Rèn luyện và phát triển năng lực hợp tác thông qua hoạt động nhómRèn luyện và phát triển năng lự tự học, năng lực nghiên cứu tài liệu thông qua nghiên cứu các hình ảnh, sơ đồ, sách giáo khoa, các đoạn video…Năng lực ngôn ngữ thông qua hoạt động tranh luận, trao đổi nhóm, trình bày trong nhóm và thuyết trình trước cả lớpNăng lực phát hiện và giải quyết vấn đề thông qua các tình huống
Trang 1SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG THPT
CHỦ ĐỀ DẠY HỌC: QUANG HỢP Ở THỰC VẬT
Môn: SINH HỌC LỚP 11 Người thực hiện:
Năm học: 2018 - 2019
Trang 2CHỦ ĐỀ: QUANG HỢP Ở THỰC VẬT
DỰ KIẾN DẠY: 4 tiết trên lớp, hoạt động ở nhà 1 tuần
PHẠM VI KIẾN THỨC: CÁC BÀI 8, 9, 11, 13 – SINH HỌC 11 (CƠ BẢN) I.MỤC TIÊU
1.KIẾN THỨC
Nêu được khái niệm quá trình quang hợp, các vai trò của quá trình quang hợp Trình bày được đặc điểm của lá, lục lạp và hệ sắc tố phù hợp với chức năng quang hợp
Phân biệt được pha sáng và pha tối trong quá trình quang hợp, quang hợp giữa các nhóm thực vật khác nhau
2.KỸ NĂNG
Phát triển các kĩ năng làm việc nhóm, quan sát, phân tích, liên hệ thực tiễn, phát hiện vấn đề
Rèn luyện kỹ năng thực hành
3.THÁI ĐỘ
Đam mê tìm tòi, nghiên cứu khoa học gắn liền với thực tiễn
4.NĂNG LỰC
Rèn luyện và phát triển năng lực hợp tác thông qua hoạt động nhóm
Rèn luyện và phát triển năng lự tự học, năng lực nghiên cứu tài liệu thông qua nghiên cứu các hình ảnh, sơ đồ, sách giáo khoa, các đoạn video…
Năng lực ngôn ngữ thông qua hoạt động tranh luận, trao đổi nhóm, trình bày trong nhóm và thuyết trình trước cả lớp
Năng lực phát hiện và giải quyết vấn đề thông qua các tình huống
Trang 3II.PHƯƠNG TIỆN DẠY HỌC
Các video về quá trình quang hợp
Giấy A0, bút dạ, bút màu
Máy chiếu, máy tính, …
Các thiết bị thực hành trong phòng thí nghiệm …
III.TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG
A.HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG
1.MỤC ĐÍCH
Tạo tâm thế kích thích sự tò mò của HS khi tiếp cận với bài mới, sự liên hệ giữa những kiến thức cũ của HS (rễ, thân, lá, quá trình hút và vận chuyển các chất, quá trình thoát hơi nước) với những kiến thức mới mà HS cần lĩnh hội (quá trình quang hợp xảy ra ở lá, mối quan hệ giữa bộ phận của cây để thực hiện quá trình quang hợp….)
2.NỘI DUNG
HS quan sát hình ảnh sơ đồ hoặc xem một đoạn video (nếu có) về việc cơ thể động vật sử dụng các nguồn thức ăn có trong môi trường Từ đó GV đặt vấn đề vào bài mới
3.DỰ KIẾN SẢN PHẨM CỦA HS
HS xác định được thức ăn của động vật ăn động vật và thức ăn của động vật
ăn thực vật
4.TỔ CHỨC
GV chiếu hình ảnh sơ đồ hoặc một đoạn video (nếu có) về nguồn thức ăn của một số loài động vật như hổ, báo, hươu, nai, trâu, bò, rắn, đại bàng, con người
…… và yêu cầu HS xác định:
? Thức ăn của động vật ăn động vật là gì?
? Thức ăn của động vật ăn thực vật là gì?
Trang 4HS trả lời câu hỏi
GV đặt vấn đề:
? Vậy thức ăn của thực vật (cây xanh) là gì? Em hãy lấy một số ví dụ về nguồn thức ăn của thực vật?
HS trả lời theo ý hiểu của mình
GV dẫn dắt vào bài mới: Làm sao để thực vật có thể tạo thức ăn cho mình? Quá trình đó diễn ra như thế nào? Quá trình này khác nhau ở các nhóm thực vật như thế nào? Con người đã ứng dụng những hiểu biết về quá trình này trong thực tiễn sản xuất như thế nào? Chúng ta cùng nghiên cứu chủ để: Quang hợp ở thực vật
B.HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC MỚI:
1.MỤC ĐÍCH
HS nêu được khái niệm quá trình quang hợp ở thực vật, vai trò của quang hợp
HS giải thích được đặc điểm của lá và bào quan lục lạp thích nghi với chức năng thực hiện quá trình quang hợp
HS nêu được sự khác nhau trong quá trình quang hợp của các nhóm thực vật C3, C4 và CAM
2.NỘI DUNG
I.KHÁI QUÁT VỀ QUANG HỢP
1.Khái niệm quang hợp
2.Vai trò của quang hợp
II.LÁ LÀ BÀO QUAN QUANG HỢP
1.Đặc điểm của lá phù hợp với chức năng quang hợp
2.Lục lạp là bào quan quang hợp
3.Hệ sắc tố quang hợp
Trang 5III.QUANG HỢP Ở CÁC NHÓM THỰC VẬT C3, C4 VÀ CAM
1.Pha sáng
2.Pha tối
3.DỰ KIẾN SẢN PHẨM CỦA HS
3.1 Nội dung I: Khái quát về quang hợp
HS hoạt động cá nhân và theo nhóm nghiên cứu SGK + quan sát hình ảnh, video quá trình quang hợp và sự gợi ý, hướng dẫn của GV, vận dụng các kiến thức
có liên quan, trả lời các câu hỏi về khái niệm quang hợp, vai trò của quang hợp Các câu trả lời của HS có thể chưa hoàn toàn chính xác
3.2 Nội dung II: Lá là cơ quan quang hợp
HS hoạt động cá nhân và theo nhóm nghiên cứu SGK + quan sát hình ảnh và
sự gợi ý, hướng dẫn của GV, vận dụng các kiến thức có liên quan, trả lời các câu hỏi về đặc điểm của lá, lục lạp phù hợp với chức năng quang hợp, các loại sắc tố và vai trò của chúng trong quá trính quang hợp
3.3 Nội dung III: Quang hợp ở các nhóm thực vật C3, C4 và CAM
HS hoạt động cá nhân và theo nhóm nghiên cứu SGK + quan sát hình ảnh và
sự gợi ý, hướng dẫn của GV, vận dụng các kiến thức có liên quan, trả lời các câu hỏi về quá trình quang hợp ở các nhóm thực vật C3, C4 và CAM
4.KỸ THUẬT TỔ CHỨC
4.1 Nội dung I: Khái quát về quang hợp
Nội dung Hoạt động của GV Hoạt động của HS
Khái quát về
quang hợp
1.Khái niệm quang
hợp
GV tổ chức cho HS xem một video về quá trình quang hợp
Tổ chức cho HS thảo luận và trình bày khái niệm về quá trình quang hợp và viết phương trình tổng quát cho quá trình quang
HS quan sát và xác định yêu cầu của GV theo nhóm
Đại diện của một nhóm trình bày, các
Trang 62.Vai trò của quang
hợp
hợp
GV tổ chức cho HS thảo luận nhóm về vai trò của quá trình quang hợp GV tổ chức cho
HS sơ đồ hóa vai trò của quá trình quang hợp vào giấy A0
và thuyết trình
GV nhận xét sản phẩm của
HS chuẩn hóa kiến thức cho HS
nhóm khác cùng bổ sung
HS thảo luận nhóm về vai trò của quá trình quang hợp HS sơ đồ hóa vai trò của quá trình quang hợp vào giấy A0 và thuyết trình
HS lưu ý các nhận xét của
GV và chuẩn hóa các kiến thức cơ bản của từng nội dung
4.2 Nội dung II: Lá là cơ quan quang hợp
Nội dung Hoạt động của GV Hoạt động của HS
Lá là cơ quan
quang hợp
1.Đặc điểm của lá
phù hợp với chức
năng quang hợp
2.Lục lạp là bào
quan quang hợp
3.Hệ sắc tố quang
hợp
GV tổ chức cho HS hoạt động theo nhóm
Nhóm 1 và 2: Vẽ sơ đồ cấu tạo lá và phân tích đặc điểm của lá phù hợp với chức năng quang hợp
Nhóm 3: Vẽ sơ đồ cấu tạo lục lạp và phân tích đặc điểm của lục lạp phù hợp với chức năng quang hợp
Nhóm 4: Các loại sắc tố quang hợp và vai trò của sắc
tố quang hợp
GV tổ chức cho các nhóm thuyết trình sản phẩm của nhóm mình và tổ chức cho các nhóm khác được thảo luận, chất vấn để khắc sâu kiến thức
HS hoạt động theo nhóm
Nhóm 1 và 2: Vẽ sơ đồ cấu tạo lá và phân tích đặc điểm của lá phù hợp với chức năng quang hợp Nhóm 3: Vẽ sơ đồ cấu tạo lục lạp và phân tích đặc điểm của lục lạp phù hợp với chức năng quang hợp
Nhóm 4: Các loại sắc tố quang hợp và vai trò của sắc tố quang hợp
Đại diện các nhóm thuyết trình sản phẩm của nhóm mình
Các nhóm cùng thảo luận, chất vấn để khắc sâu kiến thức
HS lưu ý các nhận xét của
Trang 7GV nhận xét sản phẩm của
HS chuẩn hóa kiến thức cho HS
GV và chuẩn hóa các kiến thức cơ bản của từng nội dung
4.3 Nội dung III: Quang hợp ở các nhóm thực vật C3, C4 và CAM
Nội dung Hoạt động của GV Hoạt động của HS Quang hợp ở các
nhóm thực vật C3,
C4 và CAM
GV tổ chức cho HS nghiên cứu TT SGK + quan sát hình ảnh về quá trình quang hợp ở các nhóm thực vật C3, C4 và CAM
Tổ chức cho HS thảo luận và hoàn thành các nhiệm vụ theo nhóm:
Nhiệm vụ 1: Sơ đồ pha sáng
và pha tối của quá trình quang hợp, mối quan hệ giữa hai pha
Nhiệm vụ 2: Phân biệt pha sáng và pha tối của quá trình quang hợp
Nhiệm vụ 3: Phân biệt quá trình cố định CO2 ở các nhóm thực vật C3, C4 và CAM
GV tổ chức cho HS thảo luận nhóm và hoàn thành các nhiệm vụ
GV tổ chức cho các nhóm thuyết trình sản phẩm của nhóm mình và tổ chức cho các nhóm khác được thảo luận, chất vấn để khắc sâu kiến thức
GV nhận xét sản phẩm của
HS nghiên cứu TT SGK + quan sát hình ảnh về quá trình quang hợp ở các nhóm thực vật C3, C4 và CAM
Thảo luận và hoàn thành các nhiệm vụ theo nhóm: Nhiệm vụ 1: Vẽ sơ đồ thể hiện được nguyên liệu, sản phẩm, nơi thực hiện
và mối quan hệ giữa hai pha
Nhiệm vụ 2: Kẻ bảng phân biệt pha sáng và pha tối của quá trình quang hợp
Nhiệm vụ 3: Kẻ bảng phân biệt quá trình cố định CO2 ở các nhóm thực vật C3, C4 và CAM
Đại diện các nhóm thuyết trình sản phẩm của nhóm mình
Các nhóm cùng thảo luận, chất vấn để khắc sâu kiến thức
HS lưu ý các nhận xét của
GV và chuẩn hóa các kiến thức cơ bản của từng nội dung
Trang 8HS chuẩn hóa kiến thức cho HS
C.HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP
1.MỤC ĐÍCH
HS tiến hành thí nghiệm phát hiện và nhận biết được các sắc tố có trong lá cây tham gia vào quang hợp và luyện tập khái quát về quang hợp
2.NỘI DUNG
Nội dung 1: Phát hiện diệp lục và carotenoit
Nội dung 2: Luyện tập khái quát về quang hợp thông qua hoạt động “pictionary”
3.DỰ KIẾN SẢN PHẨM HỌC TẬP CỦA HỌC SINH
HS làm được thí nghiệm phát hiện diệp lục và carotenoit; Vẽ và trình bày được khái quát về quá trình quang hợp
4.KỸ THUẬT TỔ CHỨC
Hoạt động 1: THỰC HÀNH PHÁT HIỆN DIỆP LỤC VÀ CAROTENOIT
Nội dung Hoạt động của GV Hoạt động của HS Thực hành
Mục tiêu: HS tiến
hành được thí
nghiệm phát hiện
diệp lục và
carotenoit trong lá,
củ, quả
Chuẩn bị:
Dụng cụ:
Ống nghiệm hoặc
chén uống nước
Ống đong
Kéo học sinh, dao
cắt
Nước sạch (nước
cất, nước máy, nước
GV giới thiệu mục tiêu của thực hành
GV giới thiệu các dụng cụ và kiểm tra sự chuẩn bị của HS (theo nhóm)
GV giới thiệu cách tiến hành thí nghiệm
Đánh dấu chén/ ống nghiệm:
TN (thí nghiệm) và ĐC (đối chứng)
Lấy các mẩu lá (bỏ cuống lá
và gân chính) => cắt thành
HS lưu ý mục tiêu của hoạt động thực hành
HS chú ý các dụng cụ và chuẩn bị cho GV kiểm tra
Chú ý cách tiến hành thí nghiệm
Trang 9Cồn
Mẫu vật:
Lá xanh, lá vàng,
tím…
Quả vàng, quả đỏ…
Củ màu đỏ
Cách tiến hành:
nhiều lát nhỏ => cho vào ống nghiệm TN và ĐC theo từng mẫu Có bao nhiêu mẫu sẽ có bấy nhiêu ống nghiệm
Cho cồn vào ống đong => rót vào ống nghiệm TN
Cho nước sạch vào ống đong
=> rót vào ống nghiệm ĐC Đợi trong 20 – 30 phút và quan sát màu sắc trong các ống nghiệm ứng với dịch chiết rút từ các mẫu vật khác nhau của cây và hoàn thành kết quả quan sát vào bảng Theo dõi và giúp đỡ HS trong quá trình thực hành
GV kiểm tra kết quả thí nghiệm vào cuối buổi học và yêu cầu HS trả lời câu hỏi:
? Tại sao lá cây có màu xanh?
? Tại sao lá cây có màu đỏ?
Khi lá cây có màu đỏ thì có diệp lục không?
? Tại sao chúng ta nên ăn nhiều loại củ, quả có màu vàng, đỏ?
HS làm thí nghiệm
HS trả lời câu hỏi:
HĐ2: Ôn tập quá trình quang hợp thông qua hoạt động “pictionary”
Nội dung Hoạt động của GV Hoạt động của HS
8 từ/cụm từ:
Cacbonic
Quang hợp
Ánh sáng
Nước
Lục lạp
Glucôzơ
Oxi
GV hướng dẫn HS tham gia hoạt động:
Cô có 8 từ/ cụm từ có liên quan đến quá trình quang hợp Mỗi nhóm sẽ cử 1 bạn lên vị trí của giáo viên và được chỉ từ/ cụm từ đó Sau
đó, bạn đó quay trở lại nhóm của mình và vẽ, các bạn còn lại đoán Đội nào đoán chính
HS lưu ý cách tham gia hoạt động
Trang 10Diệp lục xác nhất sẽ được 1 điểm Cứ
lần lượt như vậy cho đến hết
Đội chiến thắng là đội được nhiều điểm nhất
GV tổ chức cho HS tham gia
và tổng kết đội chiến thắng
GV tổ chức cho HS vẽ sơ đồ
về quá trình quang hợp sau khi xem video (mang tính chất gợi ý) và thuyết trình về sản phẩm
HS tham gia hoạt động
HS vẽ sơ đồ về quá trình quang hợp sau khi xem video (mang tính chất gợi ý) và thuyết trình về sản phẩm
D.HOẠT ĐỘNG VẬN DỤNG VÀ MỞ RỘNG
1.MỤC ĐÍCH
Nhằm khuyến khích HS hình thành năng lực vận dụng kiến thức vào thực tiễn đời sống, đặc biệt là nâng cao ý thức vận dụng kiến thức khoa học vào sản xuất; yêu thích khoa học và có xu hướng muốn tìm hiểu các vấn đề khoa học
2.NỘI DUNG
Giải thích vai trò của quang hợp với năng suất cây trồng? Dựa trên vai trò của quang hợp với năng suất cây trồng, đề xuất các giải pháp làm tăng năng suất cây trồng thông qua điều khiển quá trình quang hợp
Hãy tham quan một cánh đồng hoặc một mô hình trồng trọt tại địa phương
và phân tích các biện pháp làm tăng năng suất cây trồng có liên quan đến quá trình quang hợp
3.DỰ KIẾN SẢN PHẨM HỌC TẬP CỦA HS
HS giải thích được hiện tượng và xây dựng được báo cáo/ bản tường trình về ảnh hưởng của quá trình quang hợp tới năng suất cây trồng Từ đó, học sinh hình thành được ý thức yêu khoa học và vận dụng kiến thức vào thực tiễn
4.KỸ THUẬT TỔ CHỨC
GV đưa yêu cầu cho HS và yêu cầu HS hoàn thiện báo cáo theo nhóm trong
1 tuần và báo cáo sản phẩm tại lớp
Trang 11IV.BẢNG MÔ TẢ CÁC MỨC ĐỘ NHẬN THỨC
Nội dung Nhận biết Thông hiểu Vận dụng Vận dụng cao Khái niệm,
vai trò quang
hợp
Phát biểu được khái niệm về quá trình quang hợp
Viết được phương trình tổng quát của quá trình quang hợp Nêu được các vai trò của quá trình quang hợp
Phân tích được mối quan hệ giữa các bộ phận
rễ, thân và lá trong quá trình quang hợp
Phân tích được các vai trò của quá trình quang hợp
Vẽ và thuyết trình được quá trình quang hợp
Cơ quan
quang hợp,
bào quan
quang hợp và
sắc tố quang
hợp
Nêu được cơ quan quang hợp là gì? Bào quan quang hợp là gì?
Nêu được đặc điểm của lá Nêu được cấu tạo của lục lạp Trình bày được các loại sắc tố quang hợp
Phân tích được sự phù hợp của lá với chức năng quang hợp Phân tích được sự phù hợp giữa cấu tạo của lục lạp với chức năng quang hợp
Giải thích màu xanh của
lá cây và một
số lá cây có màu đỏ
Giải thích được tại sao nên ăn củ, quả
có màu đỏ, màu vàng…
Quang hợp ở
các nhóm thực
vật C3, C4 và
CAM
Nêu được hai pha của quá trình quang hợp
Phân biệt được sự giống
và khác nhau
về quá trình quang hợp ở thực vật C3, C4 và CAM Trình bày
Phân tích được sự phù hợp về quá trình quang hợp của các nhóm thực vật với môi trường sống
Giải thích được một số hiện tượng liên quan đến quang hợp, cấu trúc quang hợp ở các nhóm
Trang 12được mối quan hệ giữa hai pha của quá trình quang hợp
thực vật khác nhau
Thực hành
phát hiện diệp
lục và
carotenoit
Nhận biết được sắc tố diệp lục và carotenoit
Làm thành thạo các bước thực hành để nhận biết diệp lục và
carotenoit
Giải thích được hiện tượng thí nghiệm
Ứng dụng
quang hợp
vào thực tiễn
sản xuất
Nêu được các ứng dụng của quang hợp vào thực tiễn sản xuất
Trình bày được các biện pháp làm tăng năng suất cây trồng thông qua điều khiển quang hợp
Giải thích được cơ sở của các biện pháp làm tăng năng suất cây trồng thông qua điều khiển quang hợp
Xây dựng được phương pháp làm tăng năng suất cây trồng ở địa phương
HỆ THỐNG CÂU HỎI ĐỂ KIẾM TRA CÁC MỨC ĐỘ NHẬN THỨC 1.CÂU HỎI TRẮC NGHIỆM
Câu 1: Quang hợp ở thực vật
A Là quá trình sử dụng năng lượng ánh sáng mặt trời đã được diệp lục hấp thu để
tổng hợp cacbonhyđrat và giải phóng oxy từ cacbonic và nước
B Là quá trình sử dụng năng lượng ATP được diệp lục hấp thụ để tổng hợp
cacbonhydrat và giải phóng ôxy từ CO2 và nước
C Là quá trình tổng hợp được các hợp chất cacbonhyđrat và O2 từ các chất vô cơ
đơn giản xảy ra ở lá cây
D Là quá trình sử dụng năng lượng ánh sáng mặt trời đựơc diệp lục hấp thu để
tổng hợp các chất hữu cơ từ các chất vô cơ đơn giản (CO2)
Câu 2: Sắc tố nào sau đây thuộc nhóm sắc tố chính?
A Clorophyl a và carôten B Clorophyl a và xantôphyl