Chơng IV bảo vệ môi trờngBài 58: Sử dụng hợp lí tài nguyên thiên nhiên I.Mục tiêu: 1.Kiến thức: - Học sinh phân biệt và lấy đợc ví dụ về các dạng tài nguyên - Trình bày đợc tâm quan trọn
Trang 1Chơng IV bảo vệ môi trờng
Bài 58: Sử dụng hợp lí tài nguyên thiên nhiên
I.Mục tiêu:
1.Kiến thức:
- Học sinh phân biệt và lấy đợc ví dụ về các dạng tài nguyên
- Trình bày đợc tâm quan trọng và tác dụng của việc sử dụng hợp lí các nguồn tài nguyên thiên nhiên
2.Kĩ năng:
- Thu thập,phân tích và nghiên cứu thông tin
- Quan sát tranh vẽ,hoạt động nhóm và tự trình bày trớc lớp
3 Thái độ: Có ý thức giữ gìn bảo vệ,sử dụng và phát triển hợp lí các dạng tài nguyên
III Hoạt động dạy học
*ĐVĐ: Tài nguyên thiên nhiên rất cần cho cuộc sống con ngời nhng nguồn tài nguyên này không phải là vô tận nếu chúng ta không biết
sử dụng hợp lí thì nguồn tài nguyên này sẽ cạn kiệt nhanh
chóng.Vậy sử dụng nguồn tài nguyên nh thế nào là hợp lí bài học hôm nay sẽ rõ
1 Các dạng tài nguyên thiên nhiên chủ yếu
*Mục tiêu: HS phân biệt đợc các dang tài nguyên
*Tiến hành
Trang 2Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh
- GV yêu cầu HS nghiên cứu
thông tin mục I trang 173 SGK
Các tài nguyên ( Cột B) 1.Tài nguyên
b Tài nguyên nớc
c Tài nguyên đất
d Năng lợng gió
e Dầu lửa g.Tài nguyên sinh vật
h Bức xạ mặt trời i.Than đá
k Năng lợng thuỷ triều
l Năng lợng suối nớc nóng
? Theo em tài nguyên rừng là
tài nguyên tái sinh hay không
tái sinh? Vì sao?
- HS nghiên cứu thông tin
độc lập
- Hoàn thành phiếu học tập theo nhóm
- Đại diện 1-2 nhóm trình bày
- Nhóm khác nhận xết bổ sung
Trang 3Từ phiếu học tập vừa hoàn
thành và thông tin thu nhận đợc
em hãy cho biết:
? Có những dạngtài nguyên
thiên nhiên chủ yếu nào? Mỗi
dạng lấy ví dụ minh hoạ?
chế ô nhiễm môi trờng
2.Sử dụng hợp lí tài nguyên thiên nhiên
Hoạt động 2.1
*Mục tiêu: HS trình bày đợc tầm quan trọng của việc sử dụng hợp
lí tài nguyên đất
Trang 4lời câu hỏi sau?
? Hãy giải thích vì sao
đó nhận xét bài làm của bạn
+Những nơi đó khi nớc chảy va vào gốc cây,thảmmục nên vận tốc chậm lại làm đất hạn chế xói mòn
• Kết luận 2.1
Sử dụng tài nguyên đất hợp lí là lam cho đất không bị thoáihoá:
+ Nâng cao độ phì nhiêu của đất
+ Chống xói mòn đất, chống khô hạn,chống nhiễm mặn…+ Nâng cao độ phì nhiêu của đất
Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh
- Yêu cầu HS nghiên cứu thông tin mục2 trang
175 SGK,kết hợp quan sát hình vẽ 58.2 và hoàn thành bảng 58.3 vào vở bài tập
- HS nghiên cứu thông tin
và hoàn thành bảng vào
vở bài tập độc lập
Trang 5- GV gợi ý để HS tìm các
ví dụ tại địa phơng
- Sau khi HS hoàn thành bảng thì GV yêu cầu HStrả lời các câu hỏi sau
? Nếu thiếu nớc sẽ có tác hại gì?
?Nêu hậu quả của việc sử dụng nguồn nớc bị ô
nhiễm?
?Trồng rừng có tác dụng trong việc bảo vệ tài nguyên nớc không ?(Dựa vào chu trình nớc)
- GV nhận xét và rút ra kếtluận
+ Thiếu nớc ảnh hởng tới mùa màng,thiếu nớc uống cho gia súc,gây nhiều bệnh tật
+ Gây bệnh tật đối với ngời và gia súc
+ Trồng rừng tạo điều kiện thuận lợi cho tuần hoàn nớc trên trái đất,tăng lợng bốc hơi nớc và nớc ngầm
Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh
- GV yêu cầu HS nghiên cứu thông tin mục3 - HS nghiên cứu thônh tin độc lập
Trang 6trang 176 SGKvà trả lời câu hỏi:
? Chặt phá và đốt rừng gây nên hậu quả gì?
? Em hãy kể tên một số khurờng nổi tiếng của nớc ta
đang đợc bảo vệ tốt?
? Sử dụng hợp lí tài nguyênrừng có ý nghĩa gì?
- GV nhận xét và rút ra kếtluận
+ Làm cạn kiệt nguồn ớc,xói mòn đất,ảnh hởng tới khí hậu,mất nguồn gen sinh vật…
n-+ Rừng Cúc Phơng,Ba Vì,Tam Đảo,Cát Tiên,Bạc mã,Pù Mát…
Hãy đánh dấu x vào câu trả lời đúng
1.Những tài nguyên sau là tài nguyên không tái sinh:
Than đa,đất ,nớc,dầu lửa
Dầu mỏ,thiếc,gió,nớc,đá vôi
Dầu lửa,vàng,quặng,than đá
2.Tài nguyên tái sinh là:
Nguồn tài nguyên sau khi sử dụng ít phục hồi
Nguồn tài nguyên sau khi sử dụng hợp lí không đợc phục hồi
Nguồn tài nguyên sa khi sử dụng hợp lí sẽ đợc phục hồi
Trang 7Bài 59: Khôi phục môi trờng và gìn giữ thiên nhiên hoang dã
2 Thái độ: Nâng cao ý thức bảo vệ môi trờng
III Các hoạt động dạy học
*Bài cũ: Vì sao phải sử dụng tiết kiệmvà hợp lí nguồn tài nguyên thiên nhiên?
Gợi ý: Vì tài nguyên thiên nhiên không phải là vô tận,chúng
ta cần phải sử dụng hợp lí để vừa đáp ứng nhu cầu hiện tại vừa bảo đảm duy trì tài nguyên cho thế hệ mai sau
Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh
- GV yêu cầu HS nghiên
cứu thông tin mục I SGK
trang 178 và trả lời câu
hỏi:
? Khôi phục môi trờng và gìn
giữ thiên nhiên hoang dã có ý
nghĩa gì?
? Vì sao gìn giữ thiên nhiên
- HS nghiên cứu thông tin
và trả lời câu hỏi độc lập
+ Góp phần cân bằng sinh thái
+Vì bảo vệ các loài sinh
Trang 8nhiễm môi trờng
*Kết luận1:Khôi phục môi trờng và gìn giữ thiên nhiên hoang dã góp phần
giữ cân bằng sinh thái
+ Bảo vệ các loài sinh vật và môi trờng sống của chúng
+ Tránh đợc các thảm hoạ: xói mòn ,lũ lụt,hạn hán ô nhiễm môi ờng
tr-2 Các biện pháp bảo vệ thiên nhiên
Hoạt động2
*Mục tiêu: HS nêu đợc các biện pháp bảo vệ thiên nhiên hoang dã
*Tiến hành:
Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh
- GV yêu cầu HS quan sát hình59SGK
và tự lập sơ đồ các biện pháp bảo
vệ thiên nhiên hoang dã
- GV đến từng nhóm nhắc nhở
- Sau khi HS hoàn thành GV phác hoạ
sơ đồ này lên góc phải của bảng
n-2.Tăng cờng công
tác làm thuỷ lợi và
t-ới tiêu hợp lí
b.Chống xói mòn,hạn chế lũ lụt, hạn hán,cải tạo khí hậu
3.Bón phân hợp lí
và hợp vệ sinh
c.Góp phần đem lại lợi ích kinh tế
- Quan sát tranh và lậpsơ đồ theo nhóm
+Đáp án1.b2.a3.d4.e5.c
Trang 94.Thay đổi các loại
cây trồng hợp lí d.Nhằm tăng độ màu mỡ cho đất
đất và tăng năng suất cây trồng
*Kết luận 2 Các biện pháp bảo vệ thiên nhiên:
+ Bảo vệ các khu rừng già,rừng đầu nguồn
+ Trồng cây gây rừng tạo môi trờng sống cho nhiều loài sinh vật
+ Xây dựng khu bảo tồn,các vờn quốc gia
+ Không săn bắn động vật và khai thác quá mức các loài sinh vật
+ ứng dụng công nghệ sinh học để bảo tồn nguồn gen quý hiếm
3.Vai trò của học sinh trong việc bảo vệ thiên nhiên hoang dã
Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh
- GV yêu cầu HS thảo luận
nhóm các câu hỏi sau:
Trang 10- Học bài và trả lời câu hỏi SGK
- Nghiên cứu trớc bài “ Bảo vệ đa dạng các hệ sinh thái”
Bài 60: Bảo vệ đa dạng các hệ sinh thái
I Mục tiêu:
1.Kiến thức
- HS đa ra đợc ví dụ minh hoạ các kiểu hệ sinh thái chủ yếu
- Trình bày đợc hiệu quả của các biện pháp bảo vệ đa dạng các
hệ sinh thái từ đó đề xuất đợc những biên pháp bảo vệ phù hợp với hoàn cảnh của địa phơng
2 Kĩ năng:
Hoạt động nhóm, quan sát ,phân tích, tổng hợp tự đề ra biệnpháp bảo vệ sinh thái
3 Thái độ:
Trang 11Nâng cao ý thức bảo vệ môi trờng
II Chuẩn bị
- Tranh vẽ một số hệ sinh thái
- Bảng phụ
- Phiếu học tập
III Các hoạt động dạy học
*Bài cũ: Hãy nêu những biện pháp chủ yếu để bảo vệ thiên nhiên hoang dã?
*Bài mới:
1 Sự đa dạng của các hệ sinh thái
*Mục tiêu: HS đa ra đợc ví dụ minh hoạ các kiểu hệ sinh thái chủ yếu
*Tiến hành:
Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh
- GV yêu cầu HS tự nghiên
cứu thông tin mụcI và
bảng60.1 SGK trả lời các
câu hỏi sau:
? Hãy kể tên một số hệ sinh
thái chủ yếu?Mỗi kiểu lấy ví
dụ minh hoạ?
sinh thái:
Hệ sinh thái dới nớc
HST nớc
ngọt:sông,suối…
2 Bảo vệ các hệ sinh thái rừng
*Mục tiêu: Trình bày đợc hiệu quả của các biện pháp bảo vệ hệsinh thái rừng
Trang 12*Tiến hành:
Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh
- GV yêu cầu HS nghiên cứu thông
tin mụcII trang180 SGK
- Phát phiếu học tập
Hãy điền vào bảng dới đây hiệu quả
của các biện pháp bảo vệ hệ sinh
bảo tồn thiên
nhiên,v-ờn quốc gia…
- Hoàn thành phiếu học tập theo nhóm
- Đại diện 1-2 nhóm trình bày
- Nhóm khác nhận xét bổ sung+ Gợi ý:
1 Hạn chế mức độ khai thác không khai thác quá mức làm cạn kiệt tài nguyên
2 Góp phần bảo vệ hệ sinh thái quan
trọng,giữ cân bằng sinh thái và bảo vệ nguồn gen sinh vật
3 Chống xói mòn đất làm tăng nguồn nớc
4 Góp phần bảo vệ tài nguyên rừng
5 Góp phần bảo vệ rừng nhất là rừng đầu nguồn
6 Giảm áp lực sử dụng tài nguyên thiên nhiên quá mức
7 Toàn dân tích cực tham gia bảo vệ rừng
*Kết luận 2: Những phơng pháp bảo vệ hệ sinh thái rừng: + Xây dựng kế hoạch khai thác rừng hợp lí
+ Xây dựng các khu bảo tồn thiên nhiên,vờn quốc gia + Phòng chống cháy rừng
+ Trồng rừng và bảo vệ rừng
+ Vận động đồng bào dân tộc định canh định c…
Trang 13
3 Bảo vệ hệ sinh thái biển
• Mục tiêu: trình bày đợc các biện pháp bảo vệ tài nguyên biển
• Tiến hành:
Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh
- GV yêu cầu HS nghiên cứu thông tin mục III trang 181 và hoàn thành bảng 60.3 SGK vào vở bài tập
? Hãy tự đề ra biện pháp bảo vệ tài nguyên biển?
- HS đọc thông tin và hoàn thành bảng độc lập vào vở bài tập
*Kết luận 3:
Biện pháp bảo vệ tài nguyên biển:
+ Cần có kế hoạch khai thác tài nguyên biển ở mức độ vừa phải
+ Bảo vệ và nuôi trồng các loài sinh vật quý hiếm+ Chống ô nhiễm môi trờng biển…
4 Bảo vệ các hệ sinh thái nông nghiệp
• Mục tiêu: Trình bày đợc các biện pháp bảo vệ tài nguyên nông nghiệp
• Tiến hành:
Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh
- GV yêu cầu HS nghiên cứu thông tin và bảng 60.4 và trả lời câu hỏi:
? Hãy kể tên các hệ sinh thái nông nghiệp chủ yếu
ở nớc ta?
? Chúng ta cần làm gì
để bảo vệ sự phong phú của các hệ sinh thái đó?
- Nhận xét và rút ra kết
- Nghiên cứu thông tin và trả lới câu hỏi độc lập
- HS khác nhận xét bổ sung
Trang 14*Kết luận:
Biện pháp bảo vệ hệ sinh thái nông nghiệp:
+ Duy trì các hệ sinh thái chủ yếu
+ Cần cải tạo các hệ sinh thái để đạt năng suất và hiệu quả cao
IV.Cũng cố
GV gọi 1 HS đứng dậy đọc phần kết luận màu hồng trong sách giáo khoa và phần em có biết
V.Dặn dò
- Học bài và trả lời câu hỏi SGK
- Đọc trớc bài “Luật bảo vệ môi trờng”
Bài 61 Luật bảo vệ môi trờng
III.Các hoạt động dạy học
1.Sự cần thiết ban hành luật
*Mục tiêu: HS trình bày đợc sự cần thiết phải ban hành luật bảo vệ môi trờng
*Tiến hành:
Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh
- GV yêu cầu HS nghiên
cứu thông tin mụcI và
Trang 15- GV treo bảng chuẩn
? Vì sao phải cần thiết ban
hành luật bảo vệ môi trờng?
Luật bảo vệ môi trờng ban hành nhằm:
+ Điều chỉnh hành vi của cả xã hội để ngăn chăn khắc phục các hậu quả xấu do hoạt động của con ngời và thiên nhiên gây ra
+ Điều chỉnh việc khai thác sử dụng các thành phần môi ờng hợp lí
Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh
- GV yêu cầu HS nghiên
cứu thông tin mục II SGKtrang184,185 và trả lời câu hỏi sau:
? Luật bảo vệ môi trờng gồm
mấy chơng,mấy điều?Nội
dung chính của chơngII và III
là gì?
- GV nhắc qua nội dung của
7 chơng trong luật nhng
nhấn mạnh chơng II,III
- HS nghiên cứu thông tin
và trả lời câu hỏi độc lập
- HS khác nhận xét bổ sung
*Kết luận2:
Luật bảo vệ môi trờng quy định:
+ Các tổ chức cá nhân có trách nhiệm giữ cho môi trờng trong lành,sạch đẹp,cải thiện môi trờng, bảo đảm cân bằng sinh
thái,ngăn chặn khắc phục hậu quả xấu,khai thác,sử dụng hợp lí và tiết kiệm tài nguyên thiên nhiên
Trang 16+ Cấm nhập khẩu các chất thải vào Việt Nam
+ Các tổ chức và cá nhân phải có trách nhiệm xử lí chất thải bằng công nghệ thích hợp
+ Các tổ chức và cá nhân gây ra sự cố môi trờng phải bồi thờng
b Đốt cây rừng lấy than
c Phun thuốc trừ sâu
d Săn bắn động vật quýhiếm
e Chặt phá rừng lam củi
f Trồng cây trên đồitrọc
?Hãy nêu lên biện pháp khắc
phục?
- Thực hiện lệnh vàphiếu học tậptheo nhóm
- Đại diện 1-2 nhómtrình bày
- Nhóm khác bổsung
+ đáp án:a,b.c.d.e
- HS tự nêu biện phápkhắc phục
*Kết luận: Mội ngời đều có trách nhiệm thực hiện tốt “Luậtbảo vệ môi trờng”
Trang 17- Ôn lại các kiến thức của chơng bảo vệ môi trờng
Bài 62
Thực hành: Vận dụng luật bảo vệ môi trờng vào việc bảo vệ
môi trờng ở địa phơng I.Mục tiêu:
- HS vận dụng đợc những nội dung cơ bản của luật bảo vệ môi trờng vào tình hình củ thể ở địa phơng
- Nâng cao ý thức của HS trong việc bảo vệ môi trờng ở địa phơng
II.Chuẩn bị
- Giấy trắng khổ lớn dùng khi thảo luận
- Bút dạ
Trang 18- Bảng phụ
IV Tiến hành
- GV treo bảng phụ ghi sẵn các nội dung thảo luận
a + Ngăn chặn hành vi bất hợp pháp
b + Không đổ rác thải bừa bãi gây mất vệ sinh
c + Không sử dụng phơng tiện gao thông quá cũ nát gây ô
- Mỗi nhóm viết nội dung thảo luận vào giấy khổ lớn 15 phút
- Sau 15 phút các nhóm cử đạu diện trình bày
- Nhóm khác lắng nghe và đặt câu hỏi thảo luận
- Sau khi các nhóm trình bày GV nhận xét giờ thực hành về u
điểm và khuyết điểm
V Hớngdẫn học sinh viết bản thu hoạch
Tên bài thực hành:
Họ và tên:
Lớp:
1.Nội dung báo cáo
- Báo cáo về những nội dung đã đợc các nhóm thảo luận
- Những điểm cha nhất trí cần góp ý thêm
- Trách nhiêm của mỗi học sinh trong việc thực hiện tốt luật bảo
vệ môi trờng
2 Cảm tởng của em sau khi học bài thực hành,su tầm tranh ảnh
về những vụ việc vi phạm luật bảo vệ môi trờngvà những tấm
g-ơng thực hiện tốt luật
VI.Dặn dò:
Về nhà nghiên cứu trớc các bảng bài 63
Bài 63: Ôn tập phần sinh vật và môi trờng
Trang 19- Rèn luyện kĩ năng t duy,so sánh tổng hợp,hệ thống hoá
II Chuẩn bị
- Bảng phụ
- Kẽ sẵn 6 bảng trong sách giáo khoa vào vở bài tập
III.Các hoạt động dạy học
- Sinh vật cùng loài thờng hỗ trợ hoặc cạnh tranh lẫn nhau
- Sinh vật khác loài có quan hệ hỗ trợ hoặc đối địch
Câu3:
Quần thể ngời khác quần thể sinh vật: quần thể ngời có các đặctrng kinh tế xã hội,pháp luật,hôn nhân,giáo dục,văn hoá do con ngời có t duy,có trí thông minh Nên có khả năng tự điều chỉnh các đặc điểm sinh thái trong quần thể,đồng thời cải tạo thiên nhiên
Câu 4:
Trang 20Quần xã và quần thể phân biệt nhau về những mối quan hệ:
- Tập hợp các cá thể cùng loài sống trong một sinh cảnh
- Mối quan hệ giữa các cá thể chủ yếu là thíchnghi về mặt dinh dỡng nơi ở
- Tập hợp các quần thể của các loài khác nhau cùng sống trong một sinh cảnh
- Ngoài mối quan hệ thích nghi còn có các quan hệ hỗ trợ và đối
địch
Câu 5:
Cỏ Thỏ Cáo Vi sinh vật
Câu6:
Những hoạt động tích
- Sử dụng hợp lí nguồn tài
nguyên thiên nhiên
- Tuyên truyền cho mọi
ngời có ý thức bảo vệ môi
trờng sống
- Phun thuốc trứ sâu
- Đổ rác thải ra sông
- Săn bắt động vật quý hiếm
- Chặt phá rừng làm củi lấy gỗ
- Khai thác khoáng sảnbừa bãi
Câu 7:
Dựa vào nguyên nhân gây ô nhiễm môi trờng để giải thíchCâu 8:
Trang 21Sử dụng tài nguyên thiên nhiên một cách tiết kiệm và hợp lí là hình thức sử dụng vừa đáp ứng nhu cầu sử dụng tài nguyên của xã hội hiện tại vừa bảo đảm duy trì lâu dài các nguồn tài nguyêncho các thế hệ con cháu mai sau
Câu9: Cần phải bảo vệ hệ sinh thái vì hiện nay trên trái đất nhiều vùng bị suy thoái cần phải bảo vệ các loài sinh vật và môi trờng sống của chúng nhằm tránh ô nhiễm môi trờng và cạn kiệt tài nguyên.Mỗi quốc gia và tất cả mọi ngời dân đều phải có trách nhiệm bảo vệ hệ sinh thái góp phần bảo vệ môi trờng sốngtrên trái đất
Câu 10:
+ Cần có luật bảo vệ môi trờng vì: luật bảo vệ môi trờng đợc ban hành nhằm điều chỉnh hành vi của cả xã hội để ngă chặn khắc phục các hậu quả xấu do hoạt động của con ngời và thiên nhiên gây ra cho môi trờng tự nhiên
+ Nội dung cơ bản trong luật bảo vệ môi trờng Việt Nam
- Các tổ chức cá nhân có trách nhiệm giữ cho môi trờng trong lành,sạch đẹp,cải thiện môi trờng,bảo đảm cân bằng sinh thái,ngăn chặn khắc phục các hậu quả xấu do con ngời thiên nhiên gây ra,khai thác sử dụng hợp lí và tiết kiệm tài nguyên thiên nhiên
- Cấm nhập khẩu các chất thải vào Việt Nam
- Các tổ chức cá nhân phải có trách nhiện xở lí chất thải bằng công nghệ thích hợp
- Các tổ chức cá nhân gây ra sự cố môi trờng có trách nhiệm bồi thờng và khắc phục hậu quả về mặt môi trờng
• Lu ý: Phần trả lời câu hỏi ôn tập GV hớng dẫn học sinh tự làm