Đối với học sinh lớp 8 vấn đề này vô cùng tế nhị vì ở lứatuổi này các em bắt đầu trưởng thành về cơ thể, trong cơ thể của mình xuất hiện những hiện tượng lạ như: Kinh nguyệt ở nữ, xuất t
Trang 1PHẦN I: LÍ DO CHỌN ĐỀ TÀI:
Như chúng ta đã biết xã hội ngày càng phát triển về mọi lĩnh vực khoa học công nghệ-công nghệ thông tin đặc biệt là dịch vụ internet ngày càng phát triển một cách chóng mặt nó giúp ích rất nhiều cho các ngành nghề Thậm chí ở lứa
tuổi học sinh các em rất nhạy bén trong việc lĩnh hội những tin tức trên mạng,
trong những tin tức đó có tin lành mạnh cũng có những tin không lành mạnh mang tính đồi truỵ Chính vì vậy để hoà chung với xu thế xã hội mà không mất
đi thời niên thiếu của các em học sinh thì lĩnh vực giáo dục là quan trọng nhất đặc biệt là môn sinh học 8 nó là nền tảng cho các môn học khác
Là một môn có nhiều ứng dụng trong cuộc sống và trong chính bản thân
cơ thể học sinh, hơn hết là ở chương sinh sản nội dung chương đề cập đến vấn đề giới tính Đối với học sinh lớp 8 vấn đề này vô cùng tế nhị vì ở lứatuổi này các em bắt đầu trưởng thành về cơ thể, trong cơ thể của mình xuất hiện những hiện tượng lạ như: Kinh nguyệt ở nữ, xuất tinh lần đầu ở nam, mọc lông mu, vú phát triển… Nhiều em khi thấy hiện tượng trên thì lo sợ hoảng hốt nhưng không dám hỏi cha mẹ thầy cô Từ việc không dám hỏi đó các em không biết cách giữ gìn vệ sinh nên dễ bị viêm nhiễm, hoặc mắc phải các bệnh về đường sinh dục, các loại bệnh hiểm nghèo như: HIV-AIDS, giang mai, bệnh lậu…
Chính vì vậy giáo dục giới tính không những giúp học sinh hiểu rõ hơn về cơ thể mình, biết cách vệ sinh, bảo vệ cơ thể của chính mình mà còn giúp học sinh hình thành nên nhân cách của một con người
Nhưng khi tôi làm một cuộc phỏng vấn nhanh đối với một số học sinh ở các lớp 8
GV: Hiện tượng kinh nguyệt là gì?
HS: Là hiện tượng chảy máu ở cơ quan sinh dục
GV: Em có thể tính được những ngày an toàn để không có thai trong quan hệ tình dục?
HS: Không biết
GV: Vì sao người ta bị mắc bệnh giang mai?
HS:Vì ăn uống không hợp vệ sinh
Trang 2Như vậy có thể khẳng định rằng các em học sinh lớp 8 chưa nắm vững kiến thức cơ bản của vấn đề giới tính Vì thế có thể khi các em bước vào đời khó làm chủ được bản thân trước những cạm bẫy của cuộc sống
Là một giáo viên giảng dạy sinh học 8 tôi băn khoăn làm thế nào để giáo dục giới tính cho các em học sinh lĩnh hội kiến thức đạt được kết quả cao để các
em khi ra đời có được vốn kiến thức về vấn đề giới tính, giúp các em tự tin và
an toàn hơn trong cuộc sống
Tôi đã thử nghiệm và đúc kết một số kinh nghiệm để giúp học sinh hiểu một cách toàn diện về sự phát triển giới tính Học sinh nắm được tầm quan trọng của giới tính, cách vệ sinh cơ thể người thì chắc chắn rằng chất lượng học tập môn sinh học nói chung và giáo dục giới tính nói riêng sẽ đạt kết quả cao
Vì những lí do nêu trên tôi mạnh dạn viết sáng kiến kinh nghiệm “Giáo dục
giới tính trong sinh học 8”
Trang 3PHẦN 2: NỘI DUNG
1.THỰC TRẠNG:
1.1.Phân bố chương trình trong sách giáo khoa:
Hai chương nội tiết và sinh sản được phân bố ở cuối kì II nên tâm lí học sinh không tập trung và thường hay lật tới tò mò với các hình ảnh
Số tiết trong chương sinh sản còn ít
1.2.Về phía giáo viên:
Một số giáo viên khi dạy chương sinh sản còn e ngại, chỉ dạy sơ sơ cho qua bài, không nói to, rõ, không treo tranh mà chỉ yêu cầu học sinh quan sát hình trong sách giáo khoa
Chỉ truyền thụ những kiến thức có sẵn mà chưa mở rộng, chưa liên hệ thực tế nhiều
Tổ chức lớp học chưa tốt khiến các em học sinh thường bị ngượng
Chưa phát huy tốt tính tích cực, tự giác của học sinh
Xử lí các tình huống chưa hay ở việc học sinh xuất hiện tình cảm khác giới như là la mắng, sỉ nhục học sinh trước lớp
1.3.Về phía học sinh:
Thường không nghiêm túc trong khi học bài của chương sinh sản như là cười, chọc ghẹo nhau, chỉ coi là tiết giải trí chứ không tập trung học bài
Không giám đọc to, thậm chí khi đọc còn bỏ qua một số từ như vú, lông mu, kinh nguyệt…
Không hình thành cho mình hình thức vệ sinh thân thể đặc biệt ở các em nữ trong những ngày có kinh nguyệt
Thường che dấu không dám thổ lộ những xuất hiện lạ của cơ thể mình
Nảy sinh những quan hệ nam nữ không lành mạnh, lơ là học tập
1.4.Thời gian chuẩn bị và tiến hành đề tài:
Đề tài được thực hiện từ năm học 2006-2007
Để xác định thực trạng học sinh và kỹ năng nhận thức về giới tính tôi đã tiến hành khảo sát chất lượng của 126 học sinh khối 8 gồm 4 lớp: 8A1, 8A2, 8A3, 8A4
(khảo sát khi chưa thực hiện phương pháp mới trong việc lồng ghép giáo dục giới tính vào sinh học 8 )
Trang 4ĐỀ KHẢO SÁT:
Đề 1:Hãy khoanh tròn vào ý trả lời đúng ở mỗi câu sau:
Câu 1: Những ảnh hưởng xã hội của việc mang thai sớm đối với người mẹ ở
tuổi vị thành niên có thể là:
C Bị gia đình và xã hội phân biệt đối sử D.Tất cả đều đúng
Câu 2: Tuổi dậy thì của em gái vào khoảng thời gian nào?
A.Từ 11-15 tuổi B.Từ 15-20 tuổi C.Từ 9-10 tuổi
Câu 3: Khoảng cách giữa 2 lần kinh nguyệt khoảng bao nhiêu ngày?
Câu 4: Tinh hoàn có chức năng gì?
A Chứa nước tiểu B Phóng tinh C Sản xuất ra tinh
trùng
Câu 5: Thụ tinh là gì?
A Là sự kết hợp giữa trứng và tinh trùng
B Là sự kết hợp giữa 2 người khác giới
C Là quan hệ không lành mạnh của hai người
Câu 6: Các bệnh lây qua đường tình dục:
A Giang mai, Bạch cầu, Lậu B Giang mai, Lậu, HIV C HIV, Ma tuý
Đề 2:
Câu 1:Hãy chọn câu thích hợp ở cột A điền vào chỗ trống(…) ở cột B
1 buồng trứng
2 tử cung
3 ống dẫn trứng
4 phễu của ống dẫn trứng
5 kinh nguyệt,hành kinh
6 sự rụng trứng
7 ống dẫn nước tiểu
8 tuyến tiền đình
9 thể vàng
a….ở nữ là một đường riêng biệt với âm đạo b… tiết dịch nhờn để bôi trơn âm đạo
c Tử cung được thông với…
d Khi trứng chín, bao noãn vỡ ra để trứng thoát ra ngoài, đó là…
e Trứng được tiếp nhận vào ống dẫn trứng thông qua…
g Trứng đã được thụ tinh trong ống dẫn trứng sẽ vừa phân chia vừa di chuyển xuống…….để làm tổ và phát triển thành thai nhi
h Cùng với trứng chín, hoóc môn buồng trứng
Trang 5làm niêm mạc tử cung trở nên xốp và xung huyết, chuẩn bị cho trứng thụ tinh đến làm tổ Nếu trứng không được thụ tinh thì……sẽ thoái hoá sau 14 ngày và lớp niêm mạc sẽ bong ra gây ra hiện tượng …
Câu 2: Chọn chức năng thích hợp ở cột B phù hợp với mỗi bộ phận của cơ quan
sinh dục nam ở cột A
KẾT QUẢ KHẢO SÁT
1 Tinh hoàn
2 Mào tinh hoàn
3 Bìu
4 Ống dẫn tinh
5 Túi tinh
6 Tuyến tiền liệt
7 Ống đái
8 Tuyến hành
a Tiết dịch hoà với tinh trùng từ túi tinh chuyển ra để tạo thành tinh dịch
b Nơi nước tiểu và tinh dịch đi qua
c Nơi sản xuất tinh trùng
d Tiết dịch để trung hoà axít trong ống đái, chuẩn bị cho tinh phóng qua đồng thời làm giảm ma sát trong quan hệ tình dục
e Nơi chứa và nuôi dưỡng tinh trùng
g Nơi tinh trùng tiếp tục phát triển và hoàn thiện về cấu tạo
h Dẫn tinh trùng từ tinh hoàn đến túi tinh
i Đảm bảo nhiệt đôï thích hợp cho quá trình sinh tinh
Trang 6Nhận xét: Qua kết quả khảo sát chứng tỏ học sinh chưa nắm vững về đặc điểm phát triển giới tính, cách vệ sinh cơ thể, các bệnh lây qua đường tình dục, các biện pháp tránh thai, tác hại của việc sinh con ở lứa tuổi thành niên
Trước tình hình như vậy tôi cảm thấy rất băn khoăn lo lắng cho các em làm thế nào để các em có hứng thú học? Làm sao để nâng cao hiệu quả giảng dạy học sinh nắm bài tốt và biết áp dụng vào thực tế cuộc sống?
Sau một thời gian nghiên cứu tìm hiểu tôi đã mạnh dạn đưa ra một số giải pháp để thực hiện
2 CÁC GIẢI PHÁP:
2.1.Về phía nhà trường:
Tổ chức các buổi hoạt động ngoại khoá cho học sinh lớp 8 như: Dạ hội sinh học hoặc tuổi dậy thì
Ởû các hoạt động này các lớp sẽ thi với nhau bằng những hiểu biết của mình và kiến thức trong sách giáo khoa
Nội dung của hoạt động là những câu hỏi những tình huống xoay quanh vấn đề giới tính, sự phát triển của cơ thể ở tuổi dậy thì
Qua những hoạt động tập thể này sẽ giúp học sinh khắc sâu những kiến thức
cơ bản và hào hứng tìm hiểu trong học tập
2.2.Đối với giáo viên dạy sinh học 8:
2.2.1.Giáo viên dạy sinh học là người hướng dẫn học sinh hình thành nhân cách tốt đẹp.
Lớp Xếp loại
Trang 7Giáo viên sinh học là tấm gương sáng cho các em học sinh noi theo trong các mối quan hệ
Giáo viên sinh học là người thầy, người anh(chị)đi trước dẫn dắt đàn em đi sau, phải hoà đồng tạo sự thoải mái cho học sinh để học sinh có thể tâm sự những vấn đề tế nhị của cơ thể mà các em không dám hỏi ai
Phải uốn nắn một cách tế nhị khéo léo, nhẹ nhàng khi thấy học sinh có những hành động sai lệch về vấn đề giáo dục giới tính và trong các mối quan hệ khác
Động viên học sinh tham gia các hoạt động vui chơi giải trí bổ ích, văn hoá văn nghệ, lao động, tham quan để giúp các em có tinh thần thoải mái thoả mãn nhu cầu giao tiếp của học sinh
Khi dạy các bài về chương tuần hoàn giáo viên có thể tích hợp giáo dục vào bài học như giáo dục cho học sinh không nên uống rượu, bia, các chất kích thích nhằm bảo vệ hệ tim mạch
Ở chương hô hấp: Không nên hút thuốc lá ảnh hưởng đến phổi, đến quá trình trao đổi khí ảnh hưởng đến sức khoẻ của bản thân và của mọi người
Chương tiêu hoá: Có ý thức trong việc ăn uống tập thể dục buổi sáng để hệ tiêu hoá hoạt động tốt
Mục đích khi dạy các chương này giáo viên cần giáo dục cho học sinh thái độ nghiêm túc và biết cách tự chăm sóc và bảo vệ sức khoẻ của bản thân mình, để có sức khoẻ tốt phục vụ học tập và lao động trở thành người có ích cho gia đình và xã hội, trở thành một công dân tốt
2.2.2.Giáo viên sinh học phải giáo dục cho học sinh, hướng học sinh ngày càng yêu thích môn học và có tinh thần nghiêm túc tích cực trong học tập.
Giáo viên cần làm cho học sinh thấy được tầm quan trọng của môn sinh học đặc biệt là giáo dục giới tính
Cần phát huy tính tích cực chủ động sáng tạo trong học tập của học sinh Hơn hết là người giáo viên cần có tính yêu nghề nhiệt tình trong giảng dạy Khi dạy các bài của chương sinh sản nhất thiết là phải treo tranh, mô hình, mẫu vật để tránh cho học sinh suy luận không khoa học, mơ màng không rõ
Ví dụ1: Ở bài 58 “TUYẾN SINH DỤC”
Yêu cầu học sinh tự làm những bài tập điền từ ở bảng 58.1; 58.2 vì ở bảng này nhiều học sinh không dám đọc to hoặc không chịu đứng lên đọc bài
Ví dụ2: Ởû bài 60,61 “CƠ QUAN SINH DỤC NAM” “CƠ QUAN SINH DỤC NỮ”
Trang 8Khi học bài này học sinh có thể cười to, trêu ghẹo, có nhiều em lấy bút xoá các hình trong sách giáo khoa(hình 60.1;61.1) giáo viên cần quán triệt kỹ lưỡng về vấn đề này
Ví dụ 3: Ở bài 62 “THỤ TINH, THỤ THAI VÀ PHÁT TRIỂN CỦA THAI”
Giáo viên cần treo tranh để học sinh thấy được quá trình thụ tinh và phát triển thành thai như thế nào và yêu cầu học sinh phải tự rút ra kết luận
Ví dụ 4: Bài 64 “CÁC BỆNH LÂY TRUYỀN QUA ĐƯỜNG TÌNH DỤC”
Giáo viên nên sưu tầm mẫu vật như: Bao cao su, vòng tránh thai để học sinh thấy được vật thật tránh mơ hồ tưởng tượng
Vậy khi học ở chương này giáo viên cần hướng học sinh thái độ học tập thật nghiêm túc để chất lượng học tập được đảm bảo
2.2.3.Giáo viên dạy sinh học là nhà tư vấn cho học sinh về những kiến thức và mọi thắc mắc liên quan tới giới tính.
Khi dạy những bài học của chương sinh sản giáo viên cần tích hợp vấn đề giáo dục giới tính vào bài học
Ví dụ 1: Bài 60,61: “CƠ QUAN SINH DỤC NAM” “CƠ QUAN SINH DỤC NỮ”
Học sinh cần nắm được cấu tạo và chức năng của các bộ phận, cơ quan sinh dục nam và biết cách vệ sinh bảo vệ đặc biệt là ở nữ
Căn dặn các em nếu có dấu hiệu bị viêm nhiễm cần đi khám kịp thời
Ví dụ 2: Bài 62: “THỤ TINH, THỤ THAI,PHÁT TRIỂN CỦA THAI”
Ở phần I: Giáo viên cần hướng cho học sinh hiểu cơ sở khoa học của việc thụ tinh, thụ thai là: Trứng phải gặp tinh trùng ở một phần ba phía ngoài của ống dẫn trứng, tránh cho học sinh có thể hiểu sai lầm là chỉ cần bắt tay hay ôm, hôn là đã có thai
Ở phần II: “Sự phát triển của bào thai”Giáo viên hướng cho học sinh thấy được:
Nếu mang thai sớm ở tuổi vị thành niên thì dẫn tới những hậu qủa xấu như đẻ khó do cơ thể chỉ mới chớm phát triển đầy đủ, cơ thể chưa thật sự hoàn thiện về mặt cấu tạo Vì vậy nguy cơ tử vong cao
Ở phần III “Hiện tượng kinh nguyệt”
Giáo viên hướng cho học sinh (đặc biệt là các em gái) biết cách vệ sinh các bộ phận của cơ quan sinh dục nhất là trong những ngày có kinh nguyệt, tối thiểu phải vệ sinh 3 lần /1 ngày và không nên ngâm toàn thân trong nước hoặc bùn lâu
Trang 9Nếu có hiện tượng bất thường như: Đau bụng, kinh nguyệt kéo dài, có màu sắc lạ phải đi khám ở cơ sở y tế kịp thời
Giúp học sinh hiểu rõ bản chất của hiện tượng kinh nguyệt để tránh hoang mang lo sợ
Ví dụ 3: Bài 63: “CƠ SỞ KHOA HỌC CỦA CÁC BIỆN PHÁP TRÁNH THAI”
Mục I: Giáo viên nên hướng cho học sinh hiểu được cuộc vận động sinh đẻ có kế hoạch, có thể lấy một số ví dụ so sánh chất lượng đời sống ở các gia đình đông con và ít con để minh hoạ
Mục II: “Những nguy cơ khi có thai ở tuổi vị thành niên”
Giáo viên cần hình thành cho học sinh những nhận thức đúng đắn về các vấn đề sau:
Ở nữ có kinh lần đầu chứng tỏ là có khả năng mang thai
Quan hệ tình dục ở tuổi vị thành niên là vi phạm pháp luật
Khi chưa đủ tuổi kết hôn mà đã lấy vợ, lấy chồng rồi quan hệ tình dục sẽ gây ra rất nhiều hậu quả xấu về gia đình, bạn bè, xã hội Pháp luật không chấp nhận vì nó ảnh hưởng đến sức khoẻ, tâm sinh lý và làm suy thoái nòi giống con người
Tác hại của nạo phá thai ở tuổi vị thành niên: Bỏ học, bạn bè xa lánh, gia đình trách mắng, tinh thần xa sút Về mặt cấu tạo cơ thể có thể dính tử cung, tắc vòi trứng gây vô sinh, chửa ngoài dạ con, nhiễm khuẩn đường sinh sản, tỉ lệ tử vong cao
Có thai ở vị tuổi vị thành niên sẽ làm tăng nguy cơ tử vong vì có thể sẩy thai, đẻ non, băng huyết, con sinh ra nhẹ cân, người mẹ nếu chết đi để lại đứa con mồ côi phải chịu nhiều thiệt thòi và là gánh nặng cho gia đình và xã hội
Ví dụ 4: Bài “BỆNH LÂY TRUYỀN QUA ĐƯỜNG SINH DỤC”
Đây là vấn đề hết sức cấp bách vì các bệnh lây qua đường tình dục rất phổ biến như: Bệnh lậu, giang mai, HIV, viêm gan siêu vi B,C
Khi dạy bài này giáo viên cần hướng học sinh nhận thức đúng đắn về quan hệ tình dục Không quan hệ tình dục khi chưa đủ tuổi đăng kí kết hôn, không quan hệ tình dục bừa bãi dẫn đến hậu quả có thể bị lây các bệnh nguy hiểm trong đó có đại dịch HIV-AIDS là thảm hoạ của loài người vì không có thuốc chữa dẫn đến tử vong
3.Kết quả-bài học kinh nghiệm:
3.1 Kết quả:
Trang 10Sau khi phân tích thực trạng và đưa ra giải pháp cụ thể cho học sinh lớp 8 tôi đã áp dụng và thu được kết quả khảo sát của học sinh khối 8 như sau:
ĐỀ KHẢO SÁT
Đề 1: Hãy khoanh tròn vào ý trả lời đúng ở mỗi câu sau:
Câu 1: Phụ nữ dễ có thai nhất vào thời điểm nào?
A Đầu vòng kinh B Giữa vòng kinh C Cuối vòng kinh
Câu 2:Dùng thuốc tránh thai có tác dụng chủ yếu gì?
A Ngăn cản sự làm tổ của trứng B Ức chế sự rụng trứng
C Ngăn không cho tế bào trứng gặp tinh trùng
Câu 3: Sự thụ tinh thường xảy ra ở đâu trong ống dẫn trứng?
A Một phần ba phía ngoài B Hai phần ba phía ngoài
C Một phần ba phía trong
Câu 4: Các bệnh nào sau đây lây qua đường tình dục?
A Giang mai, Bạch cầu, Lậu B Giang mai, Lậu, HIV
C HIV, Nghiện ma tuý
Đề 2: Đánh dấu đúng(Đ) hoặc sai(S) vào ô tương ứng trong các nhận định sau:
1 Bạn luôn biết được khi nào mình mắc bệnh lây truyền qua quan hệ tình dục
2 Nếu quan hệ tình dục với người bạn yêu sẽ không mắc bệnh HIV-AIDS
3 Cần giữ vệ sinh cơ quan sinh dục ở nữ trong những ngày có kinh
4 AIDS là căn bệnh của người phương tây, người Việt Nam không mắc bệnh
5 Nếu người đó nhìn cao to, khoẻ mạnh thì sẽ không mắc bệnh HIV-AIDS
6 Ở lứa tuổi học sinh lớp 8 không nên nảy sinh những tình cảm khác giới
7 Ở Việt Nam đã có thuốc trị khỏi bệnh HIV-AIDS
8 Quan hệ tình dục an toàn nghĩa là tránh không bị mang thai ngoài ý muốn
KẾT QUẢ KHẢO SÁT
Lớp Xếp loại