Văn hóa ẩm thực tây bắc với phát triển du lịch

Trong đó, văn hóa ẩm thực là một trong những nét nổibật thể hiện yếu tố văn hóa qua phương thức chế biến, cách thưởng thức,củamỗi món ăn và tùy thuộc vào từng vùng khác nhau.. Vì vậy, tô

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI 2

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC

Chuyên ngành: Việt Nam học

HÀ NỘI - 2019

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI 2

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC

Chuyên ngành: Việt Nam học

Người hướng dẫn khoa học

TS Trần Hạnh Phương

HÀ NỘI - 2019

LỜI CẢM ƠN

Để hoàn thành khoá luận này, lời đầu tiên em xin chân thành cảm ơn sựhướng dẫn tận tình của Tiến sĩ Trần Hạnh Phương, khoa Ngữ Văn, trường Đại học Sư phạm Hà Nội 2

Trong quá trình làm khóa luận, cô đã chỉ bảo, cung cấp kiến thức về đề tài

và hướng dẫn tỉ mỉ, cẩn thận Cô đưa ra định hướng, góp ý, sửa chữa nhữngcho sai để không đi lạc đề và vào đúng định hướng của đề tài

Em cũng xin chân thành cảm ơn các thầy cô giáo trong khoa Ngữ Văn đãgiúp đỡ em trong 4 năm học qua Các thầy cô đã cung cấp và truyền đạt cho

em những kiến thức nền tảng và những kiến thức chuyên môn để tự tin vềkiến thức và nâng cao kiến thức cho công việc

Do hạn chế về kiến thức và kinh nghiệm thực tế nên khoá luận không tránhkhỏi những thiếu xót, khuyết điểm Vậy em rất mong nhận được ý kiến bổsung, đóng góp của quý thầy cô và các bạn để bài khóa luận của em hoànchỉnh hơn

Em xin chân thành cảm ơn!

Hà Nội, tháng 5 năm 2019

Sinh viên thực hiện

Phạm Thị Nhật Lệ

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đề tài “Văn hóa ẩm thực Tây Bắc với phát triển dulịch” là công trình nghiên cứu độc lập không sao chép của người khác.Tôi xincam đoan kết quả nghiên cứu trong luận văn này là trung thực và chính xác

Hà Nội, tháng 5 năm 2019

Sinh viên thực hiện

Phạm Thị Nhật Lệ

MỤC LỤC.

LỜI MỞ ĐẦU 1

1.Lí do chọn đề tài 1

2.Lịch sử nghiên cứu vấn đề 1

3 Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu 2

4 Đối tượng và phạm vị nghiên cứu 2

5.Phương pháp nghiên cứu 2

6 Bố cục luận văn 3

CHƯƠNG 1 CỞ SỞ LÝ LUẬN THỰC TIỄN 4

1.1.Một số vấn đề về văn hóa 4

1.1.1.Khái niệm về Văn hóa 4

1.1.2.Các đặc trưng và chức năng của văn hóa……….4

1.1.3.Phân loại văn hóa 5

1.2.Một số vấn đề về du lịch 6

1.2.1 Khái niệm 6

1.2.2.Chức năng của du lịch 6

1.2.3 Tài nguyên du lịch 7

1.3.Một số vấn đề về văn hóa ẩm thực 8

1.3.1.Khái niệm văn hóa ẩm thực 8

1.3.2 Những đặc trưng văn hóa ẩm thực Việt Nam 8

1.4.Giá trị văn hóa ẩm thực của người Việt 9

1.4.1 Ẩm thực trong văn học 9

1.4.2 Nghi thức trong ẩm thực 10

1.4.3 Tình cảm của con người được gửi gắm qua ẩm thực 11

1.4.4 Triết lý sống biểu hiện qua ẩm thực 12

1.4.5.Triết lý âm dương trong văn hóa ẩm thực 13

1.5 Vai trò của văn hóa ẩm thực trong phát triển du lịch 14

CHƯƠNG 2 KHÁI QUÁT VỀ TÂY BẮC VÀ ĐẶC TRƯNG VĂN HÓA 17 ẨM THỰC TÂY BẮC 17

2.1 Giới thiệu khái quát về Tây Bắc 17

2.1.1.Đặc điểm tự nhiên 17

2.1.2 Đặc điểm kinh tế - xã hội……… 18

2.2.Những đặc trưng của ẩm thực Tây Bắc 19

2.2.1 Văn hóa ẩm thực Tây Bắc trong nền chung của ẩm thực Việt Nam 19

2.2.2.Giới thiệu một số món ăn nổi tiếng của Tây Bắc 21

2.2.2.1.Món ăn chế biến từ thực vật 21

2.2.2.2 Món ăn chế biến từ động vật 23

2.2.2.3.Các gia vị đặc trưng của Tây Bắc 25

2.3 Thực trạng khai thác giá trị văn hóa ẩm thực Tây Bắc 27

2.3.1.Phân bố địa điểm ăn uống, bán hàng 27

2.3.2.Vấn đề vệ sinh an toàn thực phẩm 28

2.3.3.Giá cả các loại ẩm thực 29

2.3.4.Hiệu quả kinh doanh ẩm thực 30

2.3.5.Văn hóa trong kinh doanh ẩm thực Tây Bắc 30

CHƯƠNG 3 MỘT SỐ GIẢI PHÁP KHAI THÁC VĂN HÓA 32

ẨM THỰCTÂY BẮC PHÁT TRIỂN DU LỊCH 32

3.1.Giữ gìn bản sắc văn hóa trong ẩm thực Tây Bắc 32

3.2 Nâng cao chất lượng kinh doanh ăn uống trong hoạt động du lịch 34

3.3 Nâng cao phong cách phục vụ của người làm du lịch 35

3.4 Tuyên truyền, quảng bá, tiếp thị các món ăn đên khách du lịch 36

3.5 Đa dạng hình thức phục vụ ăn uống 37

3.6 Khai thác văn hóa Tây Bắc trong hệ thống nhà hàng, khách sạn 37

3.7 Nâng cao chất lượng vệ sinh an toàn thực phẩm 38

3.8 Kết hợp các tour du lịch với ẩm thực Tây Bắc 39

KẾT LUẬN 41 TÀI LIỆU THAM KHẢO

PHỤ LỤC

Văn hóa Việt có truyền thống từ ngàn đời nay nên vô cùng phong phú và

đa dạng va đa dạng Trong đó, văn hóa ẩm thực là một trong những nét nổibật thể hiện yếu tố văn hóa qua phương thức chế biến, cách thưởng thức,củamỗi món ăn và tùy thuộc vào từng vùng khác nhau

Gần đây, văn hóa ẩm thực đang được khai thác và đưa vào sử dụng trong

du lịch là một mảng vô cùng quan trọng của du lịch Các nhà kinh doanh cầnphải có những biện pháp phù hợp để phát triển ẩm thực trong du lịch

Tây Bắc là một vùng núi hiểm chở, nơi sinh sống của các đồng bào dântộc Nơi đây còn gặp nhiều khó khăn về đời sống, kinh tế xã hôi nhưng lạiđược thiên nhiên ưu đãi ban tăng cho tài nguyên vô cùng tiềm năng Tuynhiên, sự phát triển du lịch ở đây chưa có sự quy mô, định hướng và cân bằnggiữa bảo tồn và khai thác , giữa lợi ích văn hóa và kinh tế

Vì vậy, tôi đã chọn đề tài “Văn hóa ẩm thực Tây Bắc với phát triển dulịch” để nêu ra những tiềm năng và giá trị của nó để phát triển du lịch

mong muốn đem lại những giải pháp mới và phù hợp , cấp thiết cho văn hóa

ẩm thực Tây Bắc ngày càng phát triển và đổi mới

3 Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu

3.1 Mục tiêu

-Giới thiệu, khám phá ẩm thực Tây Bắc và xác định giá trị của ẩm thực TâyBắc để phát triển du lịch

3.2 Nhiệm vụ nghiên cứu

-Vấn đề lý luận và thực tiễn liên quan đến ẩm thực Tây Bắc đưa ra nhậnđinh về giá trị, ý nghĩa cũng như vai trò để phát triển du lịch

-Tìm hiểu về ẩm thực Tây Bắc đưa ra định hướng và giải pháp để phát triển giá trị của văn hóa ẩm thực Tây Bắc trong phát triển du lịch

4 Đối tượng và phạm vị nghiên cứu

4.1.Đối tượng nghiên cứu.

Nghiên cứu các giá trị văn hóa ẩm thực Tây Bắc, qua đó để phát triển dulịch các tỉnh Tây Bắc

6 Bố cục luận văn

Ngoài phần Mở đầu, Kết luận, Phụ lục và Tài liệu tham khảo luận vănđược chia thành 3 chương

-Chương 1: Cơ sở lý luận chung

-Chương 2: Khái quát về Tây Bắc và đặc trưng văn hóa ẩm thực Tây Bắc.-Chương 3: Một số giải pháp nhằm khai thác văn hóa ẩm thực Tây Bắc phục vụ hoạt động phát triển du lịch

CHƯƠNG 1 CỞ SỞ LÝ LUẬN THỰC TIỄN

1.1 Những vấn đề về Văn hóa

1.1.1.Khái niệm văn hóa

Bản thân từ “ Văn” có nghĩa là vẻ đẹp được bộc lộ ra ở vẻ bề ngoài, vẻ đẹp màu sắc tạo ra, nó thể hiện một quy tắc ứng xử đep, hoàn hảo, “ hóa ” làđược chuyển thành, tạo thành và trở thành

Trong Cơ sở văn hoá Việt Nam, PGS.TS Trần Ngọc Thêm đã đưa ra địnhnghĩa- “Văn hoá là một hệ thống hữu cơ các giá trị vật chất và tinh thần docon người sáng tạo và tích luỹ qua quá trình hoạt động thực tiễn, trong sựtương tác giữa con người với môi trường tự nhiên và xã hội” [7;tr 13]

Chủ tịch Hồ Chí Minh quan niệm: “Vì lẽ sinh tồn cũng như mục đích củacuộc sống, loài người mới sáng tạo và phát minh ra ngôn ngữ, chữ viết, đạođức, pháp luật, khoa học, tôn giáo, văn học nghệ thuật, những công cụ chosinh hoạt hàng ngày về mặt ăn ở và các phương thức sử dụng Toàn bộ nhữngsáng tạo và phát minh đó tức là văn hoá Văn hoá là sự tổng hợp của mọiphương thức sinh hoạt cùng với biểu hiện của nó mà loài người sản sinh ranhằm thích ứng với yêu cầu đời sống và đòi hỏi sự sinh tồn” [3;tr 413]

1.1.2 Các đặc trưng và chức năng của văn hóa

Tính hệ thống Đặc trưng này tạo mối quan hệ mật thiết giữa các hiệntượng trong xã hội, các sự kiện văn hoá, phát hiện các đặc trưng đọc đáo củavăn hóa, phát hiện ra các điểm đặc trưng nổi bật của văn hóa Nhờ có tính hệthống mà văn hoá đã trở thành một hệ thống hoạt động xã hội, hoàn thànhđược chức năng tổ chức xã hội Đây là nền tảng của xã, cho nên người ViệtNam ta dùng từ “nền” để chỉ rõ các khái niệm về văn hóa nói riêng và nóichung

Tính giá trị Đặc trưng này dùng để phân biệt giá trị vật thể và giá trị phivật thể Đây là thước đo sự chuẩn mực của xã hội và con người.Tính giá trịtrong văn hóa được chia theo ý nghĩa nó mang giá trị đạo đức, mỹ học, thờigian và vĩnh cửu Trong quá trình phát triển của nhân loại giá trị của văn hóaluôn được bảo tồn và phát huy giá trị truyền thống lưu truyền thế hệ sau

Tính nhân sinh.Đặc trưng này để phân biệt sự khách nhau của văn hóa nhưmột vấn đề xã hội với giá trị tự nhiên.Văn hóa gắn liền với các hoạt độngthực tế của cong người, là những giá trị được cộng đồng sáng tạo ra và mangdấu ấn của con người Điều đó khẳng đinh, con người vừa là chủ thể văn hóa,khách thể văn hóa, sản phẩm của văn hóa.

Tính lịch sử.Đặc trưng này được hình thành và phát triển trong suốt mộtquá trình lâu dài và tích luỹ qua nhiều thế hệ.Tính lịch sử tạo nên một vănhoá có bề dày, chiều sâu.Tính lịch sử được lưu giữ và phát triển qua sự truyềnmiệng và giáo dục Những thành tự do cộng đồng tạo ra trong quá trình tiếpxúc với thiên nhiên, xã hội và luôn hướng tới sự hoàn mỹ để lưu truyền lạicho con cháu đời sau

1.1.3.Phân loại văn hóa

*Văn hóa vật thể

Văn hóa vật thể bao gồm những giá trị vật chất do chính con người sáng tạo

ra thể hiện trình độ và tài năng của con người trong suốt quá trình lịch sử Vănhóa vật thể nước ta vô cùng phong phú, đa dạng và độc đáo mang gí trị vănhóa lịch sử của đất nước đối với sự hình thành và phát triển Bao gồm nhữngcông trình về khảo cổ học, kiến trúc nghệ thuật điêu khắc ở các đình chùa,miếu, nhà thờ, lăng tẩm mang giá trị kiến trúc độc đáo thu hút sự hấp dẫn đốivới du khách

Trong di tích lịch sử văn hóa được chia thành 4 loại chính

-Di tích văn hóa khảo cổ học

*Văn hóa phi vật thể

Văn hóa phi vật thể là các sản phẩm mang giá trị văn hóa, lịch sử, khoa học,chữ viết, mang truyền thống văn hóa bản sắc dân tộc Được đút kết từ kinhnghiệm cuộc sống đời thường gắn liền với cuộc sống sinh hoạt và thể hiện giátrị tâm linh đối với con người thể hiện sự hiểu biết, giá trị, và mục đích sốngcủa con người.

Văn hóa phi vật thể gồm những dạng chính sau:

-Văn học truyền miệng

-Hình thức diễn xướng dân gian

-Phong tục tập quán của con người trong đời sống xã hội

-Tín ngưỡng, phong tuc, lế hội

-Kiến thức dân gian

-Văn hóa nghệ thuật

Du lịch là để đi vui chơi, giải trí là hoạt động rời khỏi nơi cư trú trong vòng

24 giờ Với mong muốn và mục đích là để thư giản, giải trí, nghỉ dưỡng, đicông tác hay hội nghị và tham quan học hỏi trải nghiệm

Tuy nhiên, dưới cái nhìn của các nhà kinh doanh, đầu tư về du lịch không chỉ đơn giản chỉ là hoạt động xã hội mà nó gắn liền với hoạt động phát triển kinh tế Du lịch là một ngành kinh tế tổng hợp mang lại hiệu quả cao về mọi mặt, thúc đẩy sự phát triển kinh tế được nâng cao va xã hội ổn định thông qua thực hiện bán hàng hóa và dịch vụ du lịch lại tại chỗ

1.2.2.Chức năng của du lịch

-Chức năng xã hội: Tái tạo và tăng cường sức sống, khả năng lao động cho

xã hội, kéo dài tuổi thọ trung bình của con người Tạo cơ hội để nâng caonhận thức cá nhân, nâng cao lòng tự hào dân tộc Góp phần bảo tồn và gìn giữ

các giá trị về văn hoá, lịch sử và nhân văn Thúc đẩy sự giao lưu văn hoá, tăngcường sự hiểu biết, tình đoàn kết giữa các dân tộc với nhau.

-Chức năng chính trị: Du lịch là thông điệp của hoà bình gắn kết các quốcgia lại với nhau và thông qua đó hiểu biết về nền văn hóa Du lịch góp phần

ổn định các khu vực trên thế giới

-Chức năng kinh tế:Mở của cho sự phát triển của nhiều ngành kinh tế cảtrực tiếp và gián tiếp cần thiết cho hoạt động cho du lịch Góp phần tăng thunhập kinh tế, tích luỹ ngoại tệ thông qua hoạt động du lịch quốc tế Tạo cơ hộiviệc làm tương đối lớn góp phần giải quyết bài toán thất nghiệp, cải thiện chấtlượng cuộc sống của người dân

-Chức năng sinh thái: Giúp phát triển cho con người sống hoà hợp với môitrường thiên nhiên Nâng cao nhận thức của con người về giá trị của tự nhiên,

từ đó làm thay đổi thái độ hành vi của con người với môi trường tự nhiên.Góp phần thúc đẩy việc khả năng và tiềm năng phát triển môi trường thiênnhiên thông qua đầu tư, tu bổ cho hoạt động du lịch

1.2.3 Tài nguyên du lịch

Tài nguyên du lịch là một dạng tài nguyên vô cùng phong phú và đa dạngphục vụ rất lớn cho du lịch và phát triển môi trường sinh thái ngày càng mởrộng và mang lại nguồn tài nguyên bất tận

Theo khoản 4 (điều 4, chương 1) Luật Du lịch Việt Nam năm 2005 quyđịnh: “Tài nguyên du lịch là cảnh quan thiên nhiên, yếu tố tự nhiên, di tíchlịch sử văn hoá, công trình lao động sáng tạo của con người và các giá trịnhân văn khác có thể được sử dụng nhằm đáp ứng nhu cầu du lịch, là yếu tố

cơ bản để hình thành các khu du lịch, điểm du lịch, tuyến du lịch, đô thị dulịch”.[4;tr4]

Vai trò của tài nguyên du lịch

Đây là yếu tố cần thiết để hình thành các sản phẩm du lịch, là cơ sở nềntảng cho việc hình thành và phát triển du lịch, là yếu tố cần thiết để hình thànhđiểm du lịch Tài nguyên du lịch là một phần không thể thiếu trong việc tổchức và hình thành điểm du lịch Nó ảnh hưởng tới địa hình và phân loạinguồn tài nguyên du lịch đó và đánh giá về chất lượng của sản phẩm du lịch

va là điều kiện, cơ hội để các nhà đầu tư phát triển du lịch một cách toàn diện

Phân loại du lịch gồm hai loại du lịch là du lịch tự nhiên và du lịch nhân văn-Du lịch tự nhiên là các nguồn có sẵn trong tự nhiên chúng ta khai thác vàgiữ gữ các đặc điểm cơ bản của nó.Tái tạo và sử dụng nó một cách hợp lý.-Du lịch nhân văn là các giá trị văn hóa truyền thống được lưu truyền quathời gian và được bảo tồn và giữ gìn như việc thông qua chữ viết, văn học

1.3.Một số vấn đề lý luận về văn hóa ẩm thực

1.3.1.Khái niệm văn hóa ẩm thực

Ăn uống là nhu cầu thiết yếu vô cùng quan trọng trong đời sống của conngười nó cung cấp chất dinh dưỡng để nuôi sống cơ thể, giúp ta có thể hoạtđộng và làm việc Ăn uống của con người còn thể hiện được phong tục, lốisống của con người qua đó thể hiện được văn hóa và bản sắc được nâng lênthành văn hóa ẩm thực

Việc ăn uống luôn được coi trọng trong cuộc sống Ăn như thế nào cho đúng chúng ta phải học tập từ mọi người trong gia đình Gia đình chính là trường học đầu tiên giúp con người hoàn thiện bản thân, phát triển nhân cách, đạo đức và học hỏi các giá trị văn hóa truyền thống của dân tộc Văn hóa ẩm thực chính là cách thức ăn, lối ăn ,cách ứng xử trong ăn uống, trình độ vănhóa cách ứng xử của con người đó và truyền thống dân tộc

Văn hóa ẩm thực được hiếu là một dạng của văn hóa tổng hợp thể hiệncác đặc trưng về vật chất, văn hóa, lối sống, tình cảm, giá trị đạo đức, khắchọa được bản sắc độc đáo của một cộng đồng, vùng miền, quốc gia Nó gópphần không nhỏ tronh việc hình thành lối sống cách ứng xử giao tiếp conngười với nhau trong nghệ thuật ăn uống

Văn hóa ẩm thực là phong tục tập quán lối sống và cách chế biến, thưởngthức món ăn của con ngườu trong việc ứng xử giao tiếp với nhau, thể hiệnphong tục riêng những điều trong ăn uống riêng

1.3.2 Những đặc trưng văn hóa ẩm thực Việt Nam

-Tính da dạng Văn hóa ẩm thực Việt đa dạng trong cách chế biến phụthuộc vào từng vùng miền Các nguyên liệu phong phú, đa dạng và rất nhiềucác gia vị khác nhau.Mỗi vùng miền lại có những nguyên liệu và cách chếbiến riêng tạo nên nét đặc trưng riêng và phong phú cho ẩm thực Việt

-Tính không dùng các loại mỡ Việt Nam xuất pháp từ nền nông nghiệptrồng lúa nước nên các sản phẩm chủ yếu là thực vật nên thói quen ăn ít mỡ

đã được hình thành trong ăn uống của người Việt

-Tính đa dạng về hương vị Ở nước ta phong phú về các gia vị và nguyênliệu nên mỗi cái mang một mùi vị và nét đặc trưng riêng và thông qua cáchchế biến của các vùng miềm khác nhau nên hương vị sec thay đổi

-Tính cộng đồng Dân tộc ta luôn có tinh thần đoàn kết và yêu thươngnhau, đùm bọc yêu thương nhau trong lúc khó khăn vì thế trong lúc đó miếng

ăm luôn được chia sẻ cùng nhau như ăn chung, dùng chung đũa,…

-Tính hiếu khách Khi khách đến nhà thì người Việt luôn làm cơm mờikhách rất thịnh soạn, làm những món ăn ngon đãi khách Trong bữa ăn luôngắp những miếng ngon cho khách và mời khách ăn thể hiện sự lịch sự, tôntrong khi có khách đến nhà

1.4.Giá trị văn hóa ẩm thực của người Việt

Ẩm thực được coi là một vấn đề lớn của văn hóa Nó không chỉ thỏa mãn

du cầu của con người sự sống ăn no mà nó còn mang giá trị nhân sinh sâu sắcđược thể hiện trong những khía cạnh sau và mang giá trị sâu sắc

1.4.1 Ẩm thực trong văn học

Văn học Việt Nam từ khi chưa có chữ viết, chỉ được truyền miệng trongdân gian đến khi xuất hiện những tác phẩm có giá trị xuyên thời đại, cũngnhiều lần đề cập tới chủ đề ăn uống Từ những truyền thuyết thuở vua Hùngdựng nước như Bánh Chưng Bánh Dày, Mai An Tiêm…cho đến những trangviết tinh tế của các nhà văn nổi tiếng việc ăn uống đã trở thành một nghệ thuậtcủa sự khéo léo, đa dạng và sâu sắc

Ăn uống là đề tài thường xuyên được nhắc đến trong dân gian Việt Nam

Nó được đề cập ở trong những câu chuyện cổ tích, truyền thuyết thông quacác chi tiết như niêu cơm của Thạch Sanh, hay truyện Thánh Gióng dân lànggóp gạo nuôi Qua đó, người dân gửi gắm nỗi niềm của mình trong việc ănuống cả vào trong những chiến công của đất nước đối với những người anhhùng chống giặc ngoại xâm bảo về Tổ quốc

1.4.2 Nghi thức trong ẩm thực

Ăn uống không đơn thuần là một hoạt động mà nó còn là một nghi thức

và phong tục “Miếng trầu là đầu câu chuyện”, nhân dân ta thường lấy câuchuyện làm đầu để giao tiếp Trong gia đình của người Việt các thế hệ sốngcùng với nhau nên tôn ti, trật tự trong gia đình luôn được tuân thủ Trong bữa

ăn phải mời người lớn tuổi xong mới đến người bé và ưu tiên họ Trong cácdịp lế tết, lễ hội việc ăn uống luôn được đề cao ngồi đúng nơi, ăn đúng cách.Ngoài xã hội việc ăn uống rất được coi trọng thể hiện phép lịch sự, vănhóa “một miếng giữa làng, hơn một sàng xó bếp” Khi ăn phải mời và ănđúng thời điểm “ăn có mời, làm có khiến” Trước khi ăn người ta không quênmời chào nhau vì “lời chào cao hơn mâm cỗ” Khi ăn phải chú ý ăn thế nàocho đúng, cho lịch sự “ăn trông nồi, ngồi trông hướng”

Trong ăn uống, người già va trẻ em luôn được ưu tiên hàng đầu trongbữa ăn của người Việt Trong gia đình, có nhiều thế hệ thì đồ ăn phải làm saophù hợp để mọi người có thể ăn và cảm thấy ngon miệng Việc tuân thủ tôn ti,trật tự rất quan trọng và không khí vui vẻ hòa đồng trong bữa ăn Mọi ngườingồi quây quần lại với nhau trong bữa ăn và cùng ăn chung một mâm, chungmột bát nước chấm không phân biệt giữa các thành viên trong gia đình Khi

có khách đến nhà, chủ nhà làm cơm mời khách thể hiện tấm lòng tốt chu đáo,

ưu tiên khách ngồi cạnh chủ nhà và gắp cho khách những thức ăn ngon và nóichuyện thân mật

Trong bữa ăn, người Việt thường kể những câu chuyện xảy ra trong đờisống hàng ngày một cách thân mật cở mở từ chuyện gia đình, chuyện xã hội.Nhưng không bao giờ nhắc đến chuyện xấu, buồn của khách để châm chọchay khiến khách buồn và phải bỏ về “ Trời đánh còn tránh miếng ăn”

Ăn như thế nào là một việc không hề dễ tí nào, đây là cả một nghệ thuậtcẩn phải học không ngừng để nâng cao giá trị truyền thống của văn hóa dâmtộc Nghệ thuật ẩm thực của người Việt không đơn giản là gói gọn trong cáchthức ăn mà còn trong cách thưởng thức, chế biến món ăn, giao tiếp giữa conngười với con người thể hiện giá trị đạo đức Những nét đẹp ấy luôn được ông cha ta giữ gìn và phát huy để cho con cháu đời sau học tập Bản thân việc ăn

uống đã thể hiện hoạt động thực tiễn và thông quá quá toát lên giá trị đạo đức

và truyền thống

1.4.3 Tình cảm của con người được gửi gắm qua ẩm thực

Ẩm thực cũng là cách thể hiện tình cảm của con người đó là tình yêu trai gái,quê hương, bạn hữu

Ẩm thực thể hiện lòng hiếu thảo Người con phải tận tâm săn sóc cha mẹgià, cố gắng tìm món ngon vật lạ để dâng cho song thân:

“ Tôm càng lột vỏ, bỏ đuôiGiã gạo cho trắng mà nuôi mẹ già.”

Tình ái như một vị hương ngào ngạt làm đắm say lòng người, kẻ được yêu cảm thấy ngây ngất như được thưởng thức món ăn ngon vật lạ :

“Cầm tay em như ăn bì nem, gỏi cuốnDựa lưng nàng như uống chén rượu ngon”

Khi trai gái đã thành gia thất thì mối tình kia lắng xuống đậm đà hơn đểđương đầu với bao thử thách đắng cay :

“Tay bưng đĩa muối chấm gừngGừng cay muối mặn xin đừng bỏ nhau”

Và đây là một hình ảnh ấm cúng, cảnh vợ chồng hòa thuận, tâm đầu ý hợptrong bữa ăn đạm bạc :

“Râu tôm nấu với ruột bầuChồng chan vợ húp gật đầu khen ngon”

Tình bác ái trong miếng ăn, khi quyền lợi cá nhân đã được thỏa đáng, khibản thân đã ấm no thì con người hay nghĩ đến những người bất hạnh khác,những con người sống đời đói rét,khó khăn Lòng nhân từ phải cần được thihành đúng đắn, nghĩa là phải thiết thực cứu giúp người, trong lúc người cònđương hoạn nạn, đau khổ :

“Một miếng khi đói bằng một gói khi no”

Ẩm thực trong các dịp sinh hoạt cộng đồng

Vào những dịp đặc biệt như các ngày lễ tết, giỗ, cưới người Việt Nam

tổ chức các bữa ăn có tính chất long trọng, thịnh soạn hơn, bao gồm từ 5 đên

7 món được gọi là bữa cỗ hay là bữa tiệc

Vào các ngày lế hội hay lễ tết người ta thường làm những món ăn mangđậm nét giá trị truyền thống của dân tộc và mọi người cùng thưởng thứcnhững đồ ăn thức uống đó để chúc mừng và thể hiện sự vui vẻ gắn kết.Ở đâymọi người thường quây quần bên mâm cỗ để thưởng thức các món ăn dochính họ làm ra Họ cùng nhau chế biến thức ăn, làm cùng nhau từ sáng chođến tối thể hiên sự đoàn kết Nó mang tính cộng đồng rất cao con người gắnkết lại với nhau cùng nhau trò chuyện, vui chơi và tâm sự trong cuộc sống.

Lễ hội là dịp người ta đưa ra các món ăn đặc sản của từng vùng miền cókhi đó là đặc sản dùng để tế thần linh, sau đó là con người thưởng thức Vínhư trong lễ hội Đền Hùng diễn ra vào ngày 10 tháng 3 âm lịch thu hút hàngtriệu người hành hương về vùng đất tổ cũng như du khách đến để thưởng thứcchiếc bánh chưng to nhất Việt Nam Lễ hội cũng là dịp để địa phương tổ chứcthi nấu cỗ, thi tài nấu ăn, chế biến đồ ăn thức uống truyền thống, tìm ra nhữngmón ngon, vật lạ, những bàn tay vàng sáng tạo ra các món ăn độc đáo thu hútkhách thập phương

Tính chất cộng đồng dễ dàng nhận thấy trong mâm cơm và giữa các thànhviên trong gia đình, cách dùng bát, đũa, nồi và mâm Chiếc bát “cái”, chiếcđĩa “cái” được dùng chung trong bữa cơm thông qua bát nước mắm, bát canh.Tính cộng đồng được thể hiện qua “miếng ăn” thể hiện sự yêu thương, đoànkết đùm bọc lẫn nhau trong lúc khó khăn hoạn nạn ở việc “nhường cơm, sẻáo” Từ xưa, ông cha ta đã nhận ra và tổng kết lại qua câu ca : “ một miếngkhi đói bằng một gói khi no”

1.4.4 Triết lý sống biểu hiện qua ẩm thực

Ăn uống thể hiện nét văn hóa trong truyền thống của người Việt, qua việc

ăn uống ta có thê thấy được đạo đức và lối sống của mỗi người, vùng miền,quốc gia Văn là để rèn luyện, giáo dục con người trở nên tốt đẹp và hoànthiên bản thân và thực hiện những lối sống tốt đẹp như chăm chỉ, cần cù : “Cólàm thì mới có ăn Không dưng ai dễ đem phần đến cho”; sống tiết kiệm,không phung phí: “Khéo ăn thì no, khéo co thì ấm”; lối sống tốt đẹp có đạođức: “ăn tuỳ nơi chơi tuỳ chốn”, “đói cho sạch, rách cho thơm”

Ăn uống được thực hiện thông qua miếng ăn, cách ăn uống Qua đó thểhiện những triết lý sống khuyên răn con người, những lối sống đạo đức tốt

đẹp và tinh cảm của con ngươi với nhau trong cách ứng xử Thông qua ca daoxưa: “yêu nhau cau sáu bổ ba, ghét nhau cau sáu bổ ra làm mười”.Sự nhớ ớnđối với những người đã có công : “ăn quả nhớ kẻ trồng cây”, “ uống nước nhớnguồn”.

Trong đời sống mọi người thường khuyên răn nhau những lời hay lẽ phải

và truyền đến cho mọi người “bóc ngắn, cắn dài” với ý khuyên con người nêntiết kiệm, biết chừng mực trong chi tiêu, “ăn một mình đau tức, làm một mìnhcực thân”, chớ có “ của mình thì giữ bo bo, của người thì để cho bò nó ăn”với ý nghĩa: cái gì của mình thì khư khư giữ chặt lấy, quyết không để lọt rangoài, của người khác thì không quan tâm

1.4.5.Triết lý âm dương trong văn hóa ẩm thực

Nước ta là một nước xuất pháp từ nền nông nghiệp lúa nước nên văn hóacũng bắt nguồn từ nhứng phong tục tập quán của cư dân nôn nghiệp Họ cóđời sống vô cùng phong phú, đa dạng nên văn hóa cũng theo đó mà đa dạng.Mỗi vùng miền lại có cách chế biến và kết hợp các nguyên liệu lại với nhaumột cách riêng biệt, độc đáo Từ xưa, người dân đã biết chế biến và tìm cácloại thực phẩm tốt cho cơ thể để nuôi sống và giúp họ khỏe mạnh để lao động

và sản xuất phục vụ cho cuộc sống Nhưng bên canh đó, qua ẩm thực chế biếncác món ăn , người Việt còn thể hiện sự khéo léo tài năng trong việc chế tạo

và hòa quyện các nguyên liệu lại với nhau sao cho trời đất hòa hợp Các món

ăn không đơn thuần chỉ để ăn mà nó còn được dùng để thờ cúng tổ tiên, qua

đó thể hiện âm dương hòa hợp với nhau để thể hiện lòng thành kính con cháuđối với Tổ tiên

Trong cách chế biến các món ăn, người Việt luôn tuân thủ đúng các quy luậttrong quá trình kết hợp các loại thực phẩm, gia vị với nhau để tạo nên sự cânbằng hòa hợp trong các món ăn âm dương ngũ hành Các món ăn của ngườiViệt luôn độc đáo và đa dạng về loại, màu sắc và hương vị riêng chỉ có ở ViệtNam

Ẩm thực không chỉ mang giá trị văn hóa mà nó còn có tác dụng chữa bệnhthông qua việc kết hợp hài hòa giữa các loại nguyên liệu với nhau để cân bằnggiữa các yếu tố âm dương Theo quan niệm xưa, bệnh tật sinh ra là do cơ thể

bị mất cân bắng về âm dương không hòa hợp, ổn định thức ăn là vị thuốc tốt

nhất để giúp cơ thể con người mong khỏe và khỏi bệnh Những vị thuốc đóđược lấy từ những nguyên liệu rất đơn giản như gừng, sả và các loại thực vậtnhư ngó sen, long nhãn,táo tàu, nghệ, rau răm,… có tác dụng vô cùng hiệuquả.

Trong ẩm thực, triết lý âm dương luôn được đề cao, đảm bảo sự cân bằnggiữa con người với tự nhiên sao cho hòa hợp Người Việt có tập quán, lốisống theo vùng nên các nguồn nguyên liệu khác nhau đo điều kiện khí hậu,đất, mùa nơi họ sinh sống Vào mùa hè, người Hà Nội thường sử dụng cácloại quả mát như quả sấu, quả mơ có tác dụng giải nhiệt, thanh lọc cơ thể, dễuống, dễ tiêu hóa Trong các món ăn của người Việt luôn đảm bảo đủ chấtdinh dưỡng để tốt cho sức khỏe gồm chất bột , nước, chất đạm, chất béo; đủ

vị chua, cay, mặn , ngọt, đắng và các màu sắc để tạo nên sự hấp dẫn cho món

ăn và thể hiện sự khéo léo tài tình của người chế biến món ăn

Tóm lại, văn hóa ẩm thực Việt là sự kết hợp hài hòa cân bằng về âm dươngngũ hành luôn hòa quyện và đan xen vào nhau tạo nên sự hấp dẫn, độc đáo.Tất cả các món ăn ở các vùng miền đều thể hiện trí lí này Sự kết hợp này tạonên sự mới mẻ và sáng tạo của người Việt đối với các món ăn để thể hiện giátrị truyền thống sâu sắc và đặc biệt Biết tận dụng các nguyên liệu tự nhiênsẵn có trong tự nhiên để chế tạo ra những vị thuốc để chữa bệnh tốt cho sứckhỏe và tiết kiệm được về kinh tế giúp đời sống tốt hơn và thúc đẩy sự trồngtrọt sản xuất của người dân Qua đó, nhắc nhở việc ăn uống rất quan trọng vàcần thiết đối với mọi người

1.5 Vai trò của văn hóa ẩm thực trong phát triển du lịch

Kinh doanh du lịch bao gồm cung cấp các dịch vụ như ăn uống, nghỉ ngơi,

đi lại vui chơi đem lại giá trị lớn cho phát triển kinh tế Tạo cơ hội phát triểncho các sản phẩm thủ công, gia truyền của khu vực du lịch đó đến với dukhách thông qua đó quảng bá về hình ảnh đất nước con người Các doanhnghiệp chính là cầu nối giữa du khách và các mặt hàng họ sản xuất, mặt hàngtốt thì chất lượng và dịch vụ của các doanh nghiệp đi lên và hình ảnh đất nướcđược quảng bá rộng rãi Trong kinh doanh ẩm thực, là một lĩnh vực phổ biến

và thu hút sự chú ý nhiều Khi đi đến đâu, ai cũng phải ăn nên các cửa hàngđược mở ra rộng rãi với sự giao lưu các nền ẩm thực với nhau tạo nên sự đa

dạng phong phú như các nhà hàng món á như Trung Quốc, Hàn Quốc, , nhà hàng món Âu trong cùng một đất nước.

Các món ăn truyền thống không chỉ được bán ở các nhà hàng trong nước

mà nó còn được bán ở các cửa hàng nước ngoài Chúng ta đã mở rộng thịtrường tới các nước châu Á và châu Âu để quảng bá , tuyên truyền và xúc tiếnđầu tư thương mại với các quốc gia Tạo cơ hội hiểu biết về nền văn hóa vàthức đẩy sự phát triển kinh tế hợp tác hữu nghị, đặc biệt là về ngành kinh tế

du lịch

Khi đi du lịch, du khách không chỉ tham quan khám phá địa điểm du lịchvui chơi thì cần phải ăn Ẩm thực là một phần không thể thiếu trong du lịch,các món ăn khiến níu lòng các du khách và khiến họ muốn quay lại đây.Trong xu thế hiện nay, ăn uống không chỉ để nó là nó còn là cách để tìm hiểu

về văn hóa của quốc gia đó có những gì đặc sắc và nổi bật Các nhà kinhdoanh luôn chú trọng đầu tư và giữ gìn các món ăn truyền thống để phát triểnkinh tế đồng thời giữ gìn ăn hóa

Với sự tìm hiểu, vui chơi giải trí và nghỉ dưỡng… của con người, ngành dulịch đã không ngừng phát triển ở tất cả các quốc gia trên thế giới Nó được gọi

là ngành “công nghiệp không khói”, “con gà đẻ trứng vàng” Ở Việt Nam, dulịch đang và sẽ trở thành một ngành kinh tế mũi nhọn của đất nước, giúp tạolợi nhuận lớn cho ngành kinh tế quốc dân Vì thế, việc kinh doanh du lịch làkhông thể thiếu trong phát triển và kinh doanh ngành du lịch trong nước vớicác loại hình kinh doanh như: kinh doanh dịch vụ lữ hành, kinh doanh kháchsạn nhà hàng du lịch, kinh doanh vận chuyển khách du lịch và kinh doanh cácdịch vụ bổ sung.Trong việc kinh doanh du lịch, các loại hình kinh doanh cómối liên hệ chặt chẽ với nhau trong việc kinh doanh và thực hiện dịch vụ dulịch Trong các chuyến đi du lịch không thể thiếu được việc ăn uống, ăn no thìmới có đủ sức khỏe để vui chơi, khám phá Trong từng món ăn thể hiện bảnsắc của vùng miền đó đối với du khách,ấn tượng tốt thì các sản phẩm càngbán chạy doanh nghiệp càng thành công và hình ảnh cũng như tên tuổi củacác món ăn đặc sản được nhiều người biết đến

Nhắc đến, vai trò của ẩm thực đối với du lịch không thể không nhắc đếnnhững lễ hội của Việt Nam Lễ hội là dịp người ta đưa những món ăn truyền

thống của vùng đó là đặc sản dùng để tế thần linh, sau đó là con người thưởngthức Trong lễ hội Đền Hùng được tổ chức vào ngày 10 tháng 3 âm lịch thuhút hàng ngàn người hành hương về vùng đất tổ Lễ hội cũng là dịp để địaphương tổ chức các cuộc thi nấu ăn, chế biến đồ ăn thức uống truyền thống,tìm ra những món ngon, vật lạ, qua những bàn tay vàng Hoạt động này trong

lễ hội còn là dịp quảng bá hình ảnh du lịch của địa phương đến từng mọi miềncủa tổ quốc, giới thiệu các món ăn truyền thống và giá trị văn hóa của địaphương mình tới du khách để tạo ra nguồn lợi cho địa phương

Các phiên chợ cũng là nơi du khách có thể khám phá tất cả các đặc trưngcủa vùng đó, nơi buôn bán tấp nập bày bán các sản phẩm đặc trưng của vùnggiúp du khách có thể tham quan thưởng thức các món ăn đặc sản và khám phánét đặc trưng của vùng đó như chợ phiên chợ vùng cao như chợ Tình ở SaPa,

Bằng những hoạt động du lịch, ẩm thực Việt đã được bạn bè thế giới biếtđến với nền văn hóa ẩm thực phong phú và đa dạng.Hình ảnh đất nước ViệtNam xinh đẹp đã được bạn bè thế giới biết đến thông qua các chương trìnhnhư giao lưu văn hóa ẩm thực Việt Hàn, để quảng bá và xúc tiến đầu tư vớicác nước trên thế.Ẩm thực có vai trò quan trọng trong hoạt độngkinh doanhtăng trưởng kinh tế, phát triển kinh tế, xã hội và thông qua đó quảng bá đượcnền văn hóa truyền thống của đất nước đến với bạn bè thế giới

Trong kinh doanh du lịch, ẩm thực là yếu tố quan trọng cần được chú ý làmsao cho du khách được thưởng thức những món ăn ngon bổ dưỡng của từngvùng miền mà khi họ đặt chân tới là phải nhớ tới ngay như khi đến với TâyBắc là nhớ ngay tới món thắng cố, thịt trâu gác bếp,…

CHƯƠNG 2 KHÁI QUÁT VỀ TÂY BẮC VÀ ĐẶC TRƯNG VĂN HÓA

ẨM THỰC TÂY BẮC 2.1 Giới thiệu khái quát về Tây Bắc

2.1.1.Đặc điểm tự nhiên

Theo phân định địa lý, Tây Bắc là khu vực bao gồm lãnh thổ của năm tỉnhLào Cai, Điện Biên, Hòa Bình, Sơn La, Lai Châu là các tỉnh trung tâm kinh tếcủa vùng

Về lãnh thổ văn hóa thì còn bao gồm tỉnh Yên Bái và một phần tỉnh Phú Thọ

Về hành chính, vùng Tây Bắc chủ yếu bao gồm ba tỉnh Lai Châu, Sơn La,Điện Biên về vị trí địa lý

Về mặt, địa lý du lịch, vùng du lịch miền núi Tây Bắc gồm sáu tính là YênBái, Sơn La, Điện Biên, Lai Châu, Lào Cai, Yên Bái Dù theo cách phân địnhnào thì điều kiện địa lý tự nhiên, khu vực này mang những đặc điểm cơ bản Tây Bắc có vị trí địa lý vô cùng quan trọng có ý nghĩa rất lớn đối với vấn

đề an ninh quốc phòng của đất nước Phía Bắc giáp Trung Quốc, phía Namgiáp Lào, phía đông và phía tây giáp Phú Thọ Tây Bắc có địa hình rất hiểmtrở với rất nhiều các dãy núi cao, các cung đường hiểm trở như dãy núi HoàngLiên Sơn, đèo Pha Đin,… địa hình rất dốc và những con đường sát với châncác ngọn núi rất nguy hiểm nhưng lại là sự thích thú và muốn khám phá củacon người với địa hình Tây Bắc một trong những nơi thú vị nhất ViệtNam.Khí hậu mang đặc trưng khí hậu nhiệt đới ẩm gió mùa, khí hậu mát mẻnhưng thường xảy ra mưa đá và sạt lỡ đất Khí hậu mang đến cho người dân ởnơi đây sự thuận lợi trong việc trồng trọt chăn nuôi trên những cánh rừng.Địa hình nơi đây bị chia cắt nhiều bởi các con sông, con suối, các dãy núitạo nên nhưng thung lung lớn như lòng chảo ở dưới các ngọn núi, các khesuối.Hệ thống sông ở đây khá dày đặc và chằng chịt chủ yếu là dòng sông Đàcon sông và sông Hồng hai con sông lớn Đặc biệt con sông Đà đã cung cấp

và ưu đãi cho Tây Bắc rất nhiều các nguồn tài nguyên và cung cấp chất dinhdưỡng phù sa cho đất

Tây Bắc được thiên nhiên ưu ái ban tặng cho nhiều thổ nhưỡng vô cùngphong phú và đa dạng với số lượng lớn Về độ cao, đất ở nơi đây thường có

độ dốc và rất cao, thoai thoải ở một số cao nguyên lớn như Mộc Châu, Sơn

La, Mường Thanh, vô cùng rộng lớn và rất tiềm năng để phát triển Độ màu

mỡ của đất rất lớn và phong phú về nguồn tài nguyên rừng với các loại câyquý hiếm và động vật quý hiểm có ở nơi đây

Quang cảnh núi rừng Tây Bắc thật tuyệt vời, giữa khung cảnh đó bắt gặpthửa ruộng bậc thang ngút ngàn rộng lớn ở Hòa Binh, Mộc Châu,những đồichè bạt ngàn ở Mộc Châu,Yên Bái, những đồng cỏ xanh mướt trù phú chochăn nuôi bò sửa ở Mộc Châu Gần đây, du khách tới Tây Bắc không thể quênđược ấn tượng khi chiêm ngưỡng nhưng vạt núi, triền núi cao chọc trời haibên đường quốc lộ trải kín một màu xanh biếc của những thảm ngô vàng óng

2.1.2.Đặc điểm kinh tế - xã hội

Hoạt động nông nghiệp là hoạt động kinh tế chính của các đồng bào ở TâyBắc Bên cạnh đó, họ chăn nuôi gia sức gia cầm theo hình thức gia đình, làmnghề thủ công đan lát, dệt vải, làm lâm nghiệp,… Phương thức sản xuất canhtác, sản xuất nơi đây vẫn là phương thức sản xuất truyền thống chưa phát triểnmáy móc công nghệ.Tuy nhiên, tập quán trồng trọt của các đồng bào dân tộctại đây vẫn dựa vào các thung lũng, khu đồi thấp, trên các đỉnh núi để canhtác và sản xuất, đây là nơi họ làm ăn từ hàng nghìn năm sinh sống và canh tác

ở đó

Ngày nay, các dân tộc ở Tây Bắc vẫn sản xuất các mặt hàng truyền thống

và duy trì nghề truyền thống thủ công như dệt vải, đan lát,may mặc,làm rèn,trang sức.Mỗi một dân tộc lại có những nghề truyền thống riêng biệt, độc đáonhư người Thái , người Mường nổi tiếng với nghề trồng bông, dệt thổ cẩm.Những công việc thủ công nhẹ nhàng do người phụ nữ thưc hiện và sản xuất,sản xuất như dệt vải, đan lát và đàn ông là công việc nặng như làm rèn, đúckim loại Nghề thủ công mang công việc ổn định và đời sống ấm no và pháttriển kinh tế cho nơi đây

Về mặt xã hội, các quy định nề nếp, phong tục của các dân tộc ở Tây Bắcrất đặc sắc và đa dạng phụ thuộc vào đời sống văn hóa riêng của các dân tộc

đó Mỗi dân tộc có những sinh hoạt đời sống xã hội khác nhau và cách thựchiện các nếp sống khác nhau Vấn đề y tế, giáo dục là nhiệm vụ quan trọng

trong chính sách của nhà nước là phát triển kinh tế, xã hội nâng cao đời sống

ấm no cho nhân dân Bây giờ, mạng lưới ý tế đã đến với người dân, có trạm y

tế xã ở từng địa phương Chăm sóc sức khỏe, sinh sản cho phụ nữ và trẻ em

để có sức khỏe tốt Tuy nhiên, y tế khám chữa bệnh ở đây vẫn còn gặp nhiềukhó khăn , thiếu thốn, cơ sở hạ tầng còn yếu, thiếu bác sĩ do ddiieuf kiện vàđịa hình đi lại khó khăn và khó vận động người dân đến bệnh viện Mạng lướigiáo dục đã phủ kín đến các tỉnh của Tây Bắc để nâng cao chất lượng giáodục và cải thiện dân trí của các đồng bào dân tộc thiểu số Bên cạnh đó, giáodục Tây Bắc còn gặp nhiều khó khăn, bất cập trong việc tuyên truyền đi học

do điều kiện địa lý, gia đình khó khăn nên các em không đến trường và bỏ dỡviệc học hành

2.2.Những đặc trưng của ẩm thực Tây Bắc

Tây Bắc là địa bàn cư trú của các dân tộc thiểu số như Thái, Tày, Dao, Mông,… Trong đó, ẩm thực là một nét đặc sắc không thể thiếu khi đến vớiTây Bắc với những ẩm thực truyền thống , độc đáo và đặc sắc chỉ có ở nơiđây Trong các dịp lễ hội, lễ tết, tại các chợ ta sẽ thấy được ẩm thực rõ nhất và bản sắc văn hóa của mỗi dân tộc Ẩm thực Tây Bắc mang một nét độc đáo, riêng biệt và để lại những ấn tượng khó quên về giá trị văn hóa của nó

2.2.1 Văn hóa ẩm thực Tây Bắc trong nền chung của ẩm thực Việt Nam

Ăn uống là nhu cầu sinh tồn của muôn loài sinh vật Nhưng chỉ có conngười một loài sinh vật thượng đẳng mới xây dựng được nền văn hoá đadạng, trong đó có văn hoá ăn uống

Ăn uống là một hoạt động thể hiện trình độ văn hóa, phong tục tập quáncủa con người Mỗi dân tộc, đều có những bản sắc văn hóa riêng mang đậmbản sắc Đặc điểm ăn uống hình thành từ quá trình sinh sống, điều kiện địa lý,kinh tế, xã hội, tập quán, lối sồng và các yếu tố bên ngoài tác động đến Đấtnước ta trải qua nhiều cuộc chiến tranh tạo ra sự chia cắt địa lý, thể chế xã hộigiữa các vùng miền trên một đất nước có sự khác nhau.Chúng ta có cùng cộinguồn, sống trên cùng một đất nước nhưng có sự khác nhau về tập quán,phong tục trong ăn uống , khẩu vị, cách chế biến Các đặc điểm này tạo nên

sự hấp dẫn, độc đáo đối với các món ăn Mỗi vùng của Việt Nam ngoài những

điểm riêng về ẩm thực nhưng vẫn hòa trộn với cái nền chung của ẩm thựcViệt vô cùng ấn tượng tinh tế, nhẹ nhàng, mộc mạc nhưng vẫn nổi lên nét đặctrưng riêng biệt.

Đối với du khách, cái tên Tây Bắc không còn xa lạ trên bản đồ ẩm ViệtNam Trong khi ẩm thực Hà Nội, ẩm thực Huế, ẩm thực Nam Bộ lại đượcnhắc tới rất nhiều, gắn liền với những đặc sản nổi tiếng như phở Hà Nội, cácmón ăn cung đình, cơm hến Huế, canh cua cá lóc, cá kho tộ, gà nướng đấtNam Bộ Giống như các vùng khác thuộc vùng đồng bằng châu thổ Bắc Bộtập quán ăn uống của người Tây Bắc cũng bắt nguồn từ cái nền chung của ẩmthực Việt Nam, của văn hoá Việt Nam - một nền văn hoá nông nghiệp lúanước điển hình Khác với vùng Nam Bộ có địa hình sông nước.Họ sống bằngnghề chài lưới nên với các thực phẩm được chế biến theo mùa nào thứcđấy.Trong văn hoá sinh hoạt đời sống hàng ngày và trong bữa ăn vùng Nam

Bộ có sự nghiêng về các loại thức ăn ở sông nước

Trong lao động và sản xuất ở Tây Bắc chủ yếu theo phương thức phátnương làm rẫy nhưng lại phụ thuộc phần nhiều vào thiên nhiên, canh tác chủyếu ở ruộng bậc thang, chăn nuôi gia súc tại nhà và một số nghề thủ công.Vìvậy mà văn hóa ăn của người Tây Bắc lại nghiêng về các nguồn thực phẩm từnúi rừng

Xuất phát từ điều kiện tự nhiên là nằm trong vùng khí hậu nhiệt đới giómùa nóng ẩm, thiên nhiên ban tặng cho vùng Tây Bắc nguồn thực phẩmphong phú từ núi rừng, từ đó người dân Tây Bắc chế biến ra các món ăn rấtphong phú, độc đáo về chủng loại và màu sắc Các món ăn đó đều được chếbiến từ những nguyên liệu hết sức đơn giản, dân dã mà lại dễ làm đó là gạo,măng, mắc kén, hạt dổi nhưng chất lượng và hương vị của các món ăn lạirất đậm đà và ai từng thưởng thức một lần thì còn nhớ mãi và sẽ muốn thưởngthức thêm nữa

Vùng đất Tây Bắc,khiến khách bốn phương “đi nhớ, về thương” bởi nhữngđặc sản gắn với sự độc đáo của người dân Tây Bắc Ðến với Tây Bắc, kháchnhớ đến món thắng cố, các món nướng từ hạt dổi mắc kén và nhất là không aiquên mua măng, gia vị đặc trưng mắc kén hạt dổi làm quà cho người thân.Văn hoá ẩm thực của Tây Bắc đơn giản được chế biến từ các các nguyênliệu tư nhiên nhưng lại vô cùng tinh tế Cách chế biền và mùi vị đặc trưng của