12CB-Giáo án Địa lý

Hoạt động của GV và HS Hoạt động 1: Tìm hiểu đặc điểm giai đoạn CoÅ kiến tạo và Tân kiến tạo Hình thức: nhóm Bước 1:: GV chia HS ra thành các nhóm, giao nhiệm vụ cụ thể Xem phiếu học tập

- Nắm được các thành tựu to lớn của công cuộc đổi mới ở nước ta.

- Hiểu được tác động của bối cảnh quốc tế và khu vực đối với công cuộc Đổi mớivà những thành tựu đạt được trong quá trình hội nhập kinh tế quốc tế của nước ta

- Nắm được một số định hướng chính để đẩy mạnh công cuộc đổi mới

2 Kĩ năng

-Khai thác được các thông tin kinh tế - xã hội từ bảng số liệu, biểu đồ

- Biết liên hệ các kiến thức địa lí với các kiến thức về lịch sử, giáo dục công dântrong lĩnh hội tri thức mới

- Biết liên hệ SGK với các vấn đề của thực tiễn cuộc sống, khi tìm hiểu các thànhtựu của công cuộc Đổi mới

3 Thái độ

Xác định tinh thần trách nhiệm của mỗi người đốivới sự nghiệp phát triển của đấtnước

II PHƯƠNG TIỆN DẠY HỌC

- Bản đồ Kinh tế Việt Nam

- Một sốhình ảnh, tư liệu, video về các thành tựu của công cuộc Đổi mới

- Một số tư liệu về sự hội nhập quốc tế và khu vực

III HOẠT ĐỘNG DẠY VÀ HỌC:

GV: Sau 20 năm tiến hành đổi mới, nền kinh tế nước ta đã đạt được nhữngthành tựu nổi bật trên tất cả các lĩnh vực chính trị, kinh tế, xã hội và an ninh quốcphòng Tuy nhiên, vẫn còn rất nhiều thách thức, khó khăn màchúng ta phải vượt quađể chủ động hội nhập trong thời gian tới

Hoạt động của giáo viên và HS Nội dung chính

Hoạt động l: Xác định bối cảnh nền

kinh tế - xã hội nước ta trước Đổi mới

Hình thức: Cả lớp

GV đặt câu hỏi: Đọc SGK mục l.a cho

biết bối cảnh nền kinh tế - xã hội nước

ta trước khi tiến hành đổi mới

- Dựa vào kiến thøc đã học, hãy nêu

những hậu quả nặng nề của chiến tranh

đối với nước ta

Một HS trả lời, HS khác nhận xét, bổ

sung

I Công cuộc đổi mới là một cuộc cải cách toàn diện về kinh tế xã hội

a Bối cảnh Ngày 30 - 4 - 1975: Đất nước thống nhất, cả nước tập trung vào hàn gắn các vết thương chiến tranh và xây dựng, phát triển đất nước

- Nước ta đi lên từ một nước nôngnghiệp lạc hậu

- Tình hình trong nước và quốc tetÕhữngnăm cuối thập kỉ 80, đầu thập kỉ 90 diễn

Chuyển ý: Giai đoạn 1976- 1980, tốc độ

tăng trưởng kinh tế nước ta chỉ đạt 1,4

% Năm 1986 lạm phát trên 700% Tình

trạng khủng hoảng kéo dài buộc nước ta

phải tiến hành Đổi mới

Hoạt động 2: Tìm hiểu 3 xu thế đổi

mới của nước ta

Hình thức: Cặp

Bước 1: GV giảng giải về nền nông

nghiệp trước và sau chính sách khoa 10

(khoán sản phẩm theo khâu đến nhóm

người lao động) Khoán gọn theo đơn

giá đến hộ xã viên (từ tháng 4 năm

1998, hợp tác xã chỉ làm dịch vụ)

Bước 2: GV đặt câu hỏi (Xem phiếu học

tập phần phụ lục) HS trao đổi theo cặp

Bước 3: HS đại diện trình bày, các HS

khác bổ sung ý kiến GV nhận xét phần

trình bày của HS và bổ sung kiến thức

Chuyển ý: Quyết tâm lớn của Đảng và

Nhà nước cùng với sức sáng tạo phi

thường của nhân dân ta để đổi mới toàn

diện đất nước đã đem lại cho nước

những thành tựu to lớn

Hoạt động 3: Tìm hiểu các thành tựu

của nền kinh tế - xã hội nước ta

Hình thức: Nhóm

Bước 1: GV chia HS ra thành các nhóm,

giao nhiệm vụ cụ thể cho từng nhóm

(Xem phiếu học tập phần phụ lục)

- Nhóm 1: Trình bày những thành tựu to

lớn của công cuộc Đổi mới ở nước ta

Cho ví dụ thực tế

Nhóm 2: Quan sát hình 1.1, hãy nhận

xét tốc độ tăng chỉ số giá tiêu dùng (tỉ

lệ lạm phát) các năm 1986 - 2005 Yù

nghĩa của việc kiềm chế lạm phát

Nhóm 3: Dựa vào bảng 1, hãy nhận xét

về tỉ lệ nghèo chung và tỉ lệ nghèo

biến phức tạp Trong thời gian dài nước

ta lâm vào tình trạng khủng hoảng

b Diễn biếnNăm 1979: Bắt đầu thực hiện đổi mớitrong một số ngành (nông nghiệp, côngnghiệp)

Ba xu thế đổi mới từ Đại hội Đảng lầnthứ 6 năm 1986:

+ Dân chủ hoá đời sống kinh tế - xã hội + Phát triển nền kinh tế hàng hoá nhiềuthành phần theo định hướngxã hội chủnghĩa

+ Tăng cường giao lưu và hợp tác vớicác nước trên thế giới

c Thành tựu

- Nước ta đã thoát khỏi tình trạngkhủng hoảng kinh tế - xã hội kéo dài.Lạm phát được đẩy lùi và kiềm chế ởmức một con số

Tốc độ tăng trưởng kinh tế khá cao,(đạt 9,5% năm 1999, 8,4% năm 2005)

- Cơ cấu kinh tế chuyển dịch theo hướngcông nghiệp hoá, hiện đại hoá (giảm tỉtrọng khu vực I, tăng tỉ trọng khu vực IIvà III)

Cơ cấu kinh tế theo lãnh thổ cũngchuyển biến rõ nét (hình thành các vùngkinh tế trọng điểm, các vùng chuyêncanh )

Đời sống nhân dân được cải thiện làm

lương thực của cả nước giai đoạn 1993

-2004

Bước 2: HS trong các nhóm trao đổi,

đại diện các nhóm trình bày, các nhóm

khác bổ sung ý kiến

Bước 3: GV nhận xét phần trình bày của

HS và kết luận các ý đúng của mỗi

nhóm

GV chỉ trên bản đồ Kinh tế Việt Nam

(các vùng kinh tế trọng điểm, vùng

chuyên canh nông nghiệp, nhấn mạnh

chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo lãnh

thổ.)

Hoạt dộng 4: Tìm hiểu tình hình hội

nhập quốc tế và khu vực của nước ta

Hình thức: Theo cặp

GV đặt câu hỏi: Đọc SGK mục 2, kết

hợp hiểu biết của bản thân, hãy cho biết

bối cảnh quốc tế những năm cuối thế kỉ

20 có tác động như thế nào đến công

cuộc đổi mới ở nước ta? Những thành

tựu nước ta đã đạt được

- Một HS trả lời, các HS khác nhận xét,

bổ sung

GV đặt câu hỏi: Dựa vào hiểu biết của

bản thân, hãy nêu những khó khăn của

nước ta trong hội nhập quốc tế và khu

vực

HS trả lời, các HS khác nhận xét, GV

chuẩn kiến thức (Khó khăn trong

cạnh tranh với các nước phát triển hơn

trong khu vực và thế giới; Nguy cơ

khủng hoảng; Khoảng cách giàu nghèo

tăng )

Hoạt động 5: Tìm hiểu một số định

hướng chính để đẩy mạnh công cuộc đổi

mới

Hình thức: Cá nhân

GV đặt câu hỏi: Đọc SGK mục 3, hãy

nêu một số định hướng chính để đẩy

giảm tỉ lệ nghèo của cả nước

2 Nước ta trong hội nhập quốc tế và khu vực

a Bối cảnh

- Thế giới: Toàn cầu hoá là xu hướng tấtyếu của nền kinh tế thế giới, đẩy mạnhhợp tác kinh tế khu vực

- Việt Nam là thành viên của ASEAN(7/95), bình thường hóa quan hệ Việt -Mỹ, thành viên WTO năm 2007

b Thành tựu

- Thu hút vốn đầu tư nước ngoài (ODA,FDI)

- Đẩy mạnh hợp tác kinh tế, khoa học

kĩ thuật, bảo vệ môi trường

- Phát triển ngoại thương ở tầm caomới, xuất khẩu gạo

3 Một số định hướng chính đẩy mạnh công cuộc Đổi mới

- Thực hiện chiến lược tăng trưởng điđôi với xóa đói giảm nghèo

- Hoàn thiện cơ chế chính sách của nềnkinh tế thị trường

- Đẩy mạnh CNH- HĐH gắn với nền

mạnh công cuộc Đổi mới ởû nước ta

Một HS trả lời, các HS khác nhận xét,

bổ sung GV chuẩn kiến thức: Qua gần

20 năm đổi mới, nhờ đường lối đúng

đắn của Đảng và tính tích cực, chủ động

sáng tạo của nhân dân, nước ta đã đạt

được những thành tựu to lớn, có ý nghĩa

lịch sử Thực hiện hiệu quả các định

hướng để đẩy mạnh công cuộc Đổi mới

sẽ đưa nước ta thoát khỏi tính trạng kém

phát triển vào năm 2010 và trở thành

nước công nghiệp theo hướng hiện đại

vào năm 2020

kinh tế tri thức

- Phát triển bền vững, bảo vệ tàinguyênm môi trường Đẩy mạnh pháttriển y tế, giáo dục

IV ĐÁNH GIÁ

1 Hãy ghép đôi các năm ở cột bên trái phù hợp với nội dung ở cột bên phải:

1 Năm 1975 A Đề ra đường lối đổi mới nền kinh tế - xã hội

2 Năm 1986 B Gia nhập ASEAN, bình thường hoá quan hệ với Hoa Kì

3 Năm 1995 C Đất nước thống nhất

4 Năm 1997 D Gia nhập tổ chức thương mại thế giới WTO

5 Năm 2006 E Khủng hoảng tài chính ởû châu Aù

V HOẠT ĐỘNG NỐI TIẾP

Học sinh trả lời câu hỏi SGK

Tieỏt 2

ẹềA LÍ Tệẽ NHIEÂN VIEÄT NAM.

Về TRÍ ẹềA LÍ VAỉ LềCH SệÛ PHAÙT TRIEÅN LAếNH THOÅ Baứi 2: Về TRÍ ẹềA LÍ, PHAẽM VI LAếNH THOÅ

I MUẽC TIEÂU BAỉI HOẽC.

1 Kieỏn thửực

- Xaực ủũnh ủửụùc vũ trớ ủũa lớ vaứ hieồu ủửụùc tớnh toaứn veùn cuỷa phaùm vi laừnh thoồ nửụực ta

- ẹaựnh giaự ủửụùc yự nghúa cuỷa vũ trớ ủũa lớ ủoỏi vụựi ủaởc ủieồm tửù nhieõn, sửù phaựt trieồn kinhteỏ - xaừ hoọi vaứ vũ theỏ cuỷa nửụực ta treõn theỏ giụựi

2 Kú naờng

Xaực ủũnh ủửụùc treõn baỷn ủoà Vieọt Nam hoaởc baỷn ủoà theỏ giụựi vũ trớ vaứ phaùm vi laừnh thoồcuỷa nửụực ta

3 Thaựi ủoọ: Cuỷng coỏ theõm loứng yeõu queõ hửụng, ủaỏt nửụực, saỹn saứng xaõy dửùng vaứ baỷo

veọ Toồ quoỏc

II PHệễNG TIEÄN DAẽY HOẽC

- Baỷn ủoà Tửù nhieõn Vieọt Nam

- Baỷn ủoà caực nửụực ẹoõng Nam AÙ

- Atlat ủũa lớ Vieọt Nam

- Sụ ủoà phaùm vi caực vuứng bieồn theo luaọt quoỏc teỏ (1982)

III HOAẽT ẹOÄNG DAẽY VAỉ HOẽC

Khụỷi ủoọng: GV sửỷ duùng baỷn ủoà vaứ caực maóu bỡa (ghi toaù ủoọ caực ủieồm cửùc) Haừygaộn toaù ủoọ ủũa lớ cuỷa cửùc Baộc, cửùc Nam leõn baỷn ủoà vaứ neõu yự nghúa veà maởt tửù nhieõncuỷa vũ trớ ủũa lớ Nửụực naứo sau ủaõy coự ủửụứng bieõn giụựi daứi nhaỏt vụựi nửụực ta: Laứo,Trung Quoỏc, Campuchia?

Hoạt động thầy - trò Nội dung chính

Hoaùt ủoọng l: Xaực ủũnh vũ trớ ủũa lớ nửụực

ta

Hỡnh thửực: Caỷ lụựp

GV ủaởt caõu hoỷi: Quan saựt baỷn ủoà caực

nửụực ẹoõng Nam aự, trỡnh baứy ủaởc ủieồm

vũ trớ ủũa lớ cuỷa nửụực ta theo daứn yự:

- Caực ủieồm cửùc Baộc, Nam, ẹoõng

Taõy treõn ủaỏt nửụực Toaù ủoọ ủũa lớ

- Heọ toaù ủoọ ủũa lớ:

+ Vú ủoọ: 23023'B - 8034' B (keồ caỷ ủaỷo:

23023' B - 6050' B)+ Kinh ủoọ: 1020109ẹ - l09024'ẹ (keồ caỷủaỷo 1010ẹ – l07020’ẹ)

Một HS chỉ trên bản đồ để trả lời, các

HS khác nhận xét, bổ sung GV chuẩn

kiến thức

Hoạt động 2: Xác định phạm vi vùng

đất của nước ta

Hình thức: Cả lớp

GV đặt câu hỏi: Cho biết phạm vi lãnh

thổ nước ta bao gồm những bộ phận

nào? Đặc điểm vùng đất? Chỉ trên bản

đồ 2 quần đảo lớn nhất của Việt Nam?

Thuộc tỉnh nào?

Một HS lên bảng trình bày và xác định

vị trí giới hạn phần đất liền trên bản đồ

Tự nhiên Việt Nam, GV chuẩn kiến

thức

Hoạt động 3: Xác định phạm vi vùng

biển của nước ta

Hình thức: Cá nhân

1- Cách l: Đối với HS khá, giỏi: '

GV đặt câu hỏi: Đọc SGK kết hợp

quan sát sơ đồ phạm vi các vùng biển

theo luật quốc tế xác định giới hạn của

các vùng biển ở nước ta

Một HS trả lời, các HS khác nhận xét,

bổ sung

- Một HS trả lời, các HS khác đánh giá

phần t rình bày của các bạn

Cách 2: Đối với HS trung bình, yếu:

GV vừa vẽ, vừa thuyết trình về các

vùng biển ở nước ta sau đó yêu cầu HS

trình bày lại giới hạn của vùng nôi

thủy, lãnh hải, vùng tiếp giáp lãnh hải,

vùng đặc quyền kinh tế và vùng thềm

2 Phạm vi lãnh thổ

b Vùng biển: Diện tích khoảng 1 triệu

km2 gồm vùng nội thuỷ, lãnh hải, vùngtiếp giáp lãnh hải, vùng đặc quyền kinhtế và vùng thềm lục địa

c Vùng trời: Khoảng không gian baotrùm trên lãnh thổ

3 Yù nghĩa của vị trí địa lí

a Ý nghĩa về tự nhiên

- Thiên nhiên mang tính chất nhiệt đớiẩm gió mùa

- Đa dạng về động - thực vật, nông sản

- Nằm trên vành đai sinh khoáng nên cónhiều tài nguyên khoáng sản

- Có sự phân hoá da dạng về tự nhiên,phân hoá Bắc - Nam Đông - Tây, thấp -cao

Khó khăn: bão, lũ lụt, hạn hán

b Ý nghĩa về kinh tê, văn hóa, xã hội vàquốc phòng:

- Về kinh tế:

+ Có nhiều thuận lợi dể phát triển cả vềgiao thông đường bộ, đường biển, đườngkhông với các nước trên thế giới tạo điềukiện thực hiện chính sách mở cửa, hội

lục địa

Hoạt động 4: Đánh giá ảnh hưởng của

vị trí dịa lí, tự nhiên, kinh tế, văn hoá

-xã hội, quốc phòng nước ta

Hình thức: Nhóm

Bước 1: GV chia HS ra thành các

nhóm, glao nhiệm vụ cụ thể cho từng

nhóm

- Nhóm 1, 2, 3: Đánh gía những mặt

thuận lợi và khó khăn của vị trí địa llí

và tự nhiên nước ta

GV gợi ý: Cần đánh giá ảnh hưởng

của vị trí địa lí tới cảnh quan, khí hậu,

sinh vật, khoáng sản

Nhóm 4, 5, 6: Đánh giá ảnh hưởng của

vị trí địa lí kinh tế, văn hoá - xã hội và

quốc phòng

Bước 2 HS trong các nhóm trao đổi,

đại diện các nhóm trình bày, các nhóm

khác bổ sung ý kiến

Bước 3: nhận xét phần trình bày của

HS và kết luận ý đúng của mỗi nhóm

GV đặt câu hỏi: Trình bày những khó

khăn của vị trí địa lí tới kinh tế - xã

hội nước ta

nhập với các nước trong khu vưc và trênthế giơí

+ Vùng biển rộng lớn, giàu có, phát triểncác ngành kinh tế (khai thác, nuôi trồng,đánh bắt hải sản, giao thông biển, dulịch)

- Về văn hoá - xã hội: thuận lợi nước tachung sống hoà bình, hợp tác hữu nghị vàcùng phát triển với các nước láng giềngvà các nước trong khu vực Đông Nam Á

- Về chính trị và quốc phòng: là khu vựcquân sự đặc biệt quan trọng của vùngĐông Nam á

IV Đánh giá

Học sinh trả lời các câu hỏi của bài học nhằm cũng cố kiến thức

V Hoạt động nối tiếp

Dặn dò học sinh chuẩn bị dụng cụ, hình vẽ cho bài thực hành của buổi hôm sau

Tiết 3

Bài 3 THỰC HÀNH: VẼ LƯỢC ĐỒ VIỆT NAM

I MỤC TIÊU BÀI HỌC

1 Kiến thức:

- Hiểu được cách vẽ lược đồ Việt Nam bằng việc sử dụng hệ thống ô vuông (hệthống kinh vĩ tuyến) Xác định được vị trí địa lí nước ta và một số đối tượng địa líquan trọng

2 Về kĩ năng

Vẽ được tương đối chính xác lược đồ Việt Nam (phần trên đất liền) và một số đốitượng địa lí

II PHƯƠNG TIỆN DẠY HỌC

- Bản đồ hành chính Việt Nam

- Bản đồ tự nhiên Việt Nam

- Bản đồ trống Việt Nam

- Atlat địa lí Việt Nam

III HOẠT ĐỘNG DẠY VÀ HỌC

Hoạt Động l: Vẽ khung lược đồ Việt Nam.

Hình thức: Cả lớp

Bước 1: Vẽ khung ô vuông

GV hướng dẫn HS vẽ khung ôâ vuông gồm 32 ô, đánh số thứ tự theo trật tự:theo hàng từ trái qua phải (từ A đến E), theo hàng dọc từ trên xuống dưới (từ 1 đến8) Để vẽ nhanh có thể dùng thước dẹt 30 cm để vẽ, các cạnh của mỗi ô vuông bằngchiều ngang của thước (3,4 cm)

- Bước 2: Xác định các điểm khống chế và các đường khống chế Nối lạithành khung khống chế hình dáng lãnh thổ Việt Nam (phần đất liền)

- Bước 3: Vẽ từng đường biên giới (vẽ nét đứt - - -), vẽ đường bờ biển (có thểdùng màu xanh nước biển để vẽ)

- Bước 4: Dùng các kí hiệu tượng trưng đảo san hô để vẽ các quần đảo Hoàng

Sa (ô E4) và Trường Sa (ô E8)

Bước 5: Vẽ các sông chính (Các dòng sông và bờ biển có thể tô màu xanhnước biển)

Hoạt động 2: Điền tên các dòng sông, thành phố, thị xã lên lược đồ.

Hình thức: Cá nhân

* Bước 1: GV quy ước cách viết địa danh

+ Tên nước: chữ in đứng

+ Tên thành phố, quần đảo: viết in hoa chữ cái đầu, viết song song với

cạnh ngang của khung lược đồ Tên sông viết dọc theo dòng sông

* Bước 2: Dựa vào Atlat Địa lí Việt Nam xác định vị trí các thành phố, thị xã.Xác định vị trí các thành phố ven biển: Hải Phòng: gần 210B, Thanh Hoá: 19045'B,Vinh: 18045'B, Đà Nẵng: 160B, Thành phố Hồ Chí Minh l0049'b

Xác định vị trí các thành phố trong đất liền:

+ Kon Tum, Plâycu, Buôn Ma Thuộc đều nằm trên kinh tuyến l08ođ

+ Lào Cai, Sơn La nằm trên kinh tuyến l040đ

+ Lạng Sơn, Tuyên Quang, Lai Châu đều nằm trên vĩ tuyến 220B

+ Đà Lạt nằm trên vĩ tuyến 120B

* Bước 3: HS điền tên các thành phố, thị xã vào lược đồ

IV ĐÁNH GIÁ

Nhận xét một số bài vẽ của HS, biểu dương những HS có bài làm tốt, rút kinhnghiệm những lỗi cần phải sửa chữa

V HOẠT ĐỘNG NỐI TIẾP:

HS về nha øhoàn thiện bài thực hành

Tiết 4

Bài 4 LỊCH SỬ HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRIỂN

LÃNH THỔ VIỆT NAM

I MỤC TIÊU BÀI HỌC

1 Kiến thức

- Hiểu được lịch sử hình thành và phát triển lãnh thổ Việt Nam diễn ra rất lâudài và phức tạp trải qua 3 giai đoạn: giai đoạn Tiền Cambri, giai đoạn cổ kiến tạo vàgiai đoạn Tân kiến tạo

- Nắm được ý nghĩa của giai đoạn Tiền Cambri

2 Kĩ năng

- Xác định trên biểu đồ các địa vị nền móng ban đầu của lãnh thổ

- Sử dụng thành thạo bảng niên biểu địa chất

3 Thái độ:

Tôn trọng và tin tưởng cơ sở khoa học để tìm hiểu nguồn gốc và quá trình pháttriển lãnh thổ tự nhiên nước ta trong mối quan hệ chặt chẽ với các hoạt động địachất của Trái Đất

II PHƯƠNG TIỆN DẠY HỌC

- Bản đồ Địa chất - Khoáng sản Việt Nam

- Bảng niên biểu địa chất

- Các mẫu đá kết tinh, biến chất

- Các tranh ảnh minh hoạ

- Atlat địa lí Việt Nam

III HOẠT DỘNG DẠY VÀ HỌC

Khởi động: Trong cuốn Thiên nhiên Việt Nam, Giáo sư Lê Bá Thảo viết:

"Những đồi núi và đồng bằng, sông ngòi và bờ biển nước ta không phải đã được cấutạo nên một sớm, một chiều nhưng cũng không phải đã luôn luôn như thế mà tồntại"

Nhận định này có gì mâu thuẫn? Tại sao?

Hoạt động của GV và HS

Hoạt động l: Tìm hiểu về bảng niên

biểu địa chất

Hình thức: Theo cặp

GV đặt câu hỏi: Đọc bài đọc thêm,

Bảng niên biểu địa chất, hãy:

- Kể tên các đại, các kỉ thuộc mỗi đại

- Đại nào diễn ra thời gian dài nhất,

đại nào diễn ra trong thời gian ngắn

nhất?

Nội dung chính

* Những giai đoạn chính trong lịch sử hìnhthành và phát triển lãnh thổ Việt Nam

- Giai đoạn Tiền Cambri

- Giai đoạn Cổ kiến tạo

- Giai đoạn Tân kiến tạo

- Sắp xếp các kỉ theo thứ tự thời gian

diễn ra từ ngắn nhất đến dài nhất

Một số HS trả lời, các HS khác nhận

xét, bổ sung

Hoạt động 2: Tìm hiểu đặc điểm giai

1 đoạn Tiền Cambri

1 Hình thức: Nhóm 1

Bước 1: GV chia HS ra thành các

nhóm, giao nhiệm vụ cụ thể cho từng

nhóm

Câu hỏi: Quan sát lược đồ hình 5, nêu

đặc điểm của giai đoạn Tiền Cambri

theo dàn ý:

- Gồm những đại nào? Kéo dài bao

lâu?

- Nhận xét về phạm vi lãnh thổ

- Đặc điểm của các thành phần tự

nhiên

Bước 2: HS trong các nhóm trao đổi,

đại diện các nhóm trình bày, các nhóm

khác bổ sung ý kiến

Bước 3: GV nhận xét phần trình bày

của HS và kết luận các ý đúng của

mỗi nhóm

GV đưa thêm câu hỏi cho các nhóm:

1 Các sinh vật giai đoạn Tiền Cambri

hiện nay còn xuất hiện ởû nước ta

không?

(Không còn xuất hiện, vì đó.là các

sinh vật côå Các loài tảo, động vật

thân mềm hiện nay được tiến hoá từ

các loài sinh vật của thời kì Tiền

Cambri)

- Lãnh thổ địa phương em giai đoạn

này đã được hình thành chưa?

Hoạt động 3: Xác định các bộ phận

lãnh thổ được hình thành trong giai

1 Giai đoạn tiền Cambri: Hình thành nền

móng ban đầu của lãnh thổ Việt Nam

a Đây là giai đoạn cổ nhất, kéo dài nhấttrong lịch sử phát triển của lãnh thổ ViệtNam

thời gian: Bắt đầu cách đây 2 tỉ năm, kếtthúc cách đây 540 triệu năm

b Chỉ diễn ra trong một phạm vi hẹp trênphần lãnh thổ nước ta hiện nay: các mảngnền cổ như vòm sông Chảy, Hoàng LiênSơn, sông Mã, khối Kon Tum,…

c Các thành phần tự nhiên rất sơ khai đơnđiệu

- Khí quyển rất loãng, hầu như chưa cóôxi, chỉ có chất khí amôniac, điôxit cacbon,nitơ, hiđro.â

- Thuỷ quyển: hầu như chưa có lớp nướctrên mặt

- Sinh vật nghèo nàn: Tảo (tảo lục, tảo đỏ),động vật thân mềm (sứa, hải quỳ, thuỷ tức,san hô,ốc, …

ủoaùn Tieàn Cambr'i

Hỡnh thửực: Caỷ lụựp

GV ủaởt caõu hoỷi: Quan saựt hỡnh 5 SGK,tỡm vũ trớ caực ủaự bieỏn chaỏt tieàn Cambri,roài veừ laùi vaứo baỷn ủoà troỏng Vieọt Namcaực neàn moựng ủoự

Moọt HS leõn baỷng veừ vaứo baỷn ủoà troỏng,caực HS khaực nhaọn xeựt, boồ sung

IV ẹAÙNH GIAÙ:

HS traỷ lụứi caực caõu hoỷi cuoỏi baứi

V Hoạt động nối tiếp:

Dặn dò học sinh làm các bài tập sau bài học

Tiết 5

BÀI 5: LỊCH SỬ HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRIỂÂN

LÃNH THỔ VIỆT NAM (Tiếp theo)

I MỤC TIÊU BÀI HỌC

Nhìn nhận, xem xét lịch sử phát triển của lãnh thổ tự nhiên Việt Nam

trên cơ sở khoa học và thực tiễn

II PHƯƠNG TIỆN DẠY HỌC

- Bản đồ địa chất - Khoáng sản Việt Nam

- Bảng niên biểu địa chất

- Các mẫu đá kết tinh, biến chất

- Các tranh ảnh minh họa

- Atlat địa lí Việt Nam

III HOẠT ĐỘNG DẠY VÀ HỌC

Khởi động: Giai đoạn Tiền Cambri có ý nghĩa gì đặc biệt đối với sự hìnhthành lãnh thổ nước ta?

GV: Những địa được hình thành trong giai đoạn Tiền Cambri được đánh giá lànền móng ban đầu hình thành nên lãnh thổ nước ta Từ đó đến nay, trải qua hàngtrăm triệu năm biến đổi phức tạp ở giai đoạn cổ kiến tạo và Tân kiến tạo, hình dángđất nước Việt Nam dần dần được hiện ra

Hoạt động của GV và HS Hoạt động 1: Tìm hiểu đặc điểm giai đoạn CoÅ

kiến tạo và Tân kiến tạo

Hình thức: nhóm

Bước 1:: GV chia HS ra thành các nhóm, giao

nhiệm vụ cụ thể (Xem phiếu học tập phần phụ

2 Giai đoạn Cổ kiến tạo (Xem

thông tin phản hồi phần phụlục)

Bước 2: HS trong các nhóm trao đổi, đại diện

các nhóm trình bày, các nhóm khác bổ sung ý

kiến

Bước 3: GV nhận xét phần trình bày của HS và

kết luận các ý đúng của mỗi nhóm (Xem thông

tin phản hồi phần phụ lục)

GV đặt câu hỏi cho các nhóm:

- Quan sát lược đồ hình 5, cho biết nếu vẽ bản

đồ địa hình Việt Nam sau giai đoạn Cổ kiến tạo

thì nước biển lấn vào đất liền ở những khu vực

nào (Biển vẫn còn lấn vào vùng đất liền của

Móng Cái (Quảng Ninh, đồng bằng sông Hồng,

các đồng bằng Duyên hải miền Trung và đồng

bằng Sông Cửu Long)

- Tại sao địa hình nước ta hiện nay đa dạng và

phân thành nhiều bậc? (Do giai đoạn Tân kiến

tạo vận động nâng lên không đều trên lãnh thổ

và chia thành nhiều chu kì)

- Thời kì đầu của giai đoạn Tân kiến tạo ngoại

lực(mưa, nắng, gió, nhiệt độ ) tác động chủ

yếu tới bề mặt địa hình nước ta Nếu một năm

tác động

Ngoại lực bào mòn 0,lmm thì 41,5triệu năm bào

mòn bao nhiêu? (Sau 41,5 triệu năm ngoại lực

bào mòn thì đỉnh núi cao 4150m sẽ bị san bằng

Như vậy, sau giai đoạn Palêôgen bề mặt địa

hình nước ta trở lên bằng phẳng, hầu như không

có núi cao như ngày nay)

Hoạt động 2: Xác định các bộ phận lãnh thổ

được hình thành trong giai đoạn CỔ kiến tạo và

Tân kiến tạo Hình thức: Cả lớp

GV đặt câu hỏi: Quan sát hình 5, SGK vị trí các

loại đá được hình thành trong giai đoạn cổ kiến

tạo và Tân kiến tạo, rồi vẽ tiếp vào bản đồ

trống Việt Nam các khu vực được hình thành

trong hai giai đoạn trên

Một HS lên bảng vẽ vào bản đồ trống lãnh thổ

nước ta sau giai đoạn Cổ kiến tạo, các HS khác

nhận xét, bổ sung

.(GV có thể chuẩn bị các miếng dán cùng màu

tượng trưng cho các mảng nền và yêu cầu HS

3 Giai đoạn Tân kiến tạo

(Xem thông tin phản hồi phầnphụ lục)

dán đúng vị trí).

Hoạt động 3: So sánh đặc điểm giai đoạn Cổkiến tạo và giai đoạn Tân kiến tạo

Hinh thức: Cá nhân/cặp

GV yêu cầu một nửa lớp so sánh Cổ kiến tạovới Tân kiến tạo, nửa còn lại so sánh tân kiếntạo với cổ Kiến tạo từng cặp HS trao đổi để trảlời câu hỏi: so sánh đặc điểm 2 đoạn theo nộidung sau:

- Thời gian kiến tạo

- Bộ phận lãnh thổ được hình thành

- Đặc điểm khí hậu, sinh vật

- Các khoáng sản chính

IV ĐÁNH GIÁ

Khoanh tròn ý em cho là đúng

V HOẠT ĐỘNG NỐI TIẾP

HS về nhà chuẩn bị trước bài tiếp theo

VI PHỤ LỤC

Tiết 6

BÀI 6 ĐẤT NƯỚC NHIỀU ĐỒI NÚI

I MỤC TIÊU BÀI HỌC

- Xác định 4 vùng địa hình đồi núi, đặc điểm của các vùng trên bản đồ

- Xác định được vị trí các dãy núi, khối núi, các dạng địa hình chủ yếu mô tảtrong bài học

II PHƯƠNG TIỆN DẠY HỌC

- Bản đồ Địa lí tự nhiên Việt Nam

- Atlat địa lí Việt Nam

- Một số hình ảnh về cảnh quan các vùng địa hình đất nước ta

III HOẠT ĐỘNG DẠY VÀ HỌC

Khởi động: GV hướng dẫn học sinh quan sát bản đồ Đia lí tự nhiên Việt Namđể trả lời:

- Màu chiếm phần lớn trên bản đồ địa hình là màu gì? Thể hiện dạng địa hìnhnào?

GV: Đồi núi chiếm 3/4 lãnh thổ, nhưng chủ yếu là đồi núi thấp là đặc điểm cơbản của địa hình nước ta Sự tác động qua lại của địa hình tới các thành phần tựnhiên khác hình thành nên đặc điểm chung của tự nhiên nước ta - đất nước nhiều đồinúi

Hoạt động của GV và HS Nội dung chính

Hoạt động l: Tìm hiểu đặc điểm chung của

địa hình nước ta

Hình thức (Theo cặp/ Nhóm)

Bước 1:: GV yêu cầu HS nhắc lại cách

phần loại núi theo độ cao (núi thấp cao

dưới 1000m, núi cao cao trên 2000m) sau

đó chia HS ra thành các nhóm, giao nhiệm

vụ cho các nhóm

GV đặt câu hỏi: Đọc SGK mục 1, quan sát

hình 1 6, Atlat địa lí Việt Nam, hãy:

- Nêu các biểu hiện chứng tỏ núi chiếm

phần lớn diện tích nước ta nhưng chủ yếu

1 Đặc điểm chung của địa hình

a Địa hình đồi núi chiêm phần lớndiện tích nhưng chủ yếu là đồi núithấp

- Địa hình cao dưới 1000m chiếm85%, núi trung bình 14%, núi cao chỉcó 1%

- Đồng bằng chỉ chiếm 1/4 diện tíchđất đai

b Cấu trúc địa hình nước ta khá đadạng

- Hướng tây bắc - đông nam và

là đồi núi thấp.

- Kể tên các dãy núi hướng tây bắc - đông

nam, các dãy núi hướng vòng cung

- Chứng minh địa hình nước ta rất đa dạng

và phân chia thành các khu vực

Bước 2: HS trong các nhóm trao đổi bổ

sung cho nhau

Bước 3: Một HS chỉ trên bản đồ để chứng

minh núi chiếm phần lớn diện tích nước ta

nhưng chủ yếu là đồi núi thấp và kể tên các

dãy núi hướng tây bắc - đông nam, các dãy

núi hướng vòng cung

Một HS chứng minh địa hình nước ta rất đa

dạng và phân chia thành các khu vực, các

HS khác bổ sung ý kiến

Hoạt động 2: (Nhóm) Tìm hiểu đặc điểm

các khu vực địa hình

Bước 1: GV chia HS ra thành các nhóm,

giao nhiệm vụ cụ thể cho từng nhóm (Xem

phiếu học tập phần phụ lục)

Nhóm l: Trình bày đặc điểm địa hình vùng

núi Đông Bắc

Nhóm 2: Trình bày đặc điểm địa hình vùng

núi Tây Bắc

Nhóm 3: Trình bày đặc điểm địa hình vùng

núi Bắc Trường Sơn

Nhóm 4: Trình bày đặc điểm địa hình vùng

núi Nam Trường Sơn

Lưu ý: Với HS khá, giỏi GV có thể yêu cầu

HS trình bày như một hướng dẫn viên du

lịch (Mời bạn đến thăm vùng núi Đông

Bắc )

Bước 2: HS trong các nhóm trao đổi, đại

diện các nhóm trình bày, các nhóm khác bổ

sung ý kiến

Bước 3: GV nhận xét, đánh giá phần trình

bày của HS

GV đặt câu hỏi cho các nhóm:

- Đông Bắc có ảnh hưởng như thế nào tới

khí hậu

- Địa hình vùng Tây Bắc có ảnh hưởng như

hướng vòng cung

- Địa hình già trẻ lại và có tính phânbậc rõ rệt

- Địa bình thấp dần từ Tây Bắcxuống Đông Nam

- Cấu trúc gồm 2 hình chính + Hướng TB - ĐN: Từ hữu ngạnsông Hồng đến Bạch Mã

+ Hướng vòng cung: Vùng núi đôngbắc và Trường Sơn Nam

c Địa hình vùng nhiệt đới ẩm giómùa

d Địa hình chịu tác động mạnh mẽcủa con người

2 Các khu vực địa hình

a Khu vực đồi núi

* Vùng núi Đông Bắc

- Giới hạn: Vùng núi phía tả ngạnsông Hồng chủ yếu là đồi núi thấp

- Gồm cánh cung lớn mở rộng vềphía bắc và đông chụm lại ởû TamĐảo

- Hướng nghiêng: cao ở Tây Bắc vàthấp xuống Đông Nam

* Vùng núi tây bắc:

Giới hạn: Nằm giữa sông Hồng vàsông Cả

- Địa hình cao nhất nước ta, dãyHoàng Liên Sơn (Phanxipang3143m) Các dãy núi hướng tây bắc -đông nam, xen giữa là cao nguyênđá vôi (cao nguyên Sơn La, MộcChâu)

* Vùng núi Bắc Trường Sơn

- Giới hạn: Từ sông Cả tới dãy núiBạch Mã

- Hướng tây bắc - đông nam

- Các dãy núi song song, so le nhaudài nhất, cao ở hai đầu, thấp ở giữa

thế nào tới sinh vật

Hoạt động 8: So sánh các vùng đồi núi

nước ta

Hình thức: Nhóm

Bước 1: GV chia HS ra thành các nhóm

giống như hoạt động 2, nhiệm vụ của các

nhóm sẽ được hoán đổi cho nhau

Nhóm l: Dùng các cụm từ ngắn để so sánh

đặc điểm địa hình vùng núi Tây Bắc với cả

nước

Nhóm 2: Dùng các cụm từ ngắn để so sánh

đặc điểm địa hình vùng núi Đông Bắc với

cả nước

Nhóm 3: dùng các cụm từ ngắn để so sánh

đặc điểm địa hình vùng núi Nam Trường

Sơn với cả nước

Nhóm 4: Dùng các cụm từ ngắn để so sánh

đặc điểm địahình vùng núi Bắc Trường Sơn

với cảnước

Bước 2: HS trong các nhóm trao đổi, đại

diện các nhóm lên bảng viết

Với HS trung bình hoặc kém, GV có thể

làm mẫu vùng rồi chia nhóm để HS có thể

so sánh 3 vùng còn lại

Bước 3: Các nhóm cử đại diện đánh giá

phần trình bày của nhóm bạn GV chuẩn

kiến thức

- Các vùng núi đá vôi (Quảng Bình,Quảng Trị)

* Vùng núi Trường Sơn Nam

- Các khối núi Kontum, khối núi cựcnam tây bắc, sườn tây thoải, sườnđông dốc đứng

- Các cao nguyên đất đỏ ba dan:Playku, Đắk Lắk, Mơ Nông, LâmViên bề mặt bằng phẳng, độ cao xếp

tầng 500 - 800 - 1000m

IV ĐÁNH GIÁ

V HOẠT ĐỘNG NỐI TIẾP

Học sinh về nhà học bài, trả lời câu hỏi cuối bài và xem trước tiết sau

Tiết 7

BÀI 7: ĐẤT NƯỚC NHIỀU ĐỒI NÚI (TiÕp theo)

I MỤC TIÊU BÀI HỌC

2 Kĩ năng

- Nhận biết đặc điểm các vùng đồng bằng trên bản đồ

- Biết nhận xét về mối quan hệ giữa địa hình đồi núi, đồng bằng, bờ biển,thềm lục địa và ảnh hưởng của việc sử dụng đất đồi núi đối với đồng bằng

II PHƯƠNG TIỆN DẠY HỌC

- Bản đồ Địa lí tự nhiên Việt Nam

- Atlat địa lí Việt Nam

- Tranh ảnh cảnh quan địa hình đồng bằng

III HOẠT ĐỘNG DẠY VÀ HỌC

Khởi động: Khi nói về nông nghiệp, có 2 ý kiến sau đây:

- Nông nghiệp nước ta là một nền nông nghiệp lúa nước

- Nông nghiệp nước ta là nền NN với cây công nghiệp là chủ yếu

Dựa vào tiêu chí nào để có thể đưa ra các nhận xét như vậy?

GV: Các nhận xét trên dựa trên đặc điểm sản xuất nông nghiệp của một phầnkhu vực địa hình nước ta - địa hình đồng bằng hoặc miền núi

Hoạt động của GV và HS Nội dung chính

Hoạt động l: tìm hiểu đặc điểm đồng

bằng sông Hồng và đồng bằng sông

Cửu Long

Hình thức: Nhóm ~

Bước 1: GV yêu cầu HS nhắc lại khái

niệm đồáng bằng châu thổ và đồng bằng

ven biển

Bước 2: GV chỉ trên bản đồ Tự nhiên

VN đồng bằng châu thổ sông Hồng,

đồng bằng châu thổ sông Cửu Long,

đồng bằng Duyên hải miền Trung

GV chia nhóm và giao nhiệm vụ cho

các nhóm (Xem phiếu học tập phần

phụ lục)

b) Khu vực đồng bằng

* Đồng bằng châu thổ sông gồm: đồngbằng sông Hồng và đồng bằng sông CửuLong

(Xem thông tin phản hồi phần phụ lục)

HS trong các nhóm trao đổi, bổ sung

cho nhau

Bước 3: Một HS chỉ trên bản đồ và trình

bày đặc điểm của đồng bằng sông

Hồng, HS trình bày đặc điểm của đồng

bằng sông Cửu Long, các HS khác bổ

sung ý kiến

(Xem thông tin phản hồi phần phụ lục)

Hoạt động 2: (Cả lớp) So sánh đặc

điểm tự nhiên của đồng bằng sông

Hồng và đồng bằng sông Cửu Long

GV hướng dẫn cho học sinh trò chơi

nhớ nhanh:

-HS trả lời, các HS khác nhận xét, bổ

sung GV chuẩn kiến thức

Hoạt động 3: Tìm hiểu đặc điểm đồng

bằng ven biển

Hình thức: Cá nhân

GV yêu cầu 1 nửa lớp là địa hình đồng

bằng, nửa còn lại là địa hình đồi núi

Nhiệm vụ: Dựa vào hiểu biết của bản

thân, hãy viết 1 từ hoặc cụm từ thể hiện

thuận lợi và khó khăn trong việc phát

triển kinh tế xã hội của địa hình đồng

bằng và địa hình đồi núi

HS lên bảng viết thuận lợi và khó

khăn

GV chuẩn kiến thức (Trên bề mặt địa hình diễn ra mọi hoạt động sản xuất và sinh hoạt của con người Dựa vào hình 6, hãy nêu đặc điểm đồng bằng ven biển theo dàn ý: - Nguyên nhân hình thành:

- Diện tích:

- Đặc điểm đất đai

- Các đồng bằng lớn:

Một HS lên bảng chỉ trên bản đồ Địa lí tự nhiên Việt Nam để trả lời, các HS khác nhận xét, bổ sung GV nhận xét * Đồng bằng ven biển - Chủ yếu do phù sa biển bồi đắp Đất nhiều cát, ít phù sa - Diện tích 15000 km2 Hẹp chiều ngang, bị chia cắt thành nhiều đồng bằng nhỏ - Các đồng bằng lớn: Đồng bằng sông Mã, sông Chu; đồng bằng sông Cả, sông Thu Bồn,

3 Thế mạnh và hạn chế về thiên nhiên của các khu vực đồi núi và đồng bằng trong phát triển kinh tế - xã hội a Khu vực đồi núi * Thuận lợi - Các mỏ nội sinh tập trung ở vùng đồi núi thuận lợi để phát triển các ngành công nghiệp - Tài nguyên rừng giàu có về thành phần loài với nhiều loài quý hiếm, tiêu biểu cho sinh vật rừng nhiệt đới - Bề mặt cao nguyên bằng phẳng thuận lợi cho việc xây dựng các vùng chuyên canh cây công nghiệp - Các dòng sông ởû miền núi có tiềm năng thuỷ điện lớn (sông Đà, sông Đồng Nai )

- Với khí hậu mát mẻ, phong cảnh đẹp nhiều vùng trở thành nơi nghỉ mát nổi tiếng như Đà Lạt, Sa Pa, Tam Đảo, Ba Vì, Mẫu Sơn…

* Khó khăn

- Địa hình bị chia cắt mạnh, nhiều sông suối, hẻm vực, sườn dốc gây trở ngại cho

phần trình bày của HS và bổ sung kiến

thức

Hoạt động 4: Tìm hiểu thế mạnh và

hạn chế về tự nhiên của các khu vực

đồi núi trong phát triển kinh tế - xã hội

Hình thức: Nhóm

Cách l: Tổ chức thảo luận theo nhóm

Bước 1: GV chia HS ra thành các nhóm

và giao nhiệm vụ cho các nhóm

Nhóm l: Đọc SGK mục 3 a, kết hợp

hiểu biết của bản thân, hãy nêu các dẫn

chứng để chứng minh các thế mạnh và

hạn chế của địa hình đồi núi tới phát

triển KINH TẾ-XÃ HỘI

Nhóm 2: Đọc SGK mục 8.b, kết hợp

hiểu biết của bản thân, hãy nêu các dẫn

chứng để chứng minh các thế mạnh và

hạn chế của địa hình đồng bằng tới phát

triển kinh tế - xã hội

Buớc 2: HS trong các nhóm trao đổi, HS

chỉ trên bản đồ Địa lí tự nhiên Việt

Nam để trình bày

Một Hs trình bày thuận lợi, một hs trình

bày khó khăn, các HS khác bổ sung

Bước 3: Gv nhận xét phần trình bày của

HS và kết luận ý đúng của mỗi nhóm,

sau đó chuẩn kiến thức

giao thông, cho việc khai thác tài nguyênvà giao lưu kinh tế giữa các miền

- Do mưa nhiều, độ dốc lớn, miền núi lànơi xảy ra nhiều thiên tai: lũ quét, xóimòn, xạt lở đất, tại các đứt gãy còn phátsinh động đất Các thiên tai khác như lốc,mưa đá, sương mù, rét hại…

b Khu vực đồng bằng

* Thuận lợi:

+ Phát triển nền nông nghiệp nhiệt đới,

đa dạng các loại nông sản, đặc biệt là gạo.+ Cung cấp các nguồn lợi thiên nhiênkhác như khoáng sản, thuỷ sản và lâmsản

+ Là nơi có điều kiện để tập trung cácthành phố, các khu công nghiệp và cáctrung tâm thương mại

* Các hạn chế: Thường xuyên chịu nhiềuthiên tai bão, lụt, hạn hán

IV ĐÁNH GIÁ

V HOẠT ĐỘNG NỐI TIẾP

Học sinh về nhà học bài, trả lời câu hỏi cuối bài và xem trước tiết sau

Tiết 8

Bài 8 THIÊN NHIÊN CHỊU ẢNH HƯỞNG SÂU SẮC CỦA BIỂN

I MỤC TIÊU BÀI HỌC.

1 Kiến thức

- Biết được các đặc điểm tự nhiên cơ bản nhất của Biển Đông

- Đánh giá được ảnh hưởng của Biển Đông đối với thiên nhiên VN

2 Kĩ năng

- Đọc bản đồ địa hình vùng biển, nhận biết các đường đẳng sâu, thềm lục địa,dòng hải lưu, các dạng địa hình ven biển, mối quan hệ giữa địa hình ven biển và đấtliền

- Liên hệ thực tế địa phương về ảnh hưởng của biển đối với các mặt tự nhiên,tài nguyên thiên nhiên và thiên tai

II PHƯƠNG TIỆN DẠY HỌC

- Bản đồ vùng Biển Đông của Việt Nam

- Bản đồ Tự nhiên Việt Nam

- Atlat Địa lí Việt Nam

- Một số hình ảnh về địa hình ven biển, rừng ngập mặn, thiên tai bão lụt, ởnhững vùng ven biển

III HOẠT ĐỘNG DẠY VÀ HỌC

Mở bài: GV có thể đọc đoạn văn sau đây để giới thiệu bài học: "Hàng ngàyBiển Đông vỗ sóng vào các bãi cát và các vách đá ven bờ nước ta một cách dịudàng, nhưng cũng có khi biển nổi giận, gào thét và đạp phá, nhất là trong các cơnbão tốâ Tuy nhiên, điều đó không đáng ngại, cũng như con người biển có cá tính củanó" (Thiên nhiên Việt Nam, Lê Bá Thảo) Em đã biết gì về "cá tính" của biển

GV: Những đặc điểm nào của Biển Đông có ảnh hưởng to lớn đối với thiênnhiên và các hoạt động kinh tế - xã hội nước ta

Hoạt động của GV và HS Nội dung chính

Hoạt động l: Xác định vị trí của

Biển Đông

Hình thức: Cả lớp

GV đặt câu hỏi: Chỉ trên bản đồ và

nêu đặc điểm diện tích, phạm vi

của Biển Đông, tiếp giáp với vùng

biển của những nước nào?

Một HS trả lời, các HS khác nhận

xét, bổ sung GV chuẩn kiến thức

1 Khái quát về Biển Đông:

- Biển Đông là một vùng biển rộng(3,477triêụ km2)

- Là biển tương đối kín, nằm trong vùng nhiệtđới ẩm gió mùa

Hoạt động 2: Tìm hiểu đặc điểm

khái quát của Biển Đông

Hình thức: Cặp

GV đặt câu hỏi:

Hoạt động 3: Đánh giá ảnh hưởng

của Biển Đông đến thiên nhiên

Việt Nam

Hình thức: Theo cặp/ Nhóm

Nhóm 2: Kể tên các dạng địa hình

ven

biển nước ta Xác định trên bản đồ

Tự

nhiên Việt Nam vị trí các vịnh

biển: Hạ Long (Quảng Ninh), Xuân

Đài (Phú Yên), Vân Phong (Khánh

Hoà), Cam Ranh (Khánh Hoà)

Kể tên các điểm du lịch, nghỉ mát

nổi

tiếng Ơû vùng biển nước ta?

Nhóm 3: Dựa vào hiểu biết của

bản thân và quan sát bản đồ hãy

chứng minh Biển Đông giàu tài

nguyên khoáng sản và hải sản

- Tại sao vùng ven biển Nam Trung

Bộ rất thuận lợi cho hoạt động làm

muối?

Hoạt động 4: Tìm hiểu những

thiên tai do biển gây ra và biện

pháp khắc phục

Hình thức: Cả lớp

GV đặt câu hỏi: Đọc SGK mục 2d,

kết hợp hiểu biết của bản thân, em

hãy viết một đoạn văn ngắn nói về

các biểu hiện thiên tai ở các vùng

ven biển nước ta và cách khắc phục

của các địa phương này

Một số HS trả lời, các HS

khácnhận xét bổ sung

GV: Đánh giá, hệ thống lại và

b Địa hình và các hệ sinh thái vùng ven biển:

- Địa hình vịnh cửa sông, bờ biển mài mòn,các tam giác châu thoải với bãi triều rộng lớn,các bãi cát phẳng lì, các đảo ven bờ và nhữngrạn san hô

- Các hệ sinh thái vùng ven biển rất đa dạngvà giàu có: hệ sinh thái rừng ngập mặn, hệsinh thái đất phèn, nước lợ, …

c Tài nguyên thiên nhiên vùng biển

- Tài nguyên khoáng sản: Dầu mỏ, khí đốt,cát, quặng ti tan ; trữ lượng lớn

- Tài nguyên hải sản: các loại thuỷ hải sảnnước mặn, nước lợ vô cùng đa dạng

d Thiên tai

- Bão lớn kèm sóng lừng, lũ lụt, sạt lở bờ biển

- Hiện tượng cát bay, cát chảy lấn chiếm đồngruộng ở ven biển miền Trung

(Biện pháp khắc phục thiên tai:

trồng rừng phòng hộ ven biển, xây

dựng hệ thống đê, kè ven biển,

trồng các loại cây thích nghi với

đất cát và điều kiện

khô hạn, )

IV ĐÁNH GIÁ

Khoanh tròn ý em cho là đúng nhất

1 Nhận định chưa chính xác về đặc điểm của Biển Đông là: '

A Có tính chất nhiệt đới gió mùa

B Giàu tài nguyên khoáng sản và hải sản

C Vùng biển rộng, tương đối kín

D Nhiệt độ nước biển thấp

2 Các dạng địa hình biển có giá trị du lịch ởû nước ta là:

A Các bãi cát ven biển

B Các vũng, vịnh

C Các đảo ven bờ và các rạn san hô

D Tất cả các ý trên

3 Các thiên tai thường gặp ởû Biển Đông là:

A Bão lớn kèm sóng lừng, lũ lụt

B Sụt lở bờ biển

C Hiện tượng cát bay, cát chảy lấn chiếm đồng ruộng

D Tất cả các ý trên

V HOẠT ĐỘNG NỐI TIẾP

- Làm bài tập SGK

- Sưu tầm tài liệu về các nguồn lợi từ biển Đông

Tiết 9

Bài 9: THIÊN NHIÊN NHIỆT ĐỚI ẨM GIÓ MÙA

I MỤC TIÊU BÀI HỌC:

Sau bài hoc, HS cần:

1 Kiến thức

- Hiểu và trình bày được các đặc điểm cơ bản của KHNĐAGM

- Phân tích được nguyên nhân hình thành nên đặc điểm nhiệt đới ẩm gió mùa

2 Kĩ năng

- Biết phân tích biểu đồ khí hậu

-Biết phân tích mối liên hệ giữa các nhân tố hình thành và phân hóa khí hậu-Có kĩ năng liên hệ thực tế để thấy các mặt thuận lợi và trở ngại của khí hậuđối với sản xuất ở nước ta

II PHƯƠNG TIỆN DẠY HỌC

- Bản đồ khí hậu Việt Nam

- Bản đồ hình thể Việt Nam

- Sơ đồ gió mùa mùa Đông và gió mùa mùa hạ

- Atlat Việt Nam

III HOẠT ĐỘNG DẠY VÀ HỌC

MỞ BÀI:

Gv nhắc lại cho Hs kiến thức về gió mùa mùa đông và gió mùa mùa hạ đãđược học ở chương trình lớp 10, sau đó liên hệ tình hình nước ta và vào bài

Hoạt động của GV và HS Nội dung chính

Hoạt động l: Tìm hiểu tính chất nhiệt

đới

Hình thức: Cặp

GV đặt câu hỏi: Đọc SGK, bảng số

liệu, kết hợp quan sát bản đồ khí hậu,

hãy nhận xét tính chất nhiệt đới của khí

hậu nước ta:

GV đặt câu hỏi: Em hãy giải thích vì

sao Đà Lạt có nhiệt độ thấp hơn 200C?

Hoạt động 2: Tìm hiểu về gió mậu

dịch

Hình thức: Cả lớp

GV đặt câu hỏi: Hãy cho biết nước ta

nằm trong vành đai gió nào? Gió thổi

từ đâu tới đâu, hướng gió thổi ở nước

ta?

1 Khí hậu nhiệt đới gió mùa ẩm

a Tính chất nhiệt đới

- Tổng bức xạ lớn, cán cân bức xạ dươngquanh năm Nhiệt độ trung bình năm trên

200C Tổng số giờ nắng từ 14000 - 3000giờ

b Gió mùa (Xem thông tin phản hồi phần phụ lục)

HS trả lời (Gió mậu dịch thổi từ cao áp

cận chí tuyến về Xích Đạo

Hình thức: Cả lớp

Bước 1: GV đặt câu hỏi: Nhận xét và

giải thích nguyên nhân hình thành các

trung tâm áp cao và áp thấp vào mùa

đông?

Một HS trả lời, các HS khác nhận xét,

bổ sung GV chuẩn kiến thức

Hoạt động 4: Tìm hiểu đặc điểm của

gió mùa mùa hạ và gió mùa mùa đông

Bước 1: GV chia lớp thành các nhóm

nhỏ để hoạt động:

Nhóm 1: tìm hiểu đặc điểm của gió

mùa mùa hạ

Nhóm 2: tìm hiểu đặc điểm của gió

mùa mùa đông

Bước 2: Hs trình bày, GV chuẩn kiến

thức và đặt thêm câu hỏi cho các

nhóm:

Chuyển ý: Gió mùa góp phần mang

đến cho nước ta một lượng mưa, ẩm lớn

Hoạt động 5: Tìm hiểu đặc điểm lượng

mưa, độ ẩm

Hình thức: Cả lớp

- Tại sao thực vật nước ta chủ yếu là

thực vật?

- Nguyên nhân nào làm địa hình đồi

núi nước ta bị xâm thực mạnh

c Lượng mưa, độ ẩm lớn

Lượng mưa trung bình năm cao: 1500 2000mm Mưa phân bố không đều, sườnđón gió 3500 - 4000mm

Độ ẩm không khí cao trên 80%

IV ĐÁNH GIÁ

Câu 1: HS gắn mũi tên gió mùa mùa đông và gió mùa mùa hạ lên bản đồ

trống

V HOẠT ĐỘNG NỐI TIẾP

Làm bài tập cuối bài và xem trước bài của tiết sau

Tiết 10

Bài 10 THIÊN NHIÊN NHIỆT ĐỚI ẨM GIÓ MÙA (TT)

I MỤC TIÊU BÀI HỌC

II PHƯƠNG TIỆN DẠY HỌC

- Bản đồ địa hình VN

- Bản đồ các hệ thống sông chính ở nước ta

- Một số tranh ảnh về đia hình vùng núi mô tả sườn dốc, khe rãnh, đá đấttrượt, đia hình cacxtơ Các loài sinh vật nhiệt đới

- Atlat Địa lí Việt Nam

III HOẠT ĐỘNG DẠY VÀ HỌC

Khởi động: GV vẽ lên bảng sơ đồ mối quan hệ giữa các thành phần nhiên(khí hậu, địa hình, sông ngòi, đất, sinh vật) và yêu cầu HS tìm các dẫn chứng từthiên nhiên Việt Nam cho từng mối quan hệ (khí hậu - địa hình; khí hậu- sông ngòi;khí hậu- sinh vật )

GV: Khí hậu nhiệt đới ẩm gió mùa đã chi phối các thành phần tự nhiên kháchình thành nên đặc điểm chung nổi bật của tự nhiên nước ta, đó là thiên nhiên nhiệtđới ẩm gió mùa

Hoạt động thầy – trò Nội dung chính

Hoạt động l: tìm hiểu đặc điểm và giải

thích tính chất nhiệt đới ẩm gió mùa của địa

hình

Hình thức: Theo cặp

Bước 1: GV giao nhiệm vụ cho HS (Xem

phiếu học tập phần phụ lục)

Bướ' 2: Hai HS cùng bàn trao đổi để trả lời

câu hỏi

2 Các thành phần tự nhiên khác:

a Địa hình (Xem thông tin phản hồi phần phụ lục)

b Sông ngòi, đất, sinh vật

Bước3: Một HS đại diện trình bày trước

lớp, các HS khác nhận xét, bổ sung GV

chuẩn kiến thức, lưu ý HS cách sử đụng

mũi tên để thể hiện mối quan hệ nhân quả

(Xem thông tin phản hồi phần phụ lục)

Nhóm l: tìm hiểu đặc điểm sông ngòi

Nhóm 2: Tìm hiểu đặc điểm đất đai

Nhóm 3: Tìm hiểu đặc điểm sinh vật

Bước 2: HS trong các nhóm trao đổi, đại

diện các nhóm trình bày, các nhóm khác bổ

sung ý kiến

Hình thức: Cả lớp

GV đặt câu hỏi: Đọc SGK mục 3, kết hợp

với hiểu biết của bản thân, hãy nêu những

ví dụ chứng tỏ thiên nhiên nhiệt đới ẩm gió

mùa có ảnh hưởng đến sản xuất nông

nghiệp, các hoạt động sản xuất khác và đời

sống

Một HS trả lời tác động của thiên nhiên

nhiệt đới ẩm gió mùa n sản xuất đến nông

nghiệp Các HS khác nhận xét, bổ sung

Một HS tra lởi tác động của thiên nhiên

nhiệt đới ẩm gió mùa dến các hoạt động

sản xuất khác và đời sống Các HS khác

nhận xét, bổ sung GV chuẩn kiến thức

(Xem thông tin phản hồi phần phụlục)

3 Aûnh hưởng của thiên nhiên nhiệtđới ẩm gió mùa đến hoạt động sảnxuất và đời sống:

* Aûnh hưởng đến sản xuất nôngnghiệp

- Nền nhiệt ẩm cao thuận lợi để pháttriển nền nông nghiệp lúa nước, tăngvụ, đa dạng hoá cây trồng, vật nuôi,phát triển mô hình nông – lâm kếthợp

- Khó khăn: Lũ lụt, hạn hán, khí hậu,thời tiết không ổn định Ịt

* Aûnh hưởng đến các hoạt động sảnxuất khác và đời sống

- Thuận lợi để phát triển các ngànhlâm nghiệp, thuỷ sản, GTVT, du lịch,

… và đẩy mạnh hoạt động khai thác,xây dựng vào mùa khô

- Khó khăn:

+ Các hoạt động giao thông, vận tải

du lịch, công nghiệp khai thác chịuảnh hưởng trực tiếp của sự phân mùakhí hậu, chế độ nước sông

+ ĐỘ ẩm cao gây khó khăn cho việcqản máy móc, thiết bị, nông sản

- Các thiên tai như mưa bão, lũ lụt,hạn hán và diễn biến bất thường nhưdong, lốc, mưa đá, sương mù, rét hại,khô nóng, …cũng gây ảnh hưởng lớnđến sản xuất và đời sống

+ Môi trường thiên nhiên dễ bị suythoái

IV ĐÁNH GIÁ

V HOẠT ĐỘNG NỐI TIẾP

Trả lời câu hỏi cuối bài

Tiết 11

Bài 11 THIÊN NHIÊN PHÂN HOÁ ĐA DẠNG

I MỤC TIÊU BÀI HỌC

- Biết được biểu hiến của sự phân hoá thiên nhiên từ Đông sang Tây theo 3vùng: vùng biển và thềm lục địa, vïng đồng bằng ven biển và vùng đồi núi

2 Kĩ năng

- Đọc hiểu các trang bản đồ địa hình, khí hậu, đất, thực vật, động vật trong Atlatđể hiểu các kiến thức nêu trong bài học '

- Đọc biểu đồ khí hậu

- Biết liên hệ thực tế để thấy được sự thay đổi thiên nhiên từ Bắc vào Nam

II PHƯƠNG TIỆN DẠY HỌC

- Bản đồ hình thể Việt Nam

- Tranh ảnh, băng hình về cảnh quan thiên nhiên

- Atlat Địa lí Việt Nam

III HOẠT ĐỘNG DẠY VÀ HỌC

Khởi động: GV sử dụng bản đồ hình thể VN, các mảnh dán ghi nhiệt độ trungbình năm của các địa điểm: Lạng Sơn, Hà Nội, Huế, Đà Lạt, TP HỒ Chí Minh Yêu cầu 1 HS gắn nhiệt độ trung bình năm tương ứng với các địa điểm trên

GV: Chúng ta thấy có sự phân hoá rõ nét về nhiệt độ không khí từ Bắc xuốngnam từ thấp lên cao Đó là một trong những biểu hiện của sự phân hoá đa dạng củathiên nhiên nước ta

Hoạt động của GV và HS Nội dung chính

Hoạt động l: Tìm hiểu đặc điểm thiên nhiên

phần phía Bắc và phía Nam lãnh thổ

a) Phần lãnh thổ phía Bắc:

- từ dãy núi Bạch Mã trở ra

- Có kiểu khí hậu nhiệt đới ẩm gió

- Một HS trình bày đặc điểm thiên nhiên phần

phía Bắc lãnh thổ

- Một HS trình bày đặc điểm thiên nhiên phần

phía Nam lãnh thổ Các HS khác nhận xét bổ

sung

Bước 3: GV kết luận các ý đúng của mỗi

nhóm 1

Hoạt động 2: Tìm hiểu nguyên nhân làm cho

thiên nhiên nước ta phân hóa theo Bắc - Nam

Hình thức: Cả lớp

Gv đặt câu hỏi;: Dựa vào hiểu biết của bản

thân, hãy cho biết:

- Tại sao miền Bắc có 3 tháng nhiệt độ thấp

dưới 180C (Do nằm gần chí tuyến Bắc, lại

chịu tác động mạnh mẽ của gió mùa đông

bắc)

- Nếu không có mùa đông lạnh thì sinh vật

của miền Bắc có đặc điểm gì (miền Bắc sẽ

không có cây cận nhiệt đới, cây ôn đới và các

loài thúcó lông dày) '

HS trả lời, các HS khác nhận xét, bổ sung GV

chuẩn kiến thức

Hình thức: Cả lớp/nhóm

Bước 1: GV hình thành sơ đồ sự phân hoá

thiên nhiên theo Đông - Tây (xem sơ đồ phần

phụ lục)

GV yêu cầu HS lần lượt trả lời các câu hỏi

sau:

- Quan sát bản đồ Địa lí tự nhiên Việt Nam,

hãy nhận xét về sự thay đổi thiên nhiên từ

Đông sang Tây

GV: Ba cấp độ của sơ đồ đã thể hiện sự phân

hóa sâu sắc của thiên nhiên nước ta theo

hướng Đông - Tây

Bước 2: GV chia lớp thành 3 nhóm nhiệm vụ:

mùa với mùa đông lạnh

- Nhiệt độ trung bình năm 22-240C

- Phân thành 2 mùa là mùa đông vàmùa hạ

-Cảnh quan phổ biến là đới rừng giómùa nhiệt đới

- Thành phần sinh vật có các loạinhiệt đới chiếm ưu thế

b) Phần lãnh thổ phía Nam (từ dãyBạch Mã vào)

- Khí hậu mang tính chất cận xíchđạo gió mùa nóng quanh năm

- Nhiệt độ trung bình năm trên 250C

- Phân thành 2 mùa là mưa và khô

- Cảnh quan phổ biến đới rừng giómùa cận xích đạo

- Thành phần sinh vật mang đặctrưng xích đạo và nhiệt đới vớinhiều loài

2 Thiên nhiên phân hoá theo Đông

- Tây (Xem thông tin phản hồi phần phụlục)

IV ĐÁNH GIÁ

Tiết 12

Bài 11 THIÊN NHIÊN PHÂN HOÁ ĐA DẠNG (tt)

I MỤC TIÊU BÀI HỌC

1 Kiến thức

- Biết được sự phân hoá thiên nhiên theo độ cao Đặc điểm về khí hậu, cácloại đất và các hệ sinh thái chính theo 3 đai cao ở Việt Nam Nhận thức được mốiliên hệ có quy luật trong sự phân hoá thổ nhưỡng và sinh vật

- Hiểu sự phân hoá cảnh quan thiên nhiên thành 3 miền địa lí tự nhiên và biếtđược đặc điểm chung nhất của mỗi miền địa lí tự nhiên

-Nhận thức được các mặt thuận lợi vàø hạn chế trong sử dụng tự nhiên ở mọimiền

2 Kĩ năng

-Khai thác kiến thức trên bản đồ

- Kĩ năng phân tích tổng hợp để thấy mối quan hệ quy định lẫn nhau giữa cácthành phần tự nhiên tạo nên tính thống nhất thể hiện ở đặc điểm của miền

II PHƯƠNG TIỆN DẠY HỌC

- Bản đồ Địa lí tự nhiên Việt Nam

- Bản đồ khí hậu, đất và thực vật

- Một số hình ảnh về các hệ sinh thái

- Atlat Địa lí Việt Nam

- Bản đồ các miền địa lí tự nhiên Việt Nam

III HOẠT ĐỘNG DẠY VÀ HỌC

Vào bài: GV có thể kể cho Hs một số nét đặc trưng của thành phố Đà Lạt, sauđó hỏi các em nguyên nhân do đâu mà Đà Lạt lại có những đặc trưng riêng đó

GV: 3/4 lãnh thổ là đồi núi đã góp phần làm cho cảnh sắc thiên nhiên nước tathêm đa dạng, phong phú

Hoạt động của GV và HS

Hoạt động l: Tìm hiểu nguyên nhân tạo nên phân

hoá cảnh quan theo độ cao

Hình thức: Cả lớp

GV đặt câu hỏi: Nguyên nhân nào tạo nên sự

phân hoá thiên nhiên theo độ cao? Sự phân hoá

theo độ cao ởû nước ta biểu hiện rõ ở các thành

phần tự nhiên nào?

1 HS trả lời, các HS khác nhận xét, bổ sung GV

chuẩn kiến thức (Do 3/4 lãnh thổ nước ta là đồi

núi, ở địa hình đồi núi khí hậu có sự thay đổi rõ

nét về nhiệt độï và độ ẩm theo độ cao Sự phân

hoá theo độ cao ở nước ta biểu hiện rõ ởû thành

Nội dung chính

3 Thiên nhiên phân hóa theođộ cao

a Đai nhiệt đới gió mùa:

- Ở miền Bắc: có độ cao trungbình dưới 600 - 700m, miềnNam có độ cao 900-1000m

b Đai cận nhiệt đới gió mùatrên núi miền Bắc có độ cao từ

600 - 700m đến 2600m, miềnNam có độ cao từ 900 – 1000mđến độ cao 2600m

c Đai ôn đới gió mùa trên núi

phần sinh vật và thổ nhưỡng).

Hoạt động 2: Tìm hiểu đặc điểm của các đai cảnh

quan theo độ cao

Hình thức: Nhóm

Bước 1: GV chia nhóm và giao nhiệm vụ cho

từng nhóm

- Nhóm l: Tìm hiểu dai nhiệt đới gió mùa

- Nhóm 2: Đai cận nhiệt gió mùa trên núi

- Nhóm 3: Đai ôn đới gió mùa trên núi có độ cao

từ 2600m trở lên

Bước 2: HS trong các nhóm trao đổi, dại diện các

nhóm trình bày, các nhóm khác bổ sung ý kiến

Bước 3: GV nhận xét phần trình bày của HS và

kết luận các ý đúng của mỗi nhóm

GV đặt câu hỏi cho các nhóm:

+ Tại sao đai ôn đới gió mùa trên núi có độ cao

từ 2600m trở lên chỉ có ởû miền Bắc?

+ Hệ sinh thái rừng nhiệt đới ẩm lá rộng thường

xanh thường hình thành ở những khu vực nào? Ơû

nước ta hệ sinh thái này chiếm diện tích lớn hay

nhỏ? (Hệ sinh thái rừng nhiệt đới ẩm lá rộng

thường xanh thường hình thành ởû những vùng núi

thấp mưa nhiều, khí hầu ẩm ướt, mùa khô không

rõ, nơi thuận lợi cho sinh vật phát triển nền nông

nghiệp nhiệt đới đa dạng về nông sản.)

Hoạt động 3: tìm hiểu đặc điểm 3 miền dịa lý tự

nhiên

Hình thức: Nhóm

Bước 1: GV chia lớp thành ba nhóm, mỗi nhóm

tìm hiểu các đặc điểm của một miền địa lí tự

nhiên (Xem phiếu học tập phần phụ lục)

- Nhóm 1: tìm hiểu đặc điểm miền Bắc và Đông

Bắc Bắc Bộ

- Nhóm 2: tìm hiểu đặc điểm miền Tây Bắc và

Bắc Trung Bộ

- Nhóm 3: Tìm hiểu đặc điểm miền Nam Ttung

và Nam Bộ

Bước 2: HS trong các nhóm trao đổi, đại diện

nhóm trình bày, các nhóm khác bổ sung ý kiến

Bước 3: GV nhận xét phần trình bày của HS và

kết luận các ý đúng của mỗi nhóm

có độ cao từ 2600m trở lên (chỉcó ởû Hoàng Liên Sơn)

(Xem thông tin phản hồi phần phụ lục).

GV đưa câu hỏi cho các nhóm:

Câu hỏi cho nhóm l: Vị trí địa lí và đặc điểm địa

hình có ảnh hưởng như thế nào tới khí hậu miền

Bắc và Đông Bắc Bắc Bộ?

Câu hỏi cho nhóm 2: Hướng tây bắc - đông nam

của các dãy núi Trường Sơn có ảnh hưởng như

thế nào tới khí hậu của miền? Địa hình núi trung

bình và núi cao chiếm ưu thế ảnh hưởng như thế

nào đối với thổ nhưỡng - sinh vật trong miền Tây

Bắc và Bắc Trung Bộ?

Câu hỏi cho nhóm 3: Vì sao miền Nam Trung Bộ

và Nam BỘ có khí hậu cận xích đạo với 2 mùa

mưa không rõ rệt Đặc điểm của khí hậu có ảnh

hưởng như thế nào tới sản xuất nông nghiệp của

miền này?

(Do nằm gần Xích Đạo, chịu ảnh hưởng trực tiếp

của gió mùa mùa hạ nóng ẩm và gió mậu dịch

khô nên miền Nam Trung Bộ và Nam BộÄ có khí

hậu cận xích đạo với 2 mùa mưa không rõ rệt

Nhiệt độ cao, độ ẩm lớn rất thuận lợi để phát

triển nền nông nghiệp nhiệt đới quanh năm Khí

hậu cận xích đạo tạo điều kiện để vùng có thể

xen canh, thâm canh, tăng vụ)

4 Các miền địa lí tự nhiên:(Phụ lục)

IV ĐÁNH GIÁ

1 Trình bày những đặc điểm phân hóa của thiên nhiên Việt Nam?

2 Theo em sự phân hóa này mang lại những mặt thuận lợi và khó khăn gì chonền kinh nước ta?

V HOẠT ĐỘNG NỐI TIẾP

Hoàn thành câu hỏi bài tập SGK

Tiết 13

Bài 13: THỰC HÀNH ĐỌC BẢN ĐỒ ĐỊA HÌNH VÀ ĐIỀN VÀO LƯỢC ĐỒ TRỐNG MỘT SỐ DÃY NÚI VÀ ĐỈNH NÚI

I MỤC TIÊU BÀI HỌC

Sau bài học, HS cần

1 Kiến thức

- Khắc sâu thêm, cụ thể và trực quan hơn các kiến thức về địa hình, sông ngòi

2 Kĩ năng

- Đọc hiểu bản đồ sông ngòi, địa hình Xác định đúng các địa danh trên

- Điền và ghi đúng trên lược đồ một số dãy núi, đỉnh núi

II PHƯƠNG TIỆN DẠY HỌC

- Bản đồ Hình thể Việt Nam

- Atlat Địa lí Việt Nam

- Bản đồ trống

III HOẠT ĐỘNG DẠY VÀ HỌC

Mở bài: GV nêu yêu cầu của bài thực hành:

- Xác định vị trí các dãy núi, đỉnh núi và dòng sông trên bản đồ Địa lí tự nhiênViệt Nam (hoặc Atlat Địa lí Việt Nam)

- Điền vào lược đồ Việt Nam các cánh cung, các dãy núi, một số đỉnh núi

Hoạt động l: Xác định vị trí các dãy núi, cao nguyên trên bản đồ

Hình thức: Cá nhân '

Bước 1: GV đặt câu hỏi: Xác định trên bản đồ Địa lí tự nhiên Việt Nam hoặcAtlat Địa lí Việt Nam) vị trí:

- Các dãy núi Hoàng Liên Sơn, Sông Mã, Hoành Sơn;

- Các cao nguyên đá vôi: Tà Phình - Sìn Chải - Sơn La -Mộc Châu

- Các cánh cung: Sông Gâm, Ngân Sơn, Bắc Sơn, Đông Triều

- Các cao nguyên: Lâm Viên, Di Linh

Bước 2: Hai HS cùng bàn trao đổi để tìm vi trí các dãy núi, cao nguyên trongAtlat Địa lí Việt Nam

Bước 3: GV yêu cầu một số HS lên chỉ trên bản đồ Địa lí tự nhiên Việt Namtreo tường các dãy núi và cao nguyên nước ta

Hoạt động 2: Xác định vị trí các đỉnh núi trên bản đồ.

Hình thức: Cả lớp

Bước 1: GV đặt câu hỏi: Quan sát bản đồ Hình thể Việt Nam, xác định vị trí cácđỉnh núi: Phanxipăng: 3143m; Khoan La San: 1853m, Pu Hoạt: 2452m, Tây CônLĩnh: 2419m; Ngọc Linh: 2598m; Pu xai lai leng: 2711m; Rào Cỏ: 2235m

Hoành Sơn: l046m; Bạch Mã: 1444m, Chưyangsin: 2405m; Lang Biang 2167 m.Sắp xếp tên các đỉnh núi vào các vùng đồi núi tương ứng

Bước 2: Hai HS cùng bàn bạc trao đổi để tìm vị trí các dãy núi, cao nguyêntrong Atlat Địa lí Việt Nam

Bước 3: GV yêu cầu nhiều HS lên chỉ trên bản đồ Địa lí tự nhiên VN treo tường

vị trí các đỉnh núi 4 HS lên bảng sắp xếp tên các đỉnh núi và các vùng đồi núi tươngứng

- Vùng núi Tây Bắc: đỉnh Phanxipăng, Khoan La San

- Vùng núi Đông Bắc: đỉnh Tây Côn Lĩnh

- Vùng núi Bắc Trường Sơn: đỉnh Pu Hoạt, Pu xai lai leng, Rào Cỏ, Hoành Sơn,Bạch Mã

- Vùng núi Nam Trường Sơn: đỉnh Ngọc Linh, Chưyangsin, Lang Biang)

Hoạt động 3: Xác định vị tn các dòng sông trên bản đồ

Hình thức: Cả lớp

Bước 1: GV đặt câu hỏi: Xác định trên bản đồ Địa lí tự nhiên Việt Nam (AtlatĐịa lí Việt Nam) vị trí các dòng sông: sông Hồng, sông Chảy, sông Đà, sông TháiBình, sông Mã, sông Cả, sông Hương, sông Thu Bồn, sông Trà Khúc, sông Đà Rằng,sông Đồng Nai, sông Tiền, sông Hậu

Kể tên các dòng sông thuộc miền Bắc và Đông Bắc Bắc Bộ

Bước 2: Hai HS cùng bàn trao đổi để tìm vị trí các dòng sông trong Atlat Địa líViệt Nam

Bước 3: GV yêu cầu nhiều HS lên chỉ trên bản đồ Địa lí tự nhiên Việt Nam treotường vị trí các dòng sông

- Một số HS kể tên các dòng sông thuộc miền Bắc và Đông Bắc Bắc Bộ; sôngthuộc miền Tây bắc và Bắc Trung Bộ; sông thuộc miền Nam Trung Bộ và Nam Bộ

Hoạt động 4: Điền vào lược đồ các cánh cung, các dãy núi, các đỉnh núi.

Hình thức: Cá nhân

Bước 1: Ba HS lên bảng dán các cánh cung, các dãy núi, các đỉnh núi lên bảnđồ trống

Bước 2: Các HS khác nhận xét phần bài làm của bạn GV đánh giá

Bước 3: HS vẽ vào lược đồ trống Việt Nam đã chuẩn bị sẵn

IV ĐÁNH GIÁ

GV biểu dương những bài làm tốt, rút kinh nghiệm những lỗi cần sửa chữa V.

HOẠT ĐỘNG NỐI TIẾP

- Biết dược các biện pháp của nhà nước nhằm bảo vệ tài nguyên rừng và tài nguyênsinh vật và các biện pháp bảo vê tài nguyên đất.

2 Kĩ năng

- Có kĩ năng liên hệ thực tế về các biểu hiện suy thoái tài nguyên đất

- Phân tích bảng số liệu

II PHƯƠNG TIỆN DẠY HỌC

- Hình ảnh về các hoạt động chặt phá, phát đốt rừng, hậu quả của mất rừng, làm suythoái đất và môi trường

- Hình ảnh về các loài chim thú quý cần bảo vệ

- Bản đồ VN

- Atlat Địa lí Việt Nam

III HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC:

- Khởi động: GV nêu vấn đề:

Tại sao người ta chỉ trồng caphê ở vùng Tây Nguyên mà không trồng ở Đồng bằngsông Hồng và ngược lại?

Tại sao người H’mông phải làm ruộng bậc thang?

GV: Trong quá trình sản xuất và đời sống, vấn đề sử dụng hợp lí và bảo vệ cácnguồn tài nguyên bao giờ cũng được đặt ra với tất cả tính chất nghiêm trọng và hầunhư không thay đổi của nó

Hoạt động của GV và HS.

Hoạt động l: phân tích sự biến động

diện tích rừng

Hình thức: Cặp

Bước 1: GV đưa câu hỏi, yêu cầu HS

trao đổi với bạn bên cạnh để trả lời 1

Các HS thuộc tổ 1, 2: Quan sát bảng 17

1, hãy:

- Nhận xét về sự biến động tổng diện

tích rừng, rừng tự nhiên, rừng trồng và

độ che phủ rừng

Giải thích nguyên nhân của sự thay đổi

trên

(Nguyên nhân do khai thác thiếu hợp lí

và diện tích rừng trồng không nhiều nên

diện tích rừng và tỉ lệ che phủ rừng

giảm sút Từ năm 1990 cùng với các

biện pháp bảo vệ rừng và đẩy mạnh

công tác trồng rừng nên diện tích rừng

và tỉ lệ che phủ rừng đã tăng lên nhanh

chóng)

HS thuộc tổ 3, 4: Đọc SGK mục la, kết

hợp hiểu biết của bản thân, hãy:

- Nhận xét sự thay đổi của diện tích

rừng giàu

- Một khu rừng trồng và 1 khu rừng tự

nhiên có cùng độ che phủ thì rừng nào

có sản lượng gỗ cao hơn?

- Hãy nêu ý nghĩa về kinh tế, về môi

trường của việc bảo vệ rừng Cho biết

những qui định của Nhà nước về bảo vệ

và phát triển vốn rừng

Bước 2: Hai HS cùng bàn bạc trao đổi

để trả lời câu hỏi

Bước 3: Đại diện HS trình bày trước

lớp, các HS khác nhận xét, bổ sung GV

nhận xét phần trình bày của HS và bổ

sung kiến thức

Chuyển ý: Mặc dù tổng diện tích rừng

đang tăng lên nhưng chất lượng rừng

vẫn bị suy giảm vì diện tích rừng tăng

chu yếu là rừng mới trồng và chưa đến

tuổi khai thác Suy giảm diện tích rừng

là nguyên nhân cơ bản dẫn tới suy giảm

tính đa dạng sinh học và suy thoái tài

nguyên đất

Hoạt động 2: Tìm hiểu sự suy giảm tính

đa dạng sinh học và vấn đề sử dụng,

bảo vệ tài nguyên đất

Hình thức: Nhóm

GV chia nhóm và giao nhiệm vụ cho

từng nhóm

Năm 1983 tổng diện tích rừng là 7,2 triệu

ha, năm 2006 tăng lên thành 12,1 triệu ha.Tuy nhiên, tổng diện tích rừng và tỉ lệ chephủ rừng năm 2006 vẫn thấp hơn năm

* Biện pháp bảo vệ rừng: SGK

b Đa dạng sinh học

- Nguyên nhân:

+ Khai thác quá mức làm thu hẹp diệntích rừng tự nhiên và làm nghèo tính đadạng của sinh vật

+ Ô nhiễm môi trường đặc biệt là ô nhiếmnguồn nước làm gnuồn thủy sản nước ta bịgiảm sút rõ rệt

- Biên pháp bảo vệ:

+ Xây dựng hệ thống vườn quốc gia vàkhu bảo tồn thiên nhiên

+ Ban hành Sách đỏQui định khai thác gỗ, động vật, thủy hảisản

2 Sử dụng và bảo vệ tài nguyên đất

* Hiện trạng sử dụng đất:

- Năm 2005, đất sử dụng trong nôngnghiệp của nước ta chỉ khoảng 9,4triệu ha(28% tổng diện tích đất tự nhiên)

Bình quân đất nông nghiệp tính theo đầu

-Nhóm chẵn: tìm hiểu hiện trạng sử

dụng đát

- Nhóm lẻ: đưa ra các biện pháp hợp lí

để bảo vệ tài nguyên đất

Đại diện học sinh trình bày nội dung,

GV chuẩn kiến thức

Hoạt động 3: Tìm hiểu tình hình sủ

dụng và bảo vệ các tài nguyên khác ở

nước ta

Hình thức: Cả lớp

GV kẻ bảng (xem phiếu học tập 3 phần

phụ lục) và hướng dẫn HS cùng trao đổi

trên cơ sở câu hỏi:

người là 0,1ha, khả năng mở rộng diệntích đất nông nghiệp thì không nhiều

* Biện pháp: SGK

3 Sử dụng và bảo vệ các tài nguyên khác:(Phụ lục)

IV ĐÁNH GIÁ

Khoanh tròn ý em cho là đúng

* Diện tích rừng tăng lên nhưng tài nguyên rừng vẫn bị suy thoái vì:

A Rừng giàu chỉ còn rất ít

B Phần lớn là rừng non mới trồng và rừng trồng chưa khai thác được

C 70% điện tích là rừng nghèo 1

D Chất lượng rừng chưa thể phục hồi

V Hoạt động nối tiếp:

Liên hệ thực tế bản thân đối với việc sử dụng và bảo vệ tài nguyên của em trongđời sống hàng ngày

- Hiểu được nội dung chiến lược Quốc gia về bảo vệ tài nguyên và mới trường.

2- Kĩ năng: Tìm hiểu, quan sát thực tế, thu thập tài liệu về môi trường

II PHƯƠNG TIỆN DẠY HỌC

- Hình ảnh về suy thoái tài nguyên, phá huỷ cảnh quan thiên nhiên và ô nhiễm môitrường

- Atlat Địa lí Việt Nam

III HOẠT ĐỘNG DẠY VÀ HỌC

Mở bài: GV có thể đưa ra các hình ảnh hoặc số liệu về thiệt hại do các cơn bãotrong những năm gần đây ở nước ta và cho các em nhận xét về hậu quả

- Hãy nói tương ứng tên các cơn bão/năm/vùng chịu ảnh hưởng lớn

+ Changchu 2005 Thanh Hoá

+ Hagibis 2007 Quảng Bình- Hà Tĩnh

+ Lêkima 2007 Quảng Nam- Đà Nẵng

GV: Các loại hình thiên tai như bão, lũ lụt, hạn hán, động đất, cháy rừng là nhữngmối đe doạ thường trực đối với môi trường và cuộc sống người Việt Nam, vì vậychúng ta cần phải chuẩn bị sẵn sàng và đối phó hiệu quả thiên tai

Hoạt động của GV và HS Nội dung chính

Hoạt động l: Tìm hiểu về vấn đề bảo vệ

môi trường ởû nước ta

Hình thức: Cả lớp

GV đặt câu hỏi: Đọc SGK mục 2, kết

hợp hiểu biết của bản thân, hãy:

- Nêu những diễn biến bất thường về

thời tiết khí hậu xảy ra ởû nước ta trong

những năm qua.(Mưa, lũ lụt xảy ra với

tần suất ngày càng cao Mưa đá trên diện

rộng ở miền

1 Bảo vệ môi trường:

Có 2 vấn đề Môi trường đáng quan tâm ởnước ta hiện nay:

- Tình trạng mất cân bằng sinh thái môitrường làm gia tăng bão, lũ lụt, hạn hánvà các hiện tượng biến đổi bất thường vềthời tiết, khí hậu…

- Tình trạng ô nhiễm môi trường:

+ Ô nhiễm môi trường nước

+ Ô nhiễm không khí

Baĩc naím 2006; Luõ lút nghieđm tróng ôû

Tađy Nguyeđn naím 2007; Reùt ñaôm, reùt hái

kư lúc ôû mieăn Baĩc thaùng 2/2008 laøm HS

khođng theơ ñeân tröôøng ñeơ hóc taôp

- Neđu hieơu bieât cụa em veă tình tráng ođ

nhieêm mođi tröôøng ôû nöôùc ta Caùc

nguyeđn nhađn gađy ođđ nhieêm ñaât (Do nöôùc

thại, raùc thại sau phađn hụy, löôïng thuoâc

tröø sađu, phađn boùn höõu cô vaø hoaù chaât dö

thöøa trong sạn xuaât nođng nghieôp)

Moôt soâ HS trạ lôøi, HS khaùc nhaôn xeùt, boơ

sung GV nhaôn xeùt phaăn trình baøy cụa

HS vaø boơ sung kieân thöùc

Hoát ñoông 2: Tìm hieơu hoát ñoông cụa

baõo ôû nöôùc ta

Hình thöùc: Caịp

GV ñaịt cađu hoûi: Ñóc SGK múc 1 keât

hôïp quan saùt hình 10.3, haõy nhaôn xeùt

ñaịc ñieơm cụa baõo ôû nöôùc ta theo daøn yù:

Thôøi gian hoát ñoông cụa baõo

Muøa baõo

Soẫ traôn baõo trung bình moêi naím

- Cho bieât vuøng bôø bieơn naøo cụa nöôùc ta

chòu ạnh höôûng mánh nhaât cụa baõo Vì

sao?

HS cuøng baøn trao ñoơi ñeơ trạ lôøi cađu hoûi

HS ñái dieôn trình baøy tröôùc lôùp, caùc HS

khaùc nhaôn xeùt, boơ sung

GV nhaôn xeùt phaăn trình baøy cụa HS vaø

chuaơn kieân thöùc

GV ñaịt cađu hoûi: Vì sao nöôùc ta chòu taùc

ñoông mánh cụa baõo? Neđu caùc haôu quạ

do baõo gađy ra ôû nöôùc ta (Nöôùc ta chòu

taùc ñoông mánh cụa baõo vì: nöôùc ta giaùp

Bieơn Ñođng, naỉm trong vaønh ñai noôi chí

tuyeân, nöûa caău Baĩc laø hoát ñoông cụa dại

hoôi tú nhieôt ñôùi)

HS trạ lôøi, caùc HS khaùc nhaôn xeùt, boơ

sung.GV nhaôn xeùt phaăn trình baøy cụa

HS vaø boơ sung kieân thöùc

Hoát ñoông 3: Ñeă xuaât caùc bieôn phaùp

+ OĐ nhieêm ñaât

Caùc vaân ñeă khaùc nhö: khai thaùc, söû dúngtieât kieôm nguyeđn khoaùng sạn, söû dúnghôïp lí caùc vuøng cöûa sođng, bieơn ñeơ traùnhlaøm hoûng vẹ ñép cụa cạnh quan thieđnnhieđn coù yù nghóa du lòch

2 Moôt soâ thieđn tai chụ yeâu vaø bieôn phaùp phoøng choâng

a Baõo

* Hoát ñoông cụa baõo ôûû Vieôt nam

- Thôøi gian hoát ñoông töø thaùng VI, keâtthuùc vaøo thaùng XI Ñaịc bieôt laø caùc thaùng

IX vaø XIII

- Muøa baõo chaôm daăn töø baĩc vaøo nam

- Baõo hoát ñoông mánh nhaât ôû ven bieơnTrung Boô Nam Boô ít chòu ạnh höôûng cụabaõo

- Trung bình moêi naím coù 8 traôn baõo

* Haôu quạ cụa baõo:

- Möa lôùn tređn dieôn roông (300 - 400mm),gađy ngaôp uùng ñoăng ruoông, ñöôøng giaothođng Thụy trieău dađng cao laøm ngaôpmaịn vuøng ven bieơn

- Gioù mánh laøm laôt uùp taøu thuyeăn, taøn phaùnhaø cöûa, caău coâng, coôt ñieôn cao theâ

- OĐ nhieêm mođi tröôøng gađy dòch beônh

* Bieôn phaùp phoøng choâng baõo:

- Döï baùo chính xaùc veă quaù trình hìnhthaønh vaø höôùng di chuyeơn cụa côn baõo

- Thođng baùo cho taøu thuyeăn ñaùnh caù trôûveă ñaât lieăn

- Cụng coâ heô thoâng ñeđ keø ven bieơn

- Sô taùn dađn khi coù baõo mánh