Rèn kĩ năng Tập làm văn 5

Cấu tạo của bài văn tả cảnh thờng gồm 3 phần mở bài, thân bài, kết bài.Phần thân bài có thể đợc cấu tạo theo trình tự thời gian, sự thay đổi của cảnh vậthoặc theo thứ tự các sự vật trong

Tiết 1: Cấu tạo của bài văn tả cảnh

I Nhận xét

Câu 1:

Bài Hoàng hôn trên sông Hơng gồm 4 đoạn:

- Đoạn 1 từ Cuối buổi chiều cho đến đã rất yên tĩnh này

- Đoạn 2 từ Mùa thu cho đến hai hàng cây

- Đoạn 3 từ Phía bên sông cho đến cũng chấm dứt

- Đoạn 4 là phần còn lại.

Bốn đoạn trên làm thành bài văn tả cảnh Hoàng hôn trên sông Hơng Đoạn 1

là phần mở bài của bài văn Đoạn 2 và đoạn 3 là phần thân bài của bài văn Đoạn 4

là phần kết bài của bài văn

Nội dung của từng đoạn:

- Đoạn 1 (mở bài): Cảm nhận về nét riêng của buổi chiều ở Huế

- Đoạn 2 và 3 (thân bài): Cảnh chiều trên sông Hơng; trong đó đoạn thứ hai tảmặt nớc sông Hơng khi chiều xuống, đoạn thứ ba tả cảnh trên sông Hơng ở nhữngthời khắc cuối cùng của buổi chiều

- Đoạn 4 (kết bài): Khép lại những cảm nhận về buổi chiều ở Huế, khơi gợi về

vẻ đẹp mới của Huế lúc về đêm

Câu 2:

So sánh thứ tự miêu tả trong hai bài văn:

- Trong bài Hoàng hôn trên sông Hơng, thứ tự miêu tả theo diễn biến thời gian, từ cuối buổi chiều cho đến khi thành phố lên đèn

- Trong bài Quang cảnh làng mạc ngày mùa, thứ tự miêu tả theo trình tự các

Tuần 1

sự vật: màu sắc (màu vàng của đồng lúa chín, màu vàng của chùm quả xoan, lámít, tàu đu đủ, lá sắn héo, của chuối chín, bụi mía, con gà, con chó, cây rơm; màu

đỏ của lá cây, quả ớt chín ), thời tiết (ngày không nắng, không ma), con ngời(mải miết đi gặt, kéo đá, chia thóc )

Cấu tạo của bài văn tả cảnh thờng gồm 3 phần (mở bài, thân bài, kết bài).Phần thân bài có thể đợc cấu tạo theo trình tự thời gian, sự thay đổi của cảnh vậthoặc theo thứ tự các sự vật trong cảnh

II Luyện tập

Cấu tạo của bài văn Nắng tra gồm ba phần:

- Mở bài: Đoạn 1 (câu văn đầu tiên: Nắng cứ nh từng dòng lửa xối xuống mặt

đất) nêu ấn tợng chung về nắng tra.

- Thân bài: Từ Buổi tra ngồi trong nhà cho đến cấy nốt thửa ruộng cha xong,gồm các đoạn 2, 3, 4, 5):

+ Gợi tả cái gay gắt của nắng tra qua hình ảnh những sợi không khí (hơi nớc)bốc lên (đoạn 2)

+ Tả âm thanh trong tra nắng theo trình tự từ xa đến gần: từ tiếng võng, tiếng

ru vọng lại mà tởng tợng ra cảnh chị ru em trong tra nắng; đến tiếng gà gáy, tiếngcục tác gợi cái óng ả, ngột ngạt của không gian tra nắng,…( đoạn 3, 4)

+ Tả hình ảnh ngời mẹ ra đồng trong nắng (đoạn 5)

- Kết bài: Đoạn 6 (Thơng mẹ biết bao nhiêu, mẹ ơi !): Tình cảm với mẹ

Tiết 2: Luyện tập tả cảnh

Câu 1: Nêu nhận xét về bài Buổi sớm trên cánh đồng

a Trong bài Buổi sớm trên cánh đồng, tác giả đã tả một buổi sớm mùa thu vớicác sự vật: không gian buổi sớm; những đám mây, những khoảng trời; những sợi

cỏ; những gánh rau thơm, những bẹ cải sớm, những bó hoa huệ; bầy sáo, lúa đang kết đòng; mặt trời,…

b Các sự vật trong buổi sớm trên cánh đồng đợc tác giả quan sát chủ yếubằng hai giác quan:

- Giác quan thị giác (bằng mắt): thấy mây xám đục, vòm trời hiện ra nh những

khoảng vực xanh vòi vọi, một vài giọt ma loáng thoáng rơi trên chiếc khăn quàng

đỏ, những gánh rau thơm, những bẹ cải, những bó hoa huệ trắng muốt, bầy sáo cánh đen mỏ vàng chấp chới liệng, mặt trời đã mọc trên những ngọn cây,…

- Giác quan xúc giác (bằng cảm giác của sự tiếp xúc): thấy mát lạnh, ớt lạnh

c Các hình ảnh miêu tả thể hiện sự quan sát tinh tế của tác giả:

- Giữa những đám mây xám đục, vòm trời hiện ra nh những khoảng vực xanh

+ Từ những sự vật đã quan sát đợc kết hợp với trí tởng tợng, em hãy lập dàn ýcho bài văn miêu tả một buổi sáng (hoặc tra, chiều) trong vờn cây (hay trong côngviên, trên đờng phố, trên cánh đồng, nơng rẫy) theo bố cục 3 phần:

Mở bài: Giới thiệu khái quát cảnh em sẽ tả.

Thân bài: Tả cụ thể đặc điểm của cảnh theo trình tự quan sát.

Kết bài: Nêu cảm nghĩ, tình cảm của em về cảnh vật vừa miêu tả.

+ Bác lao công đã quét đến góc cuối cùng của sân tập thể dục

+ Mấy bạn học sinh đến sớm đang chơi, ôn bài, chăm sóc vờn hoa

+ Một xe tải nhỏ chở thực phẩm chạy vào khu vực bếp

+ Hai cô tổ nuôi khênh thùng nớc lọc đặt tại hành lang các lớp học

- Khi gần đến giờ học:

+ Đoàn xe chở học sinh đến nơi

+ Sân trờng đông vui, nhộn nhịp, sáng bừng những gơng mặt tơi tắn, hồng rựcmàu khăn quàng đỏ

+ Thầy cô giáo cũng đã tập trung đông đủ

+ Chiếc trống trờng đã đợc đặt ngay ngắn ở ngoài hành lang nhà hiệu bộ

- Khi tiếng trống báo hiệu giờ học vang lên:

+ Học sinh nhanh nhẹn về lớp học của mình

+ Sân trờng vắng tanh

+ Thầy cô rảo bớc vào lớp

+ Trong các lớp học đồng thanh vang lên lời chào: Chúng con chào cô ạ!+ Mặt trời sáng bừng lên, gió nhẹ thổi, mấy chú chim sâu trên cây ngónghiêng nhìn vào lớp học

c Kết bài

- Buổi sáng nào em cũng náo nức đến trờng thật sớm

2 Dàn ý bài văn tả cảnh công viên vào buổi sáng sớm

+ Tiếng chim hót vang lên

+ Vờn hoa: tơi tắn, những giọt sơng to, lấp lánh vẫn đọng trên lá hoa, nụ hoa;thảm hoa mời giờ vẫn ngủ yên, mấy bông hớng dơng đã quay sẵn về hớng mặttrời

cho vạn vật.

- Em rất thích đi tập thể dục buổi sáng ở công viên

Tiết 1: Luyện tập tả cảnh (Một buổi trong ngày)

Câu 1: Những hình ảnh em thích:

a Trong bài Rừng tra:

- Rừng khô uy nghi tráng lệ trong ánh mặt trời vàng óng.

- Những thân cây tràm vỏ trắng vơn lên trời nh những cây nến khổng lồ.

- Hàng nghìn loại côn trùng có cánh không ngớt bay đi bay lại trên những bông hoa nhiệt đới sặc sỡ.

- Mùi hơng ngòn ngọt của những loài hoa rừng đắm vào ánh nắng ban tra.

b Trong bài Chiều tối:

- Nắng rút lên những chòm cây cao, rồi nhạt dầ.n

- Màu tối lan dần dới từng gốc cây, ngả dài trên thảm cỏ, rồi đổ lốm đốm trên lá cành, trên những vòm xanh rậm rạp.

- Bóng tối nh bức màn mỏng, nh thứ bụi xốp, mờ đen phủ dần lên mọi vật.

- ánh đom đóm chấp chới.

- Hơng vờn thơm thoảng bắt đầu rón rén bớc ra, tung tăng trong ngọn gió nhẹ, nhảy trên cỏ, trờn theo những thân cành.

Câu 2: Viết đoạn văn tả cảnh dựa vào dàn bài đã lập ở tuần 1

* Hớng dẫn viết đoạn văn tả cảnh dựa trên dàn ý có sẵn

- Chọn một ý trong dàn ý đã làm ở tuần trớc để viết thành một đoạn văn

- Khi viết, em chú ý:

+ Viết câu cho đúng;

Tuần 2

+ Tả có trình tự, lột tả đợc những nét riêng của sự vật, để ngời đọc nh đang

đ-ợc trực tiếp quan sát cảnh đẹp đó vậy

Các đoạn văn thuộc phần thân bài:

Ngoài đờng phố, không khí đã nhộn nhịp từ lâu rồi nhng trong trờng củaGiang vẫn còn im ắng lắm Bác bảo vệ đã mở cổng trờng rồi nhng sân trờng vẫncòn vắng vẻ Trên sân trờng mới chỉ có một số bạn đến sớm để trực nhật và một sốbạn, nhà gần trờng giống Giang, đến sớm Bạn thì ôn bài, bạn thì chăm sóc luốnghoa của lớp mình, có bạn đang giặt khăn lau bảng ở vòi nớc phía cuối sân Bác laocông đã quét đến góc cuối cùng của sân tập thể dục, tiếng chổi quét sân vang lên

đều đều Chiếc xe tải nhỏ chở thực phẩm chạy theo lối quen thuộc vào khu vựcnhà bếp phá tan không gian yên tĩnh trong sân trờng Hai cô nuôi nhanh nhẹnkhênh những thùng nớc lọc rất đầy đặt trên hành lang mỗi lớp học

Gần đến giờ học, đoàn xe ca chở học sinh đỗ ở cổng Thoắt cái, sân trờng

đông vui, nhộn nhịp hẳn lên Tiếng chào hỏi, nói cời rôn ràng Khắp sân trờngtung tăng những gơng mặt sáng bừng, tơi tắn màu khăn quàng đỏ rực Thầy côgiáo cũng đã tập trung đông đủ Chiếc trống trờng đã đợc đặt ngay ngắn ở ngoàihành lang nhà hiệu bộ

Tiếng trống báo hiệu giờ học vang lên Học sinh nhanh nhẹn về lớp học củamình Sân trờng vắng tanh Thầy cô rảo bớc vào lớp Trong các lớp học đồng thanhvang lên lời chào: "Chúng con chào cô ạ!"

Mặt trời sáng bừng lên, các tia nắng vàng chiếu khắp sân trờng, chiếu vàotừng lớp học Gió nhẹ thổi Thấy yên lặng, mấy chú chim sâu lại bay về, đậu trênnhững cành cây chăm chỉ bắt sâu, thỉnh thoảng còn ngó nghiêng nhìn vào lớp học

có vẻ thích thú lắm

Đoạn văn kết bài:

Buổi sáng nào Giang cũng náo nức đến trờng thật sớm

b Các đoạn văn tả cảnh buổi sáng sớm trong công viên

Đoạn văn mở bài:

Nơi có nhiều ngời đến vào lúc sáng sớm là công viên Sáng nay, Tuấn cũng

đến công viên từ lúc trời mờ sáng

Các đoạn văn thuộc phần thân bài:

Từ trên tầng 5 của toà nhà chung c, băng qua con đờng, Tuấn là một trongnhững ngời đi tập thể dục buổi sáng sớm nhất Lúc đó, trời cha sáng hẳn, sơng vẫncòn đọng nhiều trên lá cây, thảm cỏ Mặt hồ yên tĩnh, phủ một lớp sơng mỏng, vàichú cá ngoi lên đớp mồi Phía bờ hồ bên kia mới chỉ lác đác một vài bóng ngời tậpthể dục sớm

Chỉ mơi phút sau, trời sáng rõ hơn Gió nhè nhẹ thổi Mặt hồ trong hơn, đàncá nối đuôi nhau đi kiếm mồi phá tan mặt nớc yên tĩnh Tiếng chim hót vang lên

đó đây Vờn hoa tơi tắn, đầy nhựa sống sau một giấc ngủ no nê Những giọt sơng

to, lấp lánh vẫn đọng trên lá hoa, nụ hoa.Thảm hoa mời giờ vẫn ngủ yên trong khimấy bông hớng dơng đã quay sẵn về hớng đông chào đón ánh mặt trời Ngời đếntập thể dục đông hơn, đứng vòng quanh bờ hồ, trên các lối đi Tiếng nhạc tập thểdục phát ra từ chiếc cat-xet cũ làm át đi mọi âm thanh khác Trên những làn đờngcạnh công viên, ngời và xe đi lại đã tơng đối tấp nập

a Các số liệu thống kê trong bài Nghìn năm văn hiến:

- Số khoa thi, số tiến sĩ của nớc ta từ năm 1075 đến năm 1919:

+ 185 khoa thi;

+ Hơn 2500 tiến sĩ

- Số khoa thi, số tiến sĩ và trạng nguyên của từng triều đại:

+ Triều Lí: 6 khoa thi, 27 tiến sĩ, 4 trạng nguyên;

+ Triều Trần: 14 khoa thi, 238 tiến sĩ, 12 trạng nguyên;

+ Triều Hồ: 2 khoa thi, 200 tiến sĩ, 1 trạng nguyên;

+ Triều Lê: 101 khoa thi, 978 tiến sĩ, 7 trạng nguyên;

+ Triều Mạc: 22 khoa thi, 485 tiến sĩ, 13 trạng nguyên;

+ Triều Nguyễn: 40 khoa thi, 588 tiến sĩ, o trạng nguyên

- Số bia và số tiến sĩ có tên khắc trên bia còn lại đến ngày nay:

Câu 2: Thống kê học sinh từng tổ trong lớp em và điền vào bảng sau:

a Những dấu hiệu báo hiệu cơn ma sắp đến:

- Những đám mây lớn nặng và đặc xịt lổm ngổm đầy trời

- Gió bỗng đổi mát lạnh, nhuốm hơi nớc

b Những từ ngữ tả tiếng ma và hạt ma từ lúc bắt đầu đến lúc kết thúc: lẹt

đẹt… lẹt đẹt…, ma ù xuống, lách tách, tuôn rào rào, sầm sập, rào rào, đồm độp,

đập bùng bùng, giọt tranh đổ ồ ồ, một hồi ục ục ì ầm.

c Cây cối, con vật, bầu trời trong và sau trận ma:

+ Mấy con chim chào mào từ hốc cây nào đó bay ra hót râm ran

+ Ma tạnh, phía đông một mảng trời trong vắt Mặt trời ló ra, chói lọi trên

những vòm lá bởi lấp lánh.

d Tác giả đã quan sát cơn ma bằng nhiều giác quan khác nhau:

Tuần 3

+ Thị giác: hình ảnh bầu trời, ma (giọt ngã, giọt bay, bụi nớc trắng xoá), mây,con vật, cây cối,…

+ Thính giác: tiếng ma, tiếng sấm, tiếng chim hót sau ma,…

+ Khứu giác: một mùi nồng ngai ngái, cái mùi xa lạ, man mác của những trận

ma mới đầu mùa.

+ Xúc giác: cảm nhận cái mát của gió khi sắp ma

Nhờ sự quan sát và miêu tả bằng cách phối hợp nhiều giác quan nh vậy, tácgiả đã đem đến cho ngời đọc ấn tợng hết sức sinh động, xác thực về một cơn ma

đầu mùa

2 Lập dàn ý bài văn miêu tả một cơn ma:

* Hớng dẫn cách lập dàn ý cho bài văn miêu tả cơn ma

a Mở bài: Miêu tả quang cảnh khi cơn ma sắp đến

- Biểu hiện đặc biệt của bầu trời lúc sắp có cơn ma:

+ Mây nh thế nào?

+ Gió nh thế nào?

+ Cây cối, con ngời, vật nuôi có biểu hiện nh thế nào?

b Thân bài: Miêu tả cơn ma

+ Bầu trời nh thế nào?

+ Nớc ma nh thế nào?

+ Âm thanh trong cơn ma nh thế nào?

+ Cây cối trong cơn ma nh thế nào?

+ Các con vật trong cơn ma nh thế nào?

+ Đờng phố trongcơn ma nh thế nào?

+ Hoạt động của con ngời trong cơn ma nh thế nào?

c) Kết bài: Khung cảnh khi cơn ma dứt

- Bầu trời nh thế nào?

- Sự thay đổi của vạn vật sau cơn ma nh thế nào?

* Thực hành lập dàn ý cho bài văn miêu tả cơn ma

a Mở bài: Miêu tả quang cảnh khi cơn ma sắp đến

- Biểu hiện đặc biệt của bầu trời lúc sắp có cơn ma:

+ Mây đen kéo đến;

+ Gió mạnh;

+ Cây cối, con ngời, vật nuôi có biểu hiện khác thờng

b Thân bài: Miêu tả cơn ma

+ Bầu trời trắng xoá;

+ Nớc ma tuôn xối xả;

+ Âm thanh trong cơn ma;

+ Cây cối trong cơn ma;

+ Các con vật trong cơn ma;

+ Đờng phố tongcơn ma;

+ Hoạt động của con ngời trong cơn ma

c Kết bài: Khung cảnh khi cơn ma dứt

- Bầu trời quang đãng;

- Sự thay đổi của vạn vật sau cơn ma:

- Nêu cảm nghĩ của em

Tiết 2: Luyện tập tả cảnh (Một hiện tợng thiên nhiên)

1 Hoàn chỉnh các đoạn trong bài văn tả cảnh với đề bài:

Bạn Quỳnh liên làm bài văn tả cảnh sau cơn ma Bài văn có bốn đoạn nhng

cha đoạn nào hoàn chỉnh.

Em hãy chọn một đoạn và giúp bạn viết thêm vào những chỗ có dấu ( ) để hoàn chỉnh nội dung của đoạn.

a Đoạn 1:

Lộp độp, lộp độp Ma rồi Cơn ma ào ào đổ xuống làm mọi hoạt động dờng

nh ngừng lại Ma ào ạt (…) Một lát sau, ma ngớt dần rồi tạnh hẳn

Phần thêm vào vị trí của dấu ( ):

Nớc tuôn xối xả Gió thổi mạnh, giật toang cánh cửa sổ Những cây cổ thụ hai bên đờng đón nhận trận ma lớn một cách bình thản; những cây non, cây thân nhỏ trong vờn run rẩy, ngả nghiêng nhng vẫn cố bám vào nhau để chống chọi cơn

ma Chị gà mái mơ xoè to đôi cánh che cho đàn con ở góc hiên, mắt vẫn không quên cảnh giác nhìn chú mèo khoang cũng đang trú ma gần đó Dây quần áo ngoài sân nhà cô Hiên vì không có ngời cất nên ớt hết cả.

b Đoạn 2:

ánh nắng lại chiếu sáng rực rỡ trên những thảm cỏ xanh Nắng lấp lánh nh

đùa giỡn, nhảy nhót với những gợn sóng trên dòng sông Nhuệ Mấy chú chimkhông rõ tránh ma ở đâu giờ đã đậu trên cành cây cất tiếng hót véo von Chị gàmái tơ (…) Đàn gà con (…) Chú mèo khoang (…)

Phần thêm vào dấu ( ) thứ nhất:

lên tiếng vui mừng thông báo với đàn con: "Ma đã tạnh Các con của mẹ

dậy đi nào!"

Phần thêm vào dấu ( ) thứ hai:

chen nhau chui ra khỏi đôi cánh của mẹ, mắt vàng ngó nghiêng thích thú.

Phần thêm vào dấu ( ) thứ ba:

đứng dậy, vơn vai ngáp dài sau đó lại ngồi xuống nhìn mẹ con chị mái mơ

dắt nhau ra sân kiếm mồi Xem ra, chú ta còn ngại vì sân vẫn đang còn ớt.

đợc bình tĩnh, đứng thẳng dậy Hàng râm bụt đã kịp khoe những bông hoa màu đỏ chói Mấy bông mào gà lại hãnh diện ngẩng cao đầu Chỉ có đám hoa bớm, hoa lu

li là vẫn còn yếu ớt nhng trông lại sạch và tơi hơn.

d Đoạn 4:

Con đờng trớc cửa đang khô dần Trên đờng, xe cộ qua lại nờm nợp nh mắccửi (…) Góc phố, mấy cô bé đang chơi nhảy dây Những bím tóc tun ngủn vungvẩy theo từng nhịp chân nhảy

Phần thêm vào dấu ( ):

Mọi ngời đều hối hả, khẩn trơng để bù lại quãng thời gian trú ma Trên các vỉa hè, mọi hoạt động lại nhộn nhịp Mấy chú công nhân Công ty Điện lực đang kiểm tra lại độ an toàn của đờng dây sau cơn ma.

Câu 2:

* Hớng dẫn viết đoạn văn tả cơn ma:

- Chọn một phần trong dàn ý bài văn tả cơn ma em đã trình bày trong tiết trớc

- Chú ý sử dụng các từ thờng đợc dùng để miêu tả âm thanh trận ma: lẹt đẹt,

lộp độp, lộp bộp, tí tách, lách tách, rào rào, ồ ồ,…

* Thực hành viết đoạn văn tả cơn ma:

Đoạn văn tả cảnh đờng phố trong cơn ma:

Đờng phố bị bao phủ bởi màu nớc trắng xoá Những đoạn đờng trũng, nớcngập ngang bánh xe ô tô Trên đờng vắng bóng ngời đi bộ và xe đạp Một vàichiếc xe máy bật đèn pha, bất chấp cơn ma, vẫn lao đi Chủ nhân của chúng chắc

là đang phải giải quýết một việc gì đó rất hệ trọng, không thể dừng lại chờ mangớt Trên đờng, chủ yếu là ô tô Nổi bật nhất là những chiếc xe bus vẫn đều đặncập bến theo đúng lộ trình

Đoạn văn tả con ngời trong cơn ma:

Nhiều ngời dừng lại tìm chỗ trú ma Chẳng mấy chốc, mái hiên của các ngôinhà ven đờng, nhà chờ xe bus và cả trong những cửa hàng, cửa hiệu đã kín ngời.Thỉnh thoảng vẫn có thêm một chiếc xe dừng lại, những ngời đứng phía trong lại

cố thu nhỏ mình lại, đứng sát vào nhau hơn để dành chỗ cho ngời đến sau Trongvờn hoa, mấy cô chú công nhân của công ty Cây xanh và môi trừơng đang cố gắngcăng tấm bạt để bảo vệ luống hoa mới trồng

Đoạn văn tả cảnh con vật trong cơn ma:

Những con mối chậm chạp đã bị cuốn theo dòng nớc Chị gà mái mơ, vì biết

lo xa, đã tìm cho đàn con bé bỏng của mình một chỗ trú ma trong hiên nhà, Trongkhi đó, chú gà trống choai, vì chủ quan, bây giờ mới chạy về tới nơi, mình mẩy ớtlớt thớt Chú mèo khoang, cẩn thận hơn, chui qua ô cửa sổ, ngồi trên bàn học củacậu chủ, nhìn ra sân ngắm ma rơi, thỉnh thoảng lại há miệng ngáp dài Một lúcsau, chú ta cuộn tròn, giấu bộ mặt lời biếng vào hai chân trớc và say sa ngủ

Tiết 1: Luyện tập tả cảnhCâu 1: Lập dàn ý cho bài văn tả cảnh ngôi trờng

Tuần 4

* Hớng dẫn lập dàn ý cho bài văn miêu tả cảnh ngôi trờng của em:

- Quan sát và ghi lại những chi tiết, hình ảnh về ngôi trờng (chú ý quan sát từbao quát đến cụ thể, từ cao xuống thấp, từ quang cảnh chung đến các hình ảnh cụthể, từ xa đến gần; hoặc ngợc lại) Chú ý cả những âm thanh trong trờng

- Sau khi quan sát ngôi trờng và ghi chép, các em sắp xếp các ý mình đã quansát đợc thành dàn ý (gồm ba phần mở bài, thân bài, kết bài) cho bài văn tả cảnhngôi trờng

* Thực hành lập dàn ý cho bài văn miêu tả cảnh ngôi trờng của em

- Mở bài:

+ Giới thiệu chung về ngôi trờng của em (tên trờng, địa điểm,…)

- Thân bài:

- Nêu thời điểm tả ngôi trờng:

+ Buổi sáng, buổi chiều hay vào mùa hè, mùa đông,…

+ tả ngôi trờng trong khoảng thời gian dài hơn (từ sáng đến chiều hoặc từ mùanày sang mùa khác)

- Nếu tả ngôi trờng ở một thời điểm nhất định: trình bày các ý miêu tả theotrình tự không gian, hết sự vật này đến sự vật khác

- Nếu tả ngôi trờng trong khoảng thời gian dài: trình bày các ý miêu tả theotrình tự diễn biến thời gian, sự thay đổi cảnh sắc theo thời gian

Lu ý: Đây là một bài văn tả cảnh Cho nên trọng tâm của bài văn này phải là tả

khung cảnh, tả sân trờng, tả cảnh các lớp học nếu em tập trung vào tả hoạt độngcủa thầy và trò trong ngôi trờng thì bài văn sẽ thành bài văn tả cảnh sinh hoạt…Việc tả hoạt động chỉ nên lớt qua, để cho cảnh ngôi trờng sinh động mà thôi

c Kết bài: Trình bày cảm nghĩ của em về ngôi trờng, về việc phải giữ gìncảnh quan, học tập tốt để tô đẹp cho ngôi trờng

Câu 2: Viết đoạn văn tả cảnh trờng em:

* Hớng dẫn cách viết đoạn văn tả cảnh trờng em

- Chọn một ý trong dàn ý đã làm ở trên để viết thành một đoạn văn

- Khi viết, em chú ý:

+ Viết câu cho đúng;

+ Tả có trình tự, lột tả đợc những nét riêng của sự vật, để ngời đọc nh đang

đ-ợc tham quan ngôi trờng của em vậy

* Thực hành viết đoạn văn tả cảnh trờng em

Đoạn văn mở bài:

Ngôi trờng thân yêu của em mang tên Trờng Tiểu học dân lập Đoàn Thị

Điểm Trờng em nằm trong khu đô thị mới Mỹ Đình, thuộc huyện Từ Liêm, thành phố Hà Nội.

Đoạn văn tả bên ngoài cổng trờng

Trên con đờng đi vào sân vận động Quốc gia Mỹ Đình có một lối vào trờng

em Trờng của em là một ngôi trờng mới, bề thế, hiện đại Cổng trờng to, rộng, nổi bất dòng chữ: Trờng Tiểu học dân lập Đoàn Thị Điểm Hai cánh cổng đều sơn màu xanh Cánh cổng chính có bánh xe; cánh cổng phụ thì đóng mở theo cách thông thờng Bên phía cổng phụ là phòng thờng trực Phía ngoài của căn đó treo tấm bảng nội quy đến trờng Ngay cạnh chiếc bảng là ô cửa sổ của căn phòng Khách đến trờng thờng liên hệ với bác bảo vệ qua ô cứa này

Đoạn văn tả ngôi trờng nhìn từ ngoài vào:

Nhìn từ ngoài vào, trờng em giống nh một chữ U khổng lồ với ba dãy nhà bốn tầng Sân trờng rất rộng, có một số cây toả bóng mát và hai luống hoa Hành lang của nhà hiệu bộ đợc thiết kế cao, rộng, hớng về phía mặt trời mọc, một phần nhô hẳn ra ngoài sân ở đó, có cột cờ Đó cũng chính là bục danh dự Giờ chào cờ sáng thứ hai hàng tuần, bạn nào đaựơc tuyên dơng sẽ đợc vinh dự bớc lên bục đó trong tiếng vỗ tay khen ngợi của toàn trờng

Đoạn văn kết bài:

Đã gần năm năm em gắn bó với ngôi trờng này Nhiều thế hệ anh chi học sinh cũ đã lớn lên cùng ngôi trờng này Em rất yêu và tự hào về ngôi trờng của mình.

Tiíet 2: Kiểm tra viết (Tả cảnh)

1 Đề bài

Đề 1: Tả cảnh một buổi sáng (hoặc tra, chiều) trong một vờn cây (hay trong

công viên, trên cánh đồng, trên nơng rẫy, đờng phố)

- Đề bài yêu cầu tả đối tợng nào? (Cảnh nào, vào thời điểm nào?)

- Để thực hiện yêu cầu của đề bài, em cần làm gì?

Bớc 2: Tìm ý

- Quan sát hoặc tởng tợng lại cảnh mà em đã từng đợc quan sát

- Em dự định tả cảnh theo trình tự nào? (Theo diến biến thời gian hay theotrình tự không gian?)

- Em sẽ tả những gì?

Bớc 3: Lập dàn ý cho bài văn theo bố cục 3 phần

- Mở bài: Giới thiệu cảnh sẽ tả và nêu khái quát đặc điểm của cảnh đó

- Thân bài: Tả cụ thể từng chi tiết của cảnh theo trình tự đã dự định Chú ý sửdụng các từ đồng nghĩa, trái nghĩa để thể hiện đợc đặc điểm của sự vật

- Kết bài: Cảnh vật gợi cho em suy nghĩ gì? Hãy nêu lên những cảm nghĩ của

em về vẻ đẹp của cảnh vật và tự rút ra những điều cần làm để giữ gìn, bảo vệ, làm

cho cảnh ngày càng đẹp hơn.

* Thực hành viết bài văn tả cảnh

1 Bài văn tả căn hộ của gia đình em

Gia đình em mới chuyển đến nơi ở mới Đó là một căn hộ trong một toà nhàchung c cao tầng mới xây dựng xong

Căn hộ của gia đình em ở tận trên tầng 15 (nhng vẫn cha phải là tầng cao nhấtcủa toà nhà) Ra khỏi thang máy, đi qua hai căn hộ khác là đến căn hộ số 1516 củanhà em Tấm biển số 1516 nền xanh, số màu trắng, đợc gắn phía trên cách cửa, ởchính giữa, trông gọn, ngay ngắn và rất rõ Bên phải cánh cửa là cái chuông hìnhchữ nhật, màu trắng Cửa ngoài của căn hộ đợc làm bằng sắt, sơn màu xanh Cửabên trong bằng gỗ, đã đợc đánh vec-ni bóng loáng Cánh cửa gỗ đợc gắn một vậthình tròn để có thể nhìn từ bên trong ra ngoài Bố mẹ em bảo đấy là cái "mắtthần"

Diện tích của căn hộ là 90 mét vuông Nó gồm có một phòng khách, haiphòng ngủ, một phòng làm việc, bếp, ban công và khu phụ Phòng khách rộngnhất, ở chính giữa Bố em đặt bộ bàn ghế tiếp khách Anh chàng ti-vi đợc ngồichễm trệ trên nóc cái tủ lạnh ở góc bên trái Mẹ em đặt lọ hoa cúc tím ở giữa bàn.Phía bên phải, trên cao là bàn thờ, bên dới nó là một cái tủ Bên trái phòng khách

là ba phòng nhỏ hơn Bố mẹ dành cho em một căn phòng nhỏ nhng rất thoáng và

đợc "trang bị" khá đầy đủ (gồm có giờng, tủ đựng quần áo, giá sách, bàn học) Em

tự treo một cái chuông gió bên cửa sổ Thỉnh thoảng nó lại phát nên những âmthanh nghe rất vui tai Trên tờng, em dán hình của Nô-bi-ta, Đô-rê-mon, Xu- ka

và một tờ lịch của Báo Nhi đồng Phòng của bố mẹ và em bé rộng hơn nhng lại có

vẻ bề bộn hơn vì phải chứa thêm một thế giới đồ chơi Em đã dán lên tờng một số

đề can các nhân vật hoạt hình mà em trai em yêu thích nh thỏ, mèo, gấu Cănphòng còn lại giống nh một th viện nhỏ Dựa vào bốn xung quanh tờng là các giáxếp đầy sách Trớc cửa sổ, bố em kê bàn làm việc Trên bàn, bố em đặt máy vitính, điện thoại

Phía bên phải phòng khách là lối đi vào bếp và khu phụ Hình nh mẹ em yêu

quý khu vực bếp nhất nên luôn giữ cho nó sạch cẽ, gọn gàng Kì lơng vừa rồi, mẹcòn "đầu t" hẳn một bộ nồi inoc mới tinh, sáng loáng Cuối cùng, phải kể đến cáiban công Nó không rộng lắm nhng cũng đủ chỗ cho cái máy giặt, hai chậu hoanho nhỏ, giá phơi quần áo và vài ba cái ghế để ngồi hóng mát Từ đây, em có thểphóng tầm mắt ra rất xa để quan sát.

Căn hộ của gia đình em tuy giản dị nhng gọn gàng, thoáng mát Cả nhà em, aicũng có ý thức giữ gìn để nó thực sự trở thành tổ ấm của mình

2 Bài văn tả buổi tra trong công viên

Nhà em ở gần công viên Những buổi tra hè oi bức, mất điện em thờng đợc mẹcho phép ra công viên chơi cho đỡ nóng

Dù là buổi tra nhng trong công viên cũng có khá đông ngời Mọi ngời đến đâyvào thời điểm này chỉ để tránh đi cái không khí nóng nực của mùa hè chứ khôngphải để tập thể dục hay đi dạo nh buổi sáng, buổi tối Vì thế, mặc dù đông ngờinhng không khí trong công viên rất yên tĩnh

Mặt hồ tĩnh lặng Các chú cá chắc là cũng phải lặn sâu xuống đáy hồ để tránhnắng Mặt nớc phía dới cây bằng lăng có vài chú nhện nớc qua lại Màu tím củahoa bằng lăng, màu vàng của hoa điệp càng nổi hơn dới ánh nắng gay gắt Hàngphợng vĩ phía bờ hồ bên kia đỏ rực lên nh một quầng lửa Dới bóng mát của cáchàng cây, mọi ngời đang ngồi nghỉ Trên khuôn mặt của nhiều ngời lộ rõ vẻ suynghĩ Một số cụ già thong thả đi đi lại lại Mấy anh chị sinh viên dùng sách chemặt cho khỏi chói mắt, những ngời bán hàng rong cũng tranh thủ nghỉ chân saunửa chặng đờng bơn trải trong ngày Mỗi khi có một làn gió nhẹ thoảng qua, mọingời đều cảm thấy khoan khoái, dễ chịu Chỉ có mấy cậu bé là dờng nh không cảmthấy nắng nóng, mệt mỏi là gì, vẫn quần đùi, áo cộc, loanh quanh dới mấy gốc cây

to để bắt ve sầu

Tiếng còi ủ vang lên báo hiệu 1 giờ chiều Các anh chị sinh viên là những

ng-ời đầu tiên rng-ời công viên Vừa đi ra phía cổng, họ vừa trao đổi về bài vở Tiếng một

cụ già: "Oi thế này, dễ chiều nay có ma." Một vài ngời lên tiếng đồng tình Mọingời lần lợt theo chân nhau ra khỏi công viên - lá phổi xanh, nơi tránh nắng lí tởng

rõ ràng trên mặt đờng khô trắng tạo thành những chấm màu thẫm lan dần Mọi

ng-ời đang đi trên đờng không kịp trở tay Nhiều ngng-ời dừng xe để mặc áo ma Vìkhông nghĩ là trời ma, hơn nữa quãng đờng từ bà ngoại về nhà em cũng không xanên em không mang theo áo ma, em nhằm đích là bến đỗ xe bus cách đó chừng1000m làm chỗ trú ma Nhng khi em cha kịp đạp xe đến nơi thì ma đã tạnh - tạnhhẳn luôn Nhiều ngời vừa lấy đợc áo ma ra khỏi túi cha kịp mặc, nhìn trời, lắc đầunhìn nhau cời rồi vui vẻ cất áo ma đi Em nghe tiếng một cụ già nói: "Ma bóngmây" nhng không hiểu gì cả Về đến gần nhà, em lại phát hiện ra là ở khu vực nhà

em, trời không hề ma

Em hỏi mẹ, mẹ em cũng bảo: "Đấy là ma bóng mây" - loại ma ngắn và tha hạt

do một đám mây nhỏ đa đến, một loáng rồi tạnh ngay, chỉ xảy ra trên một diệntích hẹp Em cảm thấy rất thích thú vì điều này

Tiết 1: Luyện tập làm báo cáo thống kê

Câu 1: Thống kê kết quả học tập trong tuần của em

Điểm Từ 0 đến 4 Từ 5 đến 6 Từ 7 đến 8 Từ 9 đến 10

Câu 2: Thống kê kết quả học tập của từng thành viên trong tổ và cả tổ:

Tuần 5

Bảng thống kê kết quả học tập (Tuần 1, tháng 9, tổ 3)

- Những bài hay, ý hay, câu văn hay…

- Những lỗi về câu, đoạn văn, ý…

Câu 2: Tự chữa bài của mình theo hớng dẫn sau:

a Đọc lại bài làm của mình, chú ý đọc kĩ lời phê và những phần thầy giáo (côgiáo) chữa hoặc nhắc phải chữa

b Tham gia chữa lỗi theo hớng dẫn của thầy giáo (cô giáo):

- Lỗi về bố cục bài văn (những lỗi về triển khai các phần Mở bài, Thân bài, Kết bài,…);

- Lỗi về ý văn (trình tự sắp xếp các ý, cách dẫn dắt, triển khai ý,…);

- Lỗi về đặt câu (viết câu sai, câu cha hay,…);

- Lỗi về dùng từ (từ dùng cha chính xác, nhất là các lỗi về từ đồng nghĩa, tráinghĩa, đồng âm,…), chú ý tự rút ra kinh nghiệm về việc lựa chọn từ ngữ cho hay,

đặc sắc;

- Lỗi về chính tả (các từ viết sai phụ âm đầu, phần vần, dấu câu,…)

c Từ những nhận xét của thầy giáo (cô giáo), em hãy trao đổi với các bạn vềnhững lỗi gặp phải trong bài của mình rồi tiến hành sửa lại cho đúng, hay Sửachữa xong, nên trao đổi lại với các bạn trong tổ, nhóm và hỏi ý kiến của thầy giáo(cô giáo)

3 Đọc tham khảo các bài văn đợc điểm cao và trao đổi với các bạn trong tổ,nhóm để tự rút ra kinh nghiệm về cách viết một bài văn tả cảnh

Tiết 1: Luyện tập làm đơn

Câu 1: Đọc bài Thần chết mang tên bảy sắc cầu vồng và trả lời câu hỏi

a Những hậu quả mà chất độc da cam gây ra cho con ngời là:

- Sau hơn 30 năm, chất độc này vẫn còn trong đất, trong thức ăn và trongchính cơ thể con ngời, gây ra những bệnh nguy hiểm cho ngời nhiễm độc và concái họ, nh ung thơ, nứt cột sống, thần kinh, tiểu đờng, sinh quái thai, dị tật bẩmsinh

- Ước tính, trên cả nớc ta hiện nay có khoảng 70 000 ngời lớn và từ 20 000

đến 30 000 trẻ em là nạn nhân của chất độc màu da cam Đấy là cha kể nhiều em

bé mất từ trong bụng mẹ hoặc mất ngay sau lúc sinh, cha kịp sống trọn một giờbên cha mẹ, anh em mình

b Những việc chúng ta phải làm để giảm bớt nỗi đau cho những nạn nhânchất độc màu da cam:

- Thăm hỏi, động viên, giúp đỡ các gia đình có ngời nhiễm chất độc màu dacam;

Tuần 6

- Lao động công ích, làm từ thiện gây quỹ ủng hộ nạn nhân chất độc màu dacam;

- Sáng tác thơ, truyện, bài hát, tranh ảnh thể hiện sự đồng cảm và vận độngmọi ngời giúp đỡ nạn nhân chất độc màu da cam

- Trình bày lí do xin gia nhập vào Đội Tình nguyện

- Lời hứa tham gia tích cực hoạt động của Đội

- Lời cảm ơn

Ngời viết đơn

(Chữ kí) Ghi rõ họ tên

*Thực hành viết đơn xin gia nhập đội tình nguyện

Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam

Độc lập – Tự do – Hạnh phúc

Hà Nội, ngày 26 tháng 10 năm 2006

Đơn xin gia nhập Đội Tình nguyệngiúp đỡ nạn nhân chất độc màu da cam

Kính gửi: Ban Chấp hành Hội Chữ thập đỏ Phờng Nghĩa Tân - Quận Cầu Giấy

Em xin hứa sẽ tôn trọng nội quy và tích cực tham gia các hoạt động của Đội

- Đoạn văn tả sự thay đổi màu sắc của biển theo sắc mây trời

- Để tả đặc điểm đó, tác giả đã quan sát màu nớc biển, sắc mây trời vào nhữngthời điểm thời tiết khác nhau nh: khi trời xanh thẳm, khi trời rải mây trắng nhạt,khi trời âm u mây ma, khi trời àm ầm dông gió

- Khi quan sát biển tác giả đã có những liên tởng thú vị:

+ Trời xanh dâng cao lên, chắc nịch;

mặt đất, bốn phía chân trời trống huếch trống hoác Ngoài ra, tác giả còn quan

sát con kênh bằng xúc giác để thấy đợc cảm giác nóng nh đổ lửa

- Tác giả đã có những liên tởng thú vị quan sát và miêu tả con kênh: ánh nắng

rừng rực đổ lửa xuống mặt đất; bốn phía chân trời trống huếch trống hoác; giữa tra hoá ra một dòng thuỷ ngân cuồn cuộn loá mắt; biến thành một con suối lửa lúc trời chiều Nhờ những liên tởng tinh tế đó, hình ảnh con kênh hiện ra hết sức

cụ thể, sinh động Tác giả đã đặc tả, làm nổi bật đặc điểm riêng rất ấn tợng củacon kênh Mặt Trời

Câu 2: Lập dàn ý bài văn miêu tả một cảnh sông nớc

* Hớng dẫn lập dàn ý bài văn miêu tả một cảnh sông nớc

- Mở bài: Giới thiệu cảnh sông nớc sẽ tả (Cảnh ở đâu? Nếu là sông, suối thìcon sông, suối ấy tên là gì?)

- Thân bài: Tả cảnh

- Kết bài: Nêu cảm nhận của em về vẻ đẹp của cảnh sông nớc vừa miêu tả và

tự rút ra bài học về việc bảo vệ, giữ gìn môi trờng, cảnh quan

- Thân bài:

+ Thời điểm miêu tả

+ Tả cảnh dới biển: nớc biển, sóng biển, cảnh vật, con ngời

+ Tả cảnh trên bờ biển: khu vực sát mép nớc, khu vực bên trong bãi cát, (con ngời, cát, cây cối, các dịch vụ, )

+ Tả cảnh bầu trời: thời tiết, màu sắc, diều

- Kết bài:

+ Cảm nhận về biển

Tiết 1: Luyện tập tả cảnh (Sông nớc) Câu1: Đọc bài Vịnh Hạ Long và trả lời câu hỏi

a Các phần của bài văn

- Mở bài: Câu đầu

- Thân bài: Từ Cái đẹp của Hạ Long trớc hết là sự kì vĩ… cho đến theo gió

ngân lên vang vọng…

- Kết bài: Phần còn lại

b Phần thân bài gồm 3 đoạn:

- Đoạn 1 (từ Cái đẹp của Hạ Long trớc hết là sự kì vĩ… cho đến chân đảo nh

dải lụa xanh.): miêu tả vẻ kì vĩ của thiên nhiên Hạ Long.

- Đoạn 2 (từ Thiên nhiên Hạ Long chẳng những kì vĩ… cho đến cũng phơi

phới.): miêu tả nét duyên dáng của thiên nhiên Hạ Long.

- Đoạn 3 (từ Tuy bốn mùa là vậy,… cho đến ngân lên vang vọng…): miêu tả vẻ

đẹp riêng theo từng mùa của Hạ Long

c Những câu văn in đậm có vai trò mở đầu mỗi đoạn, nêu lên ý của cả đoạn

Tuần 7

văn Các câu này cũng thể hiện dàn ý của cả bài.

- Đoạn 1: Điền câu b.

Tây Nguyên có núi cao chất ngất, có rừng cây đại ngàn Phần phía nam

của dải Trờng Sơn nằm ở đây với nhiều ngọn núi cao từ 2000 đến 2600 mét, quanhnăm mây trắng phủ đầu Bên những chóp núi cao là những thảm rừng dày Cónhiều khu rừng nguyên thuỷ từ bao đời nay cha in dấu chân ngời

- Đoạn 2: Điền câu c.

Nhng Tây Nguyên đâu chỉ có núi cao và rừng rậm Tây Nguyên còn có những thảo nghuyên rực rỡ trong nắng dịu mùa xuân, nh những tấm thảm lụa muôn màu, muôn sắc Những đồi tranh vàng óng lao xao trong gió nhẹ.

Những đồi đất đỏ nh vung nồi úp nối nhau chạy tít tắp tận chân trời Đó đây,những cụm rừng xanh thẫm nh ốc đảo nổi lên giữa thảo nguyên Những đồn điền

cà phê, chè,… tơi tốt mênh mông Những rẫy lúa, nơng ngô bên những mái nhà sànthấp thoáng trải dài ven bờ suối, hoặc quây quần trên những ngọn đồi Tiếng đàntơ rng gọi mùa lúa chín và tiếng chiêng cồng trầm hùng, sâu lắng, ngân nga gợilên cái khí thiêng của Tây Nguyên hùng vĩ,…

Câu 3:

* Hớng dẫn cách viết câu mở đoạn cho đoạn văn cho trớc:

- Đọc kĩ đoạn văn để trả lời câu hỏi: Nội dung miêu tả của đoạn văn đó là gì?

- Câu mở đoạn phải đảm bảo:

+ Chuyển đợc ý từ đoạn trớc;

+ Nêu ngắn gọn nội dung miêu tả của đoạn

* Thực hành viết câu mở đoạn cho đoạn văn cho trớc:

a Câu mở đoạn cho đoạn 1:

Có thể chọn một trong các câu sau:

- Tây nguyên là vùng đất ngắn liền với những dãy núi trùng điệp và những rừng cây bạt ngàn.

- Vẻ đẹp hùng vĩ của Tây nguyên gắn liền với núi cao và rừng rậm.

- Núi và rừng là hai yếu tố quan trọng làm nên vẻ đẹp hùng vĩ của vùng đất Tây nguyên.

b Câu mở đoạn cho đoạn 2:

Có thể chọn một trong các cách sau:

- Tây Nguyên còn là vùng đất gắn liền với những thảo nguyên màu mỡ.

- Bên cạnh vẻ đẹp hùng vĩ do núi rừng mang lại, Tây Nguyên còn nổi tiếng về

vẻ đẹp của sự trù phú, màu mỡ do các cao nguyên mang lại.

- Góp phần làm nên vẻ đẹp của tây Nguyên còn phải kể đến những thảo nguyên rực rỡ trong nắng dịu mùa xuân nh những cánh hoa khổng lồ muôn màu, muôn sắc.

Tiết 2: Luyện tập tả cảnh (Sông nớc)

Đề bài

Dựa theo dàn ý mà em đã lập trong tuần trớc, hãy viết một đoạn văn miêu tảcảnh sông nớc

* Hớng dẫn viết đoạn văn miêu tả cảnh sông nớc

a Xác định đối tợng miêu tả trong đoạn văn: Nội dung miêu tả của đoạn làgì? (tả những chi tiết, hình ảnh nào của cảnh sông nớc?)

b Chọn trình tự miêu tả: Em dự định trình bày các ý miêu tả theo thứ tự nào?

- Có thể tả đặc điểm của cảnh theo trình tự thời gian:

+ Thời gian trong ngày: sáng  tra  chiều  tối

+ Thời gian theo mùa trong năm: xuân  hạ  thu  đông

- Có thể tả đặc điểm của cảnh theo trình tự không gian: Tả từ xa đến gần, từcao xuống thấp,…

- Có thể tả đặc điểm của cảnh theo cảm nhận của từng giác quan: thị giác,thính giác, xúc giác,…

Tuỳ theo từng đối tợng miêu tả mà có thể kết hợp các loại trình tự trên

c Em dự định sẽ tập trung chủ yếu vào chi tiết, hình ảnh nào? Hãy lựa chọnchi tiết, hình ảnh đặc sắc nhất của đối tợng để làm nổi bật nó bằng những liên t-ởng, tởng tợng, so sánh…

d Chú ý thể hiện tình cảm, cảm xúc của mình khi miêu tả cảnh vật

e Chú ý bố cục của đoạn:

- Câu mở đầu: Nêu nội dung miêu tả của cả đoạn

- Các câu miêu tả cụ thể

- Câu kết đoạn: nêu nhận xét, cảm nghĩ của em về cảnh vật

* Thực hành viết đoạn văn miêu tả cảnh sông nớc

a Đoạn văn miêu tả cảnh biển

Biển đẹp nhất, nhộn nhịp nhất vào mùa hè Hôm nay, trời nắng Trời xanh,biển cũng xanh nhng vẫn có thể phân biệt đợc, màu xanh của nớc biển đậm hơnmàu xanh của da trời Ngoài khơi xa, bên ngoài dải phao giới hạn phạm vi bãi tắm,thấp thoáng bóng dáng của những chiếc thuyền Phía chân trời nhô lên một vài quảnúi, thấp thoáng một vài cánh chim bé tí xíu Nổi bất trên mặt biển lúc này là hình

ảnh những ngời đang tắm biển Những ngời dũng cảm, bơi giỏi thì ra rất xa nhngcũng không ra quá giới hạn quy định của Ban quản lí bãi biển; gần bờ nhất là các

bà mẹ và em bé; ở khoảng giữa là đông ngời tắm nhất Ngời thì bơi, ngời thì nằmngửa trên phao th giãn, nhóm này ném bóng, nhóm kia nắm tay nhau nhảy sóng;màu sắc của mũ, của phao bơi, của quần áo tắm; âm thanh của sóng biển, của

tiếng cời, tiếng gọi nhau í ới tạo nên một khung cảnh tấp nập, đông vui mang lạicảm giác thích thú cho tất cả mọi ngời.

b Đoạn văn miêu tả màu nớc sông Hồng

Màu nớc của hầu hết các con sông đều có màu xanh nhng riêng nớc sôngHồng lại có màu đỏ Có lẽ vì thế mà dòng sông này có tên là sông Hồng Màu đỏcủa sông Hồng do phù sa mang lại Nớc sông Hồng quanh năm có màu đỏ Tuynhiên, tuỳ theo mùa nớc, màu đỏ có độ đậm nhạt khác nhau Nớc sông sẽ có màu

đỏ đậm nhất vào mùa ma lũ Khi đó, dòng sông trông giống nh một chú ngựa hồng

đang giận dữ tung bờm lao tới Mùa ma lũ, phù sa về rất nhiều nên nớc sông đụcngầu, màu đỏ của nó đậm đến mức bọt nớc tung lên từ những cơn sóng lớn cũngvẫn có màu đỏ nhạt Vào mùa nớc cạn, dòng sông hiền hoà, êm ả, lại thêm màuxanh của cây cối hai bên bờ soi bóng, những hạt phù sa đỏ lắng xuống, nớc sôngtrong hơn nhng vẫn không thể chuyển sang màu xanh, vẫn là màu đỏ nhạt Màu đỏcủa dòng nớc chính là một đặc điểm ấn tợng của sông Hồng

c Đoạn văn tả hình dáng, kích thớc của một cái hồ

Giữa lòng công viên có một cái hồ nhỏ xinh xắn Hình dáng của nó có thể gọi

Tiết 1: Luyện tập tả cảnh (Cảnh ở địa phơng em)

Câu 1: Lập dàn ý miêu tả một cảnh đẹp ở địa phơng em:

* Hớng dẫn lập dàn ý:

Tuần 8

b Lập dàn ý miêu tả theo bố cục 3 phần:

- Mở bài: Giới thiệu cảnh đẹp em sẽ tả

- Thân bài: Tả cụ thể cảnh đẹp

+ Tả bao quát quang cảnh

+ Tả những hình ảnh, chi tiết nổi bật của sự vật trong cảnh

+ Chú ý lồng vào những chi tiết, hình ảnh miêu tả tình cảm, cảm xúc của em

- Kết bài: Nêu những suy nghĩ của em về vẻ đẹp của địa phơng mình và tự rút

ra bài học về việc giữ gìn, bảo vệ cảnh sắc ấy

* Thực hành lập dàn ý miêu tả một cảnh đẹp ở địa phơng em

a Dàn ý bài văn tả cảnh đầm sen ở quê em

- Mở bài:

+ Giới thiệu về quê hơng em

+ Giới thiệu vẻ đẹp ấn tợng của đầm sen

+ Việc sẽ làm để giữ gìn vẻ đẹp của quê hơng.

b Dàn ý bài văn tả cảnh đẹp của chợ hoa ngày tết ở quê em

- Mở bài:

+ Giới thiệu chung về quê hơng em;

+ Giới thiệu chợ hoa ngày tết ở quê em

+ Tả cảnh núi rừng Tây Bắc vào mùa xuân

+ Tả cảnh núi rừng Tây Bắc vào mùa hạ

+ Tả cảnh núi rừng Tây Bắc vào mùa thu

+ Tả cảnh núi rừng Tây Bắc vào mùa xuân

(Chú ý: Khi chọn tả cảnh đẹp của núi rừng Tây Bắc theo trình tự các mùa

trong năm, cần chú ý tả về sự thay đổi thời tiết của từng mùa vì sự thay đổi này tác

động đến: màu sắc, âm thanh, cây cối, loài vật và cả hoạt động của con ngời ởmiền Tây Bắc)

- Kết bài:

+ Nêu cảm nhận của bản thân về cảnh đẹp của núi rừng Tây Bắc

+ Việc sẽ làm để giữ gìn vẻ đẹp của quê hơng

Câu 2: Chọn một số ý chính trong dàn ý đã lập, tập viết thành đoạn văn hoànchỉnh:

* Hớng dẫn:

- Nội dung miêu tả của đoạn văn là gì?

- Trong đoạn văn, cảnh vật đợc miêu tả theo trình tự nào?

- Em sẽ tập trung tả kĩ chi tiết, hình ảnh nào? Hãy tởng tợng và phát huy liêntởng, so sánh để hình ảnh miêu tả thêm sinh động, có hồn

Chú ý: Dù là đoạn văn thì em cũng phải đảm bảo bố cục 3 phần (Viết câu mở

đoạn nêu vẻ đẹp em sẽ tả trong đoạn; Từ ý đã nêu trong câu mở đoạn, hãy miêu tảtừng chi tiết, hình ảnh cụ thể để làm rõ ý đó; Viết câu cuối đoạn nêu nhận xét, cảmnghĩ của em về vẻ đẹp của cảnh đã tả trong đoạn.)

* Thực hành viết đoạn văn miêu tả cảnh đẹp ở địa phơng em

a Đoạn văn tả cảnh đầm sen vào mùa hè

Đầm sen quê em đẹp nhất vào mùa hè - mùa sen ra hoa, kết hạt Những mầmsen nhú lên từ mùa xuân giờ đây đã thành lá, thành hoa Đầm sen rộng mênhmông đợc đan bởi những tấm lá sen to, tròn, màu xanh thẫm trông thật mát mắt

Đầu hè, trong đầm vẫn còn sót lại một vài chiếc lá sen cha mở, đang cuộn thànhmột cái ống dài trông giống cái bút của cậu học trò chuẩn bị viết lên trang giấy làtấm lá sen Nổi bật trên nền xanh của lá là những bông hoa sen Sen ở quê em cóhoa màu hồng chứ không phải hoa trắng nh sen ở làng bên Sáng sớm, khi mặt trời

đang lên, đứng bên đầm sen mới thấy hết đợc vẻ đẹp tinh khiết của sen toát ra từ

lá, từ hoa, từ nụ, từ mùi thơm dịu nhẹ nhng quyến rũ đang mời gọi bầy ong, bớm

về hút mật Tra hè, gió từ đầm sen thổi lại mang theo hơng thơm thoang thoảngdịu nhẹ làm mọi ngời đều cảm thấy dễ chịu Chiều tối, lá sen và hoa sen nh cũngthu mình lại để nấp trong bóng tối nhng riêng hơng sen thì vẫn không thể ẩn mình,vẫn ngát thơm Giữa hè, đi học về qua đầm sen, thỉnh thoảng em lại đợc bác trôngsen cho thởng thức những hạt sen non ngọt lịm Rất ít bạn đợc thởng thức mónnày Phải chờ đến cuối hè, khi mùa sen đã rộ, hạt sen đã chắc thì nhà nhà mới đợcthởng thức món chè nấu từ hạt sen tơi Chúng em mong mùa hè đến vì nhiều lí donhng không thể không kể đến sự hấp dẫn của mùa sen ra hoa, kết hạt

b Đoạn văn tả cảnh chợ hoa ngày tết vào buổi sáng

Đoạn tả hoa trong chợ:

Từ sáng sớm, các loài hoa phục vụ tết đã đợc những ngời bán hoa bày đầytrong chợ Hai bên cổng chợ là nơi bán cây cảnh Có nhiều loại cây đợc bày bánnhng nhiều nhất là quất Năm nay thời tiết thuận lợi nên đợc mùa quất Cây nàocũng đẹp, lá xanh mớt, quả to đều màu vàng tơi Ngời trồng quất thật khéo, câynào cũng đủ "tứ quý" - quả chín, quả xanh, hoa và lộc Ngay đầu chợ là dãy hoa

đào với đủ các loại: đào thắm, đào phai , đào Nhật Tân, đào Sa - pa Tiếp đến làkhu vực bày bán các loài hoa hồng, cúc, ly, thợc dợc, lay-ơn, cẩm chớng, vi-ô-let Mỗi loài hoa với đủ các màu tím, hồng, vàng, đỏ thật là đẹp Phía bên trong lànơi bày bán các loài hoa để trồng trong chậu cũng tng bừng không kém Nhiềunhất là loài hoa cúc với đủ tất cả các loại: cúc đại đoá, cúc chi, cúc thuý, cúc trắng,cúc tím, cúc vàng lại có cả cúc màu xanh Hoa cúc tơi lâu, dễ trồng nên thờng đợcmua về trồng nhiều hơn là cắm Cạnh hàng hoa cúc là khu vực bán hoa giả và cácloài hoa thờng bày trên bàn thờ nh: hải đờng, mẫu đơn, cúc vạn thọ, cành đào mi-ni Có lẽ chợ hoa ngày tết là phiên chợ có màu sắc sặc sỡ nhất

Đoạn tả ngời trong chợ hoa:

Chợ hoa là khu vực thu hút đông ngời nhất, nhộn nhịp kẻ bán ngời mua.Những ngời bán hoa vừa chăm chút cho hoa của mình vừa đon đả mời chào ngờimua hoa Trời lạnh nhng gơng mặt ai cũng tơi tắn nh hoa Ngời mua hoa rất đông

Họ chọn hoa, ngắm nghía, bình luận, mặc cả ở chợ còn có những ngời không

bán hoa mà cũng không mua hoa Họ là ngời đi xem chợ hoa Nhà họ đã có hoarồi, không phải mua nữa nhng họ vẫn đến chợ hoa, cũng nhìn, ngắm, nói cời vui

vẻ Có ngời cầm hoa lên xem, hỏi giá, khen chê hết hàng này đến hàng khác nhngnhững ngời bán hàng cũng không phàn nàn gì Hình nh mọi ngời đều xinh tơi,thân thiện hơn trong chợ hoa ngày tết

c Đoạn văn tả cảnh núi rừng Tây Bắc vào mùa xuân

Mùa xuân đến, núi rừng Tây Bắc nh thay da đổi thịt Khí hậu ấm áp của mùaxuân xua đi cái u ám của những ngày đông giá rét, truyền cho vạn vật vẻ đẹp của

sự hồi sinh Dừng xe bên đờng, ta có thể cảm nhận rất rõ ràng vẻ đẹp ấy Tiếngsuối chảy róc rách hoà cùng tiếng chim hót líu lo Núi rừng nh vừa trút bỏ đợc tấm

áo bông cũ kĩ, nặng nề mặc suốt mùa đông không thay giặt, khoác lên mình bộcánh mới phù hợp với tiết trời mùa xuân Cây cối đua nhau đâm chồi nảy lộc.Những mầm non xanh tơi, mập mạp bung ra căng tràn nhựa sống Trên nơng rẫy

và những thửa ruộng bậc thang, thấp thoáng bóng dáng những ngời dân tộc thiểu

số đang cần mẫn làm việc Lúa ngô đã lên xanh, hứa hẹn một vụ mùa bội thu Vẻ

đẹp của núi rừng Tây Bắc mùa xuân còn đợc tô điểm bởi hoa ban - loài hoa trongtrắng tinh khiết rất hợp với vẻ đẹp hoang sơ của Tây Bắc Mùa xuân, hoa ban TâyBắc nở nhiều lắm, trắng cả hai bên đờng, trắng cả vách đá dựng đứng, trắng cảthung lũng sâu Ai đã từng lên Tây Bắc vào mùa xuân chắc hắn không thể thờ ơtrớc cảnh đẹp của núi rừng nơi đây

Tiết 2: Luyện tập tả cảnh

(Dựng đoạn mở bài, kết bài)

Câu 1:

a Từ nhà tôi đến trờng có thể đi theo nhiều ngả đờng Nhng con đờng mà tôi

thích đi hơn cả là đờng Nguyễn Trờng Tộ.

Đây là đoạn mở bài theo kiểu trực tiếp

b Tuổi thơ của tôi có biết bao kỉ niệm gắn với những cảnh vật của quê hơng

Đây là dòng sông nhỏ đầy ắp tiếng cời của bọn trẻ chúng tôi mỗi buổi chiều hè Kia là triền đê rộn rã tiếng hát của thanh niên nam nữ những đêm sáng trăng Nh-

ng gần gũi, thân thiết nhất với tôi vẫn là con đờng từ nhà đến trờng con đ– ờng

đẹp đẽ suốt những năm tháng học trò của tôi

Đây là đoạn mở bài theo kiểu gián tiếp

Câu 2: Trong bài văn tả cảnh:

- Kết bài theo kiểu không mở rộng: cho biết kết cục bằng chính các chi tiết,hình ảnh miêu tả theo trình tự miêu tả, không bình luận thêm

- Kết bài theo kiểu mở rộng: sau khi cho biết kết cục, ngời viết có lời bìnhluận hoặc nêu lên những suy nghĩ, cảm nhận, liên tởng của mình

Hai cách kết bài của bài văn Tả con đờng:

a Con đờng từ nhà em đến trờng có lẽ không khác nhiều lắm những con đờng

trong thành phố, nhng nó thật thân thiết với em.

(Kết bài không mở rộng)

b Em rất yêu quý con đờng từ nhà đến trờng Sáng nào đi học, em cũng thấy

con đờng rất sạch sẽ Em biết đấy là nhờ công quét dọn ngày đêm của các cô bác công nhan vệ sinh Em và các bạn bảo nhau không xả rác bừa bãi để cong dờng luôn sạch đẹp.

(Kết bài mở rộng)

Hai cách kết bài trên giống nhau ở chỗ đều nói về tình cảm yêu quý, sự gắn

bó thân thiết của học sinh đối với con đờng; khác nhau ở chỗ:

- Kết bài không mở rộng: ngời viết khẳng định con đờng rất thân thiết vớimình;

- Kết bài mở rộng: ngời viết vừa nói về tình cảm yêu quý đối với con đờng,vừa ca ngợi công lao của các cô bác công nhân vệ sinh đã giữ sạch con đờng, đồngthời thể hiện ý thức giữ gìn cho con đờng luôn sạch đẹp

Câu 3:

* Hớng dẫn viết đoạn văn mở bài theo kiểu gián tiếp và kết bài theo kiểu mởrộng cho bài văn tả cảnh thiên nhiên ở địa phơng em:

Để viết đợc đoạn mở bài theo kiểu gián tiếp và kết bài theo kiểu mở rộngcho bài văn tả cảnh đẹp ở địa phơng, em chú ý những điều sau đây:

- Mở bài:

+ Không giới thiệu ngay vào nội dung miêu tả;

+ Dẫn dắt vào nội dung miêu tả từ một sự việc nào đó hoặc từ việc bộc lộ tìnhcảm gắn bó, yêu mến quê hơng, mảnh đất nơi mình sinh sống

* Thực hành viết đoạn mở bài kiểu gián tiếp và đoạn kết bài kiểu mở rộng chobài văn tả cảnh thiên nhiên ở địa phơng em

a Bài văn tả cảnh đầm sen ở quê em

Đoạn mở bài gián tiếp:

Trong đầm gì đẹp bằng semLá xanh, bông trắng lại chen nhị vàngNhị vàng, bông trắng, lá xanhGần bùn mà chẳng hôi tanh mùi bùnBài ca dao này em thuộc từ ngày còn nhỏ Mỗi lần đi qua đầm sen, em lại đọcnhẩm trong miệng Quê em có một đầm sen đẹp lắm Em nghĩ nó đẹp nhất trongnhững cảnh đẹp em đã từng thấy

Đoạn kết bài mở rộng:

Ngời làng em, ai cũng tự hào về đầm sen của quê mình Những ngời đi xa, khihỏi thăm về quê hơng luôn dành cho đầm sen một câu hỏi Bà em bảo: "Làng ta h-ởng lộc từ đầm sen này nhiều lắm" Em và các bạn cùng lứa lớn lên cùng mỗi mùahoa sen Chúng em sẽ cố gắng học giỏi để sau này xây dựng quê hơng giầu đẹphơn nhng em mong đầm sen đừng bao giờ thay đổi

b Bài văn tả cảnh chợ hoa ngày tết ở quê em

Đoạn mở bài gián tiếp:

Tết năm nay em rất vui vì Hơng - bạn thân của em trên Hà Nội - về quê ăn tết.Tra 27 Tết, Hơng đã về đến nhà Thế là, hai đứa chúng em lại dính chặt vào nhau

nh ngày xa khi Hơng cha theo Bố mẹ lên Hà Nội Chúng em đi chơi nhiều nơi lắm.Sáng 29 tết, hai đứa đến chợ hoa Dạo qua một lợt, Hơng trầm trồ: "Chợ hoa Tếtquê mình bây giờ đẹp quá, chẳng khác gì chợ hoa trên Hà Nội"

c Bài văn tả cảnh đẹp của núi rừng Tây Bắc vào mùa xuân

Đoạn mở bài gián tiếp:

Đất nớc Việt nam có muôn vàn danh lam thắng cảnh Càng lớn em càng biếtthêm nhiều cảnh đẹp của non sông trải suốt dọc đờng từ bắc chí nam Trong đókhông thể không kể đến vẻ đẹp của quê hơng em Quê em là vùng đất phía TâyBắc của tổ quốc Cảnh vật ở đây đẹp lắm, đẹp nhất là cảnh núi rừng khi mùa xuân

đến

Đoạn kết bài mở rộng:

Tây Bắc đẹp nh vậy nhng vẫn là địa danh xa lạ đối với nhiều ngời bởi đờnglên đây rất xa Em muốn sau này sẽ trở thành kĩ s cầu đờng tìm ra và kiến thiết