐỘNG CƠ HỌC

HOẠT ĐỘNG BÀI TIẾT

• Các tuyến bài tiết: enzyme, nhầy, dịch, acid…

– Tuyến nước bọt

– Tuyến dạ dày

– Tuyến ruột

– Tuyến tụy

– Tuyến mật • Kích thích các tuyến tiêu hóa:

– Kích thích tại chỗ – Kích thích hệ thần kinh – Kích thích nội tiết

HOẠT ĐỘNG TIÊU HÓA

• Phản ứng thủy phân

• Các loại thức ăn:

– Carbohydrate (tinh bột, lactost, sucrose) -> đường đơn – Protein -> aa

– Lipid -> acid béo, monoglyceride

HOẠT ĐỘNG HẤP THU

• Diện tích hấp thu

– Nếp gấp niêm mạc ruột: 3 lần

– Nhung mao: 10 lần

– Vi nhung mao (bờ bàn chải): 20 lần

 Diện tích hấp thu tăng 60 lần

~ 250 m 2

• Hấp thu chủ động: cần năng lượng và chỉ theo 1 chiều nhất định

• Hấp thu thụ động: theo bậc thang nồng độ

• Khuếch tán tăng cường

CUNG CẤP MÁU CHO HỆ TIÊU HÓA

• Các yếu tố ảnh hưởng lưu lượng máu

đến ruột

– Huyết động học: huyết áp, độ nhớt của máu, thể tích máu

– Thần kinh: giao cảm – co mạch, giãn cơ

trơn tiêu hóa; phó giao cảm – giãn mạch, tăng hoạt động bài tiết

– Nội tiết: gastrin – giãn mạch dạ dày;

cholecystokinin – giãn mạch ở tụy

• Tuần hòa đối lưu trong nhung mao

ĐIỀU HÒA ĂN UỐNG

• Vùng hạ đồi

– Trung tâm no

– Trung tâm đói

• Điều hòa ăn uống ngắn hạn

– Glucose máu thấp dây X trung tâm đói co thắt dạ dày lúc đói

– Căng thành dạ dày dây X

– Mỡ CCK trung tâm no trung tâm đói

• Điều hòa ăn uống dài hạn

– Glucose máu cao, trời nóng, trời lạnh