ĐỀ CƯƠNG ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU KHOA HỌC CẤP CƠ SỞTên đề tài: Thực trạng hoạt động điều dưỡng qua đánh giá của người bệnh, người nhà người bệnh điều trị nội trú tại Khoa Vật lý trị liệu
Trang 1BỆNH VIỆN PHỤC HỒI CHỨC NĂNG
CHỨC NĂNG TỈNH THANH HÓA NĂM 2022
Chủ nhiệm đề tài: CNĐD Nguyễn Thị Hòa
Trang 3ĐỀ CƯƠNG ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU KHOA HỌC CẤP CƠ SỞ
Tên đề tài: Thực trạng hoạt động điều dưỡng qua đánh giá của người bệnh,
người nhà người bệnh điều trị nội trú tại Khoa Vật lý trị liệu, Bệnh viện Phục hồi chức năng tỉnh Thanh Hóa năm 2022.
2 Thời gian thực hiện: 06 tháng
Từ tháng 05 năm 2022
đến tháng 10 năm 2022
3 Cấp quản lý: Cấp cơ sở
4 Họ tên chủ nhiệm đề tài: Nguyễn Thị Hòa
Chuyên môn: Đại học Điều dưỡng
Chức vụ: Điều dưỡng trưởng khoa Vật lý trị liệu
Bộ phận: Khoa Vật lý trị liệu
Điện thoại: 0949006140
5 Các cán bộ tham gia nghiên cứu:
1 Họ tên: Nguyễn Thị Hằng CNĐD Khoa vật lý trị liệu
2 Họ tên: Trịnh Thị Hương ĐDV Khoa Vật lý trị liệu
Trang 4DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
Trang 5MỤC LỤC
DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT ii
MỤC LỤC iii
DANH MỤC BẢNG iv
ĐẶT VẤN ĐỀ 1
MỤC TIÊU 2
Chương 1: TỔNG QUAN 3
1.1 Các khái niệm 3
1.2 Nguyên tắc thực hiện chăm sóc điều dưỡng 3
1.3 Những nghiên cứu trên Thế giới và Việt Nam về công tác CSNB 6
1.4 Một số thông tin khái quát về Bệnh viện Phục hồi chức năng tỉnh Thanh Hóa 7 Chương 2: ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 10
2.1 Đối tượng nghiên cứu 10
2.2 Thời gian và địa điểm nghiên cứu 10
2.3 Thiết kế nghiên cứu: Nghiên cứu mô tả cắt ngang 10
2.4 Cỡ mẫu: Toàn bộ NB, NNNB điều trị nội trú tại Khoa Vật lý trị liệu từ tháng 6/ 2022 đến tháng 10/ 2022 đủ tiêu chuẩn chọn mẫu nghiên cứu 10
2.5 Phương pháp và công cụ thu thập số liệu 10
2.6 Phương pháp phân tích số liệu: Phân tích số liệu bằng Exel 2010 11
2.7 Các chỉ số nghiên cứu 11
2.8 Các tiêu chuẩn dùng trong nghiên cứu 11
2.9 Đạo đức nghiên cứu 12
Chương 3: KẾT QUẢ 13
3.1 Thông tin chung về đồi tượng nghiên cứu 13
3.2 Nhận xét của người bệnh về công tác chăm sóc của điều dưỡng 14
Chương 4: BÀN LUẬN 18
4.1 Đặc điểm đối tượng nghiên cứu 18
4.2 Thực trạng công tác CSNB của điều dưỡng tại khoa VLTL qua đánh giá từ NB, NNNB 18
KẾT LUẬN 18
KHUYẾN NGHỊ 18
TÀI LIỆU THAM KHẢO 19
Phụ lục: PHIẾU ĐIỀU TRA 20
Trang 6DANH MỤC BẢNG
Bảng 3.1 Thông tin chung về đối tượng nghiên cứu 13 Bảng 3.2 Nhận xét của NB, NNNB về sự tiếp đón của ĐD lúc vào viện (n=238) .14 Bảng 3.3 Nhận xét của NB, NNNB về các CS hỗ trợ về tinh thần của ĐD 14 Bảng 3.4 Nhận xét của NB, NNNB về kỹ năng thực hiện chuyên môn kỹ thuật
của điều dưỡng 15 Bảng 3.5 Nhận xét của NB, NNNB về giải thích các hoạt động CS của ĐD 15 Bảng 3.6 Nhận xét của NB, NNNB cung cấp các thông tin và truyền thông, giáo
dục sức khỏe 16 Bảng 3.7 Nhận xét của NB, NNNB về tinh thần, thái độ phục vụ của điều dưỡng
16 Bảng 3.8 Đánh giá chung về công tác chăm sóc người bệnh của điều dưỡng 18
Trang 7ĐẶT VẤN ĐỀ
Điều dưỡng là lực lượng chính chiếm trên 50% nhân lực cung cấp cácdịch vụ chăm sóc người bệnh (CSNB) tại bệnh viện, vì vậy muốn nâng cao chấtlượng dịch vụ y tế phải quan tâm nâng cao chất lượng các dịch vụ chăm sóc điềudưỡng [11] Tại các bệnh viện, điều dưỡng là lực lượng không thể thiếu đượctrong công tác CSNB, điều dưỡng có thể chăm sóc từ một đến nhiều người bệnh,ĐDV phải theo dõi thường xuyên người bệnh nặng, cấp cứu; CSNB trước, trong
và sau phẫu thuật, trẻ sơ sinh, trẻ em Nếu hoạt động chăm sóc điều dưỡng tốt
sẽ giảm được thời gian nằm viện của người bệnh, giảm chi phí điều trị, chấtlượng điều trị được nâng cao góp phần không nhỏ tới uy tín của bệnh viện
Nhằm nâng cao chất lượng chăm sóc người bệnh (CSNB) và thực hiện tốtQuy chế CSNB theo Thông tư số 31/2021/TT-BYT ngày 28/12/2021 của Bộ Y
tế thì Bệnh viện Phục hồi chức năng Thanh Hóa cần phải có đội ngũ ĐD thànhthạo kỹ năng chuyên môn, thực hành và kỹ năng giao tiếp tốt
Đảm bảo an toàn trong công tác CSNB là một trong những tiêu chí phấnđấu của khoa Vật lý trị liệu nói riêng và Bệnh viện Phục hồi chức năng tỉnhThanh Hóa nói chung Đây là một công việc cần phải cải tiến liên tục với mụcđích ngày càng hoàn thiện hơn
Bệnh viện Phục hồi chức năng tỉnh Thanh Hóa nói chung và khoa Vật lýtrị liệu nói riêng trong nhiều năm qua đã tạo được niềm tin, sự uy tín của ngườibệnh đến khám và nằm điều trị, vì thế chúng tôi luôn xác định công tác điềudưỡng giữ một vị trí rất quan trọng
Hiện tại, công tác điều dưỡng tại khoa Vật lý trị liệu đã có nhiều tiến bộtrong CSNB, nhưng so với yêu cầu thực tế thì công tác chăm sóc của điều dưỡngvẫn còn một số tồn tại; tính chủ động của ĐDV chưa cao, còn phụ thuộc vào ylệnh điều trị của bác sĩ, công tác chăm sóc, tư vấn, hướng dẫn chế độ dinhdưỡng, chế độ tập luyện và kỹ năng giao tiếp vẫn còn hạn chế Tất cả những tồntại đó đều ảnh hưởng đến chất lượng chăm sóc và điều trị người bệnh, nhằmđánh giá thực trạng vai trò của điều dưỡng trong việc chăm sóc người bệnh vàkhả năng đáp ứng nhu cầu chăm sóc của người bệnh Từ những lý do trên,
Trang 8chúng tôi tiến hành nghiên cứu đề tài “Thực trạng hoạt động điều dưỡng qua
đánh giá của người bệnh, người nhà người bệnh điều trị nội trú tại Khoa Vật lý
tiêu:
MỤC TIÊU
1 Mô tả thực trạng công tác chăm sóc người bệnh của điều dưỡng quađánh giá của người bệnh, người nhà người bệnh điều trị nội trú tại Khoa Vật lýtrị liệu Bệnh viện Phục hồi chức năng tỉnh Thanh Hóa năm 2022
2 Đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao chất lượng chăm sóc ngườibệnh tại Khoa Vật lý trị liệu Bệnh viện Phục hồi chức năng tỉnh Thanh Hóa năm2022
Trang 9Chương 1: TỔNG QUAN 1.1 Các khái niệm
1.1.1 Khái niệm về chăm sóc điều dưỡng
Chăm sóc điều dưỡng là việc nhận định, can thiệp chăm sóc, theo dõi
nhằm đáp ứng các nhu cầu cơ bản của mỗi người bệnh về: hô hấp, tuần hoàn,dinh dưỡng, bài tiết, vận động và tư thế, ngủ và nghỉ ngơi, mặc và thay đồ vải,thân nhiệt, vệ sinh cá nhân, môi trường an toàn, giao tiếp, tín ngưỡng, hoạt động,giải trí và kiến thức bảo vệ sức khỏe
1.1.2 Nhận định lâm sàng hoặc chẩn đoán điều dưỡng
Nhận định lâm sàng hoặc chẩn đoán điều dưỡng là việc nhận định về đáp
ứng của cơ thể người bệnh với tình trạng sức khỏe Việc chẩn đoán điều dưỡng
là cơ sở để lựa chọn các can thiệp chăm sóc điều dưỡng nhằm đạt kết quả mongmuốn trong phạm vi chuyên môn của điều dưỡng
1.2 Nguyên tắc thực hiện chăm sóc điều dưỡng
Việc nhận định lâm sàng, phân cấp chăm sóc và thực hiện các can thiệpchăm sóc điều dưỡng cho người bệnh phải đúng chuyên môn, toàn diện, liên tục,
an toàn, chất lượng, công bằng giữa các người bệnh và phù hợp với nhu cầu củamỗi người bệnh
Việc thực hiện hoạt động điều dưỡng trong bệnh viện phải bảo đảm có sựtham gia, phối hợp của các đơn vị và các chức danh chuyên môn khác trongbệnh viện
1.2.1 Vị trí của điều dưỡng viên
Trong các cơ sở y tế, người bệnh là đối tượng phục vụ của ĐDV Do vậyĐDV cần phải hiểu mỗi cá thể ở một phương diện nào đó giống tất cả mọi người, ởmột phương diện khác chỉ giống một số người, có những phương diện không giống
ai Con người cũng có cá tính riêng biệt, có thể thay đổi khi bị tác động bởi các yếu
tố sinh học, tâm lý, xã hội, tinh thần trong môi trường sống, làm việc và tùy thuộcvào khả năng đáp ứng của mỗi con người đó Phân loại của Maslow: rất hữu ích đểlàm nền tảng cho ĐDV thực hiện công việc nhận định tình trạng về bệnh tật củangười bệnh, về những giới hạn và nhu cầu đòi hỏi sự can thiệp chăm sóc Những
Trang 10nhu cầu này bao gồm: nhu cầu về thể chất và sinh lý; nhu cầu về an toàn và anninh; nhu cầu về tình cảm và mối quan hệ; nhu cầu được tôn trọng; nhu cầu tự hoànthiện.Theo Virginia Henderson thì thành phần của chăm sóc cơ bản bao gồm 14yếu tố ĐDV cần nhận biết nhu cầu người bệnh để có kế hoạch đáp ứng trong quátrình thực hiện CSNB, bao gồm đáp ứng nhu cầu về: hô hấp, ăn uống, giúp đỡngười bệnh về sự bài tiết, tư thế, vận động; …[6].
1.2.2 Vai trò chức năng của người điều dưỡng [2], [3]
Bác sỹ và Điều dưỡng là hai nghề có định hướng khác nhau: bác sỹ làmnhiệm vụ chẩn đoán và điều trị Điều dưỡng chăm sóc và đáp ứng các nhu cầu
cơ bản về thể chất và tinh thần cho người bệnh Để đảm bảo nâng cao chất lượngđiều trị và chăm sóc, giúp người bệnh sớm bình phục sức khỏe thì đối tượng nàocũng phải hoàn thành tốt vai trò nghề nghiệp của mình đồng thời cần phải có sựhợp tác chặt chẽ giữa Thầy thuốc và điều dưỡng Vai trò chức năng chủ yếu củangười điều dưỡng chủ yếu là:
1 Người chăm sóc
2 Người truyền đạt thông tin
3 Người tư vấn
4 Người biện hộ cho người bệnh
1.2.3 Vai trò của chăm sóc người bệnh (CSNB)
Nghề y là một nghề đặc biệt vì nó liên quan đến khám, chữa bệnh, phòngbệnh, phục hồi và nâng cao sức khỏe cho con người Dịch vụ chăm sóc sức khỏe
là dịch vụ công cộng, liên quan tới vấn đề an sinh xã hội, tới mọi người, mọi nhà
và cộng đồng [7] Người khỏe mạnh tự đáp ứng được các nhu cầu của họ Khi bịbệnh tật, ốm yếu, nhập viện nhiều, NB không tự đáp ứng được nhu cầu hàngngày cho chính mình nên cần sự hỗ trợ của người ĐD và người thân NB khôngchỉ có nhu cầu về chữa bệnh mà còn có nhu cầu về thể chất, tinh thần, xã hội vànhu cầu thiết lập mối quan hệ với BS và ĐD
Jean Watson đưa ra hai giả định về giá trị của chăm sóc con người là:Chăm sóc và tình cảm tạo ra những năng lượng cơ bản về thể chất và tinh thần;Chăm sóc và tình cảm thiết yếu cho sự tồn tại và nuôi dưỡng con người [7]
Trang 11Theo Virginia Henderson “Chăm sóc phải thỏa mãn các nhu cầu vật chất,tâm lý, văn hóa - xã hội và tinh thần của NB” [5] Trên cơ sở này, Danielsson(1988) đã nêu “Chăm sóc phải được thực hiện một cách nỗ lực nhằm đáp ứng vàthỏa mãn những nhu cầu cơ bản của mỗi cá nhân, do vậy phải sử dụng cácnguồn lực sẵn có để duy trì hoặc phục hồi tình trạng sức khỏe tốt nhất hoặc là đểthỏa mãn nhu cầu của NB” [8]
Để nhận biết được những nhu cầu cơ bản của mỗi cá nhân NB, NVYT cầnđược trang bị đủ kiến thức, cơ sở lý luận của các học thuyết về nhu cầu của mỗi
cá nhân, chăm sóc ĐD và CSNB toàn diện
1.2.4 Chất lượng dịch vụ chăm sóc sức khỏe
Năm 2000, WHO đã nêu khái niệm “sự thông cảm” nhằm cố gắng đưa ra
đặc điểm sự hài lòng của người dân trong hệ thống y tế Sự thông cảm được địnhnghĩa là “đo lường những hoạt động của hệ thống không liên quan đến gía trị về
y tế, kỳ vọng của người dân về cư xử của những người cung cấp dịch vụ dựphòng, chăm sóc và những dịch vụ không liên quan đến con người” [7] WHO
đã nêu 7 đặc điểm của sự thông cảm và được liệt kê thành 2 nhóm:
* Tôn trọng con người
- Tôn trọng giá trị của con người
- Đối với trường hợp không cấp cứu
- Chất lượng đầy đủ như sạch sẽ, không gian rộng rãi
- Tiếp nhận được những hỗ trợ từ ngoài
- Tự do chọn lựa chọn (cá nhân hay tổ chức) cung cấp dịch vụ
Dựa trên những tiêu chí của viện Picker, WHO và những nghiên cứu về
sự hài lòng của bệnh nhân nội trú đã công bố trên y văn thế giới, có thể đưa racác tiêu chí đánh giá sự hài lòng của bệnh nhân theo 4 vấn đề sau:
Trang 12* Sự hài lòng của NB khi tiếp cận dịch vụ: người bệnh được nhận các dịch
vụ chấp nhận được như
- Về thời gian như: thời gian chờ đợi
- Về giá cả: phù hợp thu nhập
- Thủ tục thanh toán nhanh chóng
- Sự hài lòng của NB khi giao tiếp và tương tác với nhân viên y tế: NBđược khám và điều trị, chăm sóc, thông tin và tư vấn với thái độ hòa nhã, thânthiện
- Sự hài lòng của người bệnh về cơ sở vật chất và trang thiết bị y tế; sự hàilòng của NB đối với cơ sở hạ tầng, trang thiết bị, y dụng cụ màNB được sửdụng
- Sự hài lòng của người bệnh đối với kết quả khám, chữa bệnh: bệnh nhânhài lòng với kết quả về khám, phát hiện bệnh và điều trị bệnh
1.3 Những nghiên cứu trên Thế giới và Việt Nam về công tác CSNB
1.3.2 Tại Việt Nam
Tại Việt Nam, nghiên cứu của Trần Thị Hà Giang đánh giá công tác chămsóc người bệnh về dịch vụ khám chữa bệnh tại khoa khám bệnh
- Bệnh viện Da Liễu Trung ương cho thấy về giao tiếp của điều dưỡng là43,85; hướng dẫn chế độ vệ sinh 66,75; hướng dẫn thủ tục hành chính cho NB78,3% Các yếu tố liên quan tới sự hài lòng là tuổi, giới tính, trình độ học vấn[6]Với đề tài đánh giá chất lượng dịch vụ chăm sóc sức khỏe của bệnh nhânnội trú tại Bệnh viện Điều dưỡng - Phục hồi chức năng tỉnh Bình Định năm
Trang 132011, Nguyễn Thu cho thấy công tác chăm sóc sức khỏe (CSSK) được xác địnhdựa vào 4 yếu tố: thời gian chờ đợi tiếp cận chăm sóc, tiếp cận và tương tác vớinhân viên y tế bệnh viện, điều kiện cơ sở vật chất và kết quả nằm viện Kết quảcho thấy tỷ lệ giao tiếp của điều dưỡng thân thiện với người bệnh 47,9%, tiếpđến là hướng dẫn nội quy 72,9%, và CSSK là 85,4% Tỷ lệ hài lòng với công tác
vệ sinh và quang cảnh bệnh viện rất cao 98,3%, có tới 87,5% người bệnh sẵnsàng giới thiệu người khác đến khám chữa bệnh tại bệnh viện Tuy nhiên tỷ lệhài lòng chung với dịch vụ CSSK tại bệnh viện thấp chỉ có 59,4% [9]
Nghiên cứu của Phạm Anh Tuấn cho thấy công tác chăm sóc người bệnh theo
mô hình đội đạt kết quả cao trong chăm sóc, đặc biệt là hoạt động đi buồng vàobuổi sáng, người bệnh và người nhà người bệnh cũng được phát huy vai trò tronghoạt động chăm sóc dưới sự hướng dẫn của điều dưỡng Kết quả cũng cho thấy, cácnhiệm vụ được điều dưỡng viên thường xuyên thực hiện cũng đạt khá cao 75,2%.Tuy nhiên còn một số nhiệm vụ mà ĐDV chưa thường xuyên thực hiện là: chămsóc vệ sinh cá nhân cho NB, chăm sóc phục hồi chức năng; giám sát người nhà hỗtrợ chăm sóc NB; tư vấn giáo dục sức khỏe cho NB [10]
Nghiên cứu đánh giá về công tác chăm sóc NB nội trú về chất lượng dịch vụkhám chữa bệnh tại Bệnh viện Đa khoa Đồng Tháp năm 2012 kết quả cho thấy:
- Tỷ lệ điều dưỡng cung cấp thông tin tại bệnh viện của khoa khám chữabệnh theo yêu cầu là 62,7%, khoa ngoại 31%, thấp nhất là nội nhi 25,4%
- Tỷ lệ Điều dưỡng giáo dục sức khỏe cho NB khi nằm viện khoa Sản71,8%, khoa Ngoại 50,7%, khoa Nội Nhi 29,6%
- Tỷ lệ Điều dưỡng thực hiện công tác chăm sóc và điều trị đạt tốt: khoakhám Sản 94,4%, khoa Ngoại 70,4%, khoa Nội Nhi là 66,9% [8]
Tuy nhiên, tại Việt Nam chưa có nhiều những nghiên cứu đánh giá côngtác chăm sóc người bệnh của điều dưỡng
1.4 Một số thông tin khái quát về Bệnh viện Phục hồi chức năng tỉnh Thanh Hóa
1.4.1 Khái quát về Bệnh viện Phục hồi chức năng tỉnh Thanh Hóa
Bệnh viện Phục hồi chức năng tỉnh Thanh Hóa là Bệnh viện chuyên khoa
Trang 14tuyến tỉnh hạng II, chuyên ngành về phục hồi chức năng, trực thuộc Sở Y tếThanh Hóa Bệnh viện luôn được UBND tỉnh và Sở Y tế đầu tư xây dựng, hoànthiện khôn viên bệnh viện sạch đẹp, thiết bị y tế chuyên ngành hiện đại, đồng
bộ, đáp ứng nhu cầu công tác khám chữa bệnh, PHCN, mở rộng đối tượng phục
vụ cho tất cả những người tham gia BHYT và nhân dân trong và ngoài tỉnh cónhu cầu PHCN Đội ngũ y tế chuyên ngành được đào tạo chính quy, vững vàng
về chuyên môm, với tinh thần thái độ phục vụ tận tình chu đáo Nhiều kỹ thuậthiện trong khám và điều trị được triển khai như Siêu âm mầu 3D chẩn đoán, xétnghiệm huyết học, sinh hóa, điện tim, điện não đồ, nội soi Tai mũi họng, siêu
âm điều trị, điện từ trường cao áp, điện xung, xung kích, sóng ngắn, laser nộimach… mang lại hiệu quả thiết thực cho nhân dân Trong năm 2022, bệnh việnđược giao chỉ tiêu 120 giường bệnh, thực kê là 147 giường
- Bệnh viện có 05 Khoa Lâm sàng, Khoa Dược, Khoa KSNK và 4 Phòngchức năng
- Nhân lực của Bệnh viện hiện nay là 112 người, trong đó có 2 BSCKII, 2BSCKI, 19 Bác sỹ; 01 Thạc sỹ điều dưỡng; 01 Điều dưỡng CK1; 13 Cử nhânđiều dưỡng đại học và 45 cao đẳng điều dưỡng, y sỹ, KTV Còn lại là dược sỹ,nhân viên hành chính, kế toán, hộ lý
Trong những năm qua, Bệnh viện Phục hồi chức năng tỉnh Thanh Hóa đãcó những bước phát triển đáng kể về đổi mới phong cách, thái độ phục vụ, chấtlương cán bộ, viên chức, người lao động được nâng cao, cơ sở hạ tầng và trangthiết bị được đầu tư đúng mức Vì thế, chất lượng khám, chữa bệnh, chăm sócsức khỏe nhân dân ngày càng tăng lên đã tạo được lòng tin trong nhân dân và cónhiều bệnh nhân đến khám, điều trị tại Bệnh viện
1.4.2 Chức năng, nhiệm vụ của Bệnh viện Phục hồi chức năng tỉnh Thanh Hóa
- Bệnh viện PHCN là cơ sở khám bệnh, chữa bệnh có chức năng khámbệnh, chữa bệnh, PHCN và tổ chức an dưỡng cho người bệnh và đối tượng kháccó nhu cầu