Phát triển kỹ năng nghe

TẦM QUAN TRỌNG CỦA VIỆC DẠY KỶ NĂNG NGHE: Như chúng ta được biết, việc dạy một ngoại ngữ nào đó, chẳng hạn như tiếng Anh cho học sinh, thực chất là thông qua lượng từ vựng về một số chủ

CÁC GIẢI PHÁP ĐỂ PHÁT TRIỂN KỶ NĂNG NGHE CỦA HỌC SINH

I TẦM QUAN TRỌNG CỦA VIỆC DẠY KỶ NĂNG

NGHE:

Như chúng ta được biết, việc dạy một ngoại ngữ nào đó, chẳng hạn như tiếng Anh cho học sinh, thực chất là thông qua lượng từ vựng về một số chủ điểm cụ thể kết hợp với một số cấu trúc ngữ pháp, giáo viên sử dụng linh hoạt và sáng tạo các phương pháp, thủ thuật nhằm rèn luyện và phát triển bốn kỷ năng cơ bản cho học sinh, đó là: Nghe, nói, đọc,viết

Tuy nhiên chúng ta cần xác định rằng nói và viết là kỷ năng tạo ra sản phẩm ngôn ngữ, đọc và nghe là kỷ năng tiếp nhận ngôn ngữ, đặc biệt kỷ năng nghe là cơ sở ban đầu, vừa mang tính chủ động và bị động, vừa mang yếu tố chủ quan và khách quan … do đó kỷ năng nghe là khó và quan trọng nhất

Hơn nữa đối với học sinh của địa phương chúng ta hiện nay môi trường học ngoại ngữ vô cùng hạn chế, việc học và thực hành tiếng thường chỉ diễn ra giữa Thầy-trò, hoặc trò-trò vì thế khi học sinh tiếp cận với chất giọng và ngữ điệu của người bản xứ thì thấy lạ lẫm và khó nghe

Từ những nhận thức trên, tôi nhận thấy rằng việc tìm kiếm giải pháp để phát triển, nâng cao kỷ năng nghe cho học sinh là điều cấp thiết và quan trọng

II TÌNH HÌNH HỌC TIẾT LUYỆN NGHE VÀ KHẢ NĂNG NGHE CỦA HỌC SINH HIỆN NAY:

-Theo phân bố chương trình việc luyện nghe của học sinh được thực hiện trong các phần của một đơn vị bài học như: listen and read, play with words (lớp 6-7), listen and read, listen (lớp 8-9); ở khối lớp 8-9 việc dạy kỷ năng nghe được phân thành tiết cụ thể vì thế giáo viên gặp nhiều thuận lợi hơn

- Giáo viên lên lớp hầu hết đã sử dụng băng, máy

- Giọng đọc trong các băng đều là người bản xứ, đọ rõ ràng, ngữ điệu hay

Tuy nhiên việc học và dạy vẫn gặp rất nhiều trở

ngại,khó khăn dưới đây:

- Tư duy, trình độ tiếp thu kiến thức của học sinh còn hạn chế

( mặt bằng kiến thức hiểu biết về các vấn đề xã hội, khoa học, trình độ tư duy và sử dụng tiếng mẹ đẻ…)

- Vốn từ vựng các em tích lũy quá hạn chế

( vì lười học từ, ít cơ hội tái sử dụng, ít đọc, thiếu tài liệu tham khảo…)

- Lớp học đông, cơ sở vật chất thiếu thốn.( âm thanh, ánh sáng, phương tiện phục vụ dạy và

học….)

- Thời gian dành cho luyện tập kỷ năng nghe ít

- Có một số bài nghe quá dài, lượng từ mới

nhiều, khó

- Có một số bài nghe về chủ đề còn lạ và khó đối với học sinh

- Đa số bài nghe đọc nhanh, nuốt, lướt âm

- Học sinh ít có điều kiện thực hành nghe ở nhà

III MỘT SỐ GIẢI PHÁP ĐỂ KHẮC PHỤC KHÓ

KHĂN VÀ PHÁT TRIỂN KỶ NĂNG NGHE CHO HỌC SINH:

1 Về phía Giáo viên:

@ Xác định tư tưởng về việc cố gắng tìm kiếm

giải pháp hiệu quả nhất để phát triển kỷ

năng nghe cho học sinh.( đây thực chất là kim chỉ nam xuyên suốt cho các hành động sau này của GV.)

@ Thường xuyên luyện tập các thao tác mở

băng, dừng, tua lại….

@ Hướng dẫn học sinh nghe những câu khẩu

lệnh hành động thường sử dụng trên lớp ( bắt đầu từ đơn giản đến phức tạp, từ học sinh lớp 6 đến lớp 9…)

- Dưới đây là những mẫu câu tôi thường sử

dụng:

+Introduce the topic: (Giới thiệu chủ đề)

-We are going to listen / will be listening to a section/ part of a story/ lecture/ conversation……by…… About… and then

complete a worksheet/ answer the questions/ make true or

false……

+Stating the aim: (Thông báo mục đích yêu cầu)

- This is to give you practice in listening for the general idea/ the key points/ specific details….and you don’t need to know / understand every words/ phrases/ sentences Don’t worry!

+Make prediction: ( yêu cầu học sinh dự đoán)

- Who knows/ who can tell us/ what do you know something about the topic?

+ Prepare to listen: (Yêu cầu học sinh chuẩn bị nghe)

- So, are you ready to listen and…….? Now, I ‘ll start the tape/ begin my talk/ begin reading…

+ After listening: ( sau khi nghe)

- Well, that’s it We’ll hear it again later, but first finish……

+ Going over the activity ( Yêu cầu các hoạt động

khác )

-Would someone write/ put the solutions… on the board? Do you all agree?

- Alright Let’s check your answers/ have your ideas………

- Now listen again and notice/ pick out…./ tell me……

+ To summarise: ( yêu cầu tóm tắt)

- Could anyone tell me quickly what that was about?

- Who can summarise the story/ conversation… you have listened?

@ Chuẩn bị kỹ phần hướng dẫn về nhà cho

tiết nghe Trên lớp, ở phần dặn dò về nhà giáo viên cần thiết phải định hướng cho học sinh những công việc chuẩn bị trước liên quan đến các nhiệm vụ của bài nghe tiết sau, chẳng hạn như:

-Tiết nghe của bài-12/ lớp-8 ( Nghe tin dự báo thời tiết các vùng) giáo viên yêu cầu học sinh về nhà làm các

công việc sau:

 Ôn lại và tìm các từ vựng, mẫu câu nói, hỏi về thời tiết

 Nghe tin dự báo thời tiết của bản tin tiếng Anh trên ti vi

 Tìm hiểu hoặc dự đoán trước thời tiết của các

thành phố ( Sydney, Tokyo, London, Bangkok, New York, Paris…)

- Tiết nghe của bài 7 / lớp 9 ( Nghe một bài phát biểu về việc sử dụng năng lượng từ các nguồn năng lượng khác thay thế xăng dầu, than đá để tiết kiệm tài

nguyên thiên nhiên.) Giáo viên cần dặn học sinh về

nhà chuẩn bị các việc sau:

 Ôn và tìm các từ vựng, cụm từ, thành ngữ nói về năng lượng

 Tìm hiểu các nguồn năng lượng mà con người đang sử dụng trên thế giới ( đọc báo, hỏi người lớn… )

 Các nguồn năng lượng đó đã được sử dụng ở đâu, nước nào?

 Cách sử dụng, hiệu quả…

+ Một điều rõ ràng là khi học sinh đã tiếp cận đến những gợi ý như thế thì khi đến tiết nghe các em sẽ có sự chủ động, vững tin và thuận lợi hơn

@ Chuẩn bị kỹ giáo án, tập trung vào việc sử

dụng các thủ thuật, thiết kế các hoạt động trò chơi, nghiên cứu nội dung bài nghe để soạn các bài tập phù hợp với từng giai đoạn của bài

nghe.( đây là bước chuẩn bị quan trọng để giúp

GV hoàn thành nhiệm vụ dạy kỷ năng nghe)

- Các thủ thuật tôi thường sử dụng:

+ Pre-listening techniques: ( Các thủ thuật dạy phần

chuẩn bị trước khi nghe)

o True/ false statement prediction

o Open prediction

o Ordering

o Pre- question

+ While-listening techniques: ( Các thủ thuật dạy phần

luyện nghe)

o Selecting

o Deliberate mistakes

o Grids

o Listen and draw

o True/ false statement

+ Post- Listening techniques: ( các thủ thuật dạy sau

phần luyện nghe)

o Recall the story

o Write it up

o Further practice.

*Việc áp dụng các thủ thuật này giáo viên cần phải linh hoạt sao cho phù hợp với đối tượng học sinh và khối lớp học vì ở khối lớp 8-9 đa số các tiết dạy nghe đều có các bài tập cụ thể, giáo viên chỉ cần sử dụng vào các tiết khó, khi giáo viên hướng dẫn học sinh thực hiện các bài tập phụ (easy tasks).

@ Trong phần chuẩn bị cho hoạt động nghe, sau khi giới thiệu chủ đề, nội dung chính, mục đích yêu cầu, GV cần giới thiệu và tập trung luyện phát âm những từ vựng chính liên quan đến

chủ điểm và việc thực hiện nhiệm vụ của bài nghe, hướng cho học sinh làm các bài tập dự

đoán, trả lời các câu hỏi dẫn dắt, gợi ý Ôn lại hoặc giảng dạy kỹ các cấu trúc ngữ pháp

vì đôi khi học sinh đoán được qua cấu trúc hoặc thành ngữ ngữ pháp.

@ Trong phần luyện nghe, GV nên động viên học sinh vượt qua sự lo lắng về lượng từ vựng, tốc độ, và ngữ điệu.Hướng học sinh tập trung vào những câu, những phần cơ bản theo yêu cầu của bài tập GV có thể chẻ bài nghe ra thành những bài tập nghe nhỏ, ngắn và dễ tùy

thuộc vào bài và trình độ của học sinh để tạo

ra sự nhẹ nhàng, hứng thú trong khi nghe miễn sao thực hiện hết các nhiệm vụ trọng tâm của bài và đảm bảo thời gian của tiết học.

@ Trong phần kiểm tra sau nghe, GV cho học sinh đối chiếu, so sánh kết quả với bạn cùng cặp, tham khảo đáp án, hoặc cho học sinh nghe lại

từng câu nếu cần thiết.Việc cuối cùng là

kiểm tra kết quả ứng dụng của bài nghe vào thực tế, chẳng hạn như kể lại, tóm tắt câu

chuyện, phỏng vấn, và giáo dục đạo đức cho học sinh liên hệ qua bài nghe.

@ Giáo viên thường xuyên tổ chức thực hiện

các hoạt động bổ trợ khác giúp phát huy kỷ năng nghe cho học sinh như :

+ Các hoạt động nghe một chiều:

 Nghe bài hát, đĩa, đài…

(Các em rất thích thú khi nghe bài hát tiếng Anh, vì thế giáo viên nên thường xuyên cho các em nghe vào các lúc khởi động, các tiết tự chọn, các hoạt động ngoại khóa… )

 Nghe người khác nói ( Giáo viên, bạn….)

( Thỉnh thoảng mời các giáo viên tiếng Anh trong tổ hoặc học sinh lớp khác phát biểu giao lưu Khi tiến hành các hoạt động này đa số học sinh tập trung

lắng nghe rất hiệu quả.)

 Thực hiện hoạt động –Dictation, listen and draw…

+ Các hoạt động nghe hai chiều:

 Thực hiện tốt hoạt động pair – work ở các tiết

Listen and read

 Thực hiện tốt hoạt động group- work trong các hoạt

động thảo luận

 Thực hiện Interview trong các phần như: warm-up,

post-practice

 Thực hiện Games ( chain game, find someone who,

rehearse….)

 Tổ chức sinh hoạt câu lạc bộ

2 Về phía học sinh:

@ Chuẩn bị kỹ phần hướng dẫn về nhà ( theo gợi ý của giáo viên)

@ Thường xuyên tích lũy vốn từ vựng bằng

cách học từ theo câu, đọc sách tham khảo, trao đổi với bạn bè.

@ Luyện phát âm, đọc theo ngữ điệu.

@ Nắm vững và thường xuyên thực hành các cấu trúc ngữ pháp.

@ Cố gắng luyện nghe ở nhà bằng các cách như: nghe băng, nghe bản tin tiếng Anh trên Ti vi

@ Tập trung chú ý nghe bạn trong quá trình hoạt động cặp, nhóm , thảo luận.

@ Tập dự đoán, tư duy về các vấn đề.

@ Thường xuyên cố gắng sử dụng tiếng Anh trong giao tiếp với Thầy Cô, bạn bè, người thân.

@ Tập hát bài hát tiếng Anh theo băng, truyền hình.

@ Thường xuyên đọc báo để nâng cao sự hiểu biết về xã hội, về khoa học và các vấn đề cập nhật khác, nắm bắt các từ, thuật ngữ.

IV KẾT QUẢ THỰC HIỆN:

Tại trường sở tại kỷ năng nghe của học sinh trong những năm gần đây rất hạn chế, được sự chỉ đạo và giúp đỡ của Ban Giám Hiệu nhà trường, tổ đã tổ

chức một số tiết dự giờ rút kinh nghiệm, tổ chức hội thảo bàn bạc tìm những giải pháp tốt nhất để thực hiện tiết dạy nghe đạt hiệu quả và ngày càng phát huy kỷ năng nghe cho học sinh Bản thân cũng đã có nhiều sự thể nghiệm ở khối lớp 9 và các tiết tự chọn, kết quả qua các bài kiểm tra cho thấy học sinh có sự tiến bộ khả quan, song cần phải thực hiện thường xuyên và cố gắng hơn nữa

THỐNG KÊ

Lớp SL K-G TB Y-K K-G TB Y-K K-G TB Test-1 Test-2 Test -3

Y-K

T.cho

27

6 35 10 1 140 57 12 1 98 89 12 6 61

 Học sinh khá giỏi :Test-1:12% ; test-3:32% tăng 20%

 Học sinh yếu kém: Test-1:50% ; test-3:22% giảm 28%

 Học sinh đạt TB trở lên: Test-1:49% ; test-3:77% tăng 23%

Những vấn đề được nêu trong SKKN ít nhiều mang tính chất chủ quan cá nhân.Rất mong sự đóng góp, giúp đỡ của Ban Giám Hiệu và đồng nghiệp

Tây Phú, ngày 25-2-2006

Người viết

Phan Văn Thoan