Chuyen de 2 - Lanh dao va quan ly su thay doi

Chuyên đề nhằm giúp cho học viên tiếp cận và trao đổi kinh nghiệm về lãnh đạo và quản lý sự thay đổi một tổ chức, trường học trong bối cảnh phát triển nhanh chóng của Thế giới và Việt Na

Thời lượng: 10 tiết

Trình độ: cán bộ QLGD

Điều kiện: đã nghiên cứu các chuyên đề quản lý giáo dục

1 Tìm hiểu về sự thay đổi

2 Người hiệu trưởng làm gì để lãnh đạo và quản

lý sự thay đổi?

3 Người HT làm như thế nào để lãnh đạo và

quản lý sự thay đổi?

4 Tổng kết, nhận xét và tự đánh giá

Chuyên đề nhằm giúp cho học viên tiếp cận và trao đổi kinh nghiệm về lãnh đạo

và quản lý sự thay đổi một tổ chức, trường học trong bối cảnh phát triển nhanh chóng của Thế giới và Việt Nam.

Thay đổi

Chúng ta có thể làm được

Lãnh đạo và quản lý sự thay đổi một tổ chức, trường học ở Việt Nam hiện nay cần có sự tiếp cận về cả lý luận và thực tiễn

để nhanh chóng nâng cao chất lượng và hiệu quả giáo dục góp phần tích cực đáp ứng nhu cầu của học sinh và phát triển cộng đồng, hội nhập với các nước trong khu vực và thế giới.

Khẳng định và tin tưởng về vị trí, vai trò lãnh đạo

và quản lý của người hiệu trưởng để thay đổi một tổ chức, trường học là rất quan trọng trong

sự đổi mới giáo dục hiện nay.

1 Nhận biết và lý giải được sự thay đổi và lãnh

đạo và quản lý sự thay đổi ở Việt Nam hiện

nay.

Tiếp cận xu thế đổi mới giáo dục, đổi mới công tác lãnh đạo và quản lý để phát triển tổ chức, trường học trong xã hội công nghiệp hiện đại.

2 Tiếp thu được tri thức cơ bản và phát triển kĩ năng

nhận biết, phát hiện vấn đề về lãnh đạo và quản lý

sự thay đổi

-Bước đầu phát triển kĩ năng xác định, chọn lựa công việc và cách làm để lãnh đạo và quản lý sự thay đổi

-Sẵn sàng tự học, rèn luyện kĩ năng và có niềm tin, thái

độ tích cực lãnh đạo và quản lý sự thay đổi trường học trong điều kiện và hoàn cảnh có thể.

• Cơ quan, tổ chức, trường học hiện nay đang thực hiện sự

thay đổi theo yêu cầu mới của ngành GD-ĐT và của xã hội.

• Chủ động thay đổi là yếu tố quan trọng cho sự phát triển cơ

quan, tổ chức trường học, trong môi trường biến động nhanh chóng và ngày càng mạnh mẽ hiện nay.

Người HT, CBQL cần nhận biết và lý giải được các vấn đề lý luận và thực tiễn thay đổi giáo dục thì mới có thể LĐ-QL sự thay đổi có hiệu quả.

• Hệ thống giáo dục với các nguồn lực phải nhanh chóng đáp

ứng và thích ứng với sự thay đổi là yêu cầu tất yếu và cũng là mong đợi của nhiều người.

Người HT, CBQL cần phải làm gì (What?) để LĐ-QL sự

thay đổi cho cơ quan, tổ chức, trường học

• Chuyên đề nhằm cung cấp thông tin và một số cách tiếp cận cụ thể về LĐ và QL sự thay đổi ở Việt nam, Singapore và một số nước

• Từ đó nêu vấn đề thảo luận nhằm tổng kết kinh

nghiệm góp phần định hướng cho công tác LĐ và

QL sự thay đổi

Người HT, CBQL làm như thế nào (How?) và cho

ai (Whom?) khi LĐ-QL sự thay đổi?

CÂU HỎI ĐỊNH HƯỚNG (tự làm trong 10 phút)

1) Bạn đã biết gì về khái niệm “sự thay đổi”? Nếu có, hãy viết ra (không quá 3 dòng)

2) Nêu 2 hoặc 3 vấn đề mà bạn cho rằng cán bộ, giáo

viên của trường bạn không hài lòng?

3) Nêu 2 hoặc 3 vấn đề mà bạn cho rằng học sinh của trường bạn không hài lòng?

4) Nêu 2 hoặc 3 vấn đề mà bạn cho rằng phụ huynh, các

cơ quan ban ngành không hài lòng về trường bạn?

CÂU HỎI ĐỊNH HƯỚNG (tự làm trong 10 phút)

5) Bạn có thể chỉ ra 01 vấn đề “nóng nhất” mà bạn cho rằng

trường của bạn cần thay đổi trong thời gian sớm nhất?

6) Bạn có dự định tiến hành thay đổi vấn đề “nóng” nói trên?

Nếu có, hãy viết ra 2 hoặc 3 cơ hội và rủi ro mà bạn dự kiến sẽ gặp phải?

7) Hãy viết ra 2 hoặc 3 thuận lợi và khó khăn khi bạn dự

định tiến hành thay đổi vấn đề “nóng” nói trên?

8) Hãy viết ra 2 hoặc 3 phản ứng (phản kháng, đối phó) có

thể xảy ra khi bạn tiến hành thay đổi điểm “nóng” nói

trên?

LÀM VIỆC NHÓM (10 phút)

Hãy chia sẻ, thảo luận phần trả lời của 8 câu hỏi với người ngồi bên cạnh.

• Cách làm : các thành viên trong nhóm luân

phiên đọc từng câu trả lời, thảo luận, làm rõ nếu cần, điều chỉnh cho rõ nếu cần

1 Một số vấn đề về sự thay đổi

2 Các bước triển khai sự thay đổi

• Hoạch định sự thay đổi

• Tổ chức thực hiện sự thay đổi

• Củng cố sự thay đổi

• Kiểm tra và đánh giá sự thay đổi

• Khẳng định và tạo động lực, điều kiện tiếp theo cho sự thay đổi

3 Vai trò của người HT trong lãnh đạo sự thay đổi

Thay đổi (Change) là quá trình vận động do ảnh hưởng,

tác động qua lại của sự vật, hiện tượng; là thuộc tính chung của bất kì sự vật hiện tượng nào.

• Thay đổi về xã hội: như thể chế chính trị, đường lối, chủ

trương, chính sách…

• Thay đổi về kinh tế: nông nghiệp chuyển dịch sang công

nghiệp và dịch vụ, đổi mới phương tiện, công cụ, thay đổi công nghệ…

• Thay đổi về khoa học – công nghệ: vi tính, công nghệ thông

tin…

• Thay đổi về giáo dục: chương trình, sách giáo khoa, phương

pháp, phương tiện…

Heraclitus

Cải tiến (Transform) là tăng lên hay giảm đi những yếu tố nào

đó của sự vật để cho phù hợp hơn; không phải là sự thay đổi

về bản chất

• Đổi mới (Innovation) là thay cái cũ bằng cái mới; làm nảy sinh

sự vật mới; còn được hiểu là cách tân; là sự thay đổi về bản chất của sự vật.

• Cải cách (Reform) là vất bỏ cái cũ, bất hợp lý của sự vật thành

cái mới có thể phù hợp với tình hình khách quan; là sự thay đổi

về bản chất nhưng toàn diện và triệt để hơn so với đổi mới.

• Cách mạng (Revolution) là sự thay đổi trọng đại, biến đổi tận

gốc; là sự thay đổi căn bản.

Yêu cầu thay đổi

Mong muốn thay đổi

Đón nhận sự thay đổi

Phản kháng sự thay đổi

Nguyên nhân của sự thay đổi

Thay đổi từ bên trong

 Thay đổi từ bên ngoài

 Phân loại sự thay đổi

 Những mục tiêu chung của sự thay đổi

 Bảy bước thay đổi

 Một số yếu tố cần thay đổi để phát triển nhà trường

Thay đổi hay là chết Thay đổi để tồn tại

• Chúng ta sống trong một thế giới luôn đổi thay Chúng ta luôn phải

đối mặt với những thay đổi trong cuộc sống hàng ngày Chúng ta luôn luôn tự hào khi theo kịp những đổi thay của cuộc sống hiện

đại, song trên thực tế chúng ta về bản chất lại là những “kẻ bảo

thủ cố hữu” hơn chính những suy nghĩ của mình.

Thay đổi là điều tất yếu, là bản chất của mọi mặt đời sống xã hội, do đó để tồn tại phải biết cách thích ứng với những đổi thay.

• Thay đổi không đơn thuần là chướng ngại vật nhất thời

hay một vấn đề cần được giải quyết ngay để có thể sớm quay lại với trạng thái ban đầu Trái lại, thay đổi diễn ra mọi lúc, không một tổ chức nào có thể đứng yên bỏ qua mọi sự thay đổi.

• Chúng ta đang sống trong giai đoạn lịch sử mà những đổi thay về

chính trị, pháp luật, kinh tế, xã hội diễn ra nhanh chóng hơn bao giờ hết và chúng có tác động to lớn đến cuộc sống thường nhật của tất

cả mọi người Thật khó và không thể cưỡng lại được những thay đổi

đó, lại càng không thể lờ chúng đi Vấn đề là có thể và cần kiểm soát những thay đổi đó sao cho có hiệu quả nhất và tìm kiếm những nguồn lợi từ bối cảnh do những thay đổi đó tạo ra.

• Giữa “thay đổi” và “phát triển” có mối quan hệ biện

chứng, hữu cơ: “thay đổi” là nhằm “phát triển”, đồng thời

“phát triển” là dẫn tới những “thay đổi” “Thay đổi” là mục tiêu của “phát triển”, còn “phát triển” là động lực của

“thay đổi” Tuy nhiên, không phải mọi “thay đổi” đều

dẫn tới “phát triển”, nhưng mọi sự “phát triển” đều dẫn tới “thay đổi”

Thảo luận

1 Bạn có mong muốn gì về sự thay đổi ở

trường mình?

2 Bạn đã làm gì để thay đổi?

3 Bạn đã bao giò phản đối sự thay đổi chưa?

4 Bạn đã suy nghĩ kỹ trước khi làm giống như người khác?

• Thông tin làm thay đổi thế giới và trong thời đại bùng nổ thông tin thế giới của chúng ta cũng thay đổi với tốc độ ngày càng nhanh hơn Nếu như con người mất đến 18 thế kỷ để phát minh ra máy hơi nước đầu tiên và gần

150 năm sau mới phát minh ra bóng đèn điện; hoặc khoảng 200 năm để đi từ chiếc máy ảnh đầu tiên đến công nghệ chiếu bóng, thì chỉ trong thế kỷ XIX và XX, loài người đã phát minh ra một số lượng khổng lồ các phương tiện khoa học kỹ thuật để biến đổi hoàn toàn bộ

bộ mặt của thế giới

• Thời gian để phát triển các phát minh quan trọng

với đời sống con người ngày càng rút ngắn, xuống chỉ dăm vài năm, thậm chí có trường hợp chỉ tính bằng tháng, và cơn lốc thông tin vẫn đang khiến cho thế giới thay đổi với tốc độ ngày càng chóng mặt hơn.

150 năm 6 tháng

• Xem Video Clip về “một tác động dẫn đến

sự thay đổi”

• Thảo luận, nhận thức

Những tác nhân của sự thay đổi:

 Cạnh tranh về kinh tế

 Thay đổi địa giới

 Chính sách và quan điểm chính trị

 Công nghệ thay đổi

 Giá cả tăng lên, nguồn lực cạn kiệt

 Toàn cầu hóa

 Sử dụng nguồn lực ngọai lai

 Quy mô giảm

Một tổ chức, trường học cần phải

thay đổi vì:

 Muốn tăng tính cạnh tranh

 Muốn tăng năng suất

 Muốn giảm chi phí

 Muốn vươn lên

 Muốn tồn tại

Các đặc trưng cơ bản của sự thay đổi

• Liên tục

• Phức tạp

• Chưa được thử nghiệm

• Khó quản lý

• Thay đổi là trạng thái tự nhiên tiếp diễn.

• Thay đổi luôn có tính liên tục, phức tạp, chưa

được thử nghiệm và khó quản lý.

• Cần có đủ linh hoạt để ứng phó với những thay

đổi một cách nhanh chóng.

Bão Chanchu

Cản trở của sự thay đổi:

 Không muốn phải học hỏi thêm

 Sợ những bất trắc không biết trước

Làm thế nào để khắc phục được sự cản trở ?

2.1 Dự báo sự thay đổi

2.2 Xác định các mục tiêu thay đổi 2.3 Xác định nhu cầu thay đổi

2.4 Xây dựng kế hoạch thay đổi

3.1 Xác định các bước thực hiện

3.2 Lựa chọn, sử dụng cán bộ phù hợp 3.3 Phân công trách nhiệm

Tiến độ thực hiện các mục tiêu

 Những kết quả đã đạt được

Duy trì sự cân bằng của tổ chức

Điều chỉnh mục tiêu, nâng cao hiệu quả công việc

Tiến trình thay đổi

Rã đông

Unfreeze

Thay đổi Change

Làm đông Refreeze

T iến trình thay đổi

Mô hình thay đổi của Lewin

• Chúng ta muốn thay đổi cái gì?

• Làm sao có thể vượt qua các cản trở?

• Làm sao có được sự ủng hộ từ CBNV?

Thực hiện:

•T hay đổi bằng cách nào?

• Cần phải làm gì?

• Phương pháp và cách tiếp cận nào?

Củng cố và giữ vững những kết quả đạt được:

• Khen thưởng/Kỷ luật

• Hỗ trợ, động viên

• Giám sát và thẩm định

Thế mạnh

Cơ hội

Yếu kém

Nguy cơ

SWOT

Học tập và Sự thay đổi

Học tập

Thay đổi

Lãnh đạo và Quản lý sự thay đổi

được trên mặt nước

(Video Clip)

“Thách thức lớn đối với các lãnh đạo ở thế kỷ XXI sẽ

là làm thế nào phát huy được năng lực trí tuệ trong

Lãnh đạo và Quản lý sự thay đổi

1 Xác định bản chất sự thay đổi

2 Đánh giá đung sự phức tạp của sự thay đổi

3 Xác đinh nguyên nhân kế hoạch thực hiện thay đổi hay thất bại

Quyết định thực hiện một chương trình thay đổi

Xác định điểm cần

đến trong tương lai khoảng trống Xác định Bây giờ chúng ta đang ở đâu?

Làm thế nào để lấp đầy

khoảng trống Quản lí sự thay đổi

1 Những ai sẽ tham gia vào quá trình quản lí sự thay đổi

2 Các nhiệm vụ đối với quản lí sự quá độ

3 Thứ bậc của các mục tiêu

4 Các cám kết có được thực hiện không?

5 Trách nhiệm của từng thành viên

6 Theo dõi và đánh giá sự thay đổi

Thiết kế lại điều hòa, tủ lạnh

• Nhiệt độ nóng tăng hoạt

động, nhiệt độ lạnh giảm hoạt động

• Điều chỉnh hoạt động tăng

giảm tùy theo nhiệt độ

• Tiết kiệm điện

Liệu bạn có thể vận dụng được các kiến thức từ khóa bồi dưỡng này để lãnh đạo sự thay đổi ở cơ quan/tổ

chức/nhà trường thân yêu của bạn?

Sau buổi học này, liệu những suy nghĩ của BẠN về cơ quan/nhà trường thân yêu của mình sẽ là:

• Thay đổi về lãnh đạo dạy và học (LĐCM)?

• Thay đổi về phát triển đổi ngũ?

• Làm thế nào để xây dựng được một bản kế hoạch chiến lược

đích thực?

• Làm thế nào để huy động được nhiều nguồn lực để phát triển ?

• Liệu học sinh ở trường mình là trung tâm, là mục tiêu cuối cùng

của nhà trường?

Tự đánh giá hiểu biết và kĩ năng của học viên về

LĐ và QL sự thay đổi

 Bài trắc nghiệm tự đánh giá

 Các bài thu hoạch với các đề xuất

 Giải quyết các tình huống có vấn đề

 Kết quả thảo luận nhóm

 Thảo luận 13, 14, 15, 16

13 Mặt mạnh mặt yếu của trường bạn là gì?

14 Bạn đã hoạch định sự thay đổi trường bạn như thế nào?

15 Bạn đã học được gì từ đồng nghiệp về sự thay đổi?

16 Bạn đã đọc những tài liệu nào về sự thay đổi ở trường phổ thông?