Hiện nay, có thể thấy được thành quả của những nỗ lực của chúng tôi trong việc xây dựng các khu chung cư, trạm xăng và các khu siêu thị với các hệ thống sử dụng nước mưa.. Đồng thời, c
Trang 1NƯỚC MƯA VÀ CHÚNG TA
100 cách sử dụng nước mưa
NƯỚC MƯA VÀ CHÚNG TA
100 cách sử dụng nước mưa
Bản tiếng Anh của Nhóm tác giả Raindrops, Nhật Bản (1995)
CỤC BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG
Trang 2Lời giới thiệu
Chúng tôi quyết định dịch cuốn sách này để trợ giúp Mạng lưới Thông tin về Sử dụng
Nước mưa ở Nhật Bản và trên toàn Thế giới Từ ngày 01 đến ngày 06 tháng 08 năm 1994,
Hội nghị về Sử dụng nước mưa Quốc tế do Nhật Bản đăng cai đã được tổ chức tại thành phố
Sumida, Tokyo với chủ đề "Sử dụng nước mưa để cứu Trái đất - Xây dựng mối quan hệ thân
thiết với nước mưa ở các thành phố" Hội thảo lần này do Ban Điều hành Hội nghị Sử dụng
nước mưa tại Tokyo, chính quyền thành phố Sumida và Hiệp hội các hệ thống thu gom nước
mưa Quốc tế tổ chức
Người ta ước tính rằng đến giữa thế kỷ 21 có 60% dân số trên thế giới sống tại các khu đô
thị Trong hội thảo này, các thành viên đưa ra những ý tưởng hay về sử dụng nước mưa và
cùng nhau tìm ra cách tiết kiệm nước mưa Vào mùa hè năm 1994, Nhật Bản đã bị thiếu nước
nghiêm trọng, do vậy hội thảo này đã được giới thiệu rộng rãi trên các phương tiện truyền
thông và đã có hơn 8000 người trên toàn nước Nhật tham gia Có 26 thành viên nước ngoài,
tất cả đều là những nhân vật quan trọng trong việc thúc đẩy sử dụng nước mưa ở nước họ: từ
người dân, người đại diện của các tổ chức dân sự, cán bộ chính phủ địa phương, học sinh cho
đến các nhà nghiên cứu ở Botswana, Kenya, Tanzania, Trung Quốc, Indonesia, Singapo,
Srilanka, Thái Lan, Đan Mạch, Pháp, Đức, Hà Lan và Mỹ Ngay từ những ngày đầu, họ đã
thảo luận về cách tiết kiệm nước mưa trong các khu đô thị Kết quả là có 5 điểm được rút ra:
1 Dân số Châu Á, châu Phi và Châu Mỹ La tinh sẽ tiếp tục sống tập trung tại các thành
phố lớn, do đó, những thành phố này phải đối mặt với vấn đề "Hạn hán và lũ lụt trong thành
phố";
2 Những bài học sâu sắc về lãng phí và thải nước mưa xuống cống thoát nước của Tokyo,
và mới đây, người dân Tokyo đã tạo ra những công nghệ sử dụng nước mưa hiệu quả nhằm
góp phần giải quyết vấn đề "Hạn hán và lũ lụt trong thành phố";
3 Sử dụng nước mưa là trách nhiệm của toàn Thế giới, gắn liền với "Phát triển bền vững"
các thành phố;
4 Vấn đề sử dụng nước mưa có liên quan trực tiếp đến mưa axit và ô nhiễm không khí;
5 Xây dựng thói quen sử dụng nước mưa trong các thành phố có lượng mưa dồi dào
Hội thảo này đã đưa ra những chính sách và công nghệ liên quan đến việc sử dụng nước
mưa; thay đổi cách nghĩ về nước mưa của người dân Kết quả lớn nhất của hội nghị đó là
mạng lưới thông tin về sử dụng nước mưa toàn cầu Chúng tôi mong rằng việc sử dụng nước
mưa hiệu quả sẽ được diễn ra trên toàn Thế giới Do vậy, chúng tôi hi vọng tất cả mọi người
sẽ quan tâm tới việc sử dụng nước mưa hoặc những người đã sử dụng nước mưa thì sẽ đưa ra
http://nuoc.com.vn
Trang 3những cách sử dụng nước mưa hiệu quả Chúng tôi thực sự muốn được các bạn chia sẻ các ý
tưởng sử dụng nước mưa hay nhất của các bạn
Ngày 31 tháng 3 năm 1995
MAKOTO MURASE
Tổng thư ký Ban tổ chức Hội nghị Quốc tếvề Sử dụng nước mưa diễn ra tại Tokyo
Trang 4Mục lục
Trang
Lời giới thiệu 3
Mở đầu Nước mưa và chúng ta 7
Chương 1 CÁC THIẾT BỊ SỬ DỤNG NƯỚC MƯA
Những ý tưởng khác nhau của nhiều người 11
Mục Báo cáo vùng
Mái thu gom nước mưa - Botswana 74
Chương 2 CỞ SỞ CỦA VIỆC TẬN DỤNG NƯỚC MƯA
Tự cung cấp - Tuần hoàn - Hài hoà 77
Mục Báo cáo vùng
Nuôi cá bằng nước mưa - Srilanka 115
Chương 3 CÁC CÔNG NGHỆ ỨNG DỤNG NƯỚC MƯA
Hệ thống thu gom - Lưu chứa - Sử dụng 117
Mục Báo cáo vùng
Waikiki có nghĩa là nước suối - Hawaii 168
Phần tham khảo VÀI NÉT VỀ SỬ DỤNG NƯỚC MƯA
Tham quan các cơ sở có các hệ thống sử dụng nước mưa 171
Mục Đề xuất của tác giả về ứng dụng nước mưa
Hướng tới một thành phố tự điều tiết nước mưa 197
Các thuật ngữ 200
Lời kết Một cẩm nang thực hành về sử dụng nước mưa 201
http://nuoc.com.vn
Trang 5Mở đầu
Chúng tôi xuất bản cuốn sách này, hy vọng bạn đọc sẽ đánh giá cao về tác dụng của nước
mưa và sử dụng nước mưa hiệu quả hơn
Trước đây, mỗi khi Tokyo hết nước để dùng, chính phủ có chiều hướng xây thêm đập nước
ở các vùng thượng nguồn Tuy nhiên, việc xây dựng những đập nước khổng lồ đã làm mất đi
những khu rừng, đất nông nghiệp và đòi hỏi những hy sinh to lớn của cư dân địa phương
Chúng tôi đề nghị xây dựng hàng vạn các "đập nước nhỏ" (các bể chứa nước mưa) ở các khu
đô thị thay vì tiếp tục xây dựng các đập nước khổng lồ ở vùng thượng nguồn bởi vì Tokyo
được thiên nhiên ưu đãi ban tặng một lượng nước mưa lớn hơn nhiều so với nhu cầu sử dụng
nước
Mặt đất ở Tokyo được bao phủ hoàn toàn bằng nhựa đường và bê tông do đó không cho
nước mưa thấm xuống đất Hậu quả là Tokyo trở thành một thành phố nóng, khát và hay lụt
lội Chúng tôi muốn phục hồi sự tuần hoàn nước tự nhiên và làm cho thành phố trở thành nơi
mọi người sống một cách hài hòa và gìn giữ mưa như di sản cho các thế hệ mai sau Chúng ta
có thể kiểm soát lụt lội trong thành phố bằng cách lưu giữ nước mưa trên các mái nhà và
trên mặt đất và cho chúng thấm xuống đất Nước mưa trữ được có thể dùng cho các mục đích
khác không phải để ăn uống và dùng trong các trường hợp khẩn cấp, cho phép chúng ta bảo
đảm tự cung cấp nước ở một mức độ nào đó
Tạo điều kiện cho nước mưa thấm được xuống đất có thể ngăn ngừa việc các thành phố bị
hủy hoại do ô nhiễm nhiệt, phòng ngừa tình trạng khan hiếm nước và cải thiện môi trường đô
thị Nó cũng góp phần tái nạp nguồn nước dưới đất và nhờ đó chúng ta có nước uống ngon
lành từ các nguồn nước dưới đất Sử dụng nước mưa là một giải pháp toàn diện cho các vấn
đề về tài nguyên nước và môi trường ở các khu đô thị
Cuốn sách này không phải là một cuốn sách đi sâu vào khía cạnh khoa học trong sử dụng
nước mưa Đây chỉ là sách hướng dẫn với 5 đặc điểm sau:
1 Cuốn sách này là một kho báu với những ý tưởng mà bất cứ ai cũng có thể ứng dụng ở
bất cứ đâu
2 Lý thuyết chung về sử dụng nước mưa ở các khu đô thị, nông thôn và các vùng đảo xa
hoàn toàn không giống nhau Cuốn sách này thảo luận những điểm khác biệt cơ bản đó Bạn
chắc chắn sẽ ngạc nhiên về mức độ bao quát rất rộng về sử dụng nước mưa của nghiên cứu
này
3 Những thiết kế khác nhau của các hệ thống sử dụng nước mưa và các điểm cần thiết cho
việc bảo trì được minh họa rõ ràng phục vụ cho những người muốn thử nghiệm chúng
4 Nhiều ví dụ thực tế ở các hộ gia đình, các tòa nhà lớn và các khu công cộng được giới
thiệu Các ví dụ này sẽ giúp chúng ta biến các thành phố thành các khu đô thị mà mọi người
có thể sống hài hòa với mưa
Trang 6Các điều kiện và ví dụ về sử dụng nước mưa ở nước ngoài cũng được giới thiệu Bạn sẽ
khám phá ra nước Nhật đã được thiên nhiên ưu đãi như thế nào với nước mưa Cách nhìn của
bạn về nước mưa sẽ thay đổi
"Nhóm mưa rơi (Raindrops)" biên soạn cuốn sách này Một số thành viên của nhóm nằm
trong nhóm nghiên cứu kỹ thuật của ban tổ chức Hội nghị quốc tế Tokyo về sử dụng nước
mưa được tổ chức ở thành phố Sumida, Tokyo tháng 4-1994 Nhóm nghiên cứu kỹ thuật cam
kết cho sự phát triển các kỹ thuật để cho bất cứ ai cũng có thể áp dụng tại mọi nơi Hiện nay,
có thể thấy được thành quả của những nỗ lực của chúng tôi trong việc xây dựng các khu
chung cư, trạm xăng và các khu siêu thị với các hệ thống sử dụng nước mưa
Chúng tôi cũng tổ chức một cuộc thi và thu hút các ý tưởng sử dụng nước mưa trên khắp
thế giới Chúng tôi đã nhận được nhiều ý tưởng sáng tạo tuyệt vời, 116 từ Nhật Bản và 7 từ
nước ngoài Chúng tôi cũng đã đi thăm Botswana, Kenya, Tanzania và Hawaii để học hỏi các
kỹ thuật khác nhau ở các địa phương Cuốn sách này cũng trình bày các phát hiện thấy được
trong những chuyến đi này Mục đích cuối cùng của "Nhóm mưa rơi" là thay đổi kiến trúc
của các thành phố tại Nhật để mọi người có thể sống một cách hài hòa với mưa, dựa trên ước
muốn của những người đi trước trong lĩnh vực này
Chúng tôi hy vọng cuốn sách này giúp đạt được mục tiêu đó
http://nuoc.com.vn
Trang 7Chương 1
CÁC THIẾT BỊ SỬ DỤNG NƯỚC MƯA
NHỮNG Ý TƯỞNG KHÁC NHAUCỦA NHIỀU NGƯỜI
TẠO SỰ THOẢI MÁI CHO CUỘC SỐNG Ở THÀNH PHỐ NHỜ SỬ DỤNG NƯỚC MƯA
Trang 8Vào năm 1982, khi quyết định xây dựng Ryogoku Kokugikan (Trường đấu vật Sumo), một
số thành viên trong nhóm Raindrops bắt đầu ngay việc nghiên cứu sử dụng nước mưa Đồng
thời, các thành viên này cũng đã yêu cầu hiệp hội Sumo, thông qua Văn phòng Thành phố
Sumida, sử dụng nước mưa từ những mái che vào mục đích khác không phải là để ăn uống
hoặc để cung cấp nước cho địa phương trong trường hợp khẩn cấp Họ cũng cho rằng không
nên sử dụng nước mưa theo cách đơn lẻ ở từng nơi, từng hộ mà phải được áp dụng cho cả một
vùng hoặc cả một cộng đồng thì mới đem lại hiệu quả sử dụng cao Kết quả là một hệ thống
sử dụng nước mưa đã được đưa vào xây dựng trong công trình Ryogoku Kokugikan Năm
1989, các thành viên trong nhóm Raindrops đã biên soạn cuốn "Quan điểm về ốc đảo
Sumida" và trình lên các nhà chức trách thành phố như một bản đề xuất đưa ra các gợi ý
KHÔI PHỤC NHỮNG KÊNH THOÁT NƯỚC ĐÃ MẤT
Ở thành phố Sumida, có rất nhiều kênh đào trải dài suốt từ Bắc tới Nam, từ Đông sang Tây
mà trước đây được nối với sông Sumida, sông Ara hoặc vịnh Tokyo Ngày nay, hầu hết các
con kênh này đều đã biến thành đường bộ Tuy nhiên, theo quan điểm được trình bày trong
cuốn sách này các thành viên của nhóm đã gợi ý nên khôi phục trở lại các con kênh đã mất
thành những kênh nước nhỏ có đường dành cho người đi bộ chạy dọc theo, để người dân có
thể tận hưởng được sự mát lành của các dòng nước này Hơn thế nữa, việc xây dựng các kênh
nước này cũng phải được xem như một chính sách cơ bản trong quy hoạch phát triển vùng
Nước cấp cho các con kênh này nên được lấy từ nguồn nước mưa thu gom từ các mái nhà của
các tòa nhà hoặc các khu nhà ở lân cận
Đáng tiếc là những gợi ý trong cuốn sách này đã không trở thành hiện thực Tuy nhiên,
một vài ý tưởng được trình bày trong cuốn sách cũng đã được ứng dụng tại thành phố Sumida
và những nơi khác Những ý tưởng này cũng đã khuyến khích người dân cũng như các chuyên
gia suy nghĩ để tìm ra những sáng kiến mới nhằm sử dụng nước mưa Mặc dù đã được biên
soạn cách đây 5 năm, song các thành viên của nhóm vẫn tin tưởng rằng những quan điểm
được nêu trong đó vẫn còn rất mới mẻ, có ý nghĩa, mang tính thực tế và sáng tạo
http://nuoc.com.vn
Trang 9GÓC BỂ CHỨA NƯỚC MƯA CHO CỘNG ĐỒNG DẠNG "TENSUISON"
Trước kia, ở các cộng đồng người ta sử dụng các thùng đựng nước để thu gom nước mưa
Chúng được đậy nắp và xếp chồng lên nhau theo hình kim tự tháp Hiện nay, ở thành phố
Sumida, rất nhiều thùng sơn màu đỏ chứa nước sạch xếp dọc lề đường để dùng cho việc chữa
cháy Các thành viên của nhóm tham gia biên soạn cuốn sách "Quan điểm về ốc đảo Sumida"
đã kiến nghị thay vì việc tích trữ nước sạch, nên chứa nước mưa trong những chiếc thùng này
HỒI TƯỞNG LẠI CÁC THÙNG CHỨA NƯỚC MƯA THỜI XƯA
Trang 10Có thể chứa nước mưa trong những bể lớn được đặt cố định trên mặt đất tại những địa
điểm có tính chiến lược Nên hạn chế lượng nước mưa chảy xuống các cống và rãnh thoát
nước ở xung quanh nhà hoặc hai bên đường phố Lượng nước mưa được lưu giữ lại này có thể
sử dụng trong các cộng đồng như để tưới cây hay một số mục đích tương tự khác; và trong
các trường hợp khẩn cấp, có thể dùng lượng nước mưa dự trữ này để chữa cháy hoặc thậm chí
có thể thay thế cho nước ăn Mỗi bể chứa nên được lắp đặt thêm một chiếc bơm tay và một
cái vòi nhỏ để bất cứ ai cũng có thể sử dụng nước vào bất cứ lúc nào Các thành viên của
nhóm gọi bể chứa nước loại này là "Tensuison" có nghĩa là "trân trọng nguồn nước mưa chúa
đã ban tặng"
Họ đã nêu vắn tắt về ý tưởng này trong cuốn "Quan điểm về ốc đảo Sumida"
Khi bạn dạo quanh quận Ichitera-Kototoi thuộc thành phố Sumida, bạn sẽ đi ngang qua
đường phố Eco-Roji - đường phố sinh thái (Roji theo tiếng Nhật Bản có nghĩa là "đường
phố") và bạn sẽ thấy đường phố có tên gọi là Rojison - theo nghĩa đen là "tôn trọng các ngõ
hẹp" Phố Rojison có một bể chứa nước mưa ngầm với dung lượng tối đa 10m3 và có lắp đặt
thêm bơm tay Nguồn nước này được dùng để tưới cây và được xem như hệ thống chứa nước
mưa cho cộng động để dùng trong trường hợp khẩn cấp Bạn cũng sẽ nhìn thấy những bể
chứa lớn sơn màu đỏ tía có lắp vòi ở trước cửa các căn nhà Các ý tưởng về Tensuison được
nêu trong cuốn sách "Quan điểm về ốc đảo Sumida" đã trở thành hiện thực dưới nhiều hình
thức khác nhau tại vùng Ichitera-Kototoi
KIỂM SOÁT LƯỢNG NƯỚC MƯA TRONG BỂ CHỨA
Không phải là tất cả nước mưa thu gom được đều có thể chứa trong các bể chứa kiểu
"Tensuison" Người ta tính toán dung lượng bể chứa dựa trên lượng mưa trung bình tại các
địa phương Bởi vậy, khi có mưa lớn hoặc kéo dài thì lượng nước mưa sẽ vượt quá dung
http://nuoc.com.vn
Trang 11lượng bể chứa Trong cuốn "Quan điểm về ốc đảo Sumida", các thành viên đã đề xuất khôi
phục trở lại các con kênh nhỏ trước đây để có thể xả lượng nước dư thừa khi mưa lớn kéo dài
vào hệ thống kênh thoát này, một phần nước này sẽ bị ngấm xuống đất Nước dư thừa có thể
chảy tràn ra từ bể chứa vào các con kênh qua một máng chảy Tuy nhiên khi các bể chứa cạn
nước thì nước lại có thể chảy ngược từ các kênh thoát này vào các bể chứa Máng chảy được
thiết kế như một thác nước theo kiểu bậc thang
Xung quanh các bể chứa kiểu "Tensuison" nên đặt các khối vật liệu thấm nước được để khi
nước trong bể chứa thừa có thể chảy tràn ra và ngấm được xuống đất Hiện nay do có quá
nhiều đất bề mặt bị bao phủ bởi lớp nhựa đường hoặc bê tông và bê tông bị chôn sâu trong
lòng đất, do đó chu trình nước bị gián đoạn và các tầng chứa nước dưới đất cũng bị tụt giảm
lượng nước Sự thiếu hụt lượng nước ngầm làm giảm áp suất địa tĩnh và cũng là nguyên nhân
gây sụt lún các tầng đất Vì vậy, việc để nước mưa thấm được xuống lòng đất cũng là một
mục đích quan trọng của việc sử dụng nước mưa
LỐI VÀO THẤM LỌC NƯỚC MƯA XUỐNG LÒNG ĐẤT
Ở cuối các kênh thoát cũng nên đặt các khối vật liệu có thể thấm nước Nên sử dụng đá
tảng để ke bờ của các kênh thoát này thay vì sử dụng các khối bê tông Hơn nữa, bờ các con
kênh cũng nên được ke dốc thoai thoải để người dân có thể dễ dàng lấy nước Mục đích lý
tưởng nhất của việc sử dụng đá để ke bờ kênh là tạo nên môi trường cho cua và cá sống trong
các kẽ hở của những khối đá Nếu chỉ dùng bê tông thì khi dòng nước chảy qua ta sẽ không
khám phá được vẻ đẹp của nó
Trang 12CÁC THIẾT BỊ ĐỂ HƯỞNG THỤ NGUỒN NƯỚC MƯA THƯỢNG ĐẾ BAN TẶNG
Trong cuốn "Quan điểm về ốc đảo Sumida", chúng tôi cũng đề xuất xây những con đường
dành cho khách bộ hành ở bên cạnh các kênh thoát nước để mọi người có thể tận hưởng được
thú vui đi bộ Ở những đoạn đường này nên có những thềm nghỉ được xây nhô ra và bám sát
vào bờ các con kênh để khách bộ hành có thể nghỉ ngơi Ngoài ra, chúng tôi cũng đề xuất đặt
thêm ở những thềm nghỉ này những vật dụng trang trí có sử dụng nước mưa để tạo cảnh đẹp
mắt và tạo âm thanh vui tai Chúng tôi đã yêu cầu nhiều người tham gia thiết kế các hệ thống
kênh dẫn nước mưa này như một "công trình nghệ thuật" Và kết quả là đã nhận được rất
nhiều thiết kế mang tính sáng tạo Dưới đây xin mô tả 2 trong số các thiết kế đã nhận được
http://nuoc.com.vn
Trang 13MƯA LÀM QUAY "BÁNH XE NƯỚC"
Sáng tạo đầu tiên mang tên "Vòi phun mưa" Nước mưa được chứa trong một bể Tensuison
đặt ở phía bên kia của con kênh không cùng phía với đường đi bộ và nước chảy từ bể tới vòi
phun trung tâm thông qua đường ống nối đặt nghiêng Dòng nước có thể được tạo gia tốc dọc
theo đường ống dốc và vì thế sẽ phun ra khỏi đầu vòi phun Cũng có một thiết kế tương tự đề
nghị tạo một dòng suối nhỏ ở giữa thềm nghỉ
Sáng tạo thứ hai mang tên "Bánh xe nước" Nước mưa chảy vào một cái đĩa lớn đặt trên
đỉnh của một chiếc gậy dài Trên đĩa có những lỗ khoan nhỏ, một vài chiếc vòng bánh xe nhỏ
gắn trên đầu cây gậy Các đường ống dẫn nước mưa nối với các lỗ khoan nhỏ của đĩa rồi đi
lên phía trên các vòng bánh xe và làm cho chúng quay Vòng bánh xe được mạ một lớp kim
loại mỏng và có một chiếc lông vũ màu vàng điểm thêm những dải màu nâu, khi quay trông
như một bông hoa hướng dương Với lưu lượng mưa khác nhau thì tốc độ quay cũng khác
nhau và chúng ta có thể chiêm ngưỡng rất nhiều dạng hình ảnh những bông hoa hướng dương
khác nhau
Thông thường mọi người thường thích những ngày nắng hơn ngày mưa Bầu trời trong
xanh sẽ mang đến cảm giác tươi sáng Khi trời mưa, hầu như chúng ta không muốn ra ngoài
vì đường trơn trượt Và điều tồi tệ nhất là rất có thể mưa lớn sẽ gây ra lụt lội, xói mòn, lở đất
Tuy nhiên chúng ta không thể sống thiếu mưa "Bánh xe nước" được thiết kế với tinh thần
khuyến khích mọi người trân trọng nguồn nước mưa mà thượng đế đã ban tặng Nó tạo cho
chúng ta cảm giác như muốn hát vang câu hát: "Vòng quanh, vòng quanh, bánh xe nước "
Trang 14"TƯỢNG THẦN MƯA JIZO" ĐÓNG VAI TRÒ ĐO MỰC NƯỚC MƯA
Masaki Matsumoto, một trong những thành viên của nhóm Raindrops, đề xuất xây dựng
một bức tượng mang ý nghĩa thần nước mưa (Rainwater Jizo), vừa đóng vai trò như một thiết
bị đo mực nước và lại vừa là biểu tượng khuyến khích cho việc sử dụng nước mưa Đây là
một thiết bị sử dụng lực đẩy của nước (sức nổi): khi nước mưa đầy trong bể chứa thì bức
tượng thần nước mưa sẽ nhô lên trên mặt đất, và khi nước được bơm ra ngoài hoặc bị ngấm
một phần vào đất thì bức tượng này sẽ bị lún dần xuống đất Khi bức tượng này tụt xuống đến
đáy thì ta chỉ có thể nhìn thấy phần chỏm của nó là cái mũ Bên cạnh đó là một tấm biển hiệu
với khẩu hiệu đề cao việc sử dụng nước mưa "Nước mưa là sự ban tặng của thượng đế" Phía
trước bức tượng đặt một chiếc thùng quyên góp ủng hộ
Những bức tượng Jizo trước đây rất phổ biến ở Nhật Bản Chúng ta có thể nhìn thấy chúng
ở khắp mọi nơi trên các miền đất nước Những bức tượng này thường nằm dưới những cây
lớn mà thường được xem như nhà của các nữ thần Các cô gái và các chàng trai có thể đứng
dưới các tán cây trú mưa cùng với thần Jizo
http://nuoc.com.vn
Trang 15BIỂU TƯỢNG CỦA VIỆC SỬ DỤNG NƯỚC MƯA
Thần Jizo rất rộng lượng thậm chí bọn trẻ có thể ném đá hoặc quay dải yếm của bức tượng
từ đằng trước ra đằng sau và thoáng qua trông Jizo thật tinh nghịch Masaki Matsumo nói,
"Jizo là hình ảnh gợi nhớ lại những ngày bình yên, do đó tôi đã đề xuất Jizo như là một biểu
tượng khuyến khích việc sử dụng nước mưa Tuy nhiên, đó cũng chỉ là một trong những lựa
chọn Ở nước Nhật có một con vật truyền thuyết dân gian giống như là loài ếch gọi là Kappa
Đó cũng là hình tượng có thể được sử dụng Điều này đặc biệt phù hợp với thành phố Sumida
bởi vì trước đây thành phố có nhiều dòng sông và kênh nước, môi trường sống của Kappa và
thành phố Sumida cũng có nhiều điểm tương đồng
Trang 16THỦY CUNG THU NHỎ CỦA CỘNG ĐỒNG
Trước kia, bức tượng Jizo nổi tiếng trong khu vực đền Nanzoin mà bây giờ không còn nữa
Bức tượng này có tên là "Thần mưa Jizo" Tương truyền rằng trong những đợt khô hạn trời sẽ
mưa nếu ta cuộn dây thừng làm bằng rơm lên toàn bộ bức tượng và cầu nguyện Chúng tôi hy
vọng "Thần mưa Jizo" nghe thấy được lời cầu nguyện đem mưa tới
Ryu Ichikawa, một trong những thành viên của nhóm Raindrops, đã đề xuất "Bể nuôi cá
công cộng" Ý định của anh là làm một bể chứa nước mưa đơn giản từ một cái bể chứa tái sử
dụng gắn với một bể cá phía bên trên để gây sự thích thú
Ryu Ichikawa yêu thích cá từ thời niên thiếu Hồi còn là học sinh tiểu học, mỗi lần từ
trường về là anh lấy ngay chiếc gầu và lưới chạy ra dòng sông gần nhà để bắt cá Sau đó anh
mang cá về thả vào cái hồ nhỏ trong sân nhà và ngắm nhìn cá bơi lội Anh đã nghĩ đến ý
tưởng này với hy vọng tạo được cơ hội cho trẻ em ở các khu đô thị và thành phố, nơi không
có các dòng sông, được chơi đùa với cá
http://nuoc.com.vn
Trang 17BỂ CHỨA NƯỚC MƯA CÓ GẮN BỂ NUÔI CÁ
Thiết bị rất đơn giản Nước mưa chảy từ mái nhà vào một cái thùng hình trống thông qua
một đường ống kín Khi nước trong thùng đã đầy, do chênh lệch áp suất nên nước sẽ đẩy
ngược từ thùng chứa lên bể cá phía bên trên thông qua một đường ống nối
Đường ống nối này cũng có chức năng đo mực nước Khi mực nước trong bể cá vượt quá
mức nhất định thì lượng nước thừa sẽ ngấm xuống đất qua một đường ống chảy tràn Phần
cặn bẩn trong nước mưa sẽ lắng xuống đáy thùng chứa Do đó, khi tạnh mưa bạn có thể mở
vòi và dùng nước sạch
Trang 18HỒ KIỂU XOÁY ỐC "MAIMAIZU" TRONG CÔNG VIÊN THÀNH PHỐ
Ở Yanaka, Tokyo, "bể nuôi cá công cộng" được trẻ em rất ưa thích Nó chỉ là một bể chứa
làm từ một cái lọ hoặc bình tái sử dụng, sinh vật trong nước sông có thể sống trong đó Chúng
ta có thể tưởng tượng ra một bức tranh sống động: những cái bể chứa nước mưa cùng với bể
cá phía trên đặt khắp nơi, trong đó có rất nhiều loại cá bơi lội tung tăng Trẻ em có thể cho
chúng ăn và ngắm nhìn chúng thỏa thích
Các khu công viên nhỏ do những người tham gia xây dựng cuốn "Quan điểm về ốc đảo
Sumida" đề xuất là một loại hình công viên nhỏ trong các thành phố có tận dụng triệt để các
nguồn nước mưa khá dồi dào
Trong các khu công viên này, có một bể chứa nước mưa ngầm dưới đất và có hình tròn
Nước mưa được thu vào bể chứa từ các mái nhà của các khu chung cư gần đó Phía bên trong
của bể chứa hình tròn này hơi hõm xuống và có hình xoáy trôn ốc dốc xuống dưới Nước mưa
trên bề mặt đất ở khu công viên và nước dư thừa trong bể chứa sẽ chảy dọc theo đường xoáy
trôn ốc hơi dốc này và dần dần thấm xuống đất ở giữa chỗ trũng Khi trời mưa, phần trũng
xuống này trông như một vũng nước, khi trời tạnh có thể nhìn thấy được đường xoắn ốc ở
dưới đáy của vũng nước
http://nuoc.com.vn
Trang 19CÁC THIẾT BỊ THẤM NƯỚC XUỐNG ĐẤT VÀ TẠO CẢNH QUAN
Từ nhiều năm trước, người sống ở vùng Tama, phía tây của Tokyo đã từng truyền lại cách
thức tạo một lỗ xoáy hình xoắn ốc hơi dốc để lấy nước từ các giếng đào kiểu maimaizu (ốc
sên), bởi vì mức nước dưới đất quá thấp để có thể đào giếng kiểu thẳng đứng Ýá tưởng công
viên nhỏ xuất phát từ loại bể nước hình con ốc sên thường hay được dùng tại vùng Tama
Xung quanh bể chứa người ta đặt những dãy ghế dài, xích đu, cầu trượt và các thùng cát,
và xung quanh công viên người ta trồng các cây to Nước mưa cũng được thu vào bể chứa
nước mưa đặt phía dưới mái nhà của khu vệ sinh công cộng của công viên Nước mưa được
bơm từ dưới bể chứa lên để sử dụng trong các công trình vệ sinh và để tưới cây
Trang 20MƯA RƠI THẬT ĐẸP
Có một ý tưởng khác về vòi phun nước mưa theo kiểu tượng chú tiểu đồng đang đi tiểu
Lấy nước mưa từ bể chứa đặt thấp hơn so với bề mặt đường cao tốc để sử dụng cho vòi phun
nước
Cuộc thi về Các ý tưởng sử dụng nước mưa được tổ chức cùng lúc với Hội nghị quốc tế về
sử dụng nước mưa tổ chức tại Tokyo nhằm mục tiêu thu thập các ý tưởng và thiết kế về sử
dụng nước mưa từ khắp nơi trên thế giới Cuộc thi đã thu hút được 116 ý tưởng của Nhật Bản
và 7 ý tưởng từ các nước khác
Người đứng thứ năm trong cuộc thi là một người Nhật Bản, Cô Akiko Shigihara với tiêu
đề cho sáng tác của mình "Làm nước mưa ngấm xuống đất theo cách phù hợp về mặt sinh thái
ở các khu công viên" Anh trai cô, Takaaki Shigihara cũng tham dự cuộc thi trên với thiết kế
mang tên "Năng lượng của giọt mưa trên mái nhà" Cả hai đều đoạt giải thưởng "Xuất sắc"
Trong đề xuất của mình, cô Akiko Shigihara đã trình bày: "Trong khi bay đến Châu Âu, từ
trên máy bay tôi nhìn thấy bầu trời trong xanh, vẻ đẹp hấp dẫn của đỉnh núi Everest đầy tuyết,
những vùng băng trắng ở Siberia và núi Blanc Mọi thứ đều thật tuyệt diệu! Ở Sumida, mưa
được tạo thành từ các đám mây dường như phồng to lên dưới bầu trời tươi đẹp, đẹp đến nỗi
có cảm giác mưa rơi như là những giọt nước mắt của đám mây Nước mưa mang lại sức sống
cho cây cỏ, hoa lá và con người Nước mưa cần cho sự sống của mọi loài sinh vật vì nó được
tạo thành từ mẹ thiên nhiên tươi đẹp
http://nuoc.com.vn
Trang 21HÃY ĐEM NƯỚC MƯA ĐƯỢC LỌC SẠCH QUAY VỀ VỚI MẸ THIÊN
Do đó, nhiệm vụ của chúng ta là trả lại nước mưa về cho tự nhiên như nó vốn dĩ Tôi muốn
nước mưa được trở về lòng đất qua các thiết bị làm sạch đặt trong công viên, vùng đất trống
ngoài trời, vườn tược và một số nơi khác nữa Ý tưởng của tôi về một thiết bị làm sạch dựa
trên một tấm lưới lọc có mắt nhỏ để lọc cặn bẩn từ nước mưa, cùng với sỏi, than hoạt tính và
cát lót dưới tấm lưới Ý tưởng gây ấn tượng của cô là sự quan trọng của việc tận dụng nước
mưa
Chúng tôi cũng giới thiệu tóm tắt ý tưởng của Yasuaki Higuchi về "Hệ thống thu hồi nước
mưa công cộng" mà ý tưởng cơ bản cũng tương tự như của Shigihara
Trang 22SỬ DỤNG KHÔNG GIAN PHÍA DƯỚI ĐƯỜNG CAO TỐC TRÊN CAO ĐỂ CHỨA NƯỚC
MƯA
Do độ rộng của các đường ống thoát nước và khoảng không gian phía dưới các thanh xà
ngang của các đoạn đường cao tốc và đường ray được nâng lên cao, ý tưởng sử dụng khoảng
không này để chứa nước mưa có vẻ có tính thực tế cao Chúng tôi cũng đã phát hiện ra rất
nhiều thiết bị sử dụng nước mưa kiểu này đã được đăng ký sáng chế sau khi kiểm tra danh
mục cấp bằng sáng chế về công nghệ ứng dụng nước mưa Trong cuộc thi về các ý tưởng sử
dụng nước mưa, có hai người Nhật Bản cũng đã đề xuất ý tưởng sử dụng nước mưa theo kiểu
này Takashi Higuchi đã đạt giải sáng tạo với ý tưởng liên quan đến khoảng không phía dưới
các thanh xà ngang của các đoạn đường cao tốc và đường ray trên cao Katsumi Tamura đạt
giải xuất sắc với ý tưởng nhan đề "Xin chào (Hello)", với ý định làm cho các khoảng không tẻ
nhạt phía dưới những đoạn đường cao tốc và đường ray trên cao trông có vẻ "đẹp đẽ hơn"
http://nuoc.com.vn
Trang 23CÁC CÔNG TY ĐƯỜNG CAO TỐC CÔNG CỘNG VÀ ĐƯỜNG SẮT: XIN HÃY NGHĨ VỀ
ĐIỀU NÀY!
Đoạn đường cao tốc Tokyo dài cỡ khoảng 230 km và có chiều rộng khoảng 16 m Diện
tích bề mặt của đường là 3.680.000 m2 và nếu nhân lên với lượng mưa trung bình hàng năm
tại Tokyo (khoảng 1500 mm) thì tổng lượng nước mưa sẽ vào cỡ 5.520.000 m3 Lượng nước
mưa này tương đương với 4,4% tổng lượng nước mà Tokyo xả ra mỗi năm từ đập Yagisawa
(126.000.000 m3)
Tuy nhiên, hầu hết lượng nước mưa này đổ vào các sông qua đường ống cống Mặc dù ở
một vài nơi, các khoảng trống phía dưới các đoạn đường cao tốc và đường sắt ở trên cao cũng
được sử dụng làm đường bộ, công viên hay bãi đỗ xe, song phần lớn đều còn chưa được sử
dụng
Trong các khu đô thị đông đúc thì việc đảm bảo có được không gian để xây dựng các bể
chứa nước mưa là rất khó khăn Lắp đặt hệ thống bể chứa nước mưa dưới những con đường
hay các tòa nhà hiện đang được sử dụng là vấn đề phức tạp do chi phí cao và khó bảo dưỡng
Thậm chí nếu chúng ta chờ cho đến khi xây dựng lại đô thị trong tương lai thì cũng chỉ có rất
ít thay đổi về quy hoạch đường xá và các tòa nhà lớn, có thể là sẽ có một số rất ít khu mở để
dùng cho mục đích xây dựng bể chứa nước mưa Do đó, khoảng trống không sử dụng dưới
các đoạn đường cao tốc và đường ray trên cao rất có giá trị, và nên được sử dụng làm nơi
chứa nước mưa Hơn nữa, sẽ giảm được sức tải của các hệ thống cống, những tập đoàn đường
cao tốc và tập đoàn đường sắt công cộng: Hãy xem xét ý tưởng này!
Trang 24SÂN CHƠI VỚI BỂ CHỨA "TENSUISON" VÀ CÂY CỐI
Một kiến trúc sư người Ý có một lần nói rằng: trẻ em chỉ cần một sân chơi trong đó có
nhiều nước và cây cối xum xuê Trẻ em theo bản năng biết cách chơi với chỉ nước và cây
Ông ta cho rằng hiện nay tại Nhật Bản có quá nhiều sân chơi dành cho người lớn Trong cuốn
quan điểm về ốc đảo Sumida, chúng tôi nghĩ: nếu một sân chơi chỉ có cây và nước mà không
có các cầu trượt, xích đu, trò chơi thể hình thì sẽ như thế nào? Tất nhiên, nước ở đây nên là
nước mưa
Một sân chơi có cây xung quanh, có những cây lớn tỏa nhánh và lá rộng ra phía ngoài có
thể trèo leo đu đưa Bể chứa theo kiểu Tensuison đặt dưới gốc cây và có thể trèo lên được Có
một cây được bao quanh bởi một sợi dây thừng bằng rơm dài khoảng 30 cm phía trên của
Tensuison, và cả hai đầu dây thừng đều nối với lỗ trên nắp bể Tensuison để thu nước mưa Ý
tưởng này lấy nguồn cảm hứng từ hệ thống thu nước mưa có tên Shide mà trước đây thường
được dùng để thu nước mưa ở các hòn đảo lân cận bằng cách lấy nước mưa từ lá cây với
nhiều sợi dây thừng Tuy nhiên chỉ với cách này không thu hồi được nhiều nước mưa, do đó
người ta lắp đặt thêm những chiếc bể ngầm để thu gom nước mưa từ mái nhà của những tòa
nhà lớn gần đó
http://nuoc.com.vn
Trang 25KINH NGHIỆM VỀ "LẤY NƯỚC MƯA" HỌC ĐƯỢC TỪ NGƯỜI DÂN SỐNG Ở CÁC
ĐẢO NHỎ
Mỗi bể Tensuison có một cái vòi, và dưới vòi là một cái chậu hứng nước Trẻ con có thể
đùa nghịch với nước trong chậu và có thể làm bất cứ việc gì cần đến nước Chúng tôi yêu cầu
bọn trẻ dùng nước để tưới cây và hoa Tại chính giữa sân chơi, người ta đặt Amamizu-Kozo
(chú tiểu đồng đi tiểu) - là biểu tượng của công viên - tươi cười với tất cả bọn trẻ
GIẢI THƯỞNG LỚN - "CÔNG VIÊN NƯỚC MƯA"
Trang 26"Công viên nước mưa" do Yasushi Niwa đề xuất đã đoạt giải thưởng lớn trong cuộc thi về
ứng dụng nước mưa Một tháp cột mốc có hình dáng tương tự như một cánh tay và lòng bàn
tay hướng lên phía bầu trời được đặt ở giữa công viên, thể hiện ý nghĩa "nước mưa là một
món quà của thượng đế" Cũng như vậy, nước mưa được thu hồi từ phần có hình bàn tay của
tháp và chảy vào bể chứa đặt phía trong lòng tháp Một phần nước mưa được dùng cho các
nhà vệ sinh cộng cộng đặt ở phía dưới tháp Phần còn lại chảy xuôi xuống theo đường ống
xoắn và là nguồn phát điện Năng lượng điện này có thể dùng để điều khiển đường đi bộ nổi
xoay tròn quanh khu tháp và trò chơi ô tô của trẻ em
Vào buổi sáng khi mà Yasushi Niwa đọc tin trên báo về cuộc thi thì trời đang mưa Vào
lúc đó, anh cảm thấy buồn chán và không muốn làm bất cứ việc gì kể cả đi dạo bên ngoài vì
trời mưa Vì thế mà để giết thời gian anh bắt đầu nghĩ đến việc làm cách nào để có thể sử
dụng nước mưa Và cuối cùng, ý tưởng về "Công viên nước mưa" ra đời Với một chiếc tháp
giống như một cánh tay và bàn tay cùng với một số cơ cấu truyền động chỉ hoạt động trong
những ngày trời mưa rất phù hợp với mục tiêu của cuộc thi Do đó, ý tưởng của anh đã được
nhất trí đề cử cho giải thưởng lớn
CÔNG VIÊN CHẠY BẰNG ĐIỆN NĂNG TẠO TỪ NƯỚC MƯA
Việc vận hành một đường đi bộ tự xoay quanh khu tháp dường như rất khó Tuy nhiên vì là đường này nổi
được trên mặt nước mưa dùng cho nguồn phát điện và thoát nước, do đó nó không đòi hỏi quá nhiều năng lượng
Nếu bạn đi bộ dọc theo đường băng truyền tự động dành cho người đi bộ ở trong các nhà ga xe lửa hoặc sân bay
theo chiều ngược với chiều chuyển động của băng truyền thì bạn sẽ gây phiền toái cho những người khác
Nhưng với đường đi bộ tự quay trong các công viên kiểu này thì bạn có thể đi theo bất cứ chiều nào và có thể
chủ động tắt hay bật chức năng quay tự động tùy thích Đây cũng chính là một hình thức giải trí rất thú vị đối với
trẻ em
http://nuoc.com.vn
Trang 27TẬN HƯỞNG VIỆC SỬ DỤNG NƯỚC MƯA
Nhiều năm trước đây, khi mong muốn nhanh chóng được về nhà, trẻ em vẫn thường hay
hát bài " Kaeru ga naku kara kaero" (Về đi thôi vì ếch đang kêu ồm ộp rồi" Ếch kêu là dấu
hiệu báo trời tối hoặc sắp mưa Tuy nhiên, ngày nay, ở các khu đô thị, chúng ta chỉ còn nhìn
thấy những con ếch được đặt trên những cái bàn hoặc cái giá để trang trí, chúng không thể
nhảy và cũng không thể dự báo thời tiết được nữa
Những cánh cửa sổ đóng chặt không chỉ ngăn tiếng ồn trên đường phố mà còn ngăn cả
tiếng mưa rơi đập vào cửa sổ Do đó, ngắm nhìn cảnh mưa rơi cứ như thể chúng ta đang xem
một bộ phim câm, dù rằng nó vẫn rất thú vị Tuy nhiên, ta không thể tận hưởng hợp âm của
tiếng mưa rơi
Người ta đã đặt những chiếc đồng hồ có độ nhạy cao để đo lượng nước mưa trên mái nhà
của Ryogoku Kokugikan và Văn phòng Chính phủ ở Tokyo Tín hiệu điện tử thông báo trực
tiếp tới hệ thống máy tính đặt tại phòng quản lý trung tâm để đo cường độ mưa rơi Nhưng tín
hiệu này không thể dự báo trời mưa như ếch nhái và cũng không thể thông báo tới người đi
trên đường rằng mưa lớn đến thế nào Nếu tín hiệu điện truyền tới máy tính được chuyển sang
dạng độ sáng và chiếu vào biển báo phản quang thì sẽ cho ta thấy được toàn cảnh môi trường
xung quanh theo cách rất độc đáo
Trang 28"KAPPA" THỨC DẬY VÀO NHỮNG NGÀY MƯA
Khi nghĩ về cách tận dụng nước mưa mang tính giải trí, chúng tôi đã nghiên cứu nhiều ý
tưởng Kazunobu Hotta đã đề xuất hình tượng "Kappa (giống như loài ếch nhái trong chuyện
cổ tích Nhật Bản) có thể báo hiệu trời mưa" Đó là một chiếc thùng chứa hình con ếch Kappa
làm bằng sợi vải bạt để dự báo trời mưa Một vài Kappa được treo trên cành cây dọc theo
những mương nước hoặc trong các công viên nước mưa trông lý thú và đây cũng là dấu hiệu
cho biết lượng mưa rất hữu hiệu Masaki Matsumoto, một trong những thành viên của nhóm
Raindrops, đưa ra ý tưởng "Urynkin" - một loại nhạc cụ chơi được nhờ nước mưa Nước chảy
từ bể chứa làm xoay một bánh xe nước Trên bề mặt bánh xe có gắn những chiếc cọc nhỏ, khi
bánh xe quay những chiếc cọc này đập vào các thanh gỗ trên một chiếc đàn phiến gỗ và tạo
âm thanh
http://nuoc.com.vn
Trang 29"TENSUISON SENTO" (Nhà tắm công cộng) - TRÁI ĐẤT ĐƯỢC GỘT RỬA
Một nhà tắm công cộng sử dụng nước mưa được đề xuất trong cuốn sách "Quan điểm về
ốc đảo Sumida" Nước mưa thu được từ mái của nhà tắm công cộng được sử dụng trong các
nhà vệ sinh, tưới cây, dập tắt hỏa hoạn và còn là nước uống trong các trường hợp khẩn cấp
Theo ý tưởng này, người ta đặt tên của nhà tắm là Tensuison Sento để có sự phân biệt với
sự xuất hiện của nhà tắm giai đoạn những năm 1603 - 1867 Quang cảnh của một chiếc hồ
chứa nước mưa cùng với những bụi cây nhỏ trong khu vườn và một chiếc tháp nhỏ với 1 bể
chứa bên trên Nước mưa được bơm từ bể chứa ngầm lên tới bể chứa nổi, Từ bể chứa nổi,
nước được cấp tới các hệ thống khác dưới tác dụng của trọng lực
Đáng tiếc là, Tensuison Sento vẫn chỉ là ý tưởng Tuy nhiên, đó chính là hình mẫu để xây
dựng nhà tắm sinh thái (Eco-Sento) do tư nhân điều hành tại Ishihara Ở thành phố Sumida
kiểu nhà tắm này được biết rộng rãi hơn với tên gọi là "Mikokuyu" của Shigeru Ito Các nhà
tắm công cộng loại này đã từng rất được ưa chuộng và thường đóng vai trò như các trung tâm
cộng đồng Nhưng đã lần lượt mất đi Tuy nhiên, Mikokuyu đã trở thành một "trung tâm sinh
thái" (là cách gọi theo lối chơi chữ do cách phát âm gần giống nhau giữa Sento và Center),
không chỉ hoạt động như là một trung tâm của cộng đồng mà còn là trung tâm có các hoạt
động môi trường tại địa phương
Trang 30"ECO-SENTO" (Nhà tắm sinh thái)
Quan điểm sử dụng nước mưa được áp dụng từ khi Mikokuyu được thiết kế lại vào năm
1991 Mặc dù nước dùng cho các bồn tắm và vòi sen là nước cấp trong thành phố hoặc nguồn
nước khoáng thiên nhiên, song nước mưa thu từ mái nhà lớn của nhà tắm công cộng được
dùng cho những hồ nước nhỏ hoặc dùng trong các nhà vệ sinh
Bên cạnh đó, người ta còn thiết kế một góc gọi là "góc tái chế" có đặt những chiếc thùng
để thu gom vỏ thùng, chai, lọ rỗng Chai lọ rỗng sẽ được súc rửa bằng nước mưa và được thu
gom về Rojison và được lưu giữ tại đây để chờ xe tải đến đem đi tái chế
Theo luật định, nước được chia làm 3 loại: nước dùng cho ăn uống (nước thành phố), nước
không dùng được cho ăn uống (nước mưa, nước xám ) và nước thải Theo các luật và quy
định về y tế thì hạn chế sử dụng nước mưa cho các nhà tắm và bể bơi công cộng Nước cấp
cho các bể bơi và nhà tắm công cộng phải là nước dùng cho ăn uống Nếu nước mưa được
tinh lọc và chất lượng nước đạt tiêu chuẩn theo luật định thì có thể sử dụng cho mục đích ăn
uống Tuy nhiên, điều này đòi hỏi phải trang bị rất nhiều thiết bị tinh lọc Lượng nước mưa
càng lớn thì đòi hỏi càng nhiều thiết bị và và chi phí lớn Mặc dù có khá nhiều khoản vay
công cộng do chính phủ hoặc các chính quyền địa phương luôn khuyến khích sử dụng nước
mưa, song số lượng các dự án lớn và tổng tiền cho các khoản vay lại hạn chế Do đó, nước
mưa vẫn chủ yếu được dùng trong các nhà vệ sinh, tưới cây và rửa xe, chính là vì không cần
phải quan tâm đến chất lượng nước nhiều lắm
http://nuoc.com.vn
Trang 31KINH NGHIỆM LÀM SẠCH NƯỚC MƯA
Tại những vùng thiếu nước cấp thành phố, nước mưa chảy vào các con suối, giếng và được
lọc để dùng cho mục đích sinh hoạt Người dân sống ở những hòn đảo Izu, Amami hay đảo
Zamami tại vùng Okinawa vẫn phải dùng nước theo cách này Có lẽ sẽ tốt hơn nếu nước mưa
trong thành phố cũng có thể dùng làm nước uống, nhưng điều này rất khó do tình trạng môi
trường không khí Tại khu đô thị, nước mưa bị nhiễm bẩn do không khí bị ô nhiễm Việc làm
sạch nước mưa loại này để có thể uống được không phải dễ
HÃY XEM LẠI CÁCH SỐNG CỦA CHÚNG TA
Trang 32Khi các đập nước bị khô cạn hoặc các đường ống cấp nước của thành phố bị phá hủy do
thiên tai thì sẽ phải dựa vào nước mưa để phục vụ cho mục đích ăn uống Để làm điều này,
chúng ta không những cần phải nghiên cứu chế tạo các hệ thống tinh lọc đạt hiệu quả cao mà
còn cần phải xem xét lại cách sống, và thực sự nỗ lực nhiều hơn nữa để không gây ô nhiễm
không khí
NƯỚC MƯA THỔI SỨC SỐNG VÀO CÁC TRẠM XĂNG
Hiện nay có hơn 50.000 trạm bơm xăng trên toàn nước Nhật Hầu hết tại các trạm này đều
được trang bị các thiết bị rửa xe, với lưu lượng sử dụng khoảng 150 lít nước trên một đầu xe
Thêm vào đó, thiết bị rửa xe tại các trạm xăng hoạt động cả ngày, giặt khăn lau để lau các cửa
sổ Nước cũng được bơm tràn ra bề mặt của khu bơm xăng để tránh tích điện Nói chung, tại
tất cả các trạm bơm xăng, người ta dùng rất nhiều nước cấp thành phố Tuy nhiên, lại có thể
thu được rất nhiều nước mưa từ mái che của các trạm bơm xăng Việc sử dụng nước mưa ở
các trạm bơm xăng là rất hợp lý và rất thuận tiện cho việc xây dựng các hệ thống sử dụng
nước mưa
Các sinh viên của giáo sư giảng dạy về kiến trúc, Nobuhiro Suzuki, tại trường Đại học
Khoa học của Tokyo, đã được giao chuyên đề thực tập tốt nghiệp đầy thách thức về "Mưa
mang lại không khí sống động ở các trạm xăng" Điểm trọng tâm của chủ đề này là thiết kế
việc sử dụng nước mưa ở các trạm xăng không chỉ cho mục đích sử dụng nước mưa để rửa xe
và bơm tràn ra ngoài, mà còn làm cho khách hàng hay người qua lại có thể chiêm ngưỡng
quang cảnh và âm thanh mưa rơi, không chỉ vậy mà cả cây cối, chim muông xung quanh cũng
có thể tận hưởng được bầu không khí sống động này Các sinh viên được tự do thiết kế giấc
mơ của mình mà không bị hạn chế bởi bất cứ điều kiện nào
http://nuoc.com.vn
Trang 33THIẾT KẾ SỬ DỤNG NƯỚC MƯA LÔI CUỐN NGŨ QUAN
Một kế hoạch được đề xuất: Tạo một khu nghỉ cho khách hàng dừng chân với thác nước
nhân tạo dùng nước mưa, màn mưa, cổng vào bằng nước, hồ chứa nhỏ kiểu Tensuison và một
vườn nhỏ trong cùng một không gian Thiết kế này bao gồm nhiều yếu tố chỉ rõ cả mức độ
mạnh của thác nước mưa, của dòng nước mưa chảy xuôi, những bức tường và sàn sẽ trở nên
ướt tới mức nào và ánh sáng được phản chiếu lấp lánh qua giàn mưa như thế nào
Một đề xuất khác với tên gọi "Ốc đảo giữa thành phố" Trong thiết kế này, cây cối được
trồng trên mái che, và nước mưa được giữ trong đất sẽ mang lại sự tươi tốt cho cây cối
BỂ CHỨA NƯỚC MƯA ĐƠN GIẢN DÙNG CHO HỘ GIA ĐÌNH
Trang 34Vấn đề khó khăn nhất để có thể khuyến khích sử dụng nước mưa ở quy mô các hộ gia đình
là việc không bố trí được không gian cho các bể chứa nước mưa và lượng nước mưa quá lớn
Khi xây dựng một ngôi nhà độc lập, thì nên xây bể chứa nước mưa bằng bêtông được gia cố
chắc chắn đặt ngầm dưới lòng đất Bể này cũng đóng vai trò như móng ngôi nhà mà không
cần thiết phải thêm khoảng không hoặc thêm chi phí Tuy nhiên nó có thể chứa nhiều nước
mưa dùng vào việc tưới cây, dùng cho các công trình vệ sinh, rửa xe, hoặc dự phòng trong các
trường hợp khẩn cấp Trong một ngôi nhà đã có sẵn, thì có thể xây dựng bể chứa nước mưa
hoặc mua một bể chứa làm sẵn đặt trong vườn hay cạnh lối ra vào của ngôi nhà Tuy nhiên,
do hạn chế về dung tích chứa được nên rất khó chứa được nhiều nước mưa trong các bể loại
này, do đó việc sử dụng nước mưa sẽ bị hạn chế
SỬ DỤNG PHAO VÀ HỘP CHỨA NƯỚC MƯA
Để xây các bể chứa nước mưa trong vườn, ngành công nghiệp xây dựng thường chỉ sử
dụng những tấm nhựa vinyl có độ rộng rất lớn, thêm một vài vỏ thùng bia bằng nhựa, đường
ống bằng nhựa polyvinyl chloride và một chiếc bơm tốt Trước tiên, người ta đào một hố lớn,
và phủ lên hố một tấm nhựa vinyl Sau đó, đặt một vài vỏ thùng bia lộn ngược vào bên trong
hố rồi phủ lên chúng một lớp nhựa vinyl khác Cuối cùng, ống nhựa polyvinyl chloride được
chèn vào để dẫn nước vào và lắp thêm một chiếc bơm Chi phí cho loại bể chứa này vào
khoảng 50.000 yên (khoảng 500 đôla Mỹ), chủ yếu chi chí là để mua chiếc bơm
Nobuo Tokunaga chính là người làm cho giá thành xây bể Tensuison trở nên rất rẻ, và
chính anh cũng là người thúc đẩy việc lắp đặt Rojison tại quận Ichitera-Kototoi thuộc thành
phố Sumida Do là người có óc sáng tạo và suy nghĩ rất nghiêm túc về việc thúc đẩy sử dụng
nước mưa, anh đã bắt đầu làm bể Tensuison bằng phương pháp thủ công Bể Tensuison của
Tokunaga là một loại bể nổi được làm bằng polyethylene và được sử dụng trong các trại nuôi
cá Anh gắn một chiếc vòi và một chiếc ống bằng nhựa trong suốt để đo mực nước, và làm
một đường ống lấy nước vào đặt ở phía dưới Chiều dài ống đo mực nước khoảng 60 cm và
http://nuoc.com.vn
Trang 35chiều cao bể chứa là 90 cm, dung lượng 200 lít Hệ thống này trị giá khoảng 50.000 yên bao
gồm cả giá đỡ bằng kim loại
THOÁNG NHÌN QUA NÓ TRÔNG GIỐNG HỆT MỘT BỨC TƯỜNG BÊ TÔNG, NHƯ
NGÁ
Nếu nhà của bạn lại nằm liền kề với nhà hàng xóm và chỉ có một chiếc sân nhỏ phía đằng
sau Làm thế nào để bạn có thể xây dựng được một cái bể chứa nước mưa trên mặt đất ở
khoảng đất trống ấy hoặc là một bể chứa nước mưa ngầm dưới lòng đất Đây chính là vấn đề
hay gặp phải trong việc sử dụng nước mưa ở các khu vực có mật độ dân cư cao
Không sao cả, bạn có thể vượt qua được khó khăn này bằng cách thay đổi hình dạng bức
tường hoặc hàng rào để biến nó thành "bể chứa nước mưa cực mỏng" Bể này làm bằng các
khối bêtông và trông giống như những bức tường bằng bêtông thực sự Tuy nhiên, mỗi khối
bêtông đều trống rỗng để có thể chứa được nước mưa bên trong Phía bên trong các khối bê
tông này phải không có các hạt và và cũng không đựợc có các lỗ hốc Và tốt nhất nên làm
bằng vật liệu chống thấm nước Các khối có thể được đặt so le trên một hệ thống móng chịu
lực bằng bêtông rất chắc và được néo vào các thanh chịu lực được đặt ở các góc và cứ cách
1,8 mét lại đặt một thanh chịu lực như vậy Tại các điểm néo các khối bê tông rỗng này với
các thanh chịu lực, nên trám kín bằng bêtông Các đường ống thông giữa các khối bêtông nên
được tập hợp lại và đặt ở dưới lớp đáy thấp nhất Đây chính là cách áp dụng một ý tưởng mà
chúng tôi đã được thấy trong chuyến tham quan Botswana, Châu Phi để khảo sát về các kỹ
thuật sử dụng nước mưa ở trong vùng này vào mùa hè năm 1993
Trang 36BỂ CHỨA NƯỚC MƯA SỬ DỤNG KHÔNG GIAN CHẾT
Ở cuộc thi "Các ý tưởng sử dụng nước mưa", giải thưởng xuất sắc nhất đã được trao cho
Yoshihiko Kanbara với ý tưởng "Bể chứa nước mưa sử dụng không gian chết", sử dụng
những bức tường bêtông rỗng để chứa nước mưa Theo ý tưởng này, thậm chí cả lớp gạch
cũng được sử dụng như một phần bể chứa nước mưa
Trong sự kiện mang tên "Vùng đất của mưa" cũng được tổ chức trong cùng thời gian với
hội nghị, hai công ty của Nhật đã trình diễn loại bể chứa nước mưa tiết kiệm khoảng không
gian đặt bể Công ty trách nhiệm hữu hạn Totetsu đã đưa ra loại bể có hình dạng như hàng rào
làm bằng thép không gỉ và Hiệp hội Hóa học Toyo chuyên về vật liệu xây dựng cũng cho ra
một loại bể chứa nước mưa làm bằng nhựa theo kiểu nén nhỏ gọn, loại bể này có tên là "Rain
Oasis"
THƯƠNG MẠI HÓA BỂ CHỨA NƯỚC MƯA TIẾT KIỆM KHÔNG GIAN
http://nuoc.com.vn
Trang 37Bể chứa nước mưa theo kiểu hàng rào có dạng theo từng khối nhỏ và tận dụng được
khoảng không Những khối nhỏ bằng thép không gỉ có kích thước: dày 15 cm, cao 130 cm và
rộng 84,2 cm được đặt liền kề nhau và nối với nhau Mỗi khối này có dung tích 15 lít và được
nối với nhau bằng một ống nối có van kiểm tra dòng chảy ngược và đóng vai trò như một bể
chứa Loại bể này không những phù hợp với các hộ gia đình mà còn sử dụng trong các tòa
nhà cao tầng hoặc trụ sở làm việc của các cơ quan
THÁCH THỨC CỦA CÁC NHÀ MÁY VỀ VIỆC SỬ DỤNG NƯỚC MƯA
Công ty Totetsu đã phát triển bể chứa nước mưa sử dụng các ống nhựa Polyvinyl Chloride,
có lắp đặt kèm theo hệ thống phân tách nước mưa theo dòng chảy để tách bỏ đi phần nước
mưa đầu cơn (first flash rainwater) và có gắn một cái máng ở phía dưới, sau đó nước mưa
thấm xuống dưới lòng đất qua hệ thống lọc Công ty này rất chú trọng việc mở rộng các ứng
dụng sử dụng nước mưa
Mặt khác, "Rain Oasis" của Hiệp hội hóa học Toyo là một bể chứa hình trụ (đường kính 45
cm, Dung lượng 100 lít) có gắn kèm một thiết bị lắng cặn và một thiết bị lọc để làm sạch
nước mưa Loại bể chứa này rất chuyên dụng và nhỏ gọn đến mức chỉ chiếm một phần không
gian nhỏ trên ban công của những khu chung cư Bất kỳ đối tượng nào cũng có thể lắp đặt
thiết bị với chi phí khoảng 38.000 yên (Khoảng 380 đôla Mỹ) với một vết cắt tại máng chảy
phía dưới và lắp ống dẫn ngang với điểm cần lấy nước để lấy nước Hiệp hội hóa học Toyo là
công ty đầu tiên tại Nhật Bản giới thiệu máng làm bằng polyvinyl chloride Công ty rất hào
hứng trong việc phát triển các kỹ thuật sử dụng nước mưa và không ngừng cải tiến để có được
"Rain Oasis" ngày càng hoàn hảo hơn
Trang 38LÀM THẾ NÀO ĐỂ CHỨA NƯỚC MƯA TRONG CÁC KHU TẬP THỂ - PHẦN I
Làm thế nào để một hộ gia đình có thể lấy nước mưa nếu họ sống trong các khu chung cư?
Katsuji Ando đã giải quyết câu hỏi này bằng cách phát minh một đường ống dẫn đặc biệt
Anh ấy thấy rằng hầu hết nước mưa đổ như thác thông qua đường ống dẫn từ các máng
nước của mái nhà hoặc ban công xuôi theo chiều của đường ống Anh đã phát kiến ra một loại
vòng hình tròn có độ rộng phù hợp để đặt bên trong ống máng tại các khớp nối Trong quá
trình tiến hành thí nghiệm, phần lớn nước mưa đổ dọc theo đường ống và bị phân tách bằng
vòng được đặt tại điểm khớp nối này và chảy qua một ống nối khác để vào bể chứa Nước
mưa sẽ liên tục chảy vào bể chứa cho đến khi đầy Như vậy, tất cả các hộ gia đình đều có thể
chứa nước mưa chứ không phải chỉ riêng các hộ ở tầng trên cùng
http://nuoc.com.vn
Trang 39THU NƯỚC MƯA TỪ ỐNG DẪN
Cũng theo nguyên lý này, Yuko Kanbayashi cũng đưa ra một ý tưởng rất dễ thực hiện Một
lớp kim loại mỏng hoặc một tấm nhựa cắt thành hình móng ngựa có đường kính trong bằng
đường kính ngoài của ống dẫn và có một điểm nhô ra Trên bề mặt đường ống dẫn, người ta
đục một lỗ nhỏ và cắt theo chiều thẳng đứng xuống phía bên dưới, sau đó tấm kim loại hoặc
tấm nhựa có hình móng ngựa được kẹp vuông góc theo chiều thẳng đứng của ống dẫn Cuối
cùng, ống nhựa vinyl được nối với tấm kim loại hoặc tấm nhựa đó tại điểm nhô ra (Hình trụ
móng ngựa này nên có một tay cầm nhỏ)
Nếu như việc này có vẻ mất nhiều thời gian, thì hãy thử phương pháp "quả cầu" dẫn nước
mưa của Ryu Ichikawa Một quả cầu được cài vào trong lỗ nhỏ trên bề mặt đường ống dẫn
Sau đó nó được thổi phồng và trở thành vật thay thế hình trụ móng ngựa Hai đường ống nối
với đường ống dẫn chính và bể chứa - một đường ống dùng cho nước chảy vào bể và một
dùng cho nước chảy tràn quay lại vào đường ống chính khi nước trong bể đã đầy Phương
pháp ứng dụng nước mưa này có thể áp dụng cho mọi gia đình
Trang 40LÀM THẾ NÀO ĐỂ CHỨA NƯỚC MƯA TRONG CÁC KHU TẬP THỂ - PHẦN II
"Hoa nở khi mưa" là gì? Đó là loài hoa vùng nhiệt đới chỉ nở khi có mưa rơi hoặc hoa bằng
giấy nở ra khi bị nhúng vào một cốc nước
Nếu như bạn có quá nhiều những chiếc ô bằng nhựa vinyl thừa bạn phải mua khi trời mưa
bất ngờ thì tại sao không sử dụng chúng vào các việc khác nữa? Yuko Kanbayashi đã đưa ra
một sáng kiến mới Trước tiên, người ta đục hai lỗ ở ngay trên các đường trục của ô, sau đó
lại cắt đi khoảng 1cm đầu trục Một ống bằng nhựa vinyl gắn vào đầu trục đã cắt Treo vài cái
ô cùng kiểu đã mở xòe trên thanh ngang theo hướng lộn ngược lên phía trên Những chiếc ô
này sẽ hứng nước mưa rồi chảy vào ống dẫn bằng nhựa vinyl Đây là cách thu gom nước mưa
rất dễ thực hiện ngay cả ở những khu chung cư
http://nuoc.com.vn