Dạy học gắn với sản xuất, kinh doanh tại địa phương qua chủ đề sinh sản ở thực vật với vấn đề nhân giống hoa, cây cảnh ở huyện diễn châu, tỉnh nghệ an

Dạy học gắn liền với sản xuất, kinh doanh là mô hình dạy học giúp học sinh được trải nghiệm với thực tiễn, được tìm hiểu và tham gia vào sản xuất kinh doanh tại địa phương, tạo ra môi tr

PHẦN I ĐẶT VẤN ĐỀ

Trong những thập kỷ qua, nền giáo dục Việt Nam có những bước phát triển,

có những thành tựu đáng ghi nhận, góp phần quan trọng vào nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực cho công cuộc xây dựng, bảo vệ và đổi mới đất nước Nhưng đồng thời nền giáo dục đang ẩn chứa rất nhiều yếu kém, bất cập, mà nổi bật là nội dung, chương trình, phương pháp giáo dục còn lạc hậu, chậm đổi mới, chậm hiện đại hóa, chưa gắn chặt với đời sống xã hội và lao động nghề nghiệp; chưa phát huy tính sáng tạo, năng lực thực hành của học sinh Chương trình giáo dục hiện hành chủ yếu là trang bị kiến thức, cùng với tâm lí ngại đổi mới của giáo viên nên hoạt động đổi mới phương pháp dạy học ở trường phổ thông chưa mang lại hiệu quả cao Truyền thụ tri thức một chiều vẫn là phương pháp dạy học chủ đạo của nhiều giáo viên, việc sử dụng các phương pháp dạy học phát huy tính tích cực, tự lực và sáng tạo của học sinh còn chưa nhiều Việc rèn luyện kỹ năng sống, kỹ năng giải quyết các tình huống thực tiễn cho học sinh thông qua khả năng vận dụng tri thức tổng họp chưa thực sự được quan tâm

Nghị quyết số 29-NQ/TW yêu cầu phải đổi mới mạnh mẽ phương pháp dạy

và học theo hướng hiện đại, coi trọng dạy cách học; phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo và vận dụng kiến thức, kỹ năng của người học; khắc phục lối truyền đạt áp đặt một chiều, ghi nhớ máy móc Chuyển từ học chủ yếu trên lớp sang tổ chức hình thức học tập đa dạng, chú ý các hoạt động xã hội, ngoại khoá, nghiên cứu khoa học

Dạy học gắn liền với sản xuất, kinh doanh là mô hình dạy học giúp học sinh được trải nghiệm với thực tiễn, được tìm hiểu và tham gia vào sản xuất kinh doanh tại địa phương, tạo ra môi trường học tập thân thiện; Việc triển khai chương trình giáo dục nhà trường gắn với sản xuất, kinh doanh mặc dù mới được triển khai thí điểm, song nhiều địa phương, cơ sở giáo dục đã chủ động, sáng tạo triển khai thực hiện và đã đạt được những kết quả ban đầu rất khả quan,đã góp phần đổi mới hoạt động dạy học/giáo dục trong nhà trường; giúp học sinh được trải nghiệm thực tiễn cuộc sống và sản xuất kinh doanh, vận dụng kiến thức đã học vào giải quyết các vấn đề của thực tiễn cuộc sống, gắn các nội dung dạy học của các môn học với thực tiễn cuộc sống;tạo được không khí học tập thoải mái, phát huy được tính sáng tạo, tích cực của học sinh, giúp học sinh phát triển toàn diện, nâng cao kiến thức kỹ năng sống, bổ sung về kiến thức thực tế, vốn sống; góp phần thực hiện giáo dục hướng nghiệp, góp phần thực hiện việc “Chuyển mạnh quá trình giáo dục từ chủ yếu trang bị kiến thức sang phát triển toàn diện năng lực và phẩm chất người học Học đi đôi với hành; lý luận gắn với thực tiễn; giáo dục nhà trường kết hợp với giáo dục gia đình và giáo dục xã hội” theo quan điểm chỉ đạo của Nghị quyết số 29-NQ/TW

Với những lí do nói trên nên tôi chọn nghiên cứu và xin trình bày đề tài“Dạy học gắn với sản xuất, kinh doanh tại địa phương qua chủ đề: Sinh sản ở thực vật với vấn đề nhân giống hoa, cây cảnh ở huyện Diễn Châu, tỉnh Nghệ An”

PHẦN II NỘI DUNG

I CƠ SỞ LÍ LUẬN

1 Khái niệm về hoạt động sản xuất kinh doanh

Tất cả các doanh nghiệp, các đơn vị sản xuất kinh doanh hoạt động trong nền kinh tế thị trường dù là hình thức sở hữu nào đều nhằm mục tiêu lâu dài, mục tiêu bao trùm đó là làm sao tối đa hoá lợi nhuận Để đạt được các mục tiêu đó thì các doanh nghiệp phải xây dựng được cho mình một chiến lược kinh doanh đúng đắn, xây dựng các kế hoạch thực hiện và đặt ra các mục tiêu chi tiết nhưng phải phù hợp với thực tế, đồng thời phù hợp với tiềm năng của doanh nghiệp và lấy đó làm

cơ sở để huy động và sử dụng các nguồn lực sau đó tiến hành các hoạt động sản xuất, kinh doanh nhằm đạt được mục tiêu đề ra

Trong điều kiện nền sản xuất, kinh doanh chưa phát triển, thông tin cho quản

lý chưa nhiều, chưa phức tạp thì hoạt động sản xuất, kinh doanh chỉ là quá trình sản xuất các sản phẩm thiết yếu cho nhu cầu cuả xã hội sau đó là sự lưu thông trao đổi kinh doanh các mặt hàng do các doanh nghiệp sản xuất ra Khi nền kinh tế càng phát triển, sự phân công lao động xã hội, chuyên môn hoá sản xuất đã làm tăng thêm lực lượng sản xuất xã hội, nảy sinh nền sản xuất hàng hóa Quá trình sản xuất bao gồm: sản xuất, phân phối, trao đổi và tiêu dùng Chuyên môn hoá đã tạo

sự cần thiết phải trao đổi sản phẩm giữa người sản xuất và người tiêu dùng Sự trao đổi này bắt đầu với tính chất ngẫu nhiên, hiện vật, dần dần phát triển mở rộng cùng với sự phát triển của sản xuất hàng hoá, khi tiền tệ ra đời làm cho quá trình trao đổi sản phẩm mang hình thái mới là lưu thông hàng hoá với các hoạt động mua và bán

và đây là những hoạt động kinh doanh của các doanh nghiệp

Thông thường, mọi hoạt động sản xuất, kinh doanh đều có định hướng, có kế hoạch Để đạt được kết quả cao nhất trong sản xuất và kinh doanh, các doanh nghiệp cần xác định phương hướng mục tiêu trong đầu tư, có kế hoạch sử dụng các điều kiện sẵn có về các nguồn nhân tài, vật lực Muốn vậy, các doanh nghiệp cần nắm được các nhân tố ảnh hưởng, mức độ và xu hướng tác động của từng nhân tố đến kết quả kinh doanh Điều này chỉ thực hiện được trên cơ sở của quá trình phân tích kinh doanh của doanh nghiệp

Như vậy, hoạt động sản xuất, kinh doanh được hiểu như là quá trình tiến hành các công đoạn từ việc khai thác sử dụng các nguồn lực sẵn có trong nền kinh tế để sản xuất ra các sản phẩm hàng hoá, dịch vụ nhằm cung cấp cho nhu cầu thị trường

và thu được lợi nhuận

2 Ý nghĩa của hoạt động sản xuất, kinh doanh đối với hoạt động giáo dục

ở trường phổ thông

a) Về vai trò của hoạt động sản xuất, kinh doanh đối với quá trình dạy học Các thành tố của hoạt động sản xuất, kinh doanh là một nguồn nhận thức, một phương tiện trực quan quý giá trong dạy học nói riêng, giáo dục nói chung Vì vậy,

sử dụng các thành tố của hoạt động sản xuất, kinh doanh trong dạy học ở trường phổ thông có ý nghĩa sau:

- Góp phần đẩy mạnh, hướng dẫn hoạt động nhận thức cho học sinh

- Giúp học sinh phát triển kỹ năng học tập, tự chiếm lĩnh kiến thức

- Kích thích hứng thú nhận thức của học sinh

- Phát triến trí tuệ của học sinh

- Giáo dục nhân cách học sinh

b) Góp phần phát triển một số kỹ năng mềm ở học sinh

Để tự lực trong cuộc sống, học tập và làm việc hiệu quả, học sinh rất cần kỹ năng sống Kỹ năng sống được hiểu là khả năng làm chủ bản thân của mỗi người, khả năng ứng xử phù hợp với những người khác và với xã hội, khả năng ứng phó tích cực trước các tình huống của cuộc sống Dạy học gắn với sản xuất, kinh doanh tạo điều kiện phát triển một số kỹ năng sống như:

- Kỹ năng giao tiếp

- Kỹ năng quản lí thời gian

- Kỹ năng tìm kiếm và xử lí thông tin

- Tạo điều kiện tố chức quá trình hoạt động của giáo viên và học sinh một cách hợp lý

3 Quy trình tổ chức thực hiện hoạt động giáo dục/dạy học gắn với sản xuất, kinh doanh tại địa phương

Đề xuất quy trình tổ chức thực hiện hoạt động giáo dục/dạy học gắn với sản xuất, kinh doanh tại địa phương như sau:

Bước 1: Lựa chọncơ sở sản xuất kinh doanh tại

địa phương phù hợp với nội dung dạy học

Bước 2: Lựa chọn nội dung giáo dục/dạy học

Bước 3: Khảo sát cơ sở sản xuất/kinh doanh Bước 4: Lập kế hoạch giáo dục/dạy học Bước 5: Thực hiện hoạt động giáo dục/dạy học

4 Những yêu cầu về dạy học nhà trường gắn với sản xuất kinh doanh

Hoạt động sản xuất kinh doanh có ý nghĩa nhất định đối với quá trình dạy học, giáo dục Tuy nhiên muốn sử dụng chúng có hiệu quả, người giáo viên phải chú ý tuân thủ một số yêu cầu trong chuẩn bị các điều kiện thực hiện dạy học gắn với sản xuất kinh doanh và triến khai hoạt động dạy học gắn với sản xuất kinh doanh Cụ thể là:

4.1 Đảm bảo mục tiêu của dạy học và mục tiêu sản xuất kinh doanh

Xuất phát từ mục tiêu giáo dục phổ thông, mục tiêu từng cấp học nói chung, các môn học trong nhà trường phố thông đều có mục tiêu cụ the cho từng cấp, lớp học Trên cơ sở của những mục tiêu đó, mục tiêu từng bài được xây dựng Vì vậy chuẩn bị lựa chọn cơ sở sản xuất, kinh doanh phục vụ cho việc dạy học một bài học hoặc một nội dung/chuyên đề của môn hoặc nhiều môn học, giáo viên cần xác định mục tiêu bài học/chuyên đề và lựa chọn cơ sở sản xuất, kinh doanh phải hướng vào thực hiện mục tiêu đã được xác định và hỗ trợ, tạo điều kiện cho việc thực hiện mục tiêu được thuận lợi hơn Bên cạnh đó giáo viên cần xây dựng thêm một số yêu cầu về cơ sở sản xuất, kinh doanh đối với học sinh

4.2 Xác định nội dung và thực hiện các bước chuẩn bị chu đáo

Dù tiến hành dạy học tại cơ sở sản xuất, kinh doanh hay dạy học trong lớp học có sử dụng tư liệu, hình ảnh của cơ sở sản xuất, kinh doanh, giáo viên cần chuẩn bị kỹ nội dung và các điều kiện thực hiện Ở đây chúng ta có thể coi việc chuẩn bị nội dung chuyên môn đã được tiến hành chu đáo theo quy định của chuẩn kiến thức, kỹ năng bộ môn và theo gợi ý về phương pháp dạy học môn học, giáo viên tập trung vào việc xác định nội dung và các bước chuẩn bị liên quan đến khai thác sản xuất, kinh doanh như một phương tiện dạy học

- Về nội dung liên quan đến sản xuất, kinh doanh, giáo viên cần cân nhắc những yêu cầu đã được xác định Những yêu cầu này càng được nêu chi tiết, trình bày đơn giản càng giúp học sinh nhận biết rõ nhiệm vụ cần thực hiện

- Hoạt động làm việc với/tạicơ sở sản xuất, kinh doanh cần tiến hành theo những bước đi cụ thể Sau khi xác định được địa điểm, loại hìnhcơ sở sản xuất, kinh doanh được lựa chọn phục vụ cho dạy học, mục tiêu và các yêu cầu về nội dung dạy học với/tại cơ sở sản xuất, kinh doanh, giáo viên cần lập kế hoạch chitiết các công việc cụ thể, từ chuẩn bị tiến hành dạy học, tiến trình dạy học với/tại cơ sở sản xuất, kinh và tổng kết, đánh giá hoạt động dạy học với/tại cơ

sở sản xuất, kinh doanh

4.3 Phát huy tính tích cực, chủ động của học sinh, tạo điều kiện cho học sinh trải nghiệm

Phải luôn đề cao vai trò hoạt động chủ động, tích cực của học sinh Giáo viên luôn tạo điều kiện tối đa để học sinh được tham gia vào các hoạt động với cơ sở sản xuất, kinh doanh, từ các hoạt động trong khâu chuẩn bị như lập kế hoạch, phân

công người thực hiện việc cụ thể,… tới hoạt động với/tại cơ sở sản xuất, kinh doanh như quan sát, làm việc trực tiếp với các sự vật, hiện tượng chứa đựng trong

cơ sở sản xuất, kinh doanh để các em tìm tòi, khám phá, liên hệ kiến thức đã có để giải thích các sự vật, hiện tượng đó giáo viên giao nhiệm vụ rõ ràng, hướng dẫn cụ thể chi tiết để học sinh biết cách làm việc với/tại cơ sở sản xuất, kinh doanh Được

tự chủ trong công việc, tự hoàn thành báo cáo tìm hiểu cơ sở sản xuất, kinh doanh,

có sản phẩm do cá nhân hoặc nhóm tạo ra các em sẽ phấn khởi càng cố gắng hoàn thành nhiệm vụ

Bên cạnh việc dạy học các môn học với các cơ sở sản xuất, kinh doanh, nhà trường phổ thông cần tổ chức nhiều loại hình hoạt động tạo điều kiện để học sinh tìm hiểu cơ sở sản xuất, kinh doanh ngay trong khuôn viên nhà trường: tổ chức sinh hoạt chuyên đề tìm hiểu cơ sở sản xuất, kinh doanh, tổ chức triễn lãm về sản xuất, kinh doanh ở địa phương, và tổ chức tham quan những địa điểm có cơ sở sản xuất, kinh doanh ngay tại địa phương trường đóng hoặc các cơ sở sản xuất, kinh doanh lớn trong nước, quốc tế khi có điều kiện

5 Các hình thức dạy học, tổ chức hoạt động giáo dục gắn vói sản xuất, kinh doanh

5.1 Khai thác, sử dụng tài liệu về sản xuất, kinh doanh để tiến hành bài học ở trường phô thông

a) Mô tả hình thức

Việc dạy học môn Sinh học với định hướng gắn với hoạt động giáo dục kinh doanh tại địa phương được thực hiện hoàn toàn trên lớp theo thời khóa biểu thông thường

b) Tiến trình

Việc triển khai tổ chức dạy học theo hướng gắn giáo dục nhà trường với sản xuất, kinh doanh tại địa phương có thể được thực hiện theo tiến trình các bước: Tìm hiểu cơ sở sản xuất kinh doanh tại địa phương liên quan đến chủ đề/ bài học để lựa chọn nội dung day học, lập kế hoạch dạy học

Sưu tầm, thu thập các tư liệu, số liệu, sự phát triển của ngành nghề sản xuất kinh doanh của địa phương tại các cơ sở sản xuất kinh doanh, dịch vụ đưa vào nội dung bài học

Tổ chức dạy học trên lớp, chú ý đến hoạt động học để học sinh được tiếp thu, vận dụng và thảo luận những vấn đề liên quan đến sản xuất và kinh doanh của địa phương

c) Ưu điểm, hạn chế và biện pháp giải quyết

Phương án này tuy có tính khả thi nhưng khó đạt hiệu quả cao, đòi hỏi giáo viên phải chuẩn bị rất kĩ lưỡng và trong quá trình thực hiện phải thường xuyên chú

ý tới nhiệm vụ gắn nội dung dạy học với hoạt động sản xuất kinh doanh

d) Một số lưu ý

Giáo viên cần xác định mức độ liên hệ, sử dụng tư liệu trong bài học để lựa chọn thích hợp Vì thời gian trên lớp có hạn nên GV và HS phải chủ động chuẩn bị trước các tư liệu về sản xuất kinh doanh của cơ sở địa phương

5.2 Tiến hành bài học tại cơ sở sản xuất, kinh doanh

a) Mô tả hình thức

Theo phương án này, toàn bộ nội dung dạy học được thực hiện tại cơ sở sản xuất kinh doanh Giáo viên cần chọn những bài, nội dung phù hợp mà có thể thực hiện được tại cơ sở sản xuất kinh doanh Với phương án này, khâu chuẩn bị rất quan trọng Một mặt giáo viên phải làm việc trước với cơ sở để chuẩn bị báo cáo, phương tiện dạy học; một mặt, giáo viên phải hướng dẫn học sinh chuẩn bị đọc trước bài ở nhà và những việc cần làm khi thăm quan học tập tại cơ sở Ngoài ra, sau buổi học tại cơ sở, giáo viên cần kiểm tra, điều chỉnh, bổ sung nội dung dạy học nếu thấy cần thiết

b) Tiến trình

- Giáo viên hướng dẫn học sinh chuẩn bị đọc trước tài liệu ở nhà

- Giáo viên hướng dẫn học sinh những việc cần làm khi học tập tại cơ sở sản xuất kinh doanh

- Kiểm tra, điều chỉnh, bổ sung nội dung học tập (nếu thấy cần thiết)

c) Ưu điểm, hạn chế và biện pháp giải quyết

Phương án dạy học này gắn với các nội dung liên quan đến ngành nghề sản xuất kinh doanh có tác dụng cao nhất nhằm phát triển phẩm chất và năng lực học sinh, thông qua hoạt động có tác dụng hỗ trợ cho giáo dục hướng nghiệp phân luồng sau khi các em rời ghế nhà trường

Hạn chế là đòi hỏi giáo viên phải chuẩn bị rất kĩ lưỡng và trong quá trình thực hiện phải thường xuyên chú ý tới nhiệm vụ gắn nội dung dạy học với hoạt động sản xuất kinh doanh GV phải tổ chức thật khoa học tất cả các khâu: từ việc đưa đón học sinh đi lại, giao nhiệm vụ, theo dõi hoạt động của học sinh để có kết quả học tập mong muốn sau bài học

d) Một số lưu ý

Với hình thức dạy – học này, khâu chuẩn bị rất quan trọng Một mặt giáo viên phải làm việc trước với cơ sở để chuẩn bị báo cáo viên, phương tiện dạy học; một mặt, giáo viên phải hướng dẫn học sinh chuẩn bị đọc trước bài ở nhà và những việc cần làm khi thăm quan học tập tại cơ sở Ngoài ra, sau buổi học tại cơ sở, giáo viên

cần kiểm tra, điều chỉnh, bổ sung nội dung dạy học nếu thấy cần thiết

5.3 Tổ chức tham quan học tập tại cơ sở sản xuất, kinh doanh

a) Mô tả hình thức

Với hình thức này, trên lớp giáo viên vẫn giảng dạy bình thường, việc gắn với hoạt động sản xuất kinh doanh chỉ chủ yếu thể hiện ở khâu dặn dò trước khi tổ chức thăm quan học tập tại cơ sở sản xuất kinh doanh Khi hướng dẫn học sinh thăm quan, học tập tại cơ sở, ngoài các nội dung thăm quan thông thường, giáo viên phải hướng học sinh liên hệ các hoạt động ở cơ sở với những nội dung đã học Qua đó vừa giúp học sinh hiểu rõ hơn nội dung học tập vừa thấy được ý nghĩa của việc học tập môn Sinh học

b) Tiến trình

- Tìm hiểu cơ sở sản xuất kinh doanh tại địa phương liên quan đến chủ đề/ bài học để lựa chọn nội dung giáo dục/dạy học và liên hệ để khảo sát cơ sở sản xuất/kinh doanh, từ đó lập kế hoạch tham quan học tập

- Thực hiện hoạt động tham quan học tập tại cơ sở sản xuất, kinh doanh theo

kế hoạch

c) Ưu điểm, hạn chế và biện pháp giải quyết

Với hình thức dạy học này gắn với các nội dung liên quan đến ngành nghề sản xuất kinh doanh có tác dụng cao nhất nhằm phát triển phẩm chất và năng lực học sinh, thông qua hoạt động có tác dụng hỗ trợ cho giáo dục hướng nghiệp phân luồng sau khi các em rời ghế nhà trường

d) Một số lưu ý

Để đảm bảo tính khả thi và không ảnh hưởng nhiều tới kế hoạch giáo dục của nhà trường, giáo viên nên sắp xếp giờ thăm quan, học tập vào các tiết thực hành (Bởi với điều kiện về cơ sở vật chất, phương tiện dạy học hiện nay thì việc thực hiện dạy học các bài thực hành gặp rất nhiều khó khăn)

5.4 Sử dụng cơ sở sản xuất, kinh doanh đế tổ chức hoạt động giáo dục khác

5.4.1 Khai thác và sử dụng tư liệu về sản xuất, kinh doanh để tổ chức triển lãm, xây dựng các chuyên đề học tập

a) Mô tả hình thức

GV hướng dẫn phân công học sinh khai thác và sử dụng tư liệu về sản xuất, kinh doanh thông qua tổ chức triển lãm, xây dựng các chuyên đề học tập Qua đó vừa giúp học sinh hiểu rõ hơn nội dung học tập vừa thấy được ý nghĩa của việc học tập môn học

b) Tiến trình

- Tìm hiểu cơ sở sản xuất kinh doanh tại địa phương liên quan đến chủ đề/ bài học để lựa chọn nội dung giáo dục/dạy học và liên hệ để khảo sát cơ sở sản xuất/kinh doanh, từ đó lập kế hoạch giáo dục/dạy học giao cho học sinh, nhóm học sinh thực hiện ngoài giờ học

- Tổ chức triển lãm hoặc báo cáo kết quả hoạt động của học sinh thông qua các buổi sinh hoạt lớp, chuyên đề hoặc câu lạc bộ học tập

- Sinh hoạt chuyên môn, rút kinh nghiệm

c) Ưu điểm, hạn chế và biện pháp giải quyết

Khai thác và sử dụng tư liệu về sản xuất, kinh doanh để tổ chức triển lãm, xây dựng các chuyên đề học tậpcó tác dụng hình thành năng lực tự học và phát triển bản thân, thông qua hoạt động có tác dụng hỗ trợ cho giáo dục hướng nghiệp phân luồng sau khi các em rời ghế nhà trường Tiết kiệm được thời gian, cơ sở vật chất hơn so với phương án dạy tại cơ sở sản xuất kinh doanh

Hạn chế là đòi hỏi giáo viên phải chuẩn bị rất kĩ lưỡng liên hệ với cơ sở sản xuất kinh doanh, tạo điều kiện cho học sinh thực hiện nhiệm vụ, theo dõi hoạt động của học sinh để có kết quả học tập mong muốn sau bài học

- Tái cấu trúc và thực hiện nghiên cứu khoa học theo tình hình thực tế của học sinh và trường học

- Để đạt được hiệu quả học tập tối đa cần lựa chọn và sử dụng thời gian tiết học và địa điểm học tập phù hợp với đặc điểm của dự án

- Thông qua nghiên cứu của nhóm nhỏ để xây dựng kế hoạch hợp tác lẫn nhau, tuy nhiên cũng có thể tiến hành nghiên cứu riêng tùy thuộc vào điều kiện trường học

- Quá trình nghiên cứu khoa học được thực hiện trong một thời gian khá dài nên trong quá trình thực hiện thường kiểm tra nội dung tiến hành và động viên và đưa ra lời khuyên thích hợp

- Thông qua báo cáo và phát biểu miệng để học sinh rèn luyện khả năng phát biểu quá trình và kết quả nghiên cứu một cách hệ thống và bên cạnh đó hiểu kết quả nghiên cứu của người khác đồng thời nuôi dưỡng khả năng thảo luận về nội dung khoa học

- Đối với những học sinh có năng lực vượt trội trong các lĩnh vực đặc biệt, cần chuẩn bị các chỉ đạo cá biệt hoặc các phương án giảng dạy đặc biệt ở đại học, khuyến khích tiếp tục theo đuổi dự án nghiên cứu mang tính cá nhân, kết hợp với

các trường đại học hoặc các trung tâm nghiên cứu để sử dụng tích cực các hỗ trợ

xã hội của khu vực như tiến hành quá trình R&E (nghiên cứu & đánh giá)

- Tiến hành quá trình xây dựng nghiên cứu bao gồm quá trình kiểm soát biến điều tiết các biến tổ chức và các biến kiểm soát có trong nghiên cứu

- Trong quá trình tiến hành nghiên cứu, sử dụng các tài liệu có thể nhận được;

để xác minh các câu hỏi đưa ra trong nghiên cứu thì cần đưa ra kết luận là đề cập xácđịnh về giả thuyết đã được xây dựng

- Sử dụng các kết luận đạt được trong quá trình nghiên cứu từ đó thông qua quá trình quy nạp để khái quát hóa bằng cách thuật lại một cách tổng quát

- Trao đổi giao tiếp trong nghiên cứu khoa học:

+ Viết kết quả nghiên cứu bằng báo cáo, thông qua phát biểu miệng và áp phích để phát biểu kết quả nghiên cứu

+ Hiểu được sự quan trọng của hợp tác và thảo luận chung trong nghiên cứu khoa học hiện đại và áp dụng được các phương pháp thảo luận cụ thể trong nghiên cứu khoa học

- Thực tế nghiên cứu khoa học:

+ Giải thích được các thực tế nghiên cứu khoa học nổi tiếng trong lịch sử + Tự tiến hành được toàn bộ quá trình nghiên cứu

c) Ưu điểm, hạn chế và biện pháp giải quyết

- Có năng lực cần thiết để nghiên cứu khoa học khi tiến hành nghiên cứu khoa học

- Thông qua việc hiểu quá trình nghiên cứu khoa học và tiến hành nghiên cứu khoa học chuyên sâu, nuôi dưỡng năng lực nghiên cứu nhà khoa học cần phải có

- Nuôi dưỡng khả năng trao đổi giao tiếp về quá trình và kết quả nghiên cứu của bản thân với người khác

- Nhận thức đúng đắn về ảnh hưởng của các hoạt động nghiên cứu khoa học đến sự phát triển của khoa học công nghệ và sự phát triển của xã hội

d) Một số lưu ý

Thông qua NCKH học sinh học được bản chất của khoa học, khả năng nghiên cứu cần thiết và phương pháp viết báo cáo khi tiến hành nghiên cứu khoa học, đồng thời kết hợp với các nội dung học tập như Vật lý, Hóa học, Khoa học đời sống, Khoa học Trái Đất, Toán học, … để từ đó có khả năng tiến hành các nghiên cứu chuyên sâu trong các lĩnh vực nghiên cứu của mình

Thông qua nghiên cứu thảo luận và điều tra để tìm kiếm chân tướng của khoa học và các lĩnh vực nghiên cứu khoa học; lấy trọng tâm là các hoạt động thí nghiệm, thực tập để tiến hành học tập kết hợp kĩ năng nghiên cứu và kĩ năng nghiên cứu tổng hợp với quá trình tiến hành nghiên cứu thực tế Với tư cách là giai đoạn cuối cùng của nghiên cứu khoa học, các học sinh lựa chọn chủ đề mà mình quan tâm rồi thu thập các tài liệu phong phú và nghiên cứu khoa học để có cơ hội viết và phát biểu báo cáo kết quả nghiên cứu Theo xu hướng nghiên cứu khoa học hiện đại, với cơ bản là hoạt động của nhóm nhỏ để hợp tác lẫn nhau và cung cấp kinh nghiệm nghiên cứu chung về giải quyết vấn đề; tuy nhiên cũng có thể tiến hành các dự án nghiên cứu theo mỗi cấp lớp hoặc các dự án nghiên cứu cá biệt phù hợp với đặc tính của học sinh và điều kiện hiện trường

5.4.3 Giáo dục hướng nghiệp về ngành nghề sản xuất, kinh doanh ở địa phương

a) Mô tả hình thức

Giáo dục hướng nghiệp về ngành nghề sản xuất, kinh doanh ở địa phương những nội dung dạy học về ngành nghề sản xuất, kinh doanh ở địa phương để hướng nghiệp cho học sinh được học tại trường hoặc thực hiện tại cơ sở sản xuất kinh doanh

b) Tiến trình

- Tìm hiểu cơ sở sản xuất kinh doanh tại địa phương liên quan đến ngành nghề sản xuất kinh doanh cần hướng nghiệp cho học sinh để lựa chọn nội dung day học, lập kế hoạch dạy học Ở đây, cần sưu tầm, thu thập các tư liệu, số liệu, sự phát triển của ngành nghề sản xuất kinh doanh của địa phương tại các cơ sở sản xuất kinh doanh, dịch vụ GV có thể liên hệ với cơ sở sản xuất kinh doanh mời các kỹ

sư, nghệ nhân cùng tham gia giảng dạy Việc thực hiện có thể tại trường học hoặc tại cơ sở sản xuất kinh doanh hoặc phối hợp học tập tại trường và tại cơ sở sản xuất kinh doanh

- Tổ chức dạy học trên lớp, hoặc tại cơ sở sản xuất kinh doanh, chú ý đến hoạt động học để học sinh được tiếp thu, vận dụng và thảo luận những vấn đề liên quan đến nghề nghiệp, tương lai nghề nghiệp sản xuất và kinh doanh của địa phương, giúp các anh có ý thức chọn nghề nghiệp sau khi học xong ở phổ thông

- Giao nhiệm vụ cho học sinh tự tìm hiểu một số vấn đề của cơ sở sản xuất kinh doanh tại địa phương và mở rộng cho ngành nghề khác

c) Ưu điểm, hạn chế và biện pháp giải quyết

Học sinh phát triển các phẩm chất và năng lực nghề nghiệp thông qua hoạt động dạy nghề, có tác dụng hỗ trợ cho giáo dục hướng nghiệp phân luồng sau khi các em rời ghế nhà trường

Hạn chế là đòi hỏi giáo viên phải chuẩn bị rất kĩ lưỡng, có kinh phí hoạt động, đòi hỏi sự liên hệ với cơ sở sản xuất kinh doanh, tạo điều kiện cho học sinh thực hiện nhiệm vụ, theo dõi hoạt động của học sinh để có kết quả mong muốn

d) Một số lưu ý

Giáo viên nên liên hệ cơ sở sản xuất, kinh doanh, lập kế hoặc, mời kỹ sư, các nhà khoa học để nói về tương lại nghề nghiệp, giúp các em chọn nghề sau khi học xong phổ thông

II THỰC TRẠNG CỦA VẤN ĐỀ

Trước đây, thực hiện nguyên lý “Học đi đôi với hành, lý luận gắn liền với thực tiễn, nhà trường gắn liền với gia đình và xã hội”, đã có một số mô hình trường vừa học vừa làm; tuy nhiên việc tổ chức dạy học gắn với sản xuất, kinh doanh chưa được nhìn nhận trên góc độ lý luận dạy học nên không đem lại hiệu quả giáo dục cao

Việc triển khai chương trình giáo dục nhà trường gắn với sản xuất, kinh doanh mới được triển khai thí điểm ở một số địa phương trong những năm gần đây Ở Nghệ An chưa có văn bản hướng dẫn thực hiện song nhiều nhiều giáo viên

đã chủ động, sáng tạo triển khai thực hiện và đã đạt được những kết quả ban đầu song vẫn còn nhiều hạn chế Qua việc tìm hiểu, nghiên cứu thực tế giảng dạy của một số giáo viên THPT khi vận dụng dạy học gắn liền với sản xuất kinh doanh vào một số chủ đề của môn Sinh học tôi có một số nhận xét như sau:

Hầu hết các giáo viên mới chỉ giao nhiệm vụ cho học sinh tìm hiểu về sản xuất, kinh doanh của địa phương, chưa tổ chức được cho học sinh đi tham quan và

tổ chức dạy học tại cơ sở sản xuất, kinh doanh để thực hiện phương châm “Học đi đôi với hành; lý luận gắn với thực tiễn; giáo dục nhà trường kết hợp với giáo dục gia đình và giáo dục xã hội”

Hơn nữa, có rất ít giáo viên tổ chức cho học sinh đề xuất biện pháp giải quyết các vấn đề nảy sinh ở địa phương, tổ chức nghiên cứu và thực hiện các giải pháp đó

Thông thường, các giáo viên mới chỉ thực hiện được một số bước trong quy trình tổ chức thực hiện hoạt động dạy học gắn liền với sản xuất kinh doanh tại địa phương do chưa nắm vững quy trình này

III GIẢI PHÁP THỰC HIỆN

+ Nghiên cứu kĩ lí luận dạy học gắn liền với sản xuất kinh doanh

+ Vận dụng dạy học gắn liền với sản xuất kinh doanh vào chủ đề dạy học

cụ thể

+ Phối hợp với các phương pháp nhận thức khoa học khác

+ Đánh giá hiệu quả của việc áp dụng phương pháp dạy học gắn liền với sản xuất kinh doanh tại địa phương

Theo lí thuyết đã trình bày ở mục 2, tôi vận dụng dạy học gắn liền với sản xuất kinh doanh xây dựng tiến trình dạy học cho chủ đề “Sinh sản ở thực vật với vấn đề nhân giống hoa, cây cảnh ở huyện Diễn Châu, tỉnh Nghệ An”

1 Thiết kế tiến trình dạy học

CHỦ ĐỀ: SINH SẢN Ở THỰC VẬT VỚI VẤN ĐỀ NHÂN GIỐNG HOA, CÂY CẢNH

Ở HUYỆN DIỄN CHÂU, TỈNH NGHỆ AN

1.1 Xác định mối liên hệ nội dung bài học với sản xuất, kinh doanh tại địa phương

Cây giống đóng vai trò rất quan trọng trong sản xuất nông nghiệp, quyết định đến năng suất, sản lượng, giá thành sản phẩm… cho người nông dân

- Cây giống có thể được tạo ra nhờ phương pháp nhân giống vô tính hoặc hữu tính, trong đó phương pháp nhân giống vô tính đang được sử dụng phổ biến để nhân giống ở nước ta như giâm, chiết, ghép trên nhiều đối tượng cây trồng (cây hoa, cây cảnh, cây ăn quả .) Phương pháp này có ưu điểm là dễ thực hiện, tốn ítchi phí, sản xuất số lượng lớn cây trồng trong khoảng thời gian ngắn, nhanh chóngcho thu hoạch sản phẩm (chóng ra hoa, kết quả…) Tuy nhiên, phương pháp này khi thực hiện trong thời gian dài dễ làm giống bị thoái hóa,

Những hạn chế của phương pháp giâm, chiết, ghép được khắc phục bằng phương pháp nuôi cấy mô Hiện tại có rất nhiều cơ sở sản xuất cây giống bằng phương pháp này bao gồm các Viện nghiên cứu, đại học, trung cấp nghề, công ty… Tuy nhiên, phương pháp nuôi cấy mô cũng tồn tại những hạn chế như đầu tư, trình độ nhân lực, công nghệ

Tại huyện Diễn Châu, tỉnh Nghệ An có nhiều cơ sở sản xuất, kinh doanh giống hoa, giống cây ăn quả, cây cảnh có hiệu quả kinh tế và tạo ra cảnh quan đẹp cho vùng quê

1.2 Những công việc chuẩn bị cho phương án tổ chức dạy học

a Đối với giáo viên:

Bước 1 Khảo sát cơ sở:

Ở huyện Diễn Châu có nhiều cơ sở sản xuất, kinh doanh giống hoa, giống cây

ăn quả, cây cảnh nhưng cơ sở lớn nhất là Công ty cây xanh Đức Cường tại xã Diễn Hồng, Diễn Châu, Nghệ An

Thông tin thêm về cơ sở sản xuất, kinh doanh

- Tên cơ sở: Công ty cây xanh Đức Cường

- Địa chỉ: Xã Diễn Hồng - Huyện Diễn Châu - Nghệ An

Chủ cơ sở: Nguyễn Việt Cường – Điện thoại: 0979.767.969

Lĩnh vực sản xuất, kinh doanh: Các giống hoa, cây cảnh, giống cây ăn quả Diện tích: 6 ha (Gồm cả 2 cơ sở)

Nhân lực: 20 người

Sản lượng: khoảng 50.000 cây giống/năm

Lợi nhuận: 500.000.000 đồng/năm

Bước 2: Lựa chọn nội dung, phương pháp, hình thức tổ chức thực hiện:

* Nội dung:

- Bài 41: Sinh sản vô tính ở thực vật

- Bài 42: Sinh sản hữu tính ở thực vật

- Bài 43: Thực hành: Nhân giống vô tính ở thực vật bằng giâm, chiết, ghép

* Phương pháp và hình thức tổ chức:

- Kết hợp tự học(Có tài liệu hướng dẫn tự học của giáo viên), trải nghiệm tại

cơ sở sản xuất và dạy học tại lớp

Bước 3: Lập kế hoạch dạy học:

Nội dung kế hoạch bao gồm: soạn kế hoạch bài học; chuẩn bị cơ sở vật chất, phương tiện dạy học; liên hệ cơ sở để tổ chức dạy học

b Đối với học sinh:

- Tìm hiểu về sinh sản ở thực vật qua sách giáo khoa và tài liệu hướng dẫn tự học; tìm hiểu ứng dụng của phương pháp nhân giống vô tính thông qua Internet, thực tiễn sản xuất nông nghiệp tại địa phương

- Chuẩn bị vở, bút ghi chép tại cơ sở; máy ảnh…

1.3 Kế hoạch dạy học

A MỤC TIÊU

1 Kiến thức

- Nêu được khái niệm sinh sản, sinh sản vô tính, sinh sản hữu tính ở thực vật

- Chỉ ra được các hình thức sinh sản nào là vô tính hay hữu tính

- Phân biệt được sinh sản vô tính với sinh sản hữu tính

- Trình bày được các hình thức sinh sản vô tính ở thực vật, các giai đoạn trong quá trình sinh sản hữu tính

- Hiểu được cơ sở khoa học của các phương pháp nhân giống vô tính ở thực vật, vai trò của sinh sản vô tính đối với đời sống thực vật và con người

- Trình bày được quy trình sản xuất giống ở cây trồng tự thụ phấn, thụ phấn chéo, cây trồng nhân giống vô tính, cây rừng

- Hiểu và làm được các phương pháp nhân giống vô tính: Giâm cành và giâm lá,

ghép cành, ghép chồi (mắt), chiết cành Ứng dụng được vào thực tiễn cuộc sống

- Thiết lập được kế hoạch kinh doanh các giống hoa, cây cảnh

- Liệt kê được nguyên liệu, thiết bị dùng để sản xuất giống hoa, cây cảnh

- Hạch toán được hiệu quả của hoạt động kinh doanh hoa, cây cảnh

- Tích hợp giáo dục bảo vệ môi trường

2 Kỹ năng

- Rèn luyện kĩ năng quan sát, phân tích, so sánh, vận dụng

- Rèn luyện kĩ năng khai thác kiến thức trong kênh hình

- Rèn luyện kỹ năng sống: Kỹ năng thể hiện sự tự tin khi trình bày trước lớp, tìm kiếm và xử lí thông tin, kỹ năng giao tiếp

- Rèn luyện được kĩ năng phân tích kênh hình, kĩ năng hoạt động nhóm và làm việc độc lập với sách giáo khoa

- Kĩ năng hợp tác, lắng nghe tích cực, trình bày suy nghĩ, ý tưởng

- Kĩ năng quản lí thời gian, đảm nhận trách nhiệm khi thực hành

- Thực hiện được các phương pháp giâm, chiết, ghép cành ở vườn trường hay

ở gia đình

- Tìm kiếm, chọn lọc, xử lý và lưu giữ được thông tin cần thiết trên Internet và

sử dụng môi trường tương tác trên mạng

- Có ý thức bảo vệ môi trường, làm đẹp trường học, thôn xóm

- Đề xuất được cách sống hòa nhập cộng đồng: tôn trọng, đoàn kết và tích cực tham gia các hoạt động tập thể

4 Xác định các năng lực chính cần hướng tới của chủ đề:

4.1 Các năng lực chung:

4.1.1 Năng lực tự học:

- HS xác định được mục tiêu học tập chủ đề là:

+ Xác định khái niệm, các hình thức sinh sản ở thực vật

+ Tìm hiểu một số phương pháp nhân giống thực vật hiện nay

+ Vận dụng kiến thức đã học đề xuất phương án nhân giống một số loài hoa, cây ăn quả, cây cảnh trồng nhiều ở địa phương.

- HS lập và thực hiện được kế hoạch học tập chủ đề:

lượng

Nội dung công việc

Phương pháp

Người thực hiện

Sản phẩm

4.1.2 Năng lực giải quyết vấn đề:

- Tìm hiểu các phương pháp nhân giống hiệu quả các loài hoa, cây ăn quả, cây cảnh tại địa phương, đề xuất phương pháp nhân nhanh giống cây trồng

4.1.3 Năng lực tư duy sáng tạo:

- HS đặt ra được nhiều câu hỏi về chủ đề học tập:

+ Tại sao chỉ từ các cơ quan sinh dưỡng (thân, lá, rễ…) lại có thể phát triển thành những cây hoàn chỉnh?

+ Cách tiến hành giâm cành, giâm lá? Cần đáp ứng những điều kiện gì để hom phát triển? Vì sao?

+ Cách tiến hành ghép cành, ghép chồi? Khi ghép cần chú ý điều gì? Ưu điểm của phương pháp ghép?

- Các kĩ năng tư duy:

+ Phân tích, so sánh, đánh giá, suy luận

4.1.4 Năng lực tự quản lý:

- Quản lí bản thân: Nhận thức được các tình huống tác động đến quá trình học tập của bản thân

+ Thời gian: Lập thời gian biểu cá nhân (nhóm) dành cho chủ đề

+ Mức độ an toàn, các biện pháp phòng tránh tai nạn lao động

+ Kinh phí: Có tốn nhiều tiền không

- Xác định đúng quyền và nghĩa vụ học tập chủ đề

+ Bình đẳng về quyền lợi và nghĩa vụ để hoàn thành chủ đề

- Quản lí nhóm: Lắng nghe và phản hồi tích cực, tạo hứng khởi học tập

- Năng lực đặt câu hỏi phỏng vấn

- Năng lực giao tiếp giữa các học sinh trong nhóm, với giáo viên, với nông dân

4.1.6 Năng lực hợp tác:

- Làm việc cùng nhau, chia sẻ kinh nghiệm

- Làm việc với giáo viên hướng dẫn trong quá trình thực hiện chủ đề

4.1.7 Năng lực sử dụng CNTT và truyền thông (ICT):

- Sử dụng internet tìm kiếm thông tin liên quan

- Trình bày báo cáo nghiên cứu bằng công nghệ thông tin

+ Sử dụng văn phong khoa học để viết báo cáo nghiên cứu

+ Sử dụng ngôn ngữ đối thoại, thảo luận, giải thích, thuyết trình

4.2 Các năng lực chuyên biệt

4.2.1 Quan sát:

- Quan sát hình ảnh, tranh vẽ liên quan đến chủ đề (Hình 41.2 Một số hình thức sinh sản sinh dưỡng tự nhiên của thực vật; hình 42.1 Sự phát triển của hạt phấn và túi phôi; hình 42.2 Thụ tinh kép; hình 43 Ghép cành và ghép chồi)

- Quan sát điều kiện khí hậu, thời tiết ở địa phương

- Quan sát thực trạng tạo giống cây cảnh ở một số cơ sở sản xuất

- Quan sát tình hình phát triển kinh tế từsản xuất hoa, cây cảnh

4.2.2 Tìm mối liên hệ:

- Mối liên hệ giữa sinh sản vô tính và hữu tính

- Mối liên hệ giữa sự ảnh hưởng của các nhân tố môi trường tới sự phát triển của thực vật

- Mối liên hệ giữa sinh sản vô tính với nhân giống vô tính

4.2.3 Tính toán:

- Xử lí số liệu thí nghiệm

- Hoạch toán hiệu quả sản xuất, kinh doanh

4.2.4 Đưa ra các tiên đoán:

- Ảnh hưởng của các nhân tố ngoại cảnh đến sự phát triển của cây giống

- Cành ghép, chồi ghép giữa 2 giống khác nhau sẽ phát triển như thế nào

4.2.5 Hình thành giả thuyết khoa học:

- Giâm cành, chiết, ghép có hỗ trợ kỹ thuật, một số loại chất kích thích sẽ mang lại hiệu quả như thế nào so với phương pháp của người nông dân

4.2.6 Thực nghiệm:

- Làm thực nghiệm, thu thập và xử lí số liệu thí nghiệm, giải thích kết quả thí nghiệm và rút ra các kết luận

B KẾ HOẠCH DẠY HỌC

B.1 Nội dung và thời lượng

Dạy học theo chủ đề Dạy học theo PPCT và SGK hiện hành

Mạch logic kiến thức Thời

lượng

Môn Sinh Lớp: 11 Tiết

Nội dung liên quan

Cả bài

Kiến thức liên quan khảo sát, cải tạo đất môn Công nghệ 10; Địa lí 12, phương pháp tìm hiểu địa lí địa phương

I Tìm hiểu về cơ sở sản xuất

giống hoa, cây cảnh ở Diễn

giốngmột số loài hoa, cây ăn

quả, cây cảnh tại địa phương

B.2 Chuẩn bị của giáo viên và học sinh

2.1 Đối với giáo viên:

- Sơ đồ hình 41.1; 41.2 trang 160; và 42.1; 42.2 trang 164 - 165; hình 43 trang 169SGK Sinh học 11

- Tài liệu hướng dẫn học sinh tự học

- Một số hình ảnh thực tế về phương pháp nhân giống ở địa phương

- Phiếu khảo sát

- Dụng cụ thực hành: Dao, kéo, chậu đựng đất ẩm, dây nilon

- Phim ngắn tìm hiểu kỹ thuật và thực hành về giâm, chiết, ghép

- Tìm hiểu một số giống hoa, cây cảnh được nhân giống nhiều ở Diễn Châu

- Tìm hiểu một số yếu tố khí hậu, đất đai tại Diễn Châu ảnh hưởng đến sự phát triển cây trồng

- Tìm hiểu về thực trạng nhân giống một số loài hoa, cây cảnh và đề xuất các giải pháp nhằm đạt kết quả cao hơn

2.2 Đối với học sinh:

- Thảo luận nhóm: phân công nhiệm vụ cho từng thành viên, lập nhóm trưởng, thư ký

- Lên ý tưởng cho bài báo cáo, ấn phẩm, sản phẩm

- Đi thu thập tài liệu, tìm hiểu thực tế địa phương

- Báo cáo kết quả tìm hiểu theo phiếu học tập

- Hoàn thành nội dung tài liệu hướng dẫn tự học

- Chuẩn bị mẫu vật thực hành

- Chuẩn bị vở, bút ghi chép tại cơ sở; máy ảnh…

B3 Phương pháp, kỹ thuật dạy học:

- Trải nghiệm sáng tạo

Chủ đề có thể được thực hiện theo 3 giai đoạn:

Giai đoạn 1: Trải nghiệm thực tiễn, tìm hiểu các cơ sở sản xuất, kinh doanh

hoa, cây cảnh tại huyện Diễn Châu, tỉnh Nghệ An Viết báo cáo (phiếu học tập số 1); Từ trải nghiệm thực tiễn và nghiên cứu sách giáo khoa, tài liệu liên quan học sinh tìm hiểu và hình thành kiến thức về sinh sản ở thực vật theo tài liệu hướng dẫn

tự học

Giai đoạn 2: Học tập tại lớp: Báo cáo kết quả thu thập từ trải nghiệm, báo

cáo kết quả hoàn thành tài liệu tự học để hình thành kiến thức về sinh sản và sinh

sản vô tính ở thực vật, các phương pháp nhân giống vô tính ở thực vật: giâm, chiết, ghép; và về sinh sản hữu tính ở thực vật có hoa

Giai đoạn 3: Thực hiện ở lớp và ở nhà: thực hành phương pháp nhân giống

hoa, cây ăn quả, cây cảnh

Dự kiến việc tổ chức các hoạt động theo thời gian như bảng dưới:

- Xây dựng báo cáo dựa trên các nhiệm vụ của

phiếu học tập 01 và các kết quả trải nghiệm

- Đề xuất và lựa chọn các kiến thức và câu hỏi có liên quan

- Hướng dẫn học sinh hoàn thành tài liệu hướng dẫn tự học

90 phút

Hình thành hệ

thống kiến thức

Báo cáo kết quả trải nghiệm:

- Chọn từ một đến hai nhóm báo cáo, trao đổi kết quả trải nghiệm

-Trình bày, thảo luận đế thống nhất các câu hỏi nghiên cứu: tìm hiểu các phương pháp nhân giống hoa, cây cảnh, cây ăn quả

15 phút ở lớp

- Báo cáo kết quả học tập theo tài liệu hướng dẫn

tự học

- Giáo viên nhận xét, kết luận

30 phút ở lớp

Luyện tập

- Luyện tập phương pháp nhân giống vô tính ở thực vật: giâm, chiết và ghép ở vườn trường THPT Nguyễn Xuân Ôn

45 phút ở lớp

Vận dụng, tìm

tòi mở rộng

- Vận dụng mở rộng việc nhân giống hoa, cây cảnh ở địa phương; xây dựng kế hoạch kinh doanh

05 tuần xây dựng sản phẩm nhóm

4.2 Hoạt động dạy học chi tiết

Hoạt động 1: Tham quan và tìm hiểu về cơ sở sản xuất, kinh doanh giống hoa, cây cảnh ở Công ty cây xanh Đức Cường tại xã Diễn Hồng, Diễn Châu, Nghệ An

a Mục tiêu - Trải nghiệm thu thập thông tin về cơ sở sản xuất, kinh doanh giống

hoa, cây cảnh: Công ty cây xanh Đức Cường tại xã Diễn Hồng, Diễn Châu, Nghệ An

- Phát hiện vấn đề nhân các giống hoa, cây cảnh bằng các phương pháp nhân giống

b Nội dung - Tìm hiểu các thông tin về cơ sở sản xuất, kinh doanh giống hoa,

cây cảnh: Công ty cây xanh Đức Cường tại xã Diễn Hồng, Diễn Châu, Nghệ An

- Chuẩn bị học liệu (vở ghi, phiếu học tập 01)

Cần liên hệ trước các cơ sở sở sản xuất, kinh doanh giống hoa, cây cảnh: Công ty cây xanh Đức Cường tại xã Diễn Hồng, Diễn Châu, Nghệ An

Sau tham quan, trải nghiệm, HS về nhà:

- Tìm kiếm thêm các thông tin về sản xuất, kinh doanh giống hoa, cây cảnh ở huyện Diễn Châu, Nghệ An từ các nguồn khác nhau (người lớn, sách báo, Internet)

- Xây dựng báo cáo sản phấm trải nghiệm

Hoạt động 2: Báo cáo kết quả trải nghiệm tại lớp

a Mục tiêu - Trình bày báo cáo, chia sẻ thảo luận về các điều thu được từ trải

nghiệm tại sản xuất, kinh doanh giống hoa, cây cảnh: Công ty cây xanh Đức Cường

b Nội dung -Trình bày các báo cáo, trao đổi kết quả trải nghiệm

-Trình bày, thảo luận để thống nhất các câu hỏi nghiên cứu: tìm hiểu các phương pháp nhân giống hoa, cây cảnh, cây ăn quả

- Thống nhất vấn đề sinh học liên quan đến các phương pháp nhân giống và câu hỏi nghiên cứu lí thuyết và thực nghiệm

d Sản phẩm

học tập

- HS tiến hành trình bày báo cáo và thảo luận theo kế hoạch

- Lựa chọn được vấn đề sinh học liên quan đến các phương pháp nhân giống và câu hỏi hợp lí

e Gợi ý

đánh giá

+ GV đánh giá quá trình thảo luận nhóm, đánh giá sản phấm, đánh giá kết quả ghi chép được của các HS và việc trình bày thảo luận trước lớp của HS

+ HS tham gia đánh giá lẫn nhau về vai trò, sự đóng góp của từng thành viên trong nhóm

Hoạt động 3: Hình thành kiến thức về sinh sản ở thực vật

Nội dung

Kĩ thuật tổ chức hoạt động

Sản phẩm hoạt động học Hoạt động của thầy Hoạt động của

trò Tìm hiểu

thành nội dung sau:

GV cho ví dụ:

1 Cây tràm khi chặt gốc, sau một thời gian mọc lên những cành mới

2 Các cây chuối con mọc từ thân rễ của cây chuối mẹ

3 Cây cam ra hoa, tạo quả, kết hạt, cây con mọc lên từ hạt

a Ví dụ nào là sinh sản ở thực vật?

b Thế nào là sinh sản?

c Có thể chia sinh sản ở thực

HS thảo luận, trả lời

- HS chỉ ra được khái niệm sinh sản, sinh sản vô tính, sinh sản hữu tính ở thực vật

vật thành những hình thức nào? Nêu khái niệm của từng hình thức đó?

- GV nhận xét, kết luận

- GV yêu cầu học sinh nghiên cứu tài liệu hướng dẫn tự học

- câu 2, trả lời:

1 Con sinh ra trong sinh sản

vô tính, sinh sản hữu tính có đặc điểm di truyền như thế nào?

2 Nếu điều kiện môi trường thay đổi thì khả năng thích nghi ở đời con của hình thức sinh nào tốt hơn? Vì sao?

- GV nhận xét, kết luận

HS thảo luận, trả lời

- HS Phân biệt được sinh sản vô tính và sinh sản hữu tính ở thực vật

- HS trình bày được ưu điểm của sinh sản hữu tính

học – câu 3)

Quan sát các hình ảnh và nêu các hình thức sinh sản vô tính

ở thực vật?

GV nhận xét, kết luận

HS thảo luận, trả lời

- HS nêu được các hình thức sinh sản vô tính

- Các nhóm nhận xét kết quả hoạt động của nhóm báo cáo

- Bài báo cáo về các phương pháp nhân giống vô tính ở thực vật + Ghép chồi và ghép cành

+ Chiết cành và giâm cành

+ Nuôi cấy tế bào và mô thực vật

- Các nhóm nhận xét kết quả hoạt động của nhóm báo cáo

- Bài báo cáo về vai trò của sinh sản vô tính đối với đời sống thực vật và con người

GV chiếu sơ đồ (tài liệu

hướng dẫn tự học câu 6) yêu

cầu học sinh thảo luận nhóm

để hoàn thành sơ đồ

Giáo viên kết luận

GV chiếu hai đoạn phim về quá trình thụ phấn và thụ tinh

Yêu cầu học sinh rút ra:

- Khái niệm thụ phấn? Phân biệt tự thụ phấn và thụ phấn chéo? Các tác nhân thụ phấn?

- Khái niệm thụ tinh?

- Vì sao nói sự thụ tinh ở thực vật hạt kín là thụ tinh kép? Ý nghĩa của thụ tinh kép ?

GV nhận xét, kết luận

GV: Hãy trình bày nguồn gốc của hạt, quả

HS thảo luận nhóm, hoàn thành sơ đồ, đại diện 1 nhóm trình bày, các nhóm khác nhận xét

HS thảo luận, trả lời Các nhóm khác nhận xét

HS thảo luận, trả lời

HS mô tả được quá trình hình thành hạt phấn

và túi phôi

- HS nêu được khái niệm thụ phấn; phân biệt được tự thụ phấn

và thụ phấn chéo; khái niệm thụ tinh; hiểu được bản chất và

ý nghĩa của thụ tinh kép ở thực vật hạt kín

HS trình bày nguồn gốc của hạt, quả

- GV nêu câu hỏi:

+ Kể tên những loài hoa, cây ăn quả, cây cảnh đang được trồng phổ biến ở huyện Diễn Châu?

- Đại diện 1 nhóm báo cáo

- Bài báo cáo về

về thực trạng nhân giống vô

- Các nhóm nhận xét kết quả hoạt động của nhóm báo cáo

tính cây cảnh ở Diễn Châu Đề xuất phương pháp nhân giống tốt nhất

Hoạt động 4: Thực hành nhân giống vô tính ở thực vật: giâm, chiết và ghép

- GV chia lớp thành nhóm và yêu cầu các nhóm thực hiện các thí nghiệm: giâm, chiết, ghép

- GV đánh giá giá thái độ chuẩn bị mẫu vật, dụng cụ thực hành, thái độ trong giờ thực hành (Phiếu số 2)

- GV quan sát và hỗ trợ nhóm

HS (nếu cần)

- GV đánh giá sản phẩm của học sinh

- HS quan sát giáo viên hướng dẫn

- Các nhóm thực hiện thực hành

- Các nhóm HS báo cáo/nộp sản phẩm và trình bày quy trình làm ra sản phẩm

Sản phẩm: giâm cành, chiết cành, ghép chồi của các nhóm HS

Hoạt động 5: Vận dụng mở rộng việc nhân các giống hoa, cây ăn quả, cây

cảnh tại địa phương, xây dựng kế hoạch kinh doanh (Hoạt động sản xuất, kinh

doanh của học sinh; Tài liệu hướng dẫn tự học – câu 10)

a Mục tiêu - Học sinh thực hiện việc nhân các giống hoa, cây ăn quả, cây cảnh

tại địa phương

- Học sinh lập được kế hoạch bán cây giống ra thị trường

- Hiểu được quy trình nhân giống vô tính cây trồng bằng phương pháp nuôi cấy mô Các thành tựu nổi bật của phương pháp nhân giống bằng nuôi cấy mô tế bào

- Định hướng nghề nghiệp cho HS với ngành nghề tại địa phương gắn với hoạt động sản xuất, kinh doanh

b Nội dung - HS thực hiện được các bước giâm cành, chiết, ghép tại gia đình,

địa phương