Các lễ hội ở Việt Nam.
Trang 1Để đáp ứng yêu cầu các tài liệu tham khảo về hiểu biết Du lịch, Thư viện trường đã sưu tầm “Các lễ hội ở Việt Nam 2000-2010” Thông tin được Trung tâm thông tin du lịch, Tổng cục du lịch cung cấp.
Tết Hàn Thực
Thời gian: 3/3 âm lịch
Địa điểm: Có ở hầu hết các vùng cư dân người Việt
Đặc điểm: Mọi nhà làm bánh trôi, bánh chay cúng gia tiên, đi tảo mộ và chơi xuân
Theo phong tục cổ truyền, Tết Hàn thực dân ta làm bánh chay Tết này có xuất xứ từ bênTrung Quốc, làm giỗ ông Giới Tử Thôi (một hiền sĩ thời Xuân Thu có công phò Tần VănCông), bị chết cháy ở núi Ðiền Sơn Cũng như ngày mùng năm tháng năm tết ÐoanDương cũng xuất xứ bên Trung Quốc là giỗ ông Khuất Nguyên (đời Xuân Thu, thờ vua
Sở Hoài Vương) gieo mình chết trôi ở sông Mịch La Ðành rằng dân ta theo tục đónhưng khi cúng chỉ cúng gia tiên nhà mình
Tết Trung Nguyên
Thời gian: 15/7 âm lịch
Địa điểm: Các chùa trong cả nước và tại gia đình
Đối tượng suy tôn: Đức Phật
Đặc điểm: Lễ xá tội vong nhân, cầu kinh giải oan
Lễ rằm tháng Bảy trùng với Tết Trung Nguyên của đạo Lão Lễ lớn tại các chùa, gồm có:
lễ Vu Lan của Phật giáo (còn gọi là lễ xá tội vong nhân) - lễ báo hiếu của nhà Phật: cầukinh giải oan, lễ mở cửa xá tội vong nhân, lễ cúng vong và thí thực Đây cũng là ngày địaquan xá tội cho các linh hồn chết được lên trần hưởng lộc Bởi vậy trên dương thế mọigia đình đều làm cỗ bàn, đốt vàng mã cúng gia tiên và đồng thời cúng những linh hồn bơ
vơ không được ai chăm sóc Người ta cũng thả chim lên trời, thả cá xuống sông, để làmđiều phúc đức
Xưa, tại các cầu quán, đình chùa, đều có tổ chức "cúng
cháo" để cúng các cô hồn không ai cúng giỗ Các tư gia,
ngoài lễ cúng Thổ Công, cúng gia tiên cũng có cúng
cháo cho các cô hồn Họ bày cúng ở trước cửa nhà Ðồ
lễ đặt trên một cái mẹt thường gồm có cháo hoa, những
nắm cơm nhỏ, hoa quả, bánh bỏng, trầu cau, xôi chè
cùng với đồ mã, vàng hương Mọi người tin rằng các cô
hồn những cô nhi yểu vong, những người chết đường
chết chợ, những người chết không ai biết, không ai cúng
giỗ sẽ đến hưởng lễ cúng làm phúc trong ngày "xá tội
vong nhân" này
Lễ cúng tại đình, chùa, cầu , quán, tổ chức có quy mô hơn Ở những nơi này, cháo đượcmúc ra những bồ đài lá mít cắm ở hai bên đường trước lễ đài Ðồ mã cùng trái cây và đồ
lễ cũng nhiều hơn Ngoài ra còn có một nồi cháo lớn Khi cúng lễ xong những ngườinghèo đem liễn tới xin cháo, các mục đồng và trẻ con xô nhau vào cướp những hoa quả,bánh trái, tục gọi là cướp cháo Những vàng mã được đem hoá và có khi có tụng kinh đểcầu siêu độ cho những vong hồn vô thừa tự
Trang 2Tết Nguyên Đán
Thời gian: 1/1 âm lịch
Địa điểm: Diễn ra trên toàn quốc
Đối tượng suy tôn: Tưởng nhớ, tri tâm tổ tiên và nguồn cội
Tết Nguyên đán (Tết Cả) là lễ hội lớn nhất trong các lễ
hội truyền thống Việt Nam từ hàng ngàn đời nay, là điểm
giao thời giữa năm cũ và năm mới; giữa một chu kỳ vận
hành của đất trời, vạn vật cỏ cây Tết Nguyên đán Việt
Nam từ buổi "khai thiên lập địa" đã tiềm tàng những giá
trị nhân văn thể hiện mối quan hệ giữa con người với
thiên nhiên, vũ trụ qua bốn mùa xuân-hạ-thu-đông và
quan niệm "ơn trời mưa nắng phải thì" chân chất của
người nông dân cày cấy ở Việt Nam Tết còn là dịp để
mọi người Việt Nam tưởng nhớ, tri âm tổ tiên, nguồn
cội; giao cảm nhân sinh trong quan hệ đạo lý (ăn quả nhớ kẻ trồng cây) và tình nghĩa xómlàng
Ông Táo hay thần bếp là người mục kích sự làm ăn của mọi nhà Theo tập tục hàng nămông Táo phải thu xếp lên trời vào ngày 23 tháng chạp để tâu bày mọi việc dưới trần thếvới Ngọc Hoàng Bởi thế nên, trong ngày này, mọi gia đình người Việt Nam đều làmmâm cơm đạm bạc tiễn đưa "ông Táo" Ngày ông Táo về chầu trời được xem như ngàyđầu tiên của Tết Nguyên đán Sau khi tiễn đưa ông Táo người ta bắt đầu dọn dẹp nhà cửa,lau chùi đồ cúng ông bà tổ tiên, treo tranh, câu đối, và cắm hoa ở những nơi trang trọng
để chuẩn bị đón tết
Cùng với tranh (tranh dân gian, câu đối), hoa quả là yếu
tố tinh thần cao quý thanh khiết của người Việt Namtrong những ngày đầu xuân Miền bắc có hoa đào, miềnnam có hoa mai, hoa đào, hoa mai tượng trưng chophước lộc đầu xuân của mọi gia đình người Việt Nam.Ngoài cành đào, cành mai, mấy ngày tết người ta còn
"chơi" thêm cây quất chi chít trái vàng mọng, đặt ởphòng khách như biểu tượng cho sự sung mãn, may mắn,hạnh phúc
Tết trên bàn thờ tổ tiên của mọi gia đình, ngoài các thứ bánh trái đều không thể thiếumâm ngũ quả Mâm ngũ quả ở miền bắc thường gồm có nải chuối xanh, quả bưởi, quảcam (hoặc quít), hồng, quất Còn ở miền nam, mân ngũ quả là dừa xiêm, mãng cầu, đu
đủ, xoài xanh, nhành sung hoặc một loại trái cây khác Ngũ quả là lộc của trời, tượngtrưng cho ý niệm khát khao của con người vì sự đầy đủ, sung túc Ngày tết, dân tộc ta cónhiều phong tục hay, đáng được gọi là thuần phong như khai bút, khai canh, hái lộc, chúctết, du xuân, mừng thọ Từ trẻ tới già ai ai cũng biết, sau đây là một vài phong tục đángđược duy trì phát triển
Tống cựu nghênh tân: Cuối năm quét dọn sạch sẽ nhà cửa, sân ngõ, vứt bỏ những thứ
rác rưởi, cùng làng xóm dọn dẹp nhà thờ, lau giặt, cắt tóc, may sắm quần áo mới, trang tríbàn thờ, lau chùi bàn ghế ấm chén và mọi thứ thức ăn vật dụng
Con cháu trong nhà từ phút giao thừa trở đi được nhắc nhở không được nghịch nghợm,cãi cọ nhau, không nói tục chửi bậy anh chị, cha mẹ cũng không quở mắng, tra phạt con
Trang 3em, đối với ai cũng tay bắt mặt mừng, vui vẻ niềm nở, chúc nhau những điều tốt lành.
Hái lộc, xông nhà, chúc tết, mừng tuổi: Ai cũng hy vọng một năm mới tài lộc dồi dào,
làm ăn thịnh vượng, mạnh khoẻ, thành đạt hơn năm cũ Nhiều nhà tự đi hái lộc ở chốnđình chùa, nơi tôn nghiêm về nhà, tự xông nhà hay dặn trước người "nhẹ vía" mà mìnhthích đến xông nhà Nhiều người không tin tục xông nhà nhưng cũng dè dặt, chưa dámđến nhà ai sớm, sợ trong năm mới gia đình người ta xảy ra chuyện gì không hay lại đổ tạimình "nặng vía" Chính vì vậy, sáng mùng một lại ít khách
Sau giao thừa có tục mừng tuổi chúc tết Trước hết con cháu mừng tuổi ông bà cha mẹ.Ông bà cũng chuẩn bị ít tiền để mừng tuổi con cháu trong nhà và con cháu hàng xómláng giềng, bạn bè thân thích Lời chúc tết thường là sức khoẻ, phát tài phát lộc, nhữngngười năm cũ gặp rủi ro thì động viên nhau "tai qua nạn khỏi" hay "của đi thay người"nghĩa là trong cái họa cũng tìm thấy cái phúc, hướng về sự tốt lành Nhưng nhìn chungtrong những ngày đầu năm, người ta thường kiêng không nói tới điều rủi ro hoặc xấu xa.Phong tục ta ngày tết việc biếu quà tết, tỏ ân nghĩa tình cảm, học trò tết thầy giáo, bệnhnhân tết thầy thuốc, con rể tết bố mẹ vợ quà biếu, quà tết không đánh giá theo giá thịtrường Nhưng cũng đừng nên gò bó câu nệ sẽ hạn chế tình cảm: không có quà ngạikhông đến
Ở nước ta, vào dịp đầu xuân thường tổ chức mừng thọ lục tuần, thất tuần, bát tuần, cửutuần (60, 70, 80, 90 tuổi) tính theo tuổi mụ Ngày tết ngày xuân là dịp mọi người đangrảnh rỗi, con cháu tụ tập đông vui
Cũng vào dịp đầu xuân, người có chức tước khai ấn, học trò, sĩ phu khai bút, nhà nôngkhai canh, người buôn bán mở hàng lấy ngày Sĩ, Nông, Công, Thương "Tứ dân báchnghệ" của dân tộc ta vốn cần cù, ai cũng muốn năm mới vận hội hanh thông, làm ăn suôn
sẻ Sau ngày mùng một, dù có mải vui tết cũng chọn ngày "Khai nghề", "Làm lấy ngày".Nếu như mùng một tốt thì chiều mùng một bắt đầu Riêng khai bút thì giao thừa xong,chọn giờ Hoàng đạo không kể mùng một là ngày tốt hay xấu Người thợ thủ công nếuchưa ai thuê mướn đầu năm thì cũng tự làm cho gia đình một sản phẩm, một dụng cụ gì
đó Người buôn bán, vì ai cũng chọn ngày tốt nên phiên chợ đầu xuân vẫn đông, mặc dầungười bán chỉ bán lấy lệ, người đi chợ phần lớn là đi chơi xuân
Cờ bạc: Ngày xưa các gia đình có nề nếp quanh năm cấm đoán con cháu không được cờ
bạc rượu chè nhưng trong dịp tết, nhất là tối 28, 29; gia đình quây quần bên nồi bánhchưng thì người bố cho phép vui chơi Tam cúc, cờ gánh, cờ nhảy, cờ tướng, kiệu, chắn,
tổ tôm ai thích trò nào chơi trò ấy Ðến lễ khai hạ, tiễn đưa gia tiên, coi như hết tết thì
xé bộ tam cúc, thu bàn cờ tướng, cất bộ tổ tôm hoặc đốt luôn hoá vàng
Vì sao có tục kiêng hót rác đổ đi trong ba ngày Tết: Trong "Sưu thần ký" có chuyện
người lái buôn tên là Âu Minh đi qua hồ Thanh Thảo được thuỷ thần cho một con hầu tên
là Như Nguyên, đem về nhà được vài năm thì giàu to Một hôm, nhân ngày mùng một tết,
Âu Minh đánh nó, nó chui vào đống rác mà biến mất, từ đó nhà Âu Minh lại nghèo đi Kể
từ đó có tục kiêng không hót rác ngày Tết
Tết Trung Thu
Thời gian: 15/8 âm lịch
Địa điểm: Các gia đình trên toàn quốc
Đối tượng suy tôn: Mặt trăng
Trang 4Tết Trung Thu nguyên là lễ hội mùa thu, sau đó trở
thành tết trông trăng của trẻ em Ngày này trăng tròn và
sáng nhất trong năm, thời tiết mát mẻ Tết Trung Thu có
tục trông trăng, rước đèn, múa sư tử và phá cỗ
Ngay từ đầu tháng, Tết đã được sửa soạn với những cỗ
đèn muôn mầu sắc, muôn hình thù, với những bánh dẻo,
bánh nướng mà ta gọi gồm là bánh trung thu, với những
đồ chơi của trẻ em muôn hình vạn trạng, trong số đó
đáng kể nhất của thời xưa là ông Tiến sĩ giấy
Trẻ em đón tết có đèn xếp, đèn lồng, đèn ông sao, đèncon giống sặc sỡ thắp sáng kéo nhau đi từng đoàn cahát vui vẻ, tối tối cùng nhau đi nhởn nhơ ngoài đường,ngoài ngõ Và khi rằm tới, có những đám múa sư tử vớitiếng trống, tiếng thanh la thật náo nhiệt Trong dịp này,
để thưởng trăng có rất nhiều cuộc vui được bày ra.Người lớn có cuộc vui của người lớn, trẻ em có cuộc vuicủa trẻ em
* Thi cỗ và thi đèn
Trong ngày Tết Trung Thu người ta bày cỗ với bánh trái
hình mặt trăng, treo đèn kết hoa, nhảy múa ca hát, múa
lân rất tưng bừng Nhiều nơi có những cuộc thi cỗ, thi
làm bánh của các bà các cô Trẻ em có những cuộc rước
đèn và nhiều nơi có mở cuộc thi đèn Nhiều gia đình bày
cỗ riêng cho trẻ em và trong mâm cỗ xưa thường có ông
tiến sĩ giấy đặt ở nơi cao đẹp nhất, xung quanh là bánh
trái hoa quả Sau khi chơi cỗ trông trăng, các em cùng
nhau phá cỗ, tức là ăn mâm cỗ lúc đã khuya
* Hát Trống quân
Tết Trung thu ở miền bắc còn có tục hát trống quân Ðôi bên nam nữ vừa hát đối đáp vớinhau, vừa đánh nhịp vào một sợi dây gai hoặc dây thép căng trên một chiếc thùng rỗng,bật ra những tiếng "thình thùng thình" làm nhịp cho câu hát Những câu hát vận (hát theovần, theo ý) hoặc hát đố có khi có sẵn, có khi lúc hát mới ứng khẩu đặt ra Cuộc đối đáptrong những buổi hát trống quân rất vui và nhiều khi gay go vì những câu đố hiểm hóc
* Múa Sư tử (múa lân)
Vào dịp tết Trung thu có tục múa sư tử còn gọi là múalân Người ta thường múa lân vào hai đêm 14 và 15.Ðám múa lân thường gồm có một người đội chiếc đầulân bằng giấy và múa những điệu bộ của con vật nàytheo nhịp trống Ðầu lân có một đuôi dài bằng vải màu
do một người cầm phất phất theo nhịp múa của lân.Ngoài ra còn có thanh la, não bạt, đèn màu, cờ ngũ sắc,
có người cầm côn đi hộ vệ đầu lân Ðám múa lân đitrước, người lớn trẻ con đi theo sau Trong những ngàynày, tại các tư gia thường có treo giải thưởng bằng tiền ởtrên cao cho con lân leo lên lấy
Trẻ em thì thường rủ nhau múa lân sớm hơn, ngay từ mùng 7 mùng 8 và để mua vui chứ
Trang 5không có mục đích lĩnh giải Tuy nhiên có người yêu mến vẫn gọi các em thưởng chotiền.
Tết Chôl Chnam Thmây của người Kh'mer
Thời gian: Từ ngày 1 đến 3 tháng Chét (Phật lịch, khoảng 13, 14 tháng 4 dương lịch)
Đối tượng tôn vinh: Đón Thần năm mới, Phật và tổ tiên
Đặc điểm:Lễ tết truyền thống của cộng đồng người Kh’mer, tiễn năm cũ đón năm mới
Đối tượng tham gia:Cộng đồng người Kh’mer ở các tỉnh Nam Bộ
Lễ hội vào năm mới của người Kh’mer thường kéo dài
trong 3 ngày, năm nhuận kéo dài 4 ngày, mỗi ngày có
tên gọi khác nhau Ngày đầu tiên có tên là Chôl
sangkran Chmây; ngày thứ hai: Wonbơf (năm nhuận,
wonbơf tổ chức 2 ngày); ngày thứ ba: Lơm săk
Ngoài việc thờ phụng Phật, người Kh'mer còn tin rằng,
mỗi năm có một vị thần trên trời (Têvôđa) được trời sai
xuống để chăm lo cho cuộc sống và con người trong
năm đó, hết năm lại về trời để vị thần khác xuống hạ
giới Vì thế, trong đêm giao thừa, nhà nào cũng làm cỗ, thắp hương, đốt đèn, cúng lễtiễn đưa vị Têvôđa cũ, đón rước Têvôđa mới Cả gia đình ngồi xếp chân trước bàn thờ tổtiên, khấn vái, mong và tin rằng sẽ được thần ban phước lành
Với bà con Kh’mer Nam Bộ, từ xa xưa, lễ vào năm mới đã trở thành ngày lễ hội truyềnthống của cộng đồng Lệ thường, bà con Kh’mer chuẩn bị cho lễ vào năm mới rất chuđáo Nhà nào cũng sửa sang, quét dọn, trang trí lại, chuẩn bị đồ ăn thức uống đầy đủ chonhững ngày tết Người ta giã gạo, chà gạo sẵn, các đồ ăn như bánh trái, hoa quả, cá, thịt,rau đều được chuẩn bị sẵn sàng Mọi công việc ruộng rẫy đều dừng lại, mọi ngườinghỉ ngơi, trâu bò thả tự do Người người hào hứng chăm lo cho ngày lễ thêm vui, thêmlinh đình
Ba ngày lễ chính thức được tiến hành trong không khí vui vẻ, hào hứng
Ngày thứ nhất:lễ rước đại lịch Trong ngày này, vào giờ tốt đã được chọn, bất kể sánghay chiều (thường là vào 7 giờ sáng hoặc 5 giờ chiều), mọi người mang theo lễ vật:nhang đèn, hoa quả đến chùa làm lễ rước Đại lịch, Môha Sang-Kran Môha Sang-Kranđặt trong khay sơn son thếp vàng đưa lên kiệu khiêng đi vòng quanh chính điện 3 vòngtrang trọng, vừa là lễ chào mừng năm mới vừa chờ điềm báo năm mới tốt hay xấu, tuỳvào cuộc rước có hoàn thiện hay không, rồi mới vào chính điện làm lễ Sau đó, tất cảvào lễ Phật, tụng kinh chúc mừng năm mới
Ngày thứ hai:lễ dâng cơm và đắp núi cát Trong ngày này, mỗi gia đình Kh’mer làmcơm dâng cho các vị sư; sãi ở chùa vào buổi sớm và trưa Đó là một lễ tục không thểthiếu Trước khi ăn, các nhà sư tụng kinh làm lễ tạ ơn những người làm ra vật thực,những người mang vật thực đến cho nhà chùa Sau khi ăn, các nhà sư lại tụng kinh chúcphúc những người dâng cơm Buổi chiều cùng ngày, người ta tổ chức lễ đắp núi cát đểtìm phúc duyên Mọi người đắp cát thành nhiều ngọn núi nhỏ theo tám hướng và mộtnúi ở trung tâm, tượng trưng cho vũ trụ Tục này có liên quan tới một huyền tích lâu đờibiểu lộ ước vọng cầu mưa, cầu phúc của con người
Ngày thứ ba:lễ tắm tượng Phật, tắm sư Vào ngày này, sau khi dâng cơm sáng cho các
Trang 6thời gột rửa mọi điều không may của năm cũ, bước sang năm mới, mọi sự như ý Sau đótắm cho các vị sư sãi cao niên Sau khi lễ tại chùa, mọi người rước các sư tới nghĩatrang, tới những ngôi mộ hay tháp đựng hài cốt, để thực hiện lễ cầu siêu cho linh hồnnhững người quá cố Sau đó ai về nhà nấy, làm lễ tắm tượng Phật tại gia, dâng cỗ vàbánh trái chúc phúc ông bà cha mẹ, xin tha thứ những thiếu sót, lỗi lầm năm cũ Họ tiếptục cúng rước Têvôđa mới, vui chơi đến khuya.
Trong ba ngày Tết, cũng giống như tục lệ của người Việt, người Kh’mer đi thăm hỏi lẫnnhau, chúc nhau tài lộc, sức khoẻ, phát đạt và cùng nhau tham gia các trò vui Buổi tối,người ta thường tổ chức nhiều trò vui như đốt đèn trời, đốt ông lói, đánh quay lửa Các
cụ già kể cổ tích, thần thoại, chuyện cũ cho con cháu nghe Trai gái không kéo co, đấuvật, chạy đua thì múa ramvông, múa trống, hát aday, diễn roban, hát dù kê Khôngkhí lúc nào cũng vui vẻ Thời gian có khi kéo dài hơn tuần mới trở lại cuộc sống thườngnhật
Tết Táo Quân
Thời gian: 23/12 âm lịch
Địa điểm: Tại mọi gia đình người Việt
Đối tượng suy tôn: Ba vị Táo Quân - vị thần trông coi mọi việc trong năm của mỗi giađình
Đặc điểm: Người Việt tiễn Ông lên trời trình báo Ngọc Hoàng bằng cá chép (cúng trước
12 giờ trưa) để xét tội, bình công đem lại họa phước cho gia đình trong năm mới
Trang 7Hòa Bình
Liên hệ tham quan
CÔNG TY DU LỊCH tại Hòa Bình
Lễ rửa lá lúa
Thời gian: Tháng 7 và tháng 8 âm lịch
Địa điểm: Xã Mường Bi, huyện Tân Lạc, tỉnh Hòa Bình
Đặc điểm:Lễ rửa lá lúa của người Mường vào khoảng tháng 7, tháng 8 âm lịch, đúng kỳlúa ra hạt để tưởng nhớ những người mở đất cho bản Mường Mâm cúng đặt ngay ở đầuruộng của các gia đình, để cho thầy cúng (thầy Mo) đọc lời khấn cầu, mong cho mùamàng ít bị sâu bệnh
Lễ cơm mới của người Mường
Thời gian: Tháng 10 âm lịch
Địa điểm: Xã Mường Bi, huyện Tân Lạc,tỉnh Hòa Bình
Đặc điểm: Lễ cơm mới tổ chức sau khi thu hoạch vụ mùa tháng 10 âm lịch Lễ vật làbánh chưng và cá để cúng vía lúa Cũng trong lễ cơm mới này, người Mường cúng giỗcha mẹ, ông bà
Hội Cầu Phúc
Thời gian: Tháng 8 âm lịch
Địa điểm: Huyện Mai Châu, tỉnh Hòa Bình
Đặc điểm: Hội cầu phúc của người Thái Mai Châu Các nhà đều sắm cỗ cúng bày ở miếuthờ chung theo nguyên tắc: Năm trước cúng gà, năm sau cúng lợn Đến chiều, mỗi nhà
mổ 2 con gà để cúng Thổ công (để trong nhà) và cúng Thổ địa (đặt ngoài ruộng
Lễ hội cầu mưa của người Thái
Thời gian: Tháng 4 âm lịch
Địa điểm: Huyện Mai Châu, tỉnh Hòa Bình
Đặc điểm: Hội cầu mưa của người Thái ở Mai Châu được mở vào những đêm trăngquầng đỏ của tháng 3, tháng 4 âm lịch Mọi người đi hát cầu mưa ở khắp các nhà trongbản, rồi rước đuốc vòng quanh bản
Lễ hội cầu mưa của người Mường
Thời gian: Tháng 4 âm lịch
Địa điểm: Bãi Tếch Lìm, xã Mỹ Hòa, huyện Tân Lạc, tỉnh Hòa Bình
Đặc điểm: Lễ cầu mưa được tổ chức ở bãi Tếch Lìm, chủ xóm dọn mâm lễ Xóm Đon vàChuông bày binh diễn trận giả và khấn cầu vua nước làm mưa
Lễ hội đền Vua Bà
Thời gian: 8/1 âm lịch
Địa điểm: Xã Lạc Thịnh, huyện Yên Thủy, tỉnh Hòa Bình
Đối tượng suy tôn: Âu Cơ - đã có công dạy dân ca hát, săn bắt
Đặc điểm: Cúng thịt chim, thịt thú rừng, múa chèo, múa mặt nạ
Trang 8Thời gian: 16/2 âm lịch.
Địa điểm: Xã Phú Vinh, huyện Tân Lạc, tỉnh Hòa Bình
Đối tượng suy tôn: Đá (tàn dư tín ngưỡng vạn vật hữu linh đã được Phật hóa)
Đặc điểm: Ném còn, đánh quay, thi bắn cung
Trang 9Lào cai
Liên hệ tham quan
CÔNG TY DU LỊCH tại Lào Cai
Tết Nhảy của người Dao Đỏ
Thời gian: 1 - 2/1 âm lịch
Địa điểm: Xã Tả Phìn, huyện Sa Pa, tỉnh Lào Cai
Đối tượng suy tôn:Thần linh, tổ tiên
Đặc điểm: Nhảy múa (14 điệu múa), săn bắn, tắm rước các loại tượng tổ tiên
Ba dòng họ lớn là Lý, Bàn, Triệu tổ chức Tết Nhảy
ở trong nhà ông trưởng họ Nghi lễ chính là các
điệu nhảy do một tốp nam nữ thanh niên thể hiện
Tết rất nhiều điệu nhảy: mở đường, bắc cầu đưa đón
thần linh, chào tổ tiên, bố mẹ, mời tiên nương giáng
trần, tổ sư thầy cả về dự tết Mỗi điệu nhảy đều có
những động tác diễn tả khác nhau Sau nghi lễ nhảy
múa là lễ rước và tắm tượng tổ tiên, tiếp sau đó là
điệu nhảy dâng gà trống đỏ, gà trống vàng Kết
thúc là điệu múa cờ
Hội chơi hang của người Thái, người Tày ở Lào Cai
Thời gian: 5 - 8/1 âm lịch
Địa điểm: Thị trấn Khánh Yên, huyện Văn Bàn, tỉnh Lào Cai
Đặc điểm: Lễ hội mùa xuân, hát giao duyên, tâm tình
Tết mừng chiến thắng của người Nùng Dín
Thời gian: 1/7 âm lịch
Địa điểm: Huyện Mường Khương và huyện Bắc Hà, tỉnh Lào Cai
Đối tượng suy tôn: Thần thổ địa
Đặc điểm: Dâng cúng thần linh thổ địa các món ăn từ chuối: quả chuối, hoa chuối, lõichuối, xôi 7 màu với biểu tượng cây chuối và một đôi đũa màu đỏ, hát dân ca kể về sựtích chống giặc
Lễ hội xuống đồng của người Giáy (lễ hội Roóng Poọc)
Thời gian: Ngày Thìn tháng giêng âm lịch
Địa điểm: Xã Tả Van, huyện Sa Pa, tỉnh Lào Cai
Đối tượng suy tôn: Trời, Đất, Thần Lúa
Đặc điểm: Hội cầu mùa
Hàng năm vào ngày thìn đầu tiên sau rằm tháng
giêng, người Giáy ở Sa Pa tổ chức lễ hội đặc sắc
của mình Lễ cúng tổ chức vào giờ ngọ Thầy cúng
mặc bộ đồ màu xanh dâng lễ vật cho Trời, Đất,
Thần Lúa cầu mong thần linh chăm sóc, bảo vệ mùa
Trang 10nỏ, đua ngựa, ném còn, kéo dây, đẩy gậy.
Lễ cúng rừng của người Nùng
Thời gian: 29/1 âm lịch
Địa điểm: Huyện Mường Khương, tỉnh Lào Cai
Đối tượng suy tôn: Thần làng, thần cây
Đặc điểm: Cúng 2 cây cổ thụ "cây bố và cây mẹ", cúng những người hy sinh vì nước và
vì bản làng Các trò chơi thi leng hao, hát lán cô, đu, chơi cờ gỗ
Hội xuân đền Thượng
Thời gian: 11 - 15/1 âm lịch
Địa điểm: Tp Lào Cai, tỉnh Lào Cai
Đối tương suy tôn: Trần Hưng Đạo
Đặc điểm: Rước kiệu, thi kéo co, vật, ném còn, đẩy gậy, bắn nỏ
Đền Thượng nằm trên đồi Hỏa Hiệu thành phố Lào
Cai thờ Trần Hưng Đạo - vị tướng lừng danh đời
nhà Trần đã chỉ huy quân Đại Việt phòng thủ ở Lào
Cai năm 1257 Hội xuân được tổ chức tại trung tâm
văn hóa phường Lào Cai, đền Thượng và đền Mẫu
Nghi lễ gồm có khai hội, rước thánh mẫu cùng
Thiên hậu Nương, tế vào ngày 14, lễ tạ vào ngày 15
cầu người yên vật thịnh Phần hội có trình diễn văn
nghệ dân gian và các trò chơi dân tộc miền núi như
ném còn, bắn nỏ, kéo co, đẩy gậy, vật dân tộc, chọi
gà, đu quay Hội xuân bày bán các đồ lưu niệm thổ
cẩm, sản phẩm địa phương do các cô gái dân tộc Mông, Dao, Thái xe lanh, dệt thổcẩm, thêu thùa
Hội xòe ở Tà Chải
Thời gian: 15/1 âm lịch
Địa điểm: Xã Tà Chải, huyện Bắc Hà, tỉnh Lào Cai
Đối tượng suy tôn: Thần Nông (vị thần cai quản ruộng nương)
Đặc điểm: Múa xòe của người Tày
Hội Xòe Tà Chải là hội xuân của người Tày cầu cho
mùa màng tươi tốt, thóc gạo đầy nhà Nghi lễ khá
đơn giản với một mâm lễ vật tại chân cây nêu to,
biểu thị lòng thành kính của dân bản đối với Thần
Nông Sau khi thầy cúng làm lễ cầu khấn, cả làng
cùng tham gia múa xoè trong tiếng chiêng, tiếng
trống rộn rã với nhiều điệu đặc sắc: xòe tập hợp,
xòe đôi, xòe bốn, xòe chào
Hội cốm của người Tày
Thời gian: 15/8 âm lịch
Địa điểm: Tại nhà và khuôn viên của trưởng bản, huyện Bảo Yên, tỉnh Lào Cai
Trang 11Đối tượng suy tôn: Thanh Quan.
Đặc điểm: Thi giã cốm, lễ dâng nàng trăng, lễ gọi nàng trăng xuống chơi, hát giao duyên,múa dệt cửi, hát nôm Tày
Hội Lồng tồng
Thời gian: đầu xuân, thuờng từ 5 đến 15 tháng giêng (âm lịch)
Địa điểm: tại bản và ngoài cánh đồng, gần suối
Đối tượng suy tôn: Thần bản, Thần núi, Thần suối
Đặc điểm: lễ thức mang ý nghĩa tâm linh và trò vui thể hiện tín ngưỡng phồn thực
Đối tượng tham gia: cộng đồng người Tày và các dân tộc khác
Nội dung chính: tế lễ cầu mọi điều tốt lành; tung còn, đánh én, múa xoè, ca hát, xuốngđồng
Vào đêm hôm trước hội, lúc gà gáy canh một, đại diện các dòng họ cùng thầy mo làm lễrước nước từ đầu nguồn về bản để sáng ngày mở hội nước này được rước ra nơi hành lễ.Giàn cúng: được làm bằng tre, nứa hình chữ U, đáy chữ U hướng đông; giàn cúng caokhoảng 1m so với mặt đất, rộng khoảng 40cm.Lễ vật chung của bản đặt ở trên giàn cúngphía đáy chữ U, gồm bát nước, một đĩa xôi đỏ, một đĩa xôi vàng (xôi đỏ biểu trưng củamặt trời, xôi vàng biểu trưng của mặt trăng), con gà luộc, xâu cá nướng, bát tiết luộc, mộtcon dao nhọn, một bó vải mới dệt; hai con cá bằng giấy màu vàng, hai con chim cú bằnggiấy màu đỏ, hai chùm hoa bằng bỏng gạo cắm trên bẹ chuối, hai chùm quả của cây dongriềng (cây bồ đao, quả tượng trưng cho hạt gạo) Tiếp theo hai bên lễ vật cúng của thầy
mo được đặt lễ vật của dân bản Cuối dàn cúng đặt lễ của thành viên mới về bản trongnăm Lễ vật chủ yếu là các món ăn (không có bát nước, con dao và đĩa tiết)
Một hồi chiêng vang lên, lễ cúng mở hội bắt đầu Thầy mo cung kính làm lễ Nội dungbài cúng cầu mong lúa tốt như cỏ lau cỏ lác, hạt to như quả dong riềng, không bị sâu cắnphá; cá nằm chật suối, chật ao; trâu lợn đầy đàn; gà vịt đầy sân; người người khoẻ mạnh,nhà nhà đông con, bản có nhiều trẻ nhỏ, không có người ốm đau Cúng xong, thầy motay cầm bát nước tay kia cầm dao lia bốn lần trên bát nước, cắt ngang dọc theo bốnphương tám hướng Thầy mo ngậm nước phun theo các phương, tay cầm bạc trắng vảybốn hướng
Làm lễ xong ở giàn cúng chính, thầy mo đến cúng ở chân cột còn Cúng xong thầy motung cao hai quả còn cho các chàng trai tranh cướp Ai cướp được quả còn đầu tiên thìngười đó được ném còn lên vòng Người nào ném rách phông giấy thì được thưởng bavuông vải đỏ, quả còn đó được thầy mo rạch ra lấy các loại hạt bên trong trộn với thúngthóc rang để sẵn trước đó tung lên trên đám đông người dự hội Mọi người ai cũng muốnhứng lấy phần nhiều
Sau trò ném còn là trò kéo co, đánh én, múa kiếm, múa xoè Cuộc vui tiếp diễn đếnchiều
Lễ hội Lồng Tồng là sinh hoạt văn hoá điển hình nhất, đặc sắc nhất của cộng đồng ngườiTày ở các địa phương vùng Tây Bắc, Việt Bắc Việt Nam
Hội đình của người Tày
Thời gian: 6/1 âm lịch
Địa điểm: Làng Già, huyện Bảo Yên, tỉnh Lào Cai
Trang 12Phú Thọ
Lễ hội đền Hùng
Thời gian: 8 - 11/3 âm lịch Chính hội ngày 10/3 âm lịch
Địa điểm: Núi Nghĩa Lĩnh, Xã Hy Cương, thành phố Việt Trì, tỉnh Phú Thọ
Đối tượng suy tôn: Các Vua Hùng
Đặc điểm: Ngày giỗ của toàn dân tộc Cùng lúc với lễ hội dâng hương tại đền Hùng ởPhú Thọ còn có lễ dâng bái tại đền Hùng ở TP Hồ Chí Minh, đền Hùng ở Nha Trang vànhiều địa phương khác
Việc tế lễ được tổ chức rất trọng thể vào ngày
chính hội (10/3), bắt đầu bằng lễ dâng hương có
đại diện của Nhà nước, tại đền Thượng là nơi xưa
kia vua Hùng tế trời đất Ðồ tế lễ ngoài mâm ngũ
quả còn có bánh chưng, bánh dày để nhắc lại sự
tích Lang Liêu, cũng là nhắc nhở công đức các vua
Hùng đã dạy dân trồng lúa
Phần rước, có nhiều cuộc rước thần, rước voi, rước
kiệu của các làng Tiên Cương, Hy Cương,
Hội Hà Thạch
Thời gian: 10/10 âm lịch
Địa điểm: Xã Hà Thạch, thị xã Phú Thọ, tỉnh Phú Thọ
Đối tượng suy tôn: Vua Hùng, Thánh Tản Viên, Chử Đồng Tử, Hai Bà Trưng, Thủy thần
Đặc điểm: Ba thôn Thượng, Hạ, Trung rước kiệu về đình Cả cùng làm lễ đại tế, múa rồngrắn, lễ hạ điền (cúng Thần Nông trước khi cấy), bơi trải
Hội Vĩnh Mỗ
Thời gian: 7 - 11/1 âm lịch
Địa điểm: Xã Cao Xá, huyện Lâm Thao, tỉnh Phú Thọ
Đối tượng suy tôn: Nguyễn Khoan (Sứ quân thế kỷ 10)
Đặc điểm: Thi vật: người đoạt giải cuối cùng (sau 5 ngày) phải ôm giải cắm đầu chạykhỏi làng mới được ngoái cổ lại nhìn
Trang 13Hội đình Cả
Thời gian: 10 - 11/11 âm lịch
Địa điểm: Xã Võ Lao, huyện Thanh Ba, tỉnh Phú Thọ
Đối tượng suy tôn: Thần Nông, thần Núi, thần Nước
Đặc điểm: Rước kiệu, biểu diễn võ thuật, đánh đu, kéo co, cờ tướng, diễn chèo thâu đêm,
mở đại tiệc
Hội An Đạo
Thời gian: 19 - 20/7 âm lịch
Địa điểm: Xã An Đạo, huyện Phù Ninh, tỉnh Phú Thọ
Đối tượng suy tôn: Long Xà Đại vương (Thủy thần) và út Soi Đại vương (Thần bãi sông)
Đặc điểm: Lễ tế các thần, đua thuyền trên sông Lô
Hội chọi trâu Phù Ninh
Thời gian: 12/2 âm lịch
Địa điểm: Xã Phù Ninh, huyện Phù Ninh, tỉnh Phú Thọ
Đối tượng suy tôn: Vua Hùng và các tướng lĩnh, Thành hoàng làng
Đặc điểm: Diễn trò chọi trâu để tưởng nhớ vua Hùng theo tích xưa vua Hùng đi săn quađây diệt hai con hổ đang đánh nhau
Lễ Cầu tháng Giêng
Thời gian: 27/1 âm lịch
Địa điểm: Xã Đào Xá, huyện Thanh Thủy, tỉnh Phú Thọ
Đối tượng suy tôn: Hùng Hải (tướng của vua Hùng), Trang phu nhân và Quế Hoa
Đặc điểm: Rước kiệu, rước văn từ đình làng vào đền thờ, múa voi, thổi cơm thi
Hội phết Hiền Quan
Thời gian: 13/1 âm lịch
Địa điểm: Xã Hiền Quan, huyện Tam Nông, tỉnh Phú Thọ
Đối tượng suy tôn: Bà Thiều Hoa (nữ tướng Hai Bà Trưng)
Đặc điểm: Trò chơi đánh phết (đánh cầu gỗ bằng gậy cong ở đầu)
Hội Vũ Lao
Thời gian: 10/1 âm lịch
Địa điểm: Xã Võ Lao, huyện Thanh Ba, tỉnh Phú Thọ
Đối tượng suy tôn: Thần Nông, Thần Núi, Thần Nước và Phật
Đặc điểm: Cúng bánh dày, bánh nẳng tưởng niệm nơi vua Hùng ở và kén rể cho các MỵNương Các loại bánh do Mỵ Nương làm dâng vua cha, bánh dày to, tròn (tượng trưngbầu trời), bánh uốt hình tháp (tượng trưng sức lao động), bánh nẳng màu vàng (tượngtrưng châu ngọc)
Hội chùa Thắm
Thời gian: 5/5 âm lịch
Trang 14Đặc điểm: Lễ dâng cúng" Bà Chúa mở cửa rừng" có oản, bánh gùn (bánh tro).Tham quan danh thắng: hang Bà Chúa, Giếng Ngọc, hang Bát Mắm, hang Bụt, hangThề
Hội Tứ Xã (Kẻ Gáp)
Thời gian: 11 - 12/1 âm lịch
Địa điểm: Xã Tứ Xã, huyện Lâm Thao, tỉnh Phú Thọ
Đối tượng suy tôn: Thần bản thổ
Đặc điểm: Lễ hội diễn trò trám (khoảng nửa đêm 11/1, nghi lễ cầu sinh thực khí), nam nữhát giao duyên, rước lúa thần, đánh cá thờ đêm, đánh trận giả
Hội Xoan
Thời gian: 7 - 10/1 âm lịch
Địa điểm: Xã Hương Nha, huyện Tam Nông, tỉnh Phú Thọ
Đối tượng suy tôn: Xuân Nương (nữ tướng Hai Bà Trưng)
Đặc điểm: Lễ cỗ chay với củ mài, mật ong, tế 10 vị thần bằng thịt trâu bày trên mâm đan
lá chuối, diễn trò trình nghề
Hội đền Mẹ Âu Cơ
Thời gian: 7/1 âm lịch
Địa điểm: Xã Hiền Lương, huyện Hạ Hòa, tỉnh Phú Thọ
Đối tượng suy tôn: Mẹ Âu Cơ
Hội làng Dị Nậu
Thời gian: 4 - 6/1 âm lịch
Địa điểm: Xã Dị Nậu, huyện Tam Nông, tỉnh Phú Thọ
Đối tượng suy tôn: Tản Viên, Cao Sơn, Quí Minh
Đặc điểm: Trò đánh quân (đấu gậy), trình nghề, hát giao duyên nam nữ
Hội Bạch Hạc
Thời gian: 3 - 5/1 âm lịch
Địa điểm: Phường Bạch Hạc, TP Việt Trì, tỉnh Phú Thọ
Đối tượng suy tôn: Thổ lệnh Đại Vương
Đặc điểm: Lễ rước thánh qua sông Lô, trò chơi thi tung còn
Hội Mai Đình
Thời gian: 3/1 âm lịch
Địa điểm: Xã Thanh Đình, thành phố Việt Trì, tỉnh Phú Thọ
Đặc điểm: Tục rước ông Giải và Thủy tộc (Giải là con rồng bằng nan tre, bồi giấy màu)cầu mưa thuận gió hòa
Lễ hội Gia Thanh
Thời gian: 2 - 3/1 âm lịch
Địa điểm: Xã Gia Thanh, huyện Phù Ninh, tỉnh Phú Thọ
Đặc điểm: Lễ cầu đinh, tế thần, dâng cỗ 12 bánh chưng, 12 bánh giầy, xôi gấc
Trang 15Vĩnh Phúc
Liên hệ tham quan
CÔNG TY DU LỊCH tại Vĩnh Phúc
Lễ hội chọi trâu Hải Lựu
Thời gian: 17/1 âm lịch
Địa điểm:Xã Hải Lựu, huyện Sông Lô
Đối tượng tôn vinh: Tinh thần thượng võ
Đặc điểm: Lễ tế Thành Hoàng làng, Chọi Trâu
Tương truyền, lễ hội có từ thế kỷ thứ hai trước công
nguyên, lúc này nhà Hán xâm lược nước Nam Việt
của Triệu Đà, triều đình nhà Triệu tan rã, Thừa
tướng nước Triệu là Lữ Gia lui quân về vùng núi
Hải Lựu huyện Lập Thạch để tổ chức đánh giặc Sau
mỗi trận thắng, Lữ Gia lại cho tổ chức chọi trâu để
động viên quân sĩ, trâu sau khi chọi được giết để
khao quân Lữ Gia mất, dân làng Hải Lựu tôn vinh
thờ làm Thành hoàng của làng và Lễ hội Chọi Trâu
cũng bắt đầu có từ đó
Theo phong tục, hội được tổ chức ngày 17 tháng
giêng (âm lịch) Trước ngày lễ hội xã Hải Lựu cử một đoàn người lên tế lễ tại Đền Hùng.Đêm trước lễ hội là lễ tế Thành Hoàng làng, cả xã đêm ấy như không ngủ, sau lễ tế Tổtrang nghiêm cả làng uống rượu, ca hát, cùng bàn chuyện làm ăn trong năm mới, cùngchuẩn bị cho trâu vào xới chọi ngày mai
Trâu chọi phải là những con khỏe được chọn lọc kỹ
và nuôi dưỡng thật chu đáo Làng phân công chobốn giáp, giáp to nuôi sáu con, giáp nhỏ nuôi từ haiđến bốn con sao cho đủ 16 Các giáp phải cắt cử traiđinh khoẻ mạnh chăm sóc từng con trâu cẩn thận từmiếng ăn nước uống sạch sẽ Gần đến ngày hội, trâuchọi được nhốt chuồng riêng và ăn riêng thức ăntinh khiết hợp khẩu vị Người nuôi trâu cũng phảingủ riêng và luôn túc trực gần con trâu mình nuôi đểtiện chăm sóc tắm rửa Trước khi vào cuộc, con trâunào cũng được uống rượu và dắt đến trước bàn thờ cho gật đầu ba cái làm lễ Thánh.Những chú trâu ở đây, khi xung trận bao giờ cũng đấu nhau bằng lối đối mặt dùng sừng
và sức khoẻ để chọn thế võ tấn công đối phương, dù thắng hay thua không bao giờ trâutấn công nhau từ phía sau lưng hay mạng sườn
Do chiến tranh chống Pháp và một số lý do mà từ năm 1947 hội chọi Trâu Hải Lựukhông được tổ chức Sau 45 năm gián đoạn, đến năm 2002 lễ hội được khôi phục Hộichọi trâu Hải Lựu là một trong những lễ hội văn hoá dân gian cổ xưa còn lưu giữ đượcdáng vẻ nguyên sơ
Hội làng Bồ Sao
Trang 16Đối tượng suy tôn: Đông Hải Đại Vương.
Đặc điểm: Trò trình nghề nông: dân đóng các vai người đi cày, người đi bừa, ngườiquăng mạ Ngày 16/5 lễ rước mạ lên kiệu đến đền Đuống, mâm mạ được đặt lên bàn thờ
lễ thần, sau đó đem ra cấy
Hội Yên Lập (trong tháng 5 âm lịch)
Thời gian:25 - 27/5 âm lịch
Địa điểm:Xã Yên Lập, huyện Vĩnh Tường, tỉnh Vĩnh Phúc
Đối tượng suy tôn:Đăng Đạo Song Nga, âm phù Hai Bà Trưng
Đặc điểm:Lễ trình Thánh, đón Ngài về dự hội trên ba thuyền ghép lại, thi bơi trải
Hội Yên Lập (trong tháng 4 âm lịch)
Thời gian: 21/4 âm lịch
Địa điểm: Xã Yên Lập, huyện Vĩnh Tường, tỉnh Vĩnh Phúc
Đối tượng suy tôn: Thần bản thổ
Đặc điểm: Tiệc bánh giầy, múa gươm, chọi trâu
Hội làng Cựu ấp
Thời gian: 10/5 âm lịch
Địa điểm: Xã Liên Châu, huyện Yên Lạc, tỉnh Vĩnh Phúc
Đối tượng suy tôn: Tam Giang Đại Vương Thổ Lệnh
Đặc điểm: Tục đua thuyền cướp kén: thuyền đua xuất phát từ đình Chải, bơi sang làngXuân Viên bên kia sông cướp né kén đem về lấy may
Hội Đức Bác
Thời gian: 1/2 và 11 - 12/6
Địa điểm: Xã Đức Bác, huyện Sông Lô, tỉnh Vĩnh Phúc
Đối tượng suy tôn: Thánh Ông, Bát Nàn công chúa (tướng của Hai Bà Trưng), ông tổ hátxoan
Đặc điểm: Lễ cầu đinh, đua thuyền sang Phượng Lâu (bên kia sông) cướp giỏ thóc (bómạ) mang về, hát xoan
Hội Bạch Lưu
Thời gian: 28/12 âm lịch
Địa điểm: Xã Bạch Lưu, huyện Sông Lô, tỉnh Vĩnh Phúc
Đối tượng suy tôn: Lã Công Lô, danh tướng có công đánh quân Triệu Văn Vương
Đặc điểm: Cúng tế, chọi trâu
Hội Mậu Lân
Thời gian: 12/12 âm lịch
Địa điểm: Xã Khai Quang, thành phố Vĩnh Yên, tỉnh Vĩnh Phúc
Đối tượng suy tôn: Thành hoàng bản thổ
Đặc điểm: Lễ múa dâng thần, tế trận, 2 người chém lợn, cầm đầu lợn múa dâng thần (banđêm), múa mo (biểu tượng hình sinh thực khí)
Hội xuân làng Thổ Tang
Trang 17Thời gian: 14 - 23/1 âm lịch (Hội xuân) và 18/12 âm lịch (Lễ khao thọ - 55 tuổi).
Địa điểm: Đình Thổ Tang, xã Thổ Tang, huyện Vĩnh Tường, tỉnh Vĩnh Phúc
Đối tượng suy tôn: Thần Đất (Nuôi Ná), Lâu Hổ Hầu (có công chống Nguyên Mông),Phùng Thị Dung tiên nương
Đặc điểm: Rước, đấu vật, cờ tướng
Hội Thượng Lạp
Thời gian: 10/1 âm lịch
Địa điểm: Xã Tân Tiến, huyện Vĩnh Tường, tỉnh Vĩnh Phúc
Đối tượng suy tôn: Tướng quân Cao Nguyên (thời Hai Bà Trưng)
Đặc điểm: Lễ hội có diễn trò hất phết
Hội Rưng
Thời gian: 6/1 - 10/2 âm lịch
Địa điểm: Làng Văn Trưng, xã Thượng Trưng, huyện Vĩnh Tường, tỉnh Vĩnh Phúc
Đặc điểm: Chợ xuân mua bán cầu may, đua thuyền, đấu gậy, nấu cơm thi, bắt chạchtrong chum (đôi trai gái thanh tân bá vai nhau, mỗi người một tay thò vào chum có nướcbắt cho được con chạch trong đó)
Hội đình Tích Sơn
Thời gian: 3/1 âm lịch
Địa điểm: Phường Tích Sơn, thành phố Vĩnh Yên, tỉnh Vĩnh Phúc
Đối tượng suy tôn: 7 thần Lỗ Bình Sơn
Đặc điểm: Tục, trò thi ném lợn, thi nấu cơm, thi kéo co nam, nữ
Trang 18Lai Châu
Liên hệ tham quan
CÔNG TY DU LỊCH tại Lai Châu
Lễ hội Hoa Ban
Thời gian: 13/2 âm lịch
Đặc điểm: còn gọi là Hội chơi nến hái hoa (Sơn La, Lai Châu) Lễ hội mang tính chất cầumùa, cầu phúc Nam nữ thanh niên rủ nhau đi hái hoa mừng xuân, vui thơ, ca hát, đánhđàn thổi kèn, múa xiếc
Lễ hội Xên Mường ở Lai Châu
Thời gian: Ngày Thìn Tháng 2 âm lịch
Địa điểm:Xã Mường Than, huyện Than Uyên, tỉnh Lai Châu
Đặc điểm: Cúng người lập nên bản làng, dâng trâu, ném còn, múa các điệu dân gian
Lễ hội Căm Mường
Thời gian: 30/12 - 5/1 âm lịch
Địa điểm: Lai Châu
Đặc điểm: Ngày hội xuân của người Lào ở Lai Châu
Lễ hội mùa xuân của người Lào ở Lai Châu cầu khấn thần
sông, thần núi, ông bà, tổ tiên phù hộ cho con cháu làm ăn
thuận lợi Lễ cúng do thầy cúng đảm nhiệm, lễ rước mâm
cúng từ làng ra rừng Từ mùng 1 đến mùng 5 tết vui chơi
múa hát tại bản, chơi trò ném còn, đánh quay, uống rượu
cần
Tết cơm mới của người La Hủ
Thời gian: Tháng 10 và tháng 11 âm lịch
Địa điểm: Tỉnh Lai Châu
Đặc điểm: Múa xòe và kiêng 3 ngày không đi rừng hái củi, chặt cây, phát cỏ để cầu mongcây cỏ tươi tốt quanh năm
Trang 19Điện Biên
Liên hệ tham quan
CÔNG TY DU LỊCH tại Điện Biên
Lễ cúng bản của người Cống
Thời gian: Tháng 3 âm lịch
Địa điểm: Các bản người Cống, tỉnh Điện Biên
Đặc điểm: Vào ngày lễ, các ngả đường vào bản đều dựng cổng, cắm dấu hiệu kiêng kịkhông ai được vào bản Sau đó từng gia đình làm lễ cúng trên nương Đây là lễ cầu mùamàng tốt tươi, côn trùng và chim chóc không phá hoại mùa màng
Lễ hội Hoa ban của người Thái
Thời gian: Tháng 2 âm lịch
Địa điểm: Tại núi rừng Tây Bắc, tỉnh Điện Biên
Đặc điểm: Ngày hội hoa ban không chỉ là ngày hội của tình yêu của các chàng trai cô gáiThái mà còn là dịp để người Thái cầu mùa, cầu phúc; là dịp để bày tỏ đạo hiếu đối vớiông bà, cha mẹ
Lễ hội đền Hoàng Công Chất
Thời gian:24 - 25/2 âm lịch
Địa điểm:Thôn Noọng Nhai, xã Noọng Hẹt, huyện Điện Biên, tỉnh Điện Biên
Đối tượng suy tôn:Hoàng Công Chất
Đặc điểm: Rước kiệu, dâng hương; các trò chơi dân gian địa phương: hái đào tiên, chơi
cờ phạ, thi bắn nỏ, đẩy gậy
Trang 20Bắc Giang
Liên hệ tham quan
CÔNG TY DU LỊCH tại Bắc Giang
Hội làng Thổ Hà
Thời gian: 20 - 22/1 âm lịch
Địa điểm: Làng Thổ Hà, xã Vân Hà, huyện Việt Yên, tỉnh Bắc Giang
Đối tượng suy tôn: Đào Trí Tiến (ông tổ nghề gốm làng Thổ Hà)
Đặc điểm: Lễ rước, lễ tế, hát văn
Làng Thổ Hà xưa kia là một trong ba trung tâm gốm sứ
cổ xưa có tiếng nhất của người Việt Dấu vết của làng
gốm còn lại là những mảng tường nhà, hàng rào, đường
làng xây hoàn toàn bằng các phế phẩm gốm khiến làng
mang dáng dấp một phế đô gốm
Hội làng gồm có lễ rước, tế lễ, hát văn ban ngày, diễn
tuồng ban đêm trong một không khí lễ hội thực sự
của những người nông dân chân chất
Lễ hội Yên Thế
Thời gian: 16/3 dương lịch
Địa điểm: Thị trấn Cầu Gồ, huyện Yên Thế, tỉnh Bắc Giang
Đối tượng suy tôn: Hoàng Hoa Thám, lãnh tụ nông dân đã lãnh đạo nghĩa quân chốngPháp ròng rã suốt 30 năm trời Cuộc khởi nghĩa Yên Thế đã ghi thêm trang sử chói lọivào lịch sử chống ngoại xâm của dân tộc ta
Đặc điểm: Thi đấu vật, đu, cờ người, cờ tướng, cướp cầu
Hội Mỹ An
Thời gian: 7/1 âm lịch
Địa điểm: Xã Trường Giang, huyện Lục Nam, tỉnh Bắc Giang
Đối tượng suy tôn: Tướng Vũ Thanh (đánh giặc Tống, thời nhà Lý)
Đặc điểm: Đánh trận giả, tung lộc (lễ vật), cướp cầu may, thi làm bánh
Hội làng Thắng
Thời gian: 7/9 âm lịch
Địa điểm: Đình làng Thắng, xã Đức Thắng, huyện Hiệp Hòa, tỉnh Bắc Giang
Đối tượng suy tôn: Khổng Minh Không (nhà sư thời Lý), Dương Tự Minh (tướng nhàLý)
Đặc điểm: Tế lễ, triển lãm các công cụ nghề rèn, chạy thi cướp cờ, cướp cầu, lễ khaoquân giữa sân đình
Hội đình Trúc Tay
Thời gian: 22/2 âm lịch
Địa điểm: Huyện Việt Yên, tỉnh Bắc Giang
Đối tượng suy tôn: Đức thánh Tam Giang
Đặc điểm: Bơi trải, chèo thuyền bắt vịt
Trang 21Hội đền Từ Hả
Thời gian: 8/1 âm lịch
Địa điểm: Xã Hồng Giang, huyện Lục Ngạn, tỉnh Bắc Giang
Đối tượng suy tôn: Tướng Vũ Thành (có công trong cuộc kháng chiến chống quân Tống(thế kỷ 11)
Đặc điểm: Lễ diễn xướng chiến công của tướng Vũ Thành, thi múa sư tử và chồng người,hát xoong hao - điệu tình ca dân tộc Dao, thi đấu vật Hội đền có sự tham gia diễn chèocủa nhiều phường chèo trong vùng nên còn gọi là Hội phường chèo
Lễ hội Yên Thế
Thời gian: 16/3 dương lịch
Địa điểm: Thị trấn Cầu Gồ, huyện Yên Thế, tỉnh Bắc Giang
Đối tượng suy tôn: Hoàng Hoa Thám, lãnh tụ nông dân đã lãnh đạo nghĩa quân chốngPháp ròng rã suốt 30 năm trời Cuộc khởi nghĩa Yên Thế đã ghi thêm trang sử chói lọivào lịch sử chống ngoại xâm của dân tộc ta
Đặc điểm: Thi đấu vật, đu, cờ người, cờ tướng, cướp cầu
Hội chùa Sàn
Thời gian: 27/2 âm lịch
Địa điểm: Huyện Lục Nam, tỉnh Bắc Giang
Đặc điểm: Lễ Phật, có lập đàn lễ đón cờ thập phương, cúng dâng Tam Bảo, Đức Ông,thập điện, lễ Tổ, lễ Mẫu
Hội chùa Canh Bầu
Thời gian: 8/11 âm lịch
Địa điểm: Chùa Canh Bầu, xã Đại Lâm, huyện Lạng Giang, tỉnh Bắc Giang
Đặc điểm: Tục thi các quả bầu do các nhà trồng được, bầu nhà nào to đẹp thì được giải
Hội chợ Thượng
Thời gian: 2/1 âm lịch
Địa điểm: Làng Thượng, xã Cao Thượng, huyện Tân Yên, tỉnh Bắc Giang
Đối tượng suy tôn: Cao Sơn - Quí Minh
Đặc điểm: Hội chợ vui chơi mùa xuân và mua bán hàng hóa, đặc sản địa phương
Hội đền Suối Mỡ
Thời gian: 1/4 âm lịch
Địa điểm: Xã Nghĩa Phương, huyện Lục Nam, tỉnh Bắc Giang
Đối tượng suy tôn: Tam tòa Thánh Mẫu
Đặc điểm: Lễ cầu cho dân khang, vật thịnh, mùa màng tươi tốt, hát giao duyên
Hội trám rụng
Thời gian: Tháng 8 âm lịch
Địa điểm: Xã Đồng Vương, huyện Yên Thế, tỉnh Bắc Giang
Đặc điểm: Nơi mở hội là ngôi nhà tốt nhất trong bản Lễ vật là những quả trám làm bằng
Trang 22Hội chùa Bổ Đà
Thời gian: 16-18/2 âm lịch
Địa điểm: Xã Thượng Lan, huyện Việt Yên, tỉnh Bắc Giang
Đối tượng suy tôn: Phật, Thánh linh Thần tướng
Đặc điểm: Hành hương lễ phật
Trang 23Bắc Ninh
Liên hệ tham quan
CÔNG TY DU LỊCH tại Bắc Ninh
Hội chùa Bút Tháp
Thời gian: 23-24/3 âm lịch
Địa điểm: Xã Đình Tổ, huyện Thuận Thành, tỉnh Bắc Ninh
Đối tượng suy tôn: Đức Phật
Đặc điểm: Lễ cúng Phật; lễ dâng hương; lễ cúng đàn trần tế cầu phúc; lễ cúng Tổ; hátquan họ trên thuyền; hội thi thả chim bồ câu
Hội đền Cao Lỗ Vương (Hội làng Đại Than)
Thời gian: 10/3 âm lịch
Địa điểm: Làng Đại Than, xã Cao Đức, huyện Gia Bình, tỉnh Bắc Ninh
Đối tượng suy tôn: Cao Lỗ, tướng giỏi của An Dương Vương
Đặc điểm: Lễ rước thần của 7 làng cùng thờ Cao Lỗ và tổ chức đua thuyền trên sông LụcĐầu
Hội làng Bùi
Thời gian: 28/1 âm lịch
Địa điểm: Làng Bùi, huyện Yên Phong, tỉnh Bắc Ninh
Đối tượng suy tôn: Đức Phật
Đặc điểm: Lễ phật và hát quan họ trên thuyền
Hội Khám
Thời gian: 7/4 âm lịch
Địa điểm: Làng Ngọc Khám, xã Gia Đông, huyện Thuận Thành, tỉnh Bắc Ninh
Đối tượng suy tôn: Ba thành hoàng: Lạc Long Quân, Tri Sơn (Sơn thần), Tri Thủy (Thủythần)
Đặc điểm: Lễ rước Lạc Long Quân về đình, hội đồng Thành hoàng, tế lễ cầu mùa, đóntrận mưa đầu mùa
Lễ hội đền Đô
Thời gian: Ngày 15/3 âm lịch
Địa điểm:Làng Ðình Bảng, xã Đình Bảng, thị xã Từ Sơn, tỉnh Bắc Ninh, cách Hà Nội 18km
Đối tượng suy tôn:8 vị vua nhà Lý
Đặc điểm: Rước 8 cỗ kiệu ngựa mang bài vị của 8 vị vua triều Lý từ chùa Dận về ĐềnĐô; Lễ dâng hương và đại lễ đăng quang Hát quan họ, hát tuồng, đấu vật, nấu cơm niêuđất, gói bánh phu thê
Trang 24Chính hội là ngày 15/3, ngày vua Lý Thái Tổ lên ngôi, có lễ
trình thánh, rước kiệu long trọng Ðám rước với hàng vạn
người tham gia từ chùa Kim Ðài đến đền Ðô (khoảng 3 km)
Ði đầu đám rước gồm có một đoàn tướng võ, cởi trần, đóng
khố, tay cầm truỳ đồng và hàng trăm quân sĩ đi theo Tiếp
đến là 100 người khiêng kiệu mặc áo đỏ, mũ đen Ði đầu là
kiệu của Thánh Mẫu có 18 nữ tướng theo sau rồi đến kiệu
Bát Ðế, mỗi kiệu một con ngựa và có 16 nam tướng mặc áo
đỏ Sau cùng đoàn rước là các vị mặc sắc phục lễ hội, hương
lão và dân làng dự hội, cờ lọng che rợp đồng nội, tiếng trống vang trời
Phần hội có các trò vui như chọi gà, thả chim bồ câu, thiđấu vật, hát Quan họ và nhiều trò vui khác
Du khách về dự hội đền Ðô, vừa được dâng hương tưởngniệm 8 vị vua nhà Lý, vừa được ghé thăm, vãn cảnh vùngđất Kinh Bắc Ðám rước hội đền Ðô đã nói lên ý nghĩathiêng liêng của ngày hội, vừa tưởng nhớ các nhân vậtlịch sử, vừa khơi dậy lòng tự hào về cội nguồn phục hưng
và thăng hoa của đất nước từ thuở Ðại Việt
Lễ đền Bà Chúa Kho
Thời gian: 14/1 âm lịch
Địa điểm: Làng Cổ Mễ, phường Vũ Ninh, thành phố Bắc Ninh, tỉnh Bắc Ninh
Đối tượng suy tôn: Bà Chúa Kho, Tứ phủ công đồng
Đặc điểm: Lễ hội có tục dâng hương, khấn vay tiền Bà Chúa (tượng trưng) "cầu tài phátlộc"
Tương truyền Bà Chúa Kho là người phụ nữ chịu
khó, sau khi lấy vua nhà Lý, bà xin vua cho về vùng
Vũ Ninh chiêu dân lập ấp, khai khẩn ruộng hoang,
tổ chức sản xuất ở 72 trang ấp Bà còn trông nom
kho lương thực, bảo quản tốt quân lương trong và
sau chiến thắng quân Tống ở sông Như Nguyệt
(sông Cầu) năm 1076 Khi Bà qua đời, nhân dân đã
lập đền thờ để ghi lại công ơn của Bà Quanh năm
khách thập phương từ mọi miền đất nước về đây lễ
bái rất đông, đặc biệt vào ngày hội đền để cầu tài,
cầu lộc và vay tiền Bà cho cả năm làm ăn
Hội Lim
Thời gian:Ngày 13/1 âm lịch
Địa điểm: Đồi Lim, thuộc thị trấn Lim, huyện Tiên Du, tỉnh Bắc Ninh, cách Hà Nội18km
Đối tượng suy tôn: Vua Bà và ông Hiếu Trung Hầu, tương truyền là hai vị tổ của các lànđiệu dân ca Quan họ
Đặc điểm: Hát Quan họ trên đồi, trên thuyền, tại nhà
Trang 25Hội Lim là lễ hội văn hoá nghệ thuật đặc sắc của những làng quê quan họ, hình thành từ
xa xưa Ngày hội đã thu hút nhiều thành phần, lứa tuổi từ khắp nơi về trẩy hội vui xuân,trong đó phần đông là trai thanh gái lịch Đến hẹn lại lên, họ đến với nhau để ca hát, vớingười lớn tuổi thì đến hội là dịp tìm về tuổi xuân, với nam thanh nữ tú thì hội là dịp tìmbạn, tìm duyên Sự kiện văn hoá độc đáo này trở thành tài sản vô giá trong kho tàng vănhoá dân gian Việt Nam
.Cũng như các lễ hội truyền thống khác, hội Limcũng có những hoạt động nghi lễ trang nghiêm,thành kính nhằm tôn vinh công đức các vị thần như
lễ rước, lễ tế hay các trò hội dân gian mua vui, thitài Sáng sớm ngày 13 là lễ rước kinh từ chùaTrũng tới chùa Hồng Ân, sau những nghi thức tế
lễ, đoàn rước đón nước thiêng từ chùa Hồng Ân trở
về chùa Trũng Kết thúc lễ rước, vào lễ khai hội.Nhưng đến Hội Lim khách trảy hội đều muốn xem,nghe và được hát quan họ với các liền anh liền chị,
đó cũng là đặc trưng cơ bản nhất của lễ hội này
Quan họ là loại dân ca đặc sắc của vùng Kinh Bắc xưa (nay là tỉnh Bắc Ninh) Dân caquan họ nổi tiếng không chỉ ở lời ca trữ tình, nồng nàn yêu cuộc sống và tình yêu đôilứa, hay với 200 làn điệu âm nhạc đặc sắc mà còn do những đặc điểm khác hiếm thấy ởdân ca các vùng khác Từ lời ăn tiếng nói đến lối ứng xử hàng ngày hay trong ngày hội,
"người Quan họ" đều từ tốn, khiêm nhường Tục kết “chạ” giữa các làng Quan họ haykết bạn giữa các "bọn" Quan họ đã hình thành nếp sống đạo đức cao quý Người Quan
họ đều là "liền anh", "liền chị" và bao giờ cũng tự xưng là "liền em" Với người Quan
họ, ngày xưa khách đến phải là:
Mấy khi khách đến chơi nhà,
Lấy than, quạt nước tiễn trà người xơi.
Trà này ngon lắm người ơi,
Người xơi một chén cho tôi bằng lòng.
Và đến lúc phải về, cuộc chia tay thật khó dứt, vì lời ca bao giờ cũng như níu chânkhách lại:
Người ơi, người ở đừng về
Hội hát Quan họ thường gắn với hội chùa Cho nên
chùa là nơi tụ hội và đón nhận khách Quan họ Có
tới 49 làng hát quan họ, phân bố trong bốn huyện,
thị phía nam tỉnh Bắc Ninh Nhưng nói tới Quan
họ, người ta nghĩ ngay đến hội Lim Lim là tên
nôm của xã Lũng Giang xưa Hội mở trên đồi, nơi
có chùa Lim (chùa Hồng Ân) Hội Lim đông vui và
nổi tiếng nhất trong các hội Quan họ Hội mở vào
ngày 13 tháng giêng, đúng phiên đầu năm của chợ
Lim
Đến hội Lim, khách du xuân được xem và nghe hát trên đồi, hát sau chùa, hát trênthuyền và hát trong các tư gia (hát trong nhà); lại có thể nghe hát đối từng cặp (đôi nam,
Trang 26gà, chọi chim, đấu vật, tổ tôm điếm vốn là những trò chơi của hội làng cổ truyền màhội Lim vẫn giữ lại như một di sản.
Hội Đồng Kỵ
Thời gian: 4/1 âm lịch
Địa điểm: Làng Đồng Kỵ, xã Đồng Quang, thị xã Từ Sơn, tỉnh Bắc Ninh
Đối tượng suy tôn: Thành hoàng làng Hùng Huy Vương
Đặc điểm:Lễ rước mô hình quả pháo (được gọi là ông Quan Đám)
Thành hoàng làng là Hùng Huy Vương, một tướng
giỏi của vua Hùng thứ 6 có công theo Thánh Dóng
đánh giặc Ân xâm lược Hội làng tổ chức lễ rước
ông Quan Đám, đồng thời còn kết hợp làm lễ chúc
thọ, lễ khao lão Ngày xưa hội làng có tục rước
pháo, ngày nay là rước mô hình quả pháo - như một
cách nhớ nghề của làng Trong ngày hội còn có trò
đấu vật, chọi gà, hát đối đáp, thi thổi cơm, thi đọc
chúc văn bằng chữ Hán, chữ Nôm ca ngợi thành
hoàng làng
Hội chùa Dâu
Thời gian: 8/4 âm lịch
Địa điểm: Xã Thanh Khương, huyện Thuận Thành, tỉnh Bắc Ninh
Đối tượng suy tôn: Phật Mẫu Man Nương và bốn con gái bà là Pháp Vân (Mây - Bà Dâu
- thờ ở chùa Dâu), Pháp Vũ (Mưa - Bà Đậu - thờ ở chùa Thành Đạo), Pháp Lôi (Sấm, Sét
- Bà Tương - thờ ở chùa Phi Tương), Pháp Điện (Chớp - Bà Dàn - thờ ở chùa PhươngQuan)
Đặc điểm: Lễ rước lớn, múa rồng
Hội chùa Dâu là sinh hoạt văn hóa phật giáo của cư
dân nông nghiệp Tổng thể 5 chùa cùng mở hội Lễ
hội có lễ rước lớn, đám rước 4 chị em về chùa Tổ
bái vọng mẹ Dâng hương cầu kinh xong, đám rước
lần lượt trở về các chùa Trong lúc rước có các trò
múa gậy, cướp nước, múa sư tử, múa hóa trang rùa,
múa trống, đấu vật, cờ người, đốt cây bông Hội có
lễ tắm tượng Phật chùa Dâu là hội lớn với 12 làng
trong tổng xưa mang theo đội múa rồng đến tham
gia Trong hội có rước tượng Sĩ Nhiếp - viên thái
thú tương truyền là người cho tạc tượng tứ pháp:
Pháp Vân, Pháp Vũ, Pháp Lôi, Pháp Điện Có cuộc thi “cướp nước” của hai bà PhápVân - Pháp Vũ
Hội chùa Phật Tích
Thời gian: 4/1 âm lịch
Địa điểm: Xã Phật Tích, huyện Tiên Du, tỉnh Bắc Ninh.Đối tượng suy tôn:Phật Bà Quan
Âm và Lý Thánh Tông
Đặc điểm: Lễ Phật, nghe giảng kinh, cầu yên, cầu phúc, thăm di tích
Trang 27Chùa được xây vào triều vua Lý Thánh Tông (thế
kỷ 11), là kiến trúc cổ đặc sắc Năm 1947 chùa bị
chiến tranh phá hỏng Hiện trên nền chùa còn giữ
lại một số kiến trúc cổ như một dãy tượng 10 con
vật bằng đá là ngựa, tê giác, trâu, voi, sư tử có
kích thước khá lớn ở trong tư thế phủ phục, cao
1,2m đặt trên bệ đá chạm hoa sen trước thềm đá
tòa tiền đường, tượng A Di Đà ngồi trên tòa sen
bằng đá, khu vườn tháp
Chùa ngày nay được xây dựng lại năm 1991 theo kiếntrúc như xưa, một kiến trúc phật giáo hoàn chỉnh với cáctòa và cung điện, tượng thờ các loại Lễ hội hàng nămđược tổ chức là dịp nhân dân đổ về hành hương lễ Phật,dâng hương tưởng nhớ công ơn của vua Lý Thánh Tông,thăm di tích và thắng cảnh của đấ
Hội thả chim bồ câu
Thời gian: 27/3 âm lịch
Địa điểm: Huyện Yên Phong, tỉnh Bắc Ninh
Đặc điểm: Thi từng đàn 10 con (5 đôi đực cái) vào cuối xuân, trời trong không mây, ítgió, mùa vắng bóng chim cắt, diều hâu (hay đánh chim bồ câu) Các vùng chơi nổi tiếng:Hoàng Mai, Đông Anh (Hà Nội), sông Đuống, Vùng Dâu (Bắc Ninh)
Hội Thị Cầu
Thời gian: 7 - 16/8 âm lịch Chính hội 10/8 âm lịch
Địa điểm: Đền Kim, phường Thị Cầu, thành phố Bắc Ninh, tỉnh Bắc Ninh
Đối tượng suy tôn: Thánh Tam Giang
Đặc điểm: Lễ rước nước từ sông Cầu lên đền, rước kiệu, rước Thánh từ đền Kim sangchùa và đình, hát thờ vào đêm 8/8 âm lịch, thi làm cỗ (món ăn mới lạ, ngon, sạch, bàyđẹp sẽ đoạt giải), thi làm cỗ liên quan đến nghi thức cầu mưa, thi thả chim bồ câu
Hội làng Yên Mẫn
Thời gian: 10 - 12/2 âm lịch
Địa điểm: Phường Kinh Bắc, thành phố Bắc Ninh, tỉnh Bắc Ninh
Đối tượng suy tôn: Trương Hống, Trương Hát
Đặc điểm: Cầu mùa, hát quan họ, chạy (kéo) chữ, chơi cướp cầu
Hội làng Tư Thế
Thời gian: 9/1 âm lịch
Địa điểm: Xã Trí Quả, huyện Thuận Thành, tỉnh Bắc Ninh
Đối tượng suy tôn: Thành Hoàng trông coi nghề nông
Đặc điểm: Trò Xe Táo quân và ông Táo ra xem thi nấu cơm, làm món ăn
Trang 28Thời gian: 7/2 âm lịch.
Địa điểm: Làng Long Khám, xã Việt Đoàn, huyện Tiên Du, tỉnh Bắc Ninh
Đối tượng suy tôn: Lý Phủ Quan (thời Tiền Lý)
Đặc điểm: Diễn lại chiến tích của thành hoàng làng Tục cướp cây mộc tất (cây sơn).Cuộc cướp chỉ dành cho các cụ trên 50 tuổi, chạy ra cánh đồng rồi về đình, có thể cướpthâu đêm suốt sáng
Hội làng Đông Hồ
Thời gian: 15/3 âm lịch
Địa điểm: Làng Đông Hồ, xã Song Hồ, huyện Thuận Thành, tỉnh Bắc Ninh
Đối tượng suy tôn:Thành hoàng làng, tổ nghề
Đặc điểm: Trưng bày và bán tranh dân gian Đông Hồ trong sân đình Dựng một cầu bằngtranh trong đình tượng trưng cho sự giao lưu, hòa hợp
Hội làng Đức Vua Bà
Thời gian: 7/2 âm lịch
Địa điểm: Làng Viêm Xá (làng Diềm), xã Hòa Long, huyện Yên Phong, tỉnh Bắc Ninh
Đối tượng suy tôn: Đức Vua Bà (bà tổ của dân ca quan họ)
Đặc điểm: Lễ giỗ tổ quan họ có hát quan cầu đảo, quan họ trùm đầu, và trò chơi cướp quảcầu nước
Hội làng Hữu Chất
Thời gian: 9/1 âm lịch
Địa điểm: Xã Hòa Long, huyện Yên Phong, tỉnh Bắc Ninh
Đối tượng suy tôn: Trương Hống, Trương Hát
Đặc điểm: Hát quan họ, chơi kéo co
Hội Du xuân
Thời gian: 8/1 âm lịch
Địa điểm: Huyện Yên Phong, tỉnh Bắc Ninh
Đặc điểm: Bốn làng từng chung sức đuổi cướp giữ làng, giúp nhau sản xuất Trước hộibốn làng đã giúp nhau cấy lúa Ngày 8/1, bốn làng cùng mở hội tế thần và cùng dự tiệc
Lễ hội có trò kéo co, đấu vật, đánh cờ, hát chèo
Hội đình Đình Bảng
Thời gian: 14 - 15/2 âm lịch
Địa điểm: Đình làng Đình Bảng, xã Đình Bảng, thị xã Từ Sơn, tỉnh Bắc Ninh
Đối tượng suy tôn: Thờ núi, thần nước, thần đất và 6 nhân thần có công dựng lại làng saucuộc tàn phá của quân Minh
Đặc điểm: Tế thần, đấu vật, chọi gà
Hội Đậu
Thời gian: 18/3 âm lịch
Địa điểm: Xã Mộ Đạo, huyện Quế Võ, tỉnh Bắc Ninh
Đối tượng suy tôn: Ông Bính, một vị tướng thời Hùng Vương thứ 18
Đặc điểm: Rước lớn, thi thả diều, bơi chải
Trang 29Hội Đại Bái
Thời gian: 29/9 âm lịch
Địa điểm: Xã Đại Bái, huyện Gia Bình, tỉnh Bắc Ninh
Đối tượng suy tôn: Ông tổ nghề đúc đồng, chạm bạc - Nguyễn Công Truyền
Đặc điểm: Các trưởng họ mang sản phẩm đồng, bạc chạm dâng lên bàn thờ, dâng hương
tổ sư, thắp hương của người đồng niên (49 tuổi), hát ả đào, ném cướp cây bông
Hội chùa Tổ (chùa Phúc Nghiêm)
Thời gian: 18 - 23/1 âm lịch
Địa điểm: Làng Vạn Ty, xã Thái Bảo, huyện Gia Bình, tỉnh Bắc Ninh
Đối tượng suy tôn: Phật Mẫu Man Nương
Đặc điểm: Đọc kinh, rước oản, dâng hương lễ Phật, thi oản, thi vật, thi dệt, đua thuyền vàdiễn xướng dân gian
Hội chùa Tam Sơn
Thời gian: 8 - 12/1 âm lịch
Địa điểm: Xã Tam Sơn, thị xã Từ Sơn, tỉnh Bắc Ninh
Đối tượng suy tôn: Đức Phật, trạng nguyên Nguyễn Phan Quang, tiết nghĩa Đại VươngNguyễn Tự Cường, các tiến sĩ của làng, công chúa Thuần Dương, Thổ địa, Quan Công
Đặc điểm: Múa rối nước, cờ bỏi, chọi gà, đập nồi niêu (đựng trấu, nước), thi hát quan họ
Hội chen làng Nga Hoàng
Thời gian: 7/1 âm lịch
Địa điểm: Xã Nga Hoàng, huyện Quế Võ, tỉnh Bắc Ninh
Đối tượng suy tôn: Linh Sơn Mỵ Nương
Đặc điểm: Nam nữ chen nhau cả khi tế lễ và rước thần quanh làng
Hội Bồ Sơn
Thời gian: 9 - 12/1 âm lịch
Địa điểm: Làng Bò, xã Khắc Niệm, huyện Tiên Du, tỉnh Bắc Ninh
Đặc điểm: Mời chạ kết nghĩa tới, hát nghi lễ, hát giao duyên
Trang 30Tp Lạng Sơn
Liên hệ tham quan
CÔNG TY DU LỊCH tại Tp Lạng Sơn
Hội chùa Tam Thanh
Thời gian: 15/1 âm lịch
Địa điểm: Thành phố lạng Sơn, tỉnh Lạng Sơn
Đối tượng suy tôn: Đức Phật
Đặc điểm: Múa kỳ lân, thả cá xuống hồ, xuống suối, múa sư tử, cờ người
Lễ hội đền Kỳ Cùng - Tả Phủ
Thời gian: 22 - 27/1 âm lịch
Địa điểm: Thành phố Lạng Sơn, tỉnh Lạng Sơn
Đối tượng suy tôn: Thân Công Tài, quan đầu phủ có công khai phá mở chợ Kỳ Lừa giaothương buôn bán với người Hoa
Đặc điểm: Lễ rước kiệu từ đền Kỳ Cùng lên đền Tả Phủ, hát sli (dân tộc Nùng), hát lượn(dân tộc Tày)
Hội lớn nhất Lạng Sơn Lễ rước kiệu ông Tuần Tranh (đền Kỳ Cùng) lên tạ nghĩa với ôngThân Công Tài (đền Tả Phủ) với cả đoàn người trang phục lộng lẫy cùng đủ loại cờ quạt,võng lọng Lễ hội có nhiều trò vui dân gian như thi đấu cờ người, múa sư tử, thi hát sli,hát lượn (dân tộc Nùng, Tày, hát chúc thọ cha mẹ, tạ ơn trời đất Lễ hội thu hút nhiềukhách thập phương về dự
Hội chùa Bắc Nga (chùa Tiên Nga)
Thời gian: 15/1 âm lịch
Địa điểm: Xã Gia Cát, huyện Cao Lộc, tỉnh Lạng Sơn
Đối tượng suy tôn: Các cô tiên có công giúp dân cấy hái
Đặc điểm: Lễ Phật cầu tài cầu lộc, hội du xuân: nam nữ lên đồi cao hát giao duyên cácđiệu sli, lượn
Hội đền Bắc Lệ
Thời gian: 20/9 âm lịch
Địa điểm: Xã Tân Thành, huyện Hữu Lũng, tỉnh Lạng Sơn
Đối tượng suy tôn: Bà Chúa Thượng Ngàn (nữ thần núi), các cô, các cậu
Đặc điểm: Rước cô Bơ Bắc Lệ (từ đền Kẻng) lên đền Bắc Lệ (cô Bơ đến hầu Đức MẫuThượng ngàn) Lên đồng, hầu bóng
Hội chùa Tà Và
Thời gian: 12 - 15/4 âm lịch
Địa điểm: Xã Chi Lăng, huyện Tràng Định, tỉnh Lạng Sơn
Đối tượng suy tôn: Đức Phật, Thần Nông, Quan Công và Lưu Bị
Đặc điểm: Lễ cầu mùa, cúng lễ, chơi cờ người
Trang 31Cao Bằng
Liên hệ tham quan
CÔNG TY DU LỊCH tại Cao Bằng
Hội pháo hoa Quảng Uyên
Thời gian: 1-2/2 âm lịch
Địa điểm: Miếu Bách Linh, thị trấn Quảng Yên
Đối tượng suy tôn: Thần rồng, một trong tứ linh “Long, Ly, Quy, Phượng”
Đặc điểm: Lễ tế, Lễ rước thần, múa rồng, múa kỳ lân, tung còn, hát lượn, chơi đu, đặcbiệt là trò chơi cướp đầu pháo
Hội Chùa
Thời gian: Mùng 6 đến 15/1 âm lịch
Địa điểm: Hội được tổ chức ở hầu hết các đền, chùa trong tỉnh, đặc biệt là ở huyện Hòa
An và thị xã Cao Bằng
Đặc điểm: Đây là lễ hội cúng thần, cúng Phật, cầu phúc, cầu may, tưởng nhớ các bậc vĩnhân đã có công giúp đỡ, bảo vệ nhân dân trong vùng
Một số hội chính như hội đền vua Lê (tổ chức vào ngày mùng 6 tháng giêng), hội chùa
Đà Quận (mùng 9 tháng giêng), hội đền Kỳ Sầm (mùng 10 tháng giêng) và hội chùaSùng Phúc (15 tháng giêng) Ngoài các trò chơi thi ném còn, đánh đu, hội còn là dịp đểmọi người đi vãn cảnh đầu xuân, hái lộc năm mới
Hội Thanh Minh
Thời gian: Tháng 3 âm lịch
Địa điểm: Xã Phúc Sen, huyện Quảng Uyên
Đặc điểm: Hội Thanh Minh là lễ hội của dân tộc Nùng với ý nghĩa cầu mùa cho bản vàcầu phúc cho lứa đôi
Hội gắn liền với truyền thuyết về đôi trai gái yêu nhau nhưng không lấy được nhau và cảhai đã tự vẫn dưới giếng Cảm thương trước mối tình ấy, dân bản đã lập miếu thờ và cứmỗi dịp tiết thanh minh các đôi trai gái lại tới miếu dâng hoa cúng lễ
Hội mời Mẹ Trăng
Thời gian: Hội tổ chức vào đầu mùa xuân sau tết Nguyên Đán kéo dài từ 10 đến 15 ngày
Địa điểm: Hội chỉ mở riêng trong từng bản, hoặc có mời thêm một số người thân từ cácbản lân cận cùng tham gia
Đối tượng suy tôn:Mẹ Trăng
Đặc điểm: Đây là lễ hội của dân tộc Tày mang mục đích cầu Mẹ Trăng ban điều lành,điều tốt cho dân bản, mùa màng bội thu, gia súc sinh sôi, không bị dịch bệnh
Mọi nhà trong bản đều nô nức tham gia lễ hội bắt đầu bằng lễ dâng hoa rồi đến “lượnhai” (ca hát) để tiễn hồn đoàn người trần gian lên cung trăng đón mời Mẹ Trăng xuốngđất Không khí hội như trộn lẫn giữa thực tại và huyền ảo trong mối giao lưu tình cảmgiữa người trần tục và người cõi tiên của tiết trời xuân Trong thời gian diễn ra lễ hội cónhiều trò chơi dân gian như chọi gà, đánh quay, đánh yến Kết thúc lễ hội là lễ tiễn trăng
về trời diễn ra ngoài đồng Cuối cùng, mọi người cùng nhau dùng bữa cơm vui hội của
Trang 32Hội Lồng Tồng
Thời gian: Mùng 2 đến 30/1 đm lịch
Địa điểm: Hội tối thiểu diễn ra trong phạm vi một bản (lăng), thông thường một số bảngần nhau liín kết cùng tổ chức, có khi mở rộng ra một vùng văi chục bản
Đặc điểm: Hội Lồng Tồng hay còn gọi hội Xuống Đồng lă lễ hội văn hóa của dđn tộc TăyNùng để mở đầu mùa gieo trồng mới
Hội tổ chức ngoăi trời, trín một thửa ruộng lớn gọi lă ruộng xuống đồng Chủ trì hội lẵng thại đinh (người coi đình) hay người coi việc thờ cúng thần Nông của bản Tất cảgia đình dự hội đều mang theo cỗ để lăm lễ vật cúng thần Đất, thần Núi, thần Nông văThănh Hoăng
Lễ hội bắt đầu khi chiíng trống nổi lín, rồi câc bô lêo vă trâng đinh rước thần Nông văThănh Hoăng từ đình ra ruộng, còn câc gia đình thì rước cỗ băy ra trín bêi hội Ngườichủ trì hội xướng băi mo cúng chư thần rồi tuyín bố phâ cỗ Gia đình năo có cỗ thịnhsoạn vă mời được nhiều khâch dự hội đến thưởng thức cỗ nhă mình thì xem đó lă điềumay mắn cho cả năm Ăn cỗ xong, mọi người tiếp tục ca hât vă tham gia câc trò chơidđn gian như: nĩm còn, kĩo co, đânh quay, đânh yến, đânh đu, múa kỳ lđn, múa sư tử,múa võ, múa giâo…
Trong khi chơi trò nĩm còn, gâi trai chia lăm hai phe để hât sli, hât lượn, lă hai hình thứcđối ca giao duyín nam nữ thể hiện tục cầu mùa Còn trò chơi kĩo co giữa câc cô gâichăng trai Tăy Nùng mang tính chất cầu mùa, cầu mưa, cầu nước như một nghi lễ tínngưỡng nông nghiệp lđu đời
Trang 33Tuyên Quang
Liên hệ tham quan
CÔNG TY DU LỊCH tại Tuyên Quang
Lễ hội đền Hạ
Thời gian: 11-12/2 âm lịch
Địa điểm: đền Hạ, phường Tân Quang, thị xã Tuyên Quang
Đối tượng suy tôn: thờ Mẫu thần (công chúa Ngọc Lan và Phương Dung)
Đặc điểm: Rước mẫu, tế lễ, cờ tướng, hát trầu văn
Trang 34Thái Nguyên
Liên hệ tham quan
CÔNG TY DU LỊCH tại Thái Nguyên
Hội Lồng Tồng
Lồng Tồng (Hội xuống đồng) đã từng là lễ hội lớn nhất, vui nhất của người Tày, ngườidân tộc thiểu số đông nhất ở tỉnh Thái Nguyên Những người cao niên kể lại rằng, trướcđây người Tày năm nào cũng tổ chức lễ hội ở những đám ruộng to nhất, đẹp nhất do dânbản chọn Ngày tổ chức do từng nơi ấn định cho phù hợp
Các địa phương ở gần nhau thì thoả thuận chọn các
ngày khác nhau để có điều kiện giao lưu Trước
ngày hội, các gia đình đều quét dọn nhà cửa, xóm
bản sạch sẽ, chuẩn bị lương thực để đón khách
Khách đến quê nhà dù quen dù lạ đều được đồng
bào mời về nhà ăn nghỉ qua đêm chờ dự hội Trong
ngày diễn ra lễ hội, phần lễ và phần hội đều diễn ra
trang trọng, vui tươi Phần lễ là hoạt động tín
ngưỡng cầu trời cho mưa thuận gió hoà, cây cối tốt
tươi, mùa màng bội thu, đời sống ấm no Ðể chuẩn
bị lễ ở ngoài đồng, mỗi gia đình chuẩn bị một mâm
cỗ theo khả năng, có nhiều nhà làm từ vài chục đến một trăm món
Việc làm cỗ còn mang hàm ý phô bày một cách kín đáo sự khéoléo của người phụ nữ trong việc nội trợ, nấu nướng các món ăntruyền thống như bánh chưng, bánh dày, chè lam, bánh bỏng
Có những gia đình dâng mâm cao đến 5 tầng lễ vật, ngoài cácloại bánh kẹo còn có các món ăn được chế biến công phu, trênmỗi mâm đều có một chiếc bánh hình bông hoa nhiều mầu sắc.Mỗi mâm cỗ còn có thêm hai đôi quả còn được làm bằng vảimầu, trong nhồi cát, bông, có tua rua nhiều mầu sắc sặc sỡ Khi
cỗ được bày xong, người đựơc dân làng tín nhiệm tiến cử thựchiện nghi lễ cầu cúng cầu mong đất trời, thần linh phù hộ chobản làng Phần cúng lễ cũng chỉ diễn ra trong một thời gianngắn, còn dành thời gian cho phần hội
Mở đầu là hội tung còn
Ðây là hoạt đông vui nhất, thu hút nhiều người tham
gia nhất Ðể chuẩn bị cho hội tung còn, ở giữa đám
ruộng lớn đựơc chọn làm địa điểm lễ hội, người ta
dựng một cây mai cao từ 20-30cm làm cột Trên
đỉnh cột có uốn vòng tròn đường kính 50 - 60 cm
dán giấy hai bên, đề chữ Nhật- Nguyệt tượng trưng
cho mặt trăng và mặt trời Tung còn đòi hỏi cả sức
khoẻ và sự khéo léo Nếu ở lễ hội nào không có ai
tung còn trúng vòng tròn thì dân bản không vui, vì
theo quan niệm của họ, phải có người tung còn
trúng vòng tròn làm rách giấy thì năm đó làm ăn mới thuận lợi, mưa thuận gió hoà Trongtrò chơi này, nam nữ thanh niên còn thi tung còn cho nhau
Trang 35Ngoài ra còn có các hoạt động múa sư tử, múa võ, kéo co Ðặc biệt, đêm về, nam nữthanh niên thi hát lượn đối đáp suốt canh dài
Cho đến bây giờ chưa có tài liệu nào nghiên cứu, khẳng định lễ hội Lồng Tồng có từ baogiờ Nhưng chắc chắn rằng, khởi nguồn của lễ hội phải được sinh ra từ xã hội của ngườiTày khi đã sống thành làng bản quần cư trong cộng đồng
Hội đền Đuổm
Thời gian: 6/1 âm lịch
Địa điểm: Xã Động Đạt, huyện Phú Lương, tỉnh Thái Nguyên
Đối tượng suy tôn: Dương Tự Minh, đời Lý, người có công đánh giặc Tống
Đặc điểm: Dâng hương, cúng cỗ to, hát thờ thần, hát giao duyên nam nữ
Trang 36Bắc Kạn
Liên hệ tham quan
CÔNG TY DU LỊCH tại Bắc Kạn
Lễ hội mùa xuân hồ Ba Bể
Địa điểm: Hồ Ba Bể nằm ở trung du phía Bắc thuộc tỉnh Bắc Kạn, cách Hà Nội 240km
Đặc điểm: Nơi đây tập trung 7 dân tộc gồm dân tộc Tày, Nùng, Dao và H'Mông , trong
đó dân tộc Tày chiếm 61% Phong tục và văn hóa truyền thống của các dân tộc này đã thuhút rất nhiều du khách từ khắp các nơi trong nước cũng như khách quốc tế
Lễ hội mùa xuân diễn ra với các trò chơi và các tiết
mục biểu diễn nghệ thuật như đấu vật, thi hát và đặc
biệt hấp dẫn người xem là các cuộc đua thuyền
Người đi trảy hội có thể tham gia các điệu hát và
múa trong điệu nhạc dân tộc du dương trầm bổng
Hồ Ba Bể là thắng cảnh đẹp nhất của tỉnh Bắc Kạn
với một kho tàng văn hóa truyền thống đặc sắc của
các dân tộc thiểu số Nơi đây đã thu hút rất nhiều
khách du lịch trong cũng như ngoài nước tới Lễ hội
Hồ Ba Bể được tổ chức vào ngày mùng 9 và 10
tháng giêng âm lịch hàng năm Ðua thuyền, ném Còn, đấu vật, bắn cung và biểu diễnmúa, hát truyền thống của các dân tộc được tổ chức trong suốt thời gian diễn ra lễ hội Lễhội cũng giúp cho khách thập phương hiểu thêm về con người và truyền thống văn hoánơi đây
Hồ Ba Bể nằm ở độ cao145m so với mặt nước biển
và được bao bọc bởi những dãy núi đá vôi cao tới1.754m Người ta cho rằng nó được hình thành cáchđây 200 triệu năm Mang tên là Ba Bể là do 3 cái hồthông với nhau với tổng chiều dài 8km và chiềurộng 3km Chính vì diện tích của hồ Ba Bể như vậy
mà người dân ở đây coi Hồ Ba Bể như là biển củahọ
Trong hồ có rất nhiều hòn đảo nhỏ, đặc biệt là AoTiên, tương truyền đây là nơi ngày xưa các nàngtiên trên trời thường xuống tắm và chơi cờ Ba Bể dường như tươi đẹp hơn khi có khurừng nguyên sinh với hệ động thực vật phong phú và mỗi dòng sông, con suỗi xanh tronggiống như dải lụa mềm mại
Giống như nhiều lễ hội khác, lễ hội mùa xuân Hồ Ba Bể là nơi gặp gỡ, giao lưu và để hítthở không khí trong lành của vùng đất tươi đẹp này
Hội Xuân Dương
Thời gian: 25/3 âm lịch
Địa điểm: Huyện Na Rì, tỉnh Bắc Kạn
Đặc điểm: Lễ hội của đồng bào Tày, Nùng, Dao, các sinh hoạt văn hóa dân gian: hát dânca
Lễ hội Lồng Tồng
Trang 37Thời gian: 10/1 âm lịch.
Địa điểm: Xã Nam Mẫu, huyện Ba Bể, tỉnh Bắc Kạn
Đặc điểm: Lễ hội mùa xuân hàng năm của bà con dân tộc ở địa phương thường được tổchức ở bên hồ Ba Bể thu hút rất đông người tham dự
Các trò chơi dân gian tiêu biểu cho hội xuân của các dân tộc ít người miền núi Đông Bắc:đẩy gậy, thi kéo co, ném còn, hát giao duyên Những năm gần đây còn tổ chức thi làngvui chơi làng ca hát giữa hai thôn người Tày và người Dao
Trang 38Ninh Bình
Liên hệ tham quan
CÔNG TY DU LỊCH tại Ninh Bình
Lễ hội chùa Địch Lộng
Thời gian:6-7/3 âm lịch
Địa điểm:Chùa Địch Lộng, huyện Gia Viễn, tỉnh Ninh Bình
Đặc điểm:Dâng hương và lễ Phật theo nghi thức nhà Phật Múa lân, múa rồng, cờ tướng,thi viết chữ nho
Lễ hội đền Thái Vi
Thời gian:14-17/3 âm lịch
Địa điểm:thôn Văn Lâm, xã Ninh Hải, huyện Hoa Lư, tỉnh Ninh Bình
Đối tượng suy tôn:Các vua Trần - những người có công lớn với dân với nước
Đặc điểm: Lễ rước kiệu với trên 30 đoàn của các xã trong vùng; Lễ tế; múa lân, múarồng, đánh cờ người, đấu vật, bơi thuyền
Lễ hội Trường Yên
Đối tượng suy tôn: Vua Đinh Tiên Hoàng và vua Lê Đại Hành
Thời gian: 9 - 11/3 (âm lịch) Chính hội 10/3
Địa điểm:Xã Trường Yên, huyện Hoa Lư, Ninh Bình
Đặc điểm: Lễ rước nước và diễn trò cờ lau tập trận, kéo chữ
Hội Trường Yên diễn ra hàng năm vào đầu tháng ba âm lịch, chính hội ngày mồng 10tháng ba, tại mảnh đất cố đô Hoa Lư của nước Đại Cồ Việt xa xưa - nơi có đền thờ vuaĐinh Tiên Hoàng và vua Lê Đại Hành Tương truyền, ngày 10/3 là ngày vua Đinh lênngôi Hoàng đế
Hai nghi lễ trang nghiêm là lễ rước nước và lễ tế
Vào giờ phút thiêng liêng trong ngày 10 tháng 3, đoàn rước nước khởi hành từ đền vuaĐinh Tiên Hoàng, đi đầu là cờ ngũ hành, cờ hành thuỷ (màu đen) đi giữa, sau đến đoànmúa rồng biểu hiện cho ý thức cầu nước và là biểu tượng vật thiêng (rồng vàng) từng cứuĐinh Tiên Hoàng thuở hàn vi; rồi tới phường bát âm đi hàng đôi, tiếp theo đến kiệu longđình do bốn chàng trai khiêng, trên đặt một cái choé để đựng nước Thánh, đoàn rước tiến
về phía sông Hoàng Long
Khi đoàn rước đến sông Hoàng Long, xuống thuyền.Đoàn rước có một thuyền rồng (thuyền chính) chèo
ra giữa sông làm lễ, sau đó thả đồ vàng mã và đồ lễxuống sông tạ ơn Hà Bá Tiếp đó người chủ tế thảmột chiếc vòng tròn vải đỏ xuống dòng sông, nướcđược múc từ trong vòng tròn này, đổ vào choé quamột lớp vải đỏ trên miệng Nước trong vòng tròn vải
đỏ là được lọc qua lớp vải sẽ càng tinh khiết hơn.Khi nước đã đầy choé, các thuyền tản ra, quay mũi
về bến, riêng thuyền rước choé nước còn quay sangbên trái rồi mới trở lại bến cũ và tiếp tục cuộc rước nước về đền
Lễ tế diễn ra vào ban đêm cùng lúc ở hai đền vua Đinh và đền vua Lê Bài văn tế chiathành chín đoạn (cửu khúc) Sau khi chủ tế xướng xong một đoạn có hai người phường
Trang 39nhà trò (một nam - đàn; một nữ - hát) diễn giải lại nội dung đoạn văn tế bằng điệu ca trù.Kết thúc lễ tế, khách hành hương trảy hội vào điện thờ ở hai đền dâng hương làm lễ vàchiêm bái di tích.
Khách trảy hội có thể tham dự các trò vui, cuộc đấu
như: võ, vật, đua thuyền, đu bay, hát chầu văn, bình
thơ, thi thơ, trò kéo chữ, múa gậy, múa rồng, múa
lân hoặc chơi cờ người
Độc đáo nhất của hội Trường Yên là trò "Cờ lau tập
trận", diễn lại sự tích quãng đời chăn trâu thuở nhỏ
của Đinh Bộ Lĩnh trên đất Trường Yên
Mùa xuân trẩy hội Trường Yên cũng là dịp du
khách đi thăm di tích đền vua Đinh, đền vua Lê,
thăm lăng vua Đinh trên đỉnh núi Mã Yên, độ cao
khoảng 150m, tưởng nhớ về nguồn cội, tổ tiên - một
vùng đất “địa linh nhân kiệt
Hội Yên Cư
Thời gian: 20/8 âm lịch
Địa điểm: Xã Khánh Cư, huyện Yên Khánh, tỉnh Ninh Bình
Đối tượng suy tôn: Trần Hưng Đạo, phu nhân cùng các quận chúa
Đặc điểm: Rước kiệu qua sông Đáy tới làng Phú Hào
Hội thôn Tập Minh
Thời gian: 13/10 âm lịch
Địa điểm: Thôn Tập Minh, huyện Hoa Lư, tỉnh Ninh Bình
Đối tượng suy tôn: Thành hoàng làng là Ngọ Sơn Đại Vương (thời Hùng Duệ Vương) cócông đánh Thục
Đặc điểm: Lễ vật dùng lợn đen, xôi, rượu
Trang 40Hải Phòng
Liên hệ tham quan
CÔNG TY DU LỊCH tại Hải Phòng
Lễ hội Miếu Thủy Tú - Thủy Nguyên
Thời gian:9-12/3 âm lịch
Địa điểm:Miếu Thủy Tú, thôn Thủy Tú, xã Thủy Đường, huyện Thủy Nguyên
Đối tượng suy tôn: Phạm Quang, tướng công đã có công giúp vua Lê Hoàn đánh thắngquân Tống trên sông Bạch Đằng
Đặc điểm:Hội có trò đu tiên, hát đúm, ca trù, thi đánh vật, đấu cờ
Lễ hội chọi trâu Đồ Sơn
Thời gian:9/8 âm lịch
Địa điểm:Quận Đồ Sơn, Tp Hải Phòng
Đối tượng tôn vinh:Thuỷ thần
Đặc điểm:Chọi trâu, tục hiến tế Thuỷ thần
Theo truyền thuyết và thần tích thì lễ hội chọi trâu ở Đồ Sơn là lễ hội cầu thịnh vượng vàhạnh phúc cho người dân địa phương có từ thế kỷ thứ 18 Một vùng đất gồm những cưdân nhiều nơi về đây khẩn hoang, sinh cơ lập nghiệp
Để có những con trâu vào cuộc đấu giành thứ bậc cao (trận chung kết) trong ngày chínhhội (9/8 âm lịch), vòng đấu loại phải thực hiện trước đó (tháng 6 âm lịch) Theo tục lệ, balàng Đồ Sơn, Đồ Hải và Ngọc Xuyên đều có trâu tham gia trận chung kết Lệ căn cứ vào
“suất đinh” trong số 18 giáp ở ba làng để chọn ra số trâu được thi đấu vòng cuối của mỗilàng
Ngày hội chính, nhiều người dân từ Trà Cổ (Quảng
Ninh) cũng đi thuyền kéo nhau về dự hội, vì Đồ
Sơn là đất tổ của họ (Trà Cổ có tổ Đồ Sơn) Người
dân khắp nơi trong thành phố và nhiều tỉnh thành ở
Địa điểm mở hội là đình tổng Đồ Sơn Cờ hộigiăng giăng trước cửa đình Cọc phân định mốcgiới sới chọi đã được căng dây trên bãi đất rộng chừng 20.000m2 Khán đài dành chocác quan khách được dựng lên và trang trí lộng lẫy Hai bên sới chọi có dựng cácchuồng cho trâu chờ xuất trận Hai lá cờ hội lớn được cắm ở hai đầu sới