Nhưng thực trạng phổ biến hiện nay hầu hết giáo viên ít được tiếp cận với bộ môn này thì người giáo viên âm nhạc chưa phát huy được khả năng của mình, một vấn đề cụ thể và rất quan trọng
Trang 1SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM NĂM HỌC 2017-2018
Đề tài: “Làm thế nào để đệm đàn tốt hỗ trợ cho phân môn học hát và tập
đọc nhạc ở trường Trung Học Cơ Sở Hùng Vương”.
I.ĐẶT VẤN ĐỀ
1 Sự cần thiết của đề tài
Âm nhạc là ngôn ngữ nghệ thuật âm thanh, mang đặc trưng của nghệ thuật biểu hiện, là ngôn ngữ biểu cảm, tình cảm Do đó âm nhạc cũng là một trong những môn học quan trọng giúp cho học sinh hình thành nhân cách, có lối sống lành mạnh, tư tưởng đạo đức đúng đắn
Là một giáo viên giảng dạy bộ môn Âm nhạc trường Trung học cơ sở Hùng Vương qua quá trình giảng dạy và tìm hiểu thực tế ở trường Trung học
cơ sở, tôi đã nhận thấy tầm quan trọng của bộ môn âm nhạc, không những với nhà trường, với ngành giáo dục mà còn với sự phát triển kinh tế địa phương Nhiệm vụ của người giáo viên âm nhạc Trung học cơ sở ngoài công tác giảng dạy thì phải tham gia vào các phong trào như văn hoá, văn nghệ, đoàn đội, các phong trào bề nổi của địa phương nơi công tác Nhưng thực trạng phổ biến hiện nay hầu hết giáo viên ít được tiếp cận với bộ môn này thì người giáo viên âm nhạc chưa phát huy được khả năng của mình, một vấn đề cụ thể và rất quan trọng đối với sự thành công trong con đường công tác của người giáo viên âm nhạc đó là khả năng xây dựng chương trình và khả năng đệm đàn, đặc biệt là những ca khúc cơ sở
Chính vì vậy, là một người giáo viên âm nhạc, tôi mạnh dạn đi sâu vào nghiên cứu thực trạng của vấn đề đó để tìm ra những giải pháp để giải quyết kịp thời phần nào những nhược điểm đó, góp phần nhỏ công sức của mình vào sự phát triển chung của nền giáo dục âm nhạc nói riêng và nền giáo dục nước nhà nói chung
2 Mục tiêu nghiên cứu
a Mục đích nghiên cứu
- Tôi nghiên cứu đề tài này với mục đích đưa ra những phương pháp chung để xây dựng phần đệm cho các ca khúc Trung học cơ sở đặc biệt là tìm ra một số phương pháp đệm nhạc phù hợp với khả năng và thực trạng của từng khối lớp với khả năng và năng lực của học sinh Đóng góp một phần nhỏ công sức vào công tác giáo dục chung của toàn xã hội tạo sự phong phú hơn về đời sống tinh thần của các em học sinh
Thời gian nghiên cứu: Từ tháng 8 năm 2017 đến tháng 5 năm 2018
b Đối tượng nghiên cứu
- Những bài hát và Tập đọc nhạc của sách Âm nhạc trong trường Trung học cơ
sở, khả năng hát và cảm thụ âm nhạc của các em học sinh
c Phương pháp nghiên cứu
Trang 2- Phương pháp nghiên cứu lý luận: Nghiên cứu qua nội dung tài liệu bồi dưỡng giáo viên Trung học cơ sở môn Âm nhạc
- Phương pháp nghiên cứu thực tế:
+ Nghiên cứu qua việc giảng dạy thực tế tại trường Trung học cơ sở
+ Nghiên cứu qua các tiết dự giờ của các giáo viên dạy âm nhạc Trung học
cơ sở
+ Qua việc đánh giá kết quả học tập của học sinh
- Phương pháp nghiên cứu hỗ trợ:
+ Xem đĩa dạy mẫu của Bộ Giáo dục
+ Thường xuyên đi đệm đàn trong các chương trình văn nghệ của trường và ngành tổ chức
d Phạm vi và kế hoạch nghiên cứu
- Học sinh Trường Trung học cơ sở Hùng Vương , chúng tôi đã nghiên cứu từ tháng 8 năm 2017
II GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
Cơ sở lý luận: Tầm quan trọng của việc sử dụng đàn và đệm tốt trong các ca khúc, tập đọc nhạc trong trường Trung học cơ sở
Như chúng ta đã biết Âm nhạc là bộ môn nghệ thuật gây hứng thú tạo sự phấn khích cho các môn học khác, trong đó vấn đề dạy hát cũng như tập đọc nhạc là một môn đòi hỏi giáo viên phải cần đệm đàn tốt mới mang lại hiệu quả cao cho tiết dạy cũng như các em được học tốt hơn, và trong thực tế cho thấy học hát giáo viên không đệm đàn thì tiết học không đạt hiệu quả cao, học sinh tiếp thu chậm và rất dễ nhàm chán và lơ là trong việc học nhạc Giáo viên Âm nhạc lại thường xuyên tiếp xúc với các phong trào văn hóa văn nghệ Vì vậy ca hát và đệm đàn là nhu cầu cần thiết đối với giáo viên dạy bộ môn Âm nhạc
Vấn đề quan trọng là người giáo viên xây dựng bài hát và phần đệm hát cho các em làm sao gây được sự hứng thú, yêu thích những bài hát được học Trong thực tế đã có rất nhiều thử nghiệm cho thấy dạy học hát không sử dụng nhạc cụ
và có sử dụng nhạc cụ thì đa số các em thích học hát có phần đệm đàn là rất nhiều, qua đó thấy được sự cần thiết trong việc đệm hát của các tiết học Âm nhạc
1 Thực trạng của vấn đề cần giải quyết
Qua quá trình giảng dạy ở trường thcs Hùng Vương từ năm 2009 cho đến nay cho thấy được sự chênh lệch về năng khiếu cũng như cảm thụ Âm nhạc của các em
là quá lớn, các phong trào văn hóa văn nghệ được nâng cao, sự nhận thức và khả năng tiếp thu cũng rất tốt, đa số các em rất hứng thú với bộ môn Âm nhạc, giáo viên ngoài giờ dạy còn công việc gia đình và làm thêm các công việc khác do nhu cầu đời sống ngày càng cao, chi phí càng nhiều, lương giáo viên hiện nay vẫn còn thấp so với các ngành nghề khác vì vậy việc tập luyện cũng như bồi bổ rèn luyện nhạc cụ
Trang 3cũng không còn thời gian nhiều, khi học trong các trường cao đẳng thì bộ môn đệm đàn cũng không được chú trọng đầu tư nhiều và đó cũng là hạn chế của giáo viên dạy Âm nhạc hiện nay
a Thuận lợi
- Tiến sĩ Gi Sunde (Đức) đã nói: “Âm nhạc có khả năng xây dựng ý chí,
tính tình và nhân cách của con người Đứng về mặt giáo dục, âm nhạc có khả năng thoả mãn những nhu cầu tinh thần của con người về các mặt: trí tuệ, óc tưởng tượng, tình cảm, trực cảm, tính tích cực, tính tập thể và sự hào hứng” cho nên việc giảng dạy âm nhạc trong nhà trường có rất nhiều thuận lợi
- Trước hết, âm nhạc là một môn học trong trường Trung học cơ sở được các em học sinh rất yêu thích Là môn học xếp loại do đó không tạo áp lực cho các em vì vậy các em học rất hào hứng với tâm thế rất thoải mái
- Việc tìm kiếm thông tin được nhà trường chú trọng nên hệ thống internet
thuận lợi luôn luôn đảm bảo hoạt động để phục vụ giảng dạy
- Giáo viên được trang bị những cơ sở vật chất tối thiểu để giảng dạy: Đàn organ , máy casset
- Giáo viên nắm vững chuyên môn, tích cực tìm tòi, nghiên cứu nhiều biện
pháp vận dụng trong quá trình giảng dạy
- Đa số học sinh yêu thích môn học Âm nhạc, luôn có ý thức học tập tốt,
tích cực, linh hoạt trong giờ học
- Điều kiện cơ sở vật chất của trường đảm bảo cơ bản đầy đủ để thực hiện các tiết dạy
- Tại trường có một số giáo viên tích cực trong các hoạt động văn hóa văn nghệ nhiệt tình hưởng ứng ca hát trong các phong trào
b Khó khăn
- Thực tế cho thấy, một số học sinh thích nghe và thích hát những bài hát trẻ trung, sôi động, nhạc ngoại… hơn là thưởng thức bài hát trong sách giáo khoa, chứ không hứng thú mỗi khi nghe những bài hát trong sách, một số em quan niệm các bài hát nghe nhàm chán nên cũng hơi ít hứng thú tập trung
- Các cây đàn organ của trường thường là những cây đời thấp chức năng hạn chế, vì vậy điệu và tiếng vẫn chưa phù hợp với âm nhạc Việt Nam, do đó giáo viên chỉ đánh hầu như là piano, để đệm được piano cho các bài hát đó phải là một quá trình rèn luyện và đó cũng là hạn chế của giáo viên dạy nhạc hiện nay
2 Nội dung nghiên cứu
Từ cơ sở lý luận trên cũng như quá trình nghiên cứu chương trình, sưu tầm tài liệu tôi đã tiến hành như sau:
a Xây dựng các phương pháp cơ bản vận dụng vào thực tế
Có 36 ca khúc và 31 bài tập đọc nhạc từ lớp 6 đến lớp 9
Trang 4Trong đó:
- Dân ca các miền là 7 ca khúc
- Ca khúc nước ngoài là 5 ca khúc
- Còn lại các ca khúc sáng tác theo kiểu âm nhạc phương Tây
Trong đó các ca khúc đều có các đặc điểm chung trong phần đệm là sử dụng âm sắc và tiết tấu ( tiếng và điệu trong đàn)
Trước tiên, người giáo viên phải sử dụng thông thạo nhạc cụ, đối với các trường trung học cơ sở hầu như sử dụng các cây đàn organ hãng Yamaha, Korg hay Casio, những dòng này sử dụng tương đối giống nhau nhưng người giáo viên ít nhất phải thành thạo hai yếu tố đó là chọn tiết tấu và âm sắc hay còn gọi
là chọn phong cách (điệu đàn) và tiếng (voice) trên đàn Vì hai yếu tố này đặc biệt quan trọng để xây dựng phần đệm cho ca khúc
- Chia nhóm các ca khúc theo nhiều thể loại nhiều hình thức khác nhau: Hành khúc, pop, balad, disco, rap…
a1 Lựa chọn tiết tấu
- Lựa chọn tiết tấu dựa vào số chỉ nhịp
Với loại nhịp 2 phách (nhịp 2/2, 2/4) thường sử dụng những tiết tấu như sau: Country 2/4 , Polka, Disco
Với loại nhịp 3 phách(3/4, 3/8) nhất thiết ta phải sử dụng tiết tấu Waltz
Loại nhịp 4 phách(4/4) chúng ta có thể sử dụng tiết tấu March, Polka, Rap pop, Country rock
Loại nhịp 6 phách ( 6/8) có thể sử dụng tiết tấu Slow rock 6/8, ballad => riêng đối với những ca khúc thiếu nhi viết ở nhịp 6/8 chúng ta có thể lựa chọn tiết tấu Waltz cho học sinh dễ hát và dễ bắt nhịp
Như vậy, đối với đoạn nhịp 3 phách chúng ta nhất định sử dụng tiết tấu Waltz, còn đối với loại nhịp 2 phách và 4 phách chúng ta có thể căn cứ vào tính chất của từng bài để lựa chọn tiết tấu cho phù hợp
Ví dụ: Với những bài hát như: “Ngày đầu tiên đi học” của nhạc nhạc sĩ
Nguyễn Ngọc Thiện, thơ viễn phương viết ở nhịp 3/4 Bài “ Khúc ca bốn mùa”
viết ở nhịp 3/8, đây là loại nhịp 3 phách nhất thiết ta phải sử dụng tiết tấu Waltz
Những bài hát như: “Chỉ có một trên đời” của nhạc sĩ Trương Quang Lục Bài hát “Khát vọng mùa xuân” của nhạc sĩ Môda viết ở nhịp 6/8 với những bài hát
này chúng ta có thể sử dụng tiết tấu Slowrock hoặc Balalld cho phần đệm, nhưng để cho học sinh dễ hát dễ bắt nhịp ta có thể sử dụng nhịp Waltz vì tiết tấu này vừa đơn giản vừa tạo cảm giác êm ái, bay bổng phù hợp với lứa tuổi thiếu nhi
- Lựa chọn tiết tấu dựa vào tính chất, phong cách âm nhạc và những quy định
về sắc thái, tình cảm ghi trên bản nhạc.
- Ở các ca khúc THCS có hai dạng tính chất cơ bản:
Trang 5+ Các làn điệu dân ca đặt lời mới.
+ Các bài hát sáng tác theo phong cách phương tây
Với những làn điệu dân ca ghi âm và đặt lời mới chúng ta có thể có hai
cách lựa chọn:
- Những bài hát ở nhịp độ vừa phải, sắc thái dịu dàng, mềm mại viết ở nhịp 2 hoặc 4 phách, chúng ta có thể lựa chọn tiết tấu thuộc nhóm Ballad
- Ví dụ: Bài hát “Chim bay” lớp 6 theo điệu lý thương nhau viết ở nhịp 2/4, bài hát “Lý cây đa” dân ca quan họ Bắc Ninh viết ở nhịp 2/4, nhịp độ vừa
phải ta có thể sử dụng tiết tấu Organ ballad
- Những bài hát có tính chất vui tươi như: “Đi cấy” ( Dân ca Thanh Hoá ), bài hát “Vui bước trên đường xa” theo điệu Lý con sáo Gò Công (Dân
ca Nam Bộ) hay bài hát “Lý kéo chài” (Dân ca Nam Bộ) chúng ta có thể sử
dụng tiết tấu Rapop và tiết tấu Bossa nova
Với những bài viết theo phong cách âm nhạc phương tây ta có thể lựa
chọn theo những cách sau:
- Những bài hát có sắc thái mang tính chất hành khúc khoẻ khoắn như nhịp 2 phách, nhịp 4 phách chúng ta có thể lựa chọn một số tiết tấu sau: March, Poka, hoặc Dissco
- Ví dụ: Bài “Ca - chiu – sa” của nhạc sĩ Blate lời việt Phạm Tuyên nhịp 2/4,bài hát “Nối vòng tay lớn” của nhạc sĩ Trịnh Công Sơn hay bài hát “Quốc ca” của nhạc sĩ Văn Cao được viết ở nhịp 4/4 ta có thể lựa chọn tiết tấu March, Pollka
- Với những bài hát có tính chất rộn rã, vui tươi viết ở nhịp 2 phách và 4 phách ta sử dụng những tiết tấu như Disco-country, Cha cha cha
- Ví dụ: Bài hát “Niềm vui của em” của nhạc sỹ Nguyễn Huy Hùng viết ở nhịp 4/4 Bài hát “Tuổi đời mênh mông” của nhạc sỹ Trịnh Công Sơn Viết ở nhịp 4/4 ta có thể sử dụng tiết tấu nhóm Country pop Bài hát “Mùa thu ngày
khai trường” của nhạc sỹ Vũ Trọng Tường Bài hát “Ơi cuộc sống mến thương” của nhạc sỹ Nguyễn Ngọc Thiện, viết ở nhịp 2/4 với sắc thái tưng
bừng, chúng ta có thể sử dụng tiết tấu Disco
- Với những bài hát có tính chất nhẹ nhàng viết ở nhịp 3 hoặc 6 phách ta
sử dụng nhịp Waltz, Slowrock
a2.Lựa chọn âm sắc :
Để lựa chọn âm sắc sao cho phù hợp với tình cảm và tính chất của bài hát
chúng ta cần chú ý đến những yếu tố sau:
+ Tính chất sắc thái
+ Phong cách tác phẩm
+ Thể loại tác phẩm
Trang 6=> Trước tiên, ta cần nắm cơ bản những nhạc cụ thường dùng của từng thể loại - Với dàn nhạc giao hưởng: Flute, Violin, Oboe, Trumpet đó là những nhạc cụ thường dùng
- Đối với dàn nhạc nhẹ có: Ghi ta, Saxphone, Brass
- Âm sắc ảo là những âm sắc không thuộc nhạc cụ nào, đây là sản phẩm của âm thanh điện tử như: Sunbell, Fantasia
- Đối với những làn điệu dân ca, những bài hát mang âm hưởng dân ca, dân tộc của nước ta, ta có thể sử dụng những âm sắc sau đó căn chỉnh cho giống với nhạc cụ truyền thống
+ Tiếng Flute, Picolo - giả tiếng sáo
+ Tiếng Hatback, Bett, Sitar, Dulicimer- giả tiếng đàn tranh
+ Tiếng Koto- giả tiếng đàn nguyệt
+ Tiếng Banjo- giả tiêng đàn tình tẩu dân tộc tày
+ Tiếng Xilophone, Mariba, Kalimba- giả tiếng đàn đá , đàn Tơrưng của Tây Nguyên
+ Tiếng Pic bass, Finger bass- giả tiêng đàn bầu
+ Tiếng Mel, Carinet, Oboe- giả tiếng sáo H’mông
- Đối với nhũng bài hát theo phong cách âm nhạc phương tây chúng ta có thể sử dụng những âm sắc tươi sáng như: Sunbell, Fantia
- Đối với những bài hát mang tính chất hành khúc chúng ta sử dụng những âm sắc khoẻ khoắn như: Trumpet, Acordion, Brass
- Đối với những bài hát mang tính chất ngộ nghĩnh tinh nghịch chúng ta
có thể lựa chọn âm sắc: Muted, Trumpet, Harmonica, Paraglide, Portatone
=> Như vậy, để lựa chọn được âm sắc cho phù hợp với từng bài hát phải dựa vào những yếu tố :
+ Tính chất của bài
+ Sắc thái bài hát
+ Chất liệu chính của bài
b Xây dựng phần đệm cơ bản cho một số ca khúc tiêu biểu của từng thể loại
- Giới thiệu chung về phần đệm các bài hát THCS:
Để tiến hành đệm được một số ca khúc THCS hoặc bất kỳ đòi hỏi người giáo
viên âm nhạc cần nắm rõ những yếu tố sau:
+ Sử dụng thành thạo nhạc cụ quen dùng
+ Tìm hiểu ca khúc đệm hát
+ Xây dựng hoà thanh cơ bản
+ Xây dựng bài đệm gồm phần dạo đầu, dạo giữa và kết bài
Trang 7+ Tìm hiểu tầm cữ giọng cho từng đối tượng học sinh hay người hát
=> Như vậy, ngoài việc sử dụng đàn tốt, khả năng lựa chọn tiết tấu và âm sắc, người giáo viên cần có kiến thức cơ bản về hoà thanh (T- S- D) và cách thức xây dựng một bài gồm phần dạo đầu, dạo giữa và kết thúc như thế nào?
- Xây dựng phần đệm với từng thể loại:
- Trong chương trình THCS các bài hát được chia làm 3 thể loại chính: + Các làn điệu dân ca được đặt lời mới
+ Các bài hát nước ngoài
+ Các bài hát viết theo phong cách phương tây
b1 Các làn điệu dân ca và các bài dân ca được đặt lời mới:
- Với các thể loại dân ca ta cần phải hiểu kĩ bài hát dân ca thuộc vùng miền nào, cách thức xây dựng thuộc nhóm chất liệu gì?
- Ví dụ: Bài dân ca Nam Bộ “Lý kéo chài”.
- Với bài dân ca “Lý kéo chài” người giáo viên cần xác định đây là bài dân ca Nam Bộ được viết theo điệu thức 5 âm
* Phân tích bài hát lý kéo chài:
+ Giọng rê thứ
+ Cấu trúc hai đoạn phát triển
* Cách lựa chọn tiết tấu và âm sắc với bài dân ca này ta có thể sử dụng một
số thể loại tiết tấu phù hợp với tính chất của bài:
- Với bài lý kéo chài có thể chọn tiết tấu: Rap pop, chachacha
- Về âm sắc gồm: Picolo (tiếng sáo), String (tiếng dây), Ducime (giả đàn tranh)
- Xây dựng hoà thanh
- Xây dựng bao gồm câu dạo đầu, dạo giữa và kết bài
+ Dạo đầu: Với những ca khúc thiếu nhi đặc biệt là bài hát dân ca ta thường lấy câu cuối cùng của bài làm câu dạo
+ Phần dạo giữa làm tương tự, có thể phát triển trên chất liệu dân ca
+ Kết bài có thể kết ngắt hoặc nhỏ dần
Đối với bài này người đệm đàn có thể xây dựng cho học sinh cách hát, cách vào nhịp sao cho đúng tính chất của bài
Trang 8* Cùng với thể loại dân ca trong chương trình Trung học cơ sở còn có một số ca khúc viết dựa trên chất liệu dân ca của các dân tộc miền núi như: H’mông, Tày,
Tây nguyên Như những bài Niềm vui của em Nhạc và lời ( Nguyễn Huy Hùng), bài Đi Học Nhạc và lời (Bùi Đình Thảo).
- Với những bài hát âm hưởng dân ca của các dân tộc miền núi như: H’mông, Tày, Tây Nguyên, người đệm đàn cần phải xác định bài hát đó mượn chất liệu cho dân ca vùng nào? Dân tộc gì? Đường nét giai điệu như thế nào?
Từ đó người giáo viên lựa chọn tiết tấu và âm sắc cho phù hợp với bài
b2.Các bài hát , dân ca nước ngoài:
- Trong chương trình THCS có một số bài hát, dân ca nước ngoài như: Ca-Chiu-Sa (Nhạc Nga) Lớp 7, Hành Khúc Tới Trường (Nhạc Pháp) Lớp 6, Nụ Cười (Nhạc Nga) Lớp 9, Hô-la-hê,Hô-la-hô (Nhạc Đức) Lớp 6, Khát Vọng Mùa Xuân (Nhạc MôDa) Lớp 8
=> Cũng tương tự như những thể loại khác, những ca khúc nước ngoài ta cần tìm hiểu bài hát đó thuộc thể loại gì, nước nào, từ đó xây dựng phần nhạc đệm cho phù hợp với đặc điểm từng bài hát của từng nước
- Ví dụ: Xây dựng phần đệm cho bài hát Ca - Chiu -Sa (Nhạc Nga) Lời việt Phạm Tuyên
* Phân tích bài: Bài hát Ca - Chiu - Sa, được viết ở giọng Rê thứ với tiết tấu nhanh vui trong bài chủ yếu sử dụng những quãng 2, quãng 3 rất dễ hát, dễ thuộc phù hợp với lứa tuổi các em
- Với bài hát Ca - Chiu – Sa, chúng ta có thể lựa chọn những tiết tấu nhanh vui, hành khúc như: Pasodble, Oberpholka hay Dissco
Trang 9- Về âm sắc: Có thể sử dụng những âm sắc truyền thống của nước Nga như Maudolin, Violin, Accordion, Harmonica
- Xây dựng hoàn thành cơ bản
- Xây dựng phần đệm.
+ Câu dạo (Có thể lấy 2 câu cuối của bài làm câu dạo hoặc phát triển một câu ở phần cao trào)
+ Phần dạo giữa tương tự để học sinh dễ vào bài
+ Phần kết có thể kết ngắn theo (T -D -T) Hoặc nhỏ dần theo câu hát
b3 Các bài hát Việt Nam sáng tác theo phong cách Phương Tây:
=> Đối với thể loại này tương đối đa dạng và phong phú, chính vì vậy, người giáo viên đệm đàn cần đặc biệt chú ý và tinh tế trong phần đệm của mình
- Các bài hát này thường được viết ở hình thức một đoạn đơn rất dễ thuộc, dễ hát, người đệm đàn cần xây dựng bài làm sao cho phong phú từ câu dạo, tiết tấu của bài, âm sắc tạo cho học sinh hứng thú học tập say mê ca hát Ví Dụ: Xây
dựng phần đệm cho bài hát ( Khúc ca bốn mùa) của Nhạc sĩ Nguyễn Hải: Phân
tích bài: Bài hát được viết ở nhịp 3/8 với sắc thái hồn nhiên vui tươi, tiết tấu bài đều đặn, rất dễ hát, tạo cho các em cảm giác mềm mại thiết tha
- Về tiết tấu: Bài này ta lựa chọn tiết tấu Waltz
- Về âm sắc: Những âm sắc trong sáng như tiếng chim( Bisd tweet), tiếng sáo( Flute), tiếng dây( String), tiếng điện tử(Stardust)
- Xây dựng hoà thanh cơ bản
- Xây dựng bài đệm:
Trang 10+ Câu dạo có thể lấy câu điệp khúc hay câu kết của bài.
+ Câu dạo giữa làm tương tự
+ Kết bài có thể dạo lại như phần dạo đầu
* Tóm lại: Để xây dựng phần đệm cơ bản cho những bài hát ở những thể loại khác nhau đòi hỏi người giáo viên âm nhạc cần nắm vững những yếu tố sau :
- Lựa chọn tiết tấu: Dựa vào số chỉ nhịp, phân tích các tiết tấu trong bài
- Đặt hợp âm phù hợp, nhấn vào đúng các phách mạnh trong bài
- Tập đánh giai điệu, rèn cách nhìn bài hát đánh chính xác giai điệu của bài
- Lựa chọn âm sắc cho phù hợp, đúng sắc thái của bài
- Chọn tốc độ ( tempo) cho phù hợp với từng bài
- Chọn tầm cử giọng của các em cho phù hợp, không quá cao hoặc quá thấp
- Nắm vững lý thuyết hoà thanh cơ bản
- Phân tích bài hát, xác định thể loại bài hát