phòng giáo dục lệ thuỷ trờng thcs hồng thuỷ cộng hoà xã hội chủ nghĩa việt nam Độc lập - Tự do - Hạnh phúc Tham luận quá trình thực hiện đổi mới trong việc làm, sử dụng và bảo quản các
Trang 1phòng giáo dục lệ thuỷ
trờng thcs hồng thuỷ
cộng hoà xã hội chủ nghĩa việt nam
Độc lập - Tự do - Hạnh phúc
Tham luận
quá trình thực hiện đổi mới trong việc làm, sử dụng và bảo quản các đồ dùng dạy học bộ môn sinh học ở bậc THCS
Để góp phần thực hiện một trong những mục tiêu quan trọng của bậc THCS: "…Đào tạo học sinh thành những con ngời lao
động năng động, sáng tạo, thích ứng với sự phát triển đa dạng, tốc độ cao của xã hội", bộ môn Sinh học cũng nh môn học khác ở trờng THCS phải thực hiện đổi mới phơng pháp giảng dạy cũng
nh việc đổi mới khai thác sử dụng thiết bị đồ dùng dạy học
Từ năm học 2002-2003 đến nay việc thực hiện đổi mới giáo dục phổ thông đã diễn ra trên diện rộng toàn quốc Công tác giảng dạy theo phơng pháp mới có sử dụng, khai thác các thiết bị dạy học đối với bộ môn Sinh học có những thuận lợi , đó là: Việc trang cấp các đồ dùng thiết bị của Bộ giáo dục khá đầy đủ cho tất cả các môn của các khối lớp và kịp thời Đa số thiết bị dạy học môn sinh đảm bảo đợc tính thẩm mỹ , khoa học và chính xác phù hợp với kiến thức truyền đạt ở sách giáo khoa Đồng thời các tr-ờng học luôn cố gắng xây dựng và chú trọng trang cấp cho các phòng học chức năng và thiết bị dạy học Bên cạnh đó Ban giám hiệu các nhà trờng luôn quan tâm công tác sử dụng thiết bị dạy học trên lớp của giáo viên, tạo điều kiện trong bố trí thời khoá biểu khoa học, cho giáo viên đăng kí sử dụng thiết bị đầu năm,
đầu tháng, tuần Tổ chức kiểm tra thờng xuyên và động viên toàn bộ giáo viên tất cả các bộ môn nói chung và môn Sinh học
nói riêng, thực hiện tốt phơng châm: "Không dạy chay tìm ngay
giáo cụ".
Các trờng đã tổ chức tập huấn theo các chuyên đề hay, thi
sử dụng thiết bị dạy học cấp trờng, nhằm tạo nên phong trào "học
đi đôi với hành" trong mỗi năm học và đã giúp cho giáo viên rút
ra nhiều điều bổ ích Do đó trong những năm qua học sinh rất hứng thú với các tiết dạy có sử dụng thiết bị dạy học và giáo viên cũng thấy nhẹ nhàng hơn, khi hình thành và khai thác kiến thức mới cho học sinh
Tuy nhiên trong quá trình khai thác, sử dụng thiết bị dạy học cũng có gặp một số khó khăn nhất định Một số trang thiết bị cấp về cha đảm bảo đợc yêu cầu về chất lợng cũng nh độ chính xác:
Trang 2Ví dụ ở bộ môn Sinh học: Mô hình lớp 6: Cấu tạo trong của phiến lá: khoang chứa không khí ở mô hình, cha thể hiện đợc ở
vị trí lớp tế bào thịt lá sát lớp biểu bì mặt dới Do đó, gây khó khăn cho giáo viên trong việc liên hệ từ kiến thức SGK, qua mô hình và trong thực tế
Hoặc: Nh bộ tranh lớp 8: Cấu tạo cơ quan tiêu hoá: Tranh vẽ của thiết bị trang cấp, in khác với sách giáo khoa Còn phần tranh cấu tạo niêm mạc dạ dày thì ruột quá nhỏ, nên giáo viên giới thiệu
ở tranh, học sinh ở dới lớp không thể thấy đợc
Bên cạnh đó, giáo viên mới bớc đầu dạy học theo phơng pháp mới, nên còn gặp nhiều lúng túng trong thao tác, sử dụng thiết bị dạy học, sao cho thích hợp và hiệu quả cao với từng phần hay tiết dạy Đặc biệt là phần khai thác Mô hình cơ (chơng trình Sinh học lớp 7)
Một khó khăn nữa đó là, khả năng tự luận của một số học sinh còn chậm, nên khi áp dụng phơng pháp dạy học mới với tiết dạy có sử dụng thiết bị dạy học, để cho học sinh tự phân tích, suy luận kiến thức thì một số bộ phận học sinh không thể thực hiện đợc
Điều chúng ta cần quan tâm là, hiện nay một số trờng cha
đầy đủ các phòng học bộ môn nên không đáp ứng với yêu cầu dạy học theo tinh thần đổi mới, đòi hỏi tất cả các môn, các tiết dạy các môn học thực nghiệm đều phải có đồ dùng, nên rất khó khăn cho công việc chuẫn bị của giáo viên, của nhân viên thiết
bị cho mỗi tiết học Đặc biệt, một bất cập mà các trờng không thể khắc phục đợc, nh một trờng có 22 lớp mà chỉ trang cấp một máy đèn chiếu, mà ai cũng cần hầu nh 40% các tiết dạy đều phải sữ dụng, vậy thì ai đợc dạy, ai không Mà kinh phí nhà tr-ờng thì hạn hẹp Do đó ngoài những vấn đề cần trang cấp,
điều đặt ra cho các trờng học cần tăng cờng triển khai việc làm thêm các đồ dùng dạy học đáp ứng với yêu cầu đổi mới Nh vậy các trờng phải rà xét lại các đồ dùng còn thiếu những loại nào? làm nh thế nào? kinh phí ở đâu? BGH nhà trờng cần phải xây dựng kế hoạch phù hợp, phân công trách nhiệm cho các tổ chuyên môn, làm để bổ sung những thiết bị còn thiếu Đồng thời tổ chức nhiều đợt thi Sáng tạo và sử dụng đồ dùng dạy học ở trong tr-ờng học, nhằm phát động phong trào phục vụ cho công tác đổi mới dạy học
Thực trạng việc sử dụng và khai thác thiết bị đồ dùng dạy học trong những năm qua ta thấy rằng: Đổi mới phơng pháp dạy học theo hớng tích cực hoá hoạt động học tập của học sinh là một quá trình lâu dài, phải đợc thực hiện đồng bộ ở tất cả các cấp học, môn học ở trong nhà trờng, phong trào dạy học của giáo viên
Trang 3là luôn phấn đấu để trong mỗi tiết học bình thờng, học sinh
đ-ợc hoạt động nhiều hơn, thực hành nhiều hơn, thảo luận nhiều hơn và quan trọng là đợc suy nghĩ nhiều hơn trên con đờng lĩnh hội nội dung học tập
Gần 5 năm đổi mới Giáo dục phổ thông bậc THCS nói chung
và bộ môn Sinh học nói riêng, một thực tế có đợc là: ý thức học tập của học sinh tốt hơn, hoạt động một cách chủ động tích cực
ở trong các tiết học Khả năng suy đoán, t duy, khả năng phân tích tổng hợp của đa số học sinh đợc nâng lên Học sinh biết làm việc theo nhóm, làm việc cá nhân để tìm ra kiến thức
đúng cho mình Đồng thời đội ngũ giáo viên luôn tìm tòi, học hỏi trong công tác nghiên cứu sách giáo khoa, sử dụng thiết bị dạy học cho từng tiết học và thao tác thực hành nhuần nhuyễn tốt hơn trớc Do đó kết quả khảo sát chất lợng qua thời kỳ, các năm học đảm bảo hơn trớc, học sinh không còn học vẹt và ghi nhớ máy móc nữa
Với thực trạng đó tôi xin nêu một số giải pháp trong việc khai thác sử dụng thiết bị dạy học nhằm nâng cao hiệu quả tiết dạy trên lớp nh sau:
1 Nâng cao nhận thức của giáo viên đối với công tác sử dụng thiết bị dạy học:
Việc sử dụng thiết bị dạy học trên lớp trong quá trình dạy học môn Sinh học là nội dung cần có trong phơng pháp giáo dục mới Nhìn một cách khái quát, để có một tiết dạy tốt cần khai thác và
sử dụng tối đa các thiết bị dạy học của tiết học đó Muốn vậy,
đòi hỏi ngời giáo viên phải có kỷ năng cơ bản trong việc hớng dẫn học sinh khai thác, hình thành kiến thức từ thiết bị dạy học đó Hiệu quả của một tiết dạy phụ thuộc rất lớn ở công tác khai thác và sử dụng thiết bị dạy học, do đó giáo viên phải nhận thức
đợc vai trò chỉ đạo của mình trong việc định hớng cho học sinh khai thác kiến thức từ thiết bị dạy học
Muốn vậy, Ban giám hiệu nhà trờng, phải làm sao, cho mọi ngời thấu suốt đợc tầm quan trọng của việc sử dụng thiết bị dạy học trên lớp, đồng thời nhận thức đợc vai trò của ngời giáo viên trong đổi mới phơng pháp dạy học Để làm đợc việc này, ngoài việc tổ chức học tập, nghiên cứu sách giáo khoa mới, Ban giám hiệu nhà trờng cần tổ chức tập huấn nhiều hơn các chuyên đề
về sử dụng thiết bị dạy học bộ môn Sinh học Đồng thời đề ra phơng pháp khai thác kiến thức hiệu quả nhất, với từng thiết bị dạy học ở từng bài dạy Để giáo viên lập kế hoạch sử dụng thiết bị theo năm, tháng, tuần để tiện theo dõi, kiểm tra, chỉ đạo, hớng dẫn và giám sát việc sử dụng thiết bị dạy học trên lớp của giáo viên Phân bố thời khoá biểu hợp lý, thuận tiện cho giáo viên có
Trang 4thời gian làm thử các thí nghiệm, chuẩn bị thiết bị dạy học chu
đáo cho mỗi tiết học Tập huấn theo chuyên đề và thi sử thiết
bị dạy học cấp trờng
Tổ chức các buổi sinh hoạt chuyên môn nhằm trao đổi , góp
ý và giải đáp các thắc mắc về kiến thức sách giáo khoa, hay những kênh hình ở một số thiết bị dạy học, nhằm tìm ra phơng pháp dạy thích hợp cho từng thiết bị.Trang cấp thiết bị đầy đủ theo từng cấp từng bộ môn.Xây dựng phòng chức năng đảm bảo theo yêu cầu cơ bản
2 Tổ chức chỉ đạo sử dụng thiết bị dạy học phù hợp có hiệu quả cao và bồi dỡng đội ngũ.
Ban giám hiệu nhà trờng cần tập trung làm tốt công tác giám sát, kiểm tra việc sử dụng đồ dùng dạy học trên lớp của giáo viên, kiểm tra việc soạn bài, đăng ký sử dụng thiết bị dạy học
Triển khai ở nhóm bộ môn, định rỏ trọng tâm kiến thức từng khối lớp, rà xét tất cả những bài học có sử dụng thiết bị, chỉ đạo tập làm và thực hành thao tác thử những bài khó, bồi d-ỡng nghiệp vụ cho tất cả giáo viên có đủ năng lực trong quá trình giảng dạy Coi đó là điều kiện cần thiết trong bồi dỡng tay nghề cho đội ngũ trong đổi mới giáo dục phổ thông
Thông qua công tác bồi dỡng và tự bồi dỡng giúp cho đội ngũ nhằm nâng cao ý thức trách nhiệm và ý thức về nghề dạy học của giáo viên, nâng cao trình độ, năng lực, kỷ năng thực hành của đội ngũ để giáo viên có năng lực điều hành, tổ chức lớp học
và sử dụng Thiết bị dạy học hiệu quả thành thạo
3 Tổ chức thi giáo viên làm và sử dụng đồ dùng dạy học các cấp.
Thông qua hội thi để giúp Giáo viên tự khẳng định mình,
tự tin đồng thời rút đợc nhiều bài học bổ ích về công tác khai thác,sử dụng Thiết bị dạy học trên lớp… Qua hội thi khơi dậy lơng tâm hứng thú về nghề nghiệp cho toàn đội ngũ
4.Thực hiện công tác bảo quản các thiết bị đồ dùng hiện có:
Đây là vấn đề rất quan trọng để các thiết bị sử dụng lâu dài Do đó các trờng học cần u tiên những phòng tốt nhất để phòng kho, phòng bộ môn đúng chuẫn, đảm bảo không h hỏng, không ớt, thờng xuyên lau chùi sau các tiết dạy thực hành, thí nghiệm Bên cạnh đó nhân viên thiết bị phải quản lý tốt các đồ dùng theo đúng nghiệp vụ trong việc cho mợn trả, quản lý dạy học
ở các phòng thực hành Nhà trờng cần thành lập tổ công tác thiết
Trang 5bị, ngoài việc kiểm tra, đôn đốc, điều chỉnh còn giúp nhân viên thiết bị trong việc bảo quản khi cần thiết
4 Những kiến nghị, đề xuất.
Chúng tôi rất mong sự quan tâm giúp đỡ cuả các cấp lãnh
đạo trong việc tổ chức thêm các buổi tập huấn về sử dụng và khai thác Thiết bị dạy học, trang cấp thêm một số tài liệu chuyên ngành, nâng cao chất lợng các thiết bị dạy học.Trang cấp đầy
đủ các bộ tranh cho các cấp lớp học, đồng bộ về hình vẽ và màu sắc giữa tranh vẽ ở SGK và tranh dạy
5 Kết luận.
Trong công cuộc đổi mới giáo dục phổ thông- Trớc hết là đổi mới chơng trình, nội dung, phơng pháp dạy học theo sách giáo khoa mới thì khai thác sử dụng thiết bị dạy học trên lớp là một mắt xích quan trọng của kỷ năng dạy học, nó quyết định sự thành công của một tiết dạy đồng thời quyết định đến chất l-ợng và hiệu quả đào tạo Đòi hỏi mỗi một Giáo viên phải có nhận thức đúng đắn về tầm quan trọng của mỗi loại thiết bị dạy học
Do vậy đòi hỏi chúng ta phải thờng xuyên học hỏi cải tiến và
đổi mới phơng pháp sử dụng thiết bị dạy học theo hớng ngày càng tiến bộ hơn, hiệu quả hơn đáp ứng với yêu cầu mới của giáo dục đào tạo
Hồng Thuỷ ngày 08 tháng 10 năm 2007
Ngời viết
Võ Thành Đồng