Sinh lý tuần hoàn

Hệ tiờu húa trong ống tiờu húa cựng với một số tổ chức khỏc trong cơ thể như gan, tuyến tụy là cơ quan tiếp nhận và chế viến mọi dạng vật chất cho nhu cầu sinh trưởng và phỏt triển của c

Cõu 2: Sự tiến húa trong hệ tiờu húa của cỏc

nghành sinh vật.

Hệ tiờu húa trong ống tiờu húa cựng với

một số tổ chức khỏc trong cơ thể như

gan, tuyến tụy là cơ quan tiếp nhận và

chế viến mọi dạng vật chất cho nhu cầu

sinh trưởng và phỏt triển của cơ thể

VD:

.Ở lớp cỏ xương :

hệ tiờu húa đó phỏt triển và cỏc

tuyến tiờu húa cũng phỏt triển miệng có

răng, mọc ở phần dới cung mang cuối,

thực quản ngắn, phần cuối thực quản

hơi phình rộng, cha thành dạ dày chính

thức Ruột dài, ngắn tùy từng loài cá

Ruột thông ra ngoài qua lỗ hậu môn

riêng biệt ( Trừ cá phổi qua huyệt) Gan

3 lá, có túi mật, tỳ ( lá lách) khá lớn

Ở lớp lưỡng cư:

+ Khoang miệng rộng, có nhiều tuyến

nhày để nuốt thức ăn

+ Luỡi có tác dụng đẩy thức ăn vào

họng, lỡi linh hoạt và có thể thò ra

ngoài bắt mồi

+ Răng nhỏ hình nón nằm trên xơng

tr-ớc hàm và xơng hàm trên

+ Thực quản ngắn không phân biệt với

dạ dày Dạ dày cha phân hóa rõ, có hệ

cơ khỏe và đổ vào ruột

+ Ruột có sự phân hóa rõ thành ruột

non và ruột già là nơ chứa phân và đổ

trực tiếp vào hậu môn

+ Có các tuyến tiêu hóa: Nh tuyến gan

và túi mật tiết ra dịch mật Tuyến tụy

nằm ở đầu ruột và tiết ra dịch tiêu hóa

Ở lớp bũ sỏt:

Miệng có xơng hàm rất phát triển, đợc

thay thế khi bị gãy THức ăn đến thực

quản là một óng có thành mỏng với

tuyến nhày dẫn thức ăn tới dạ dày

+ Dạ dày biệt lập rõ ràng với thực quản

và ruột Màng nhày của dạ dày có

nhiều tuyến vị

+ Ruột phân biệt ruột trớc, giữa, sau

+ Tuyến tiêu hóa: có tuyến gan, tụy,

mật

ở lớp chim:

+ Miệng có lỡi cứng Thực quản dài và phình ở dới làm thành diều.Trong diều

có truyến nhờn dự trữ thức ăn và làm mềm thức ăn

+ Dạ dày gồm 2 phần: Dạ dày tuyến có tuyến tiêu hóa Dạ dày cơ (mề) có vách cơ dạ dày nghiền thức ăn

+ Đoạn đầu của ruột non là ruột tá có hình chữ U, ở đây nhận đợc dịch tụy từ tụy và dịch mật từ mật

+ ở nơi chuyển tiếp của ruột non và ruột gìa có một đôi ruột bit (manh tràng) Đây là nơi tiêu hóa xenllulo.Ruột già không phân hóa thành ruột thẳng nên thiếu nơi dự trữ phân

.Ở lớp thỳ: ống và tuyến tiờu húa đó

rất phỏt triển:

+Khoang miệng có răng phân hóa dị hình và có tuyến nớc bọt làm nhuyễn thức ăn và có men tiêu hóa thức

ăn( amylase) + Luỡi linh hoạt có tác dụng đa thức ăn vào hầu và đảo thức ăn và là cơ quan vị giác sau đó thức ăn đến hầu và thực quản

+ Dạ dày phân hóa rõ ràng so với thực quản, thành trong có nhiều ống tiêu hóa ở ĐV nhai lại dạ dày phức tạp gồm

4 ngăn

+ Ruột phân hóa rõ ràng thành ruột

tr-ớc, giữa và sau Hậu môn có 2 vòng cơ thắt( cơ trơn và cơ vân)

+ Có các tuyến tiêu hóa: Từ gan cho ra dịch mật và tụy cho dịch tụy đổ vào ruột non

.NGÀNH RUỘTKHOANG

-Đó hỡnh thành khoang vị với mức độ cấu tạo phức tạp dần từ thủy tức đến sứa

-Thuỷ tức: Cú khoang vị thụng với bờn ngoài qua lỗ miệng

- Sứa: quanh lỗ miệng cú cỏc tua bờ dự

và 4 thuỳ miệng giỳp lấy thức ăn

-San hụ: Cơ quan bắt mồi là cỏc tua

miệng xếp quanh lỗ miệng

.NGÀNH CHÂN KHỚP

- Hệ tiờu hoỏ dạng ống cú ruột

trước, ruột giữa, ruột sau, hậu

mụn ở cuối cựng

- Cú sự xuất hiện của cỏc tuyến

tiờu hoỏ: tuyến gan, tuỵ

.NGÀNH THÂN MỀM

- Hệ tiờu hoỏ dạng ống, phõn hoỏ

phức tạp thành cỏc phần khỏc nhau

như: Miệng, hầu, thực quản, dạ dày,

ruột non, ruột già, hậu mụn

- Cỏc tuyến tiờu hoỏ phỏt triển tiết dịch

tiờu hoỏ đổ vào cỏc cơ quan tiờu hoỏ

như: tuyến nước bọt, tuyến gan

Câu 3: Trình bày Cấu tạo và hoạt

động của hệ tiêu hóa ở ngời:

- Cấu tạo các TP chính:

+ Khoang miệng: Là đoạn đầu

của ống tiêu hóa Giới hạn của khoang

miệng phía trớc là môi, phía sau là hầu,

phía trên là vòm khẩu cái, phía dới là

nền miệng và cùng với lỡi và 2 bên là

má

Trong miệng có cấu tạo chính là răng,

lỡi và các tuyến nớc bọt ( Gồm 3 đôi :

Dới hàm, dới lỡi, tuyến mang tai)

Trong đó răng sữa mỗi nửa có 5 chiếc

với công thức i2/2c1/1p0/0m2/2 Răng

trởng thành mỗi nửa hàm có 8 răng với

công thức i2/2c1/1p2/2m3/3 Mỗi răng

gồm 3 phần: Chân răng, thân răng và

cổ răng Trong lòng răng có chứa tủy

răng cùng với mạch máu và dây thần

kinh Lỡi là khối cơ vân chắc, phủ

ngoài bằng lớp màng nhầy Lỡi có

nhiều mạch máu và dây thần kinh Lỡi

có 2 mặt trên và dới ( Mặt trên nhám do

cấu tạo của gai cảm giác), Phần đầu

mỏng cử động tự do, phần gốc dày dính

với nền khoang miệng

Hầu là một ống ngắn nối tiếp với

khoang miệng pnần hầu có liên quan

với khoang mũi phía trên thanh quản,

khí quản và thực quản phía dới ở dây

có cấu tạo sụn thanh thiệt làm nhiệm vụ

đóng kín khí quản khi nuốt thức ăn

Các tuyến nớc bọt: Các tuyến

nhỏ nằm rải rác trong niêm mạc khoang miệng và 3 đôi tuyến lớn

Dạ dày: là phần phình lớn nhất

của ống tiêu hóa nằm trong khoang bụng ở ngời trởng thành thể tích đạt khoảng 3l Thành dạ dày đợc cấu tạo bởi 3 lớp cơ trơn ( cơ dọc ở ngoài, cơ vòng ở giữa, cơ chéo ở trong) Bao phủ toàn bộ mặt trong niêm mạc có rất nhiều nếp nhăn ở giữa nếp cơ và niêm mạc có tổ chức thần cay và đám rối meissner và auerbach Dạ dày có bờ cong bé phía phải và bờ cong lớn phía trái Phía trên bờ cong bé có lỗ thông với thực quản gọi là tâm vị Dạ dày thông với tá tràng qua lỗ môn vị Xung quanh môn vị có vòng cơ thắt để đóng

mở môn vị, lớp niêm mạc ở đây có nếp gấp thành một van vị Lớp Tb thợng bì của niêm mạch hình lăng trụ ó nhiều tuyến tiết ra chất nhày và dịch vị

Ruột non : Là đoạn giữa và dài

nhất của ống tiêu hóa ( 3 -6m) Rộng 4cm gấp 2 – 4lần chiều dài cơ thể Ruột non chia thành 3 đoạn chính : Tá tràng, hỗng tràng, hồi tràng Thành ruột non đợc cấu tạo bởi 2 lớp cơ trơn ( cơ dọc ở ngoài và cơ vòng ở trong) Lớp trong cùng là niêm mạc ruột Niêm mạch ruột có rất nhiều lông ruột làm cho mặt trong của ruột nh một lớp nhung, xen kẽ có rất nhiều tuyến tiết ra chất nhày và dịch ruột Ngoài ra còn có

hệ thống thần kinh, mạch máu và mạch bạch huyết

Ruột già : Là đoạn cuối cùng

của ống tiêu hóa, ngắn hơn ruột non ( 1,5 – 2m) nhng thiết diện lại lớn hơn

đợc chia làm 3 phần : Manh tràng, kết tràng và trực tràng Giữa ruột non và ruột già có van hồi manh giữ cho các chất ở ruột già không rơi ngợc trở lại ruột non

Hậu môn : Có 2 vòng cơ thắt là

cơ trơn và cơ vân

* Trình bày hoạt động của hệ

tiêu hóa?

- Để tiêu hóa đợc hêt thức ăn cơ thể sử

dụng 10% NL hàng ngày 70% duy tri

cho sự tồn tại và phát triển 20% để

thực hiện tất cả các hoạt động Thức ăn

mất 24h để tiêu hóa hết tính từ khi ăn

cho tới khi thải ra ngoài Quá trình tiêu

hóa bắt đầu từ việc đa thức ăn vào

miêng khi đó nớc bọt phun ra lần thứ

nhất Răng phá vỡ cấu trúc vật lý của

thức ăn cứng, nớc bọt chàn ra lần thứ 2,

nó chứa 2 enzym đó là enzym amilase

và lyzozym Một trong 2 enzym này

chuyển hóa bột thành đờng đó là

enzym amilase Có 3 cặp tuyến nớc bọt

tiết ra khoảng một lít nớc bọt mỗi ngày,

nó phun ra qua những vòi nhỏ xíu nằm

ở phía dới lỡi làm trôi thức ăn và nuốt

đợc dễ dàng hơn Nó giữ cho miệng và

lỡi luôn ớt Nớc bọt thực sự phun ra khi

thức ăn ở trong miệng và khi nghĩ tới

nó

- Miệng có 32 cái răng có t/d

nghiền, cắt va xé thức ăn Quá trình

tiêu hóa ở miêng kết thúc Một phản xạ

nuốt làm cho quá trình thở ngừng lại

để phần vồm miệng nâng lên ngăn

không cho thức ăn chui vào mũi Một

nắp đàn hồi nằm ở phía gốc lỡi gọi là

nắp thực quản cong về phía sau để che

kín thanh quản đờng đi của không khí

tới phổi

- Thức ăn đợc đẩy xuống thực quản,

thực quản là một ống làm từ cơ với bề

mặt trong giống nh lớp da các đợt co

bóp của thành thực quản đẩy thức ăn đi

mạnh tới dạ dày Những đợt co bóp

này là co bóp nhu động đã bắt đầu cho

hoạt động của một băng tải cuốn, có

nhiệm vụ chuyên trở thức ăn và thức

uống trong xuốt quá trình tiêu hóa

- Thức ăn trong miệng xuống hầu đến thực quản chỉ trong 3 giây, chiếc van của đáy thực quản là cửa vào dạ dày

- Dạ dày chính là nơi xử lý thức

ăn, nghiền nát thức ăn, pha loãng hay cô đặc lại chuẩn bị cho giai đoạn tiêu hóa tiếp theo Dạ dày còn là nơi chứa thức ăn giữa các bữa, nó có thể chứa

đầy thức ăn với dung lợng 1,5l Sau đó QTTH tiếp tục diễn ra , 1 chất axit mạnh phun ra và làm phân giải thức ăn, chất ăn mòn không làm ảnh hởng tới dạ dày, lớp thành xoắn của dạ dày đợc bao phủ bởi những vết lõm sâu kéo dài đợc tạo nên bởi những TB nhỏ xíu Một số

Tb này tiết ra axit HCl trong khi một số khác tiết ra chất nhày bảo vệ nó khỏi bị hủy hoại Những đờng rãnh trong dạ dày mỗi ngày tiểt ra khoảng 4,5 l dịch

vị giống nh nớc bọt nhng tuyến này có thể tiết ra dịch vị ngay khi nghĩ tới thức ăn Chất dịch vị cũng chứa 1 enzym có tên là pepxin nó phá vỡ protein thành các phân tử cơ bản là a.a Một lợng chất dinh dỡng đợc hấp thụ ở

đây nhng thức ăn sẽ nằm lại trong khoảng từ 2 -6h, những đợt co bóp của dạ dày sẽ ép và nhào trộn thức ăn thành một chất bột nhão gọi là dịch dỡng nhờ

đó dịch tiêu hóa bắt đầu làm việc HTH

ko thể sử lý đợc tất cả những gì chúng

ta đa vào, một số loại thức ăn nếu nh không có sự tác động từ bên ngoài thì không có thể tiêu hóa đợc nh một số loại đậu

- Sau khi ăn 3h phần lớn thức ăn rời khỏi dạ dày bắt đầu lộ trình dài khoảng 6m trong ruột non, sự vận động nhu

động vẫn tiếp tục thực hiện vận hành băng tải của mình đẩy thức ăn ra khỏi dại dày qua chiếc van một chiều nhỏ xíu của mình, một lần co bóp nó đẩy 1 thía cà phê dịch dỡng về phía đỉnh của ruột non, tá tràng ở đây bề mặt trong hình rãnh của dạ dày lại trở thành một

bề mặt ẩm và mịn, nó đợc cấu tạo đặc

biệt để hấp thụ chất dinh dỡng đã đợc

phân giải từ thức ăn Những chỗ lồi ra

nh những ngón tay có tác dụng làm

tăng bề mặt hấp thụ chất ding dỡng,

chúng làm cho diện tích thành ruột gấp

10 lần diện tích da Đây là nơi chất

dinh dỡng đi từ ruột non vào máu, mối

mấu lồi nhỏ bé có cả một mạng lới

mạch máu để hấp thụ gluco và a.a

nguyên liệu để tạo nên hydracacbon và

protein Các chất béo dồn về phía các

ống nhỏ, những ống này nối với một hệ

thống ống dẫn khác của cơ thể, các

mạch bạch huyết và cuối cùng đổ vào

mạch máu Nếu ta ăn nhiều quá máu đỏ

dồn từ các bộ phận khác về các mao

mạch này làm cho cơ bắp yếu đi và bộ

não thì bối rối Một cơ thể khỏe mạnh

cần có 1 chế độ ăn cân bằng, khoa học

về dinh dỡng để tiêu hóa tất cả những

thức ăn khác nhau 3 cơ quan nằm

quanh dạ dày sản sinh ra 1 loại dịch vị

tiêu hóa tổng hợp Gan, túi mật, tuyến

tụy tiết ra các hóa chất vào trong 1 ống

chạy dọc theo tá tràng trớc khi đổ vào

một cái van nhỏ gọi là cơ vòng costi

Mỗi ngày gan tiết ra 1 lit mật, khi dịch

dõng chảy vào ruột mật có tác dụng

phá vỡ các viên mỡ và một vài loại

VTM để cơ thể hấp thụ Các đợt co bóp

tiếp tục đẩy dịch dỡng lẫn axit vào sâu

trong ruột non đe dọa làm h hại bề mặt

của nó vì thế các dây TK trên thành

ruột đã t/đ vào tuyến tụy để tạo ra một

dung dịch kiềm trung hòa axit Chất

dịch do tụy tiết ra này có chứa đựng 1

enzym mạnh mẽ nó làm kết thúc quá

trình phá vỡ các thành phần của dịch

d-ỡng thành các phân tử đơn giản Gan là

cơ quan lớn nhất trong cơ thể với hơn

500 chức năng khác nhau, nó lọc ra các

chất dinh dỡng do máu mang tới từ ruột

non ở đây các chất dinh dỡng kết hợp

lại thành những Pr phức tạp và các phân

tử béo mà cơ thể yêu cầu, nó cũng là

kho dự trữ đờng để tạo ra năng lợng khi cần thiết

- 6h sau khi ăn thức ăn đã giải phóng hết chất dinh dỡng và bớc vào gia đoạn cuối cùng trong ruột già Một

số vi khuẩn trú ngụ trong ruột già nhờ vào những gì còn lại trong thức ăn đã tiêu hóa Phần lớn những vi khuẩn này

là vô hại đối với HTH, đặc biệt chúng còn giúp tạo ra 1 lợng nhỏ VTM Chính

vi khuẩn gom lại chất thải trong cơ thể

ở ruột già xảy ra quá trình tái hấp thu nớc Dịch tiêu hóa đã biến thức ăn ban

đầu thành 1 chất thải và cơ thể cần lấy lại nớc từ nó Hàng ngày mạch máu trong thành ruột hút khoảng 5l nớc mỗi ngày 1 mạng lới mao mạch dày đặc vận chuyển số nớc và những dỡng chất khác đi khỏi ruột và đổ vào mạng tuần hoàn Các cơ trên thành ruột già đẩy những gì còn lại đến trực tràng phần cuối của cuộc hành trình dài khoảng 9m trong đờng tiêu hóa

- Bộ máy tiêu hóa của chúng ta vận hành một cách tự động nhng giai đoạn cuối bài tiết dơi sự kiểm soát của ý thức cũng giống nh lần đầu tiên ăn – tiêu hóa – bài tiết là 1 quá trình vô tận Nhờ sự h/đ ko ngừng nghỉ suôt ngay

đêm của HTH