tưới nước

Tưới nước có thể làm thay đổi phương hướng của quá trình biến đổi đất đai. Ảnh hưởng của tưới đối với đất biểu hiện trên nhiều mặt: làm thay đổi lý tính, làm thay đổi các quá trình ho

Ảnh hưởng của tưới nước đến đất đai

Tưới nước có thể làm thay đổi phương hướng của

quá trình biến đổi đất đai

Ảnh hưởng của tưới đối với đất biểu hiện trên nhiều mặt: làm thay đổi lý tính, làm

thay đổi các quá trình hoá học, sinh vật học trong đất, quá trình phá huỷ hoặc tích

lũy chất hửu cơ

Sự thay đổi lý tính biểu hiện trước hết ở chổ làm thay đổi kích thước cấp hạt

đất Theo B.O.Ghienco tưới nước làm giảm các cấp hạt có kích thước 3 -1 mm và

làm tăng cấp hạt có kích thước bé ở lớp đất 0 - 20 cm

Do vậy mà dung trọng đất

tăng lên, độ rỗng và tính thấm nước của đất giảm

xuống, nhất là ở tầng đất mặt

Với các loại cây trồng khác nhau, dưới ảnh hưởng của tưới nước, các cấp hạt

đất thay đổi khác nhau

Tưới nước với độ ẩm đất 50 - 60 % độ ẩm tối đa thì sức liên kết, sức dính hút

của hạt đất nằm trong giới hạn thích hợp nhất cho việc làm đất bằng cơ giới Tưới

nước có thể dẫn đến hình thành một lớp đất chặt ở tầng đất sâu do quá trình rửa trôi

keo đất theo trọng lực Sự rửa trôi này kéo theo các hợp chất cacbonat Ca, Mg, SiO2

và chúng tích tụ lại ở độ sâu nhất định tuỳ theo tính chất của đất:

- Đất nặng lớp đất chặt hình thành ở độ sâu 0,45 đến 1,2 m

- Đất nhẹ lớp đất chặt hình thành ở độ sâu 1,2 đến 3,0

m

Khi tưới nước có phù sa thì lý tính của đất còn bị

thay đổi bởi các cấp hạt sét

được dẫn vào ruộng Những cấp hạt sét đường kính nhỏ hơn 0,005 mm, nhất là

những cấp hạt sét đường kính nhỏ hơn 0,001 mm có tác dụng làm tăng khả năng giữ

nước, sức dính hút, sức liên kết của đất cát Ngược lại, những cấp hạt có kích thước

lớn hơn lại có tác dụng làm tăng độ tơi xốp và thoáng khí của đất sét Vì vậy, cần

thấy rõ được vai trò của nước tưới đối với tính chất đất khác nhau để có thể sử dụng

nước phù hợp với các quá trình biến đổi lý học có lợi cho điều kiện dinh dưỡng của

cây trồng và độ phì của đất Xác định đúng đắn chế

độ tưới nước trong những điều

kiện địa chất thuỷ văn, khí hậu thời tiết và đất đai khác nhau là cơ sở của việc đảm

bảo những yêu cầu trên

Tưới nước còn ảnh hưởng đến chế độ nhiệt của đất

Do nhiệt dung của nước

lớn nên tưới nước có thể điều hoà nhiệt độ đất Về mùa nóng, đất có độ ẩm thích

hợp, nhiệt độ đất thấp hơn ở đất không được tưới và ngược lại về mùa rét nhiệt độ

đất cao hơn

Tưới nước cũng dẫn đến những thay đổi về mặt hoá tính của đất Trước hết,

nước là môi trường để tiến hành các phản ứng hoá học xảy ra trong đất Nước có thể

hoà tan các chất dinh dưỡng tích luỹ trong đất để cung cấp cho cây trồng Nước làm

giảm nồng độ dung dịch đất tạo điều kiện cho cây trồng hút thức ăn thuận lợi Nước

tưới còn mang vào đất nhiều chất hòa tan, chất lơ

lửng có ích cho cây trồng, nhất là

nước tưới có phù sa Vì vậy, tưới nước có thể làm tăng được chất dinh dưỡng cho

đất Nhưng tưới nước không đúng có thể dẫn đến

những biến đổi có hại cho

độ phì của đất đai và cây trồng

Khi lượng nước tưới quá nhiều, nước sẽ rửa trôi các chất dinh dưỡng xuống

tầng sâu, có thể làm mức nước ngầm dâng cao tới lớp đất có bộ rễ cây hoạt động,

đất trở nên thiếu thoáng khí và phát triển theo con đường lầy hoá, tái mặn Tưới quá

nhiều nước, quá trình phản nitrat hoá mạnh, nhất là khi tưới tràn Dẫn đến hiện

tượng mất đạm khi tưới nước

Lượng nước thừa chảy xuống tầng đất sâu kéo theo đạm NO3 là nguyên nhân

của sự mất đạm ở lớp đất mặt Nhưng không phải các chất dinh dưỡng đều bị rửa

trôi theo dòng chảy Kali trong đất ở dạng dung dịch hoặc bón vào đất dưới dạng

muối rất nhanh chóng chuyển sang dạng kali tổng số Lân di động cũng nhanh

chóng bị đất hấp phụ Vì vậy, khi tưới nước chúng rửa trôi không đáng kể

Tưới nước còn ảnh hưởng đến hoat động sinh học ở trong đất Nói chung, độ

ẩm đất thích hợp cho các loại vi sinh vật hoạt động gần với giới hạn độ ẩm cần thiết

cho cây trồng Ở độ ẩm cây héo thì hoạt động của vi sinh vật bị đình trệ

Độ ẩm 80 – 95 % của sức chứa ẩm tối đa đồng ruộng

là giới hạn thích hợp

nhất cho nấm và xạ khuẩn hoạt động

Vi khuẩn phân giải Cellulose cũng hoạt động mạnh ở giới hạn độ ẩm 85 – 90 %

độ chứa ẩm tối đa

Vi khuẩn nitrat hoá hoạt động mạnh ở giới hạn độ ẩm trên 60% và bị đình trệ

khi đất có độ chứa ẩm tối đa

Tưới nước còn ảnh hưởng đến sự hoạt động của vi khuẩn nốt sần Trong vùng

khô hạn nốt sần của rễ cây họ đậu gần như không hình thành được Nhưng tưới đủ

nước thì quá trình này tiến hành bình thường và sự dinh dưỡng đạm của cây trồng

được tăng cường hơn

Nếu lúc tưới đất bảo hoà nước thì vi sinh vật yếm khí hoạt động mạnh, hoạt

động của vi sinh vật háo khí bị kìm hãm Khoảng cách giữa 2 lần tưới càng dài thì

sự khác nhau giữa phương hướng hoạt động của vi sinh vật trong đất trước và sau

tưới càng lớn

Sự phân giải chất hữu cơ trong đất gắn chặt với hoạt động của vi sinh vật Đất

thiếu nước hoạt động của vi sinh vật háo khí mạnh

mẽ thuận lợi cho quá trình phá

huỷ các chất hữu cơ, nhất là mùn Quá trình phá huỷ các chất hữu cơ mâu thuẩn với

sự cần thiết nâng cao độ phì của đất Việc nâng cao năng suất cây trồng nông

nghiệp đòi hỏi phải tăng lượng chất hữu cơ trong đất Tưới nước hợp lý có tác dụng

điều hoà được hoạt động sinh học trong đất, quá trình tích luỹ chất hữu cơ sẽ trội

hơn quá trình phá huỷ chúng Và đất sẽ giàu chất hữu

cơ cần thiết cho sự dinh

dưỡng của cây trồng Do vậy, sự thay đổi các hoạt động sinh học trong đất liên quan

chặt chẽ với các yếu tố của chế độ tưới như lượng nước tưới, số lần tưới, độ sâu lớp

đất tưới và phương pháp tưới