* Hoạt động giáo dục của nhà giáo dục * Hoạt động tự giáo dục của người được giáo dục * Thống nhất hoạt động của GV và HS * Phương tiện hỗ trợ Những vấn đề chung về giáo dục 1 “Hoạt động
Trang 1Giảng viên hướng dẫn: TS Hồ Văn Liên
[Chương trình “Bồi dưỡng nghiệp vụ sư phạm cho giảng viên đại học, cao đẳng”]
HỌC PHẦN: GIÁO DỤC HỌC ĐẠI CƯƠNG
TP Hồ Chí Minh, ngày 26 tháng 5 năm 2019
Trang 2CHỦ ĐỀ THUYẾT TRÌNH:
PHƯƠNG PHÁP GIÁO DỤC ĐẠI HỌC
[Chương trình “Bồi dưỡng nghiệp vụ sư phạm cho giảng viên đại học, cao đẳng”]
HỌC PHẦN: GIÁO DỤC HỌC ĐẠI CƯƠNG
Trang 3Đâu là phương pháp giáo dục tối ưu?
[Chương trình “Bồi dưỡng nghiệp vụ sư phạm cho giảng viên đại học, cao đẳng”]
HỌC PHẦN: GIÁO DỤC HỌC ĐẠI CƯƠNG
Nhóm 5 - Chủ đề: Phương pháp giáo dục đại học
Trang 5* Hoạt động giáo dục của nhà giáo dục
* Hoạt động tự giáo dục của người được giáo dục
* Thống nhất hoạt động của GV và HS
* Phương tiện hỗ trợ
Những vấn đề chung về giáo dục
1
“Hoạt động thống nhất của nhà GD và người được GD nhằm thực hiện các nội dung GD”
Nhóm 5 - Chủ đề: Phương pháp giáo dục đại học
Khái niệm hoạt động giáo dục
Trang 6Cấu trúc của hoạt động giáo dục
Trang 7* HĐGD diễn ra với những tác động phức hợp
* HĐGD có tính lâu dài và liên tục
* HĐGD có tính cá biệt hóa cao
* HDGD thống nhất biện chứng với HĐDH
Những vấn đề chung về giáo dục
1
Nhóm 5 - Chủ đề: Phương pháp giáo dục đại học
Đặc điểm của hoạt động giáo dục
Trang 8* HĐGD diễn ra với những tác động phức hợp:
Quá trình phát triển và giải quyết hàng loạt các mâu thuẫn đan xen nhau trong đời sống nội tâm của đối tượng giáo dục (Sự tác động phối hợp từ nhiều lực lượng giáo dục như nhà trường, gia đình và các tổ chức xã hội)
Những vấn đề chung về giáo dục
1
Đặc điểm của hoạt động giáo dục
Trang 9* HĐGD có tính lâu dài và liên tục:
“Không ngừng vận động và phát triển” – Quy luật vận động
Thực chất của HĐGD là quá trình liên tục phát hiện
và giải quyết những tình huống sư phạm nảy sinh trong các lĩnh vực giáo dục đạo đức, giáo dục lối sống, văn hóa, thẩm mĩ của học sinh trong môi trường sư phạm của nhà trường, gia đình và xã hội
Những vấn đề chung về giáo dục
1
Nhóm 5 - Chủ đề: Phương pháp giáo dục đại học
Đặc điểm của hoạt động giáo dục
Trang 10* HĐGD có tính cá biệt hóa cao:
“Mỗi cá nhân là một thế giới riêng với những đặc điểm riêng
về tâm – sinh lí, về nhận thức, tình cảm,… cuộc sống”
Vì vậy, trong quá trình giáo dục, với những tác động
sư phạm như nhau, mỗi cá nhân có thể lĩnh hội theo cách riêng của mình với những mức độ khác nhau
Những vấn đề chung về giáo dục
1
Đặc điểm của hoạt động giáo dục
Trang 11* HDGD thống nhất biện chứng với HĐDH
“HĐGD – HĐDH là hai hoạt động tiến hành song song, không thể tách biệt mà thống nhất, bổ sung, bổ trợ, hỗ trợ cho nhau”
HĐDH tổ chức, điều khiển để người học chiếm lĩnh
có chất lượng, hiệu quả nội dung học vấn;
HĐGD nhằm hình thành những phẩm chất đạo đức, hành vi, thói quen, lối sống, hành vi…
Những vấn đề chung về giáo dục
1
Nhóm 5 - Chủ đề: Phương pháp giáo dục đại học
Đặc điểm của hoạt động giáo dục
Trang 12* Chuyển hóa tự giác, tích cực những yêu cầu khách quan thành nhu cầu chủ quan của HS với tác động chủ đạo của GV (Quá trình chuyển hóa những chuẩn mực xã hội thành hành vi, thói quen, thành phẩm chất nhân cách của học sinh)
* Vai trò chủ đạo của GV (Hướng dẫn, tổ chức, điều khiển, điều chỉnh, cổ vũ…)
* Vai trò chủ động của HS (Tích cực, tự giác, độc lập, sáng tạo,
tự điều khiển, điều chỉnh, tự học…)
Những vấn đề chung về giáo dục
1
* Mối quan hệ giữa GV và HS (chủ đạo - chủ động: tính hai mặt của HĐGD)
Bản chất của hoạt động giáo dục
Trang 13* Khái niệm logic của HĐGD
* Các khâu của HĐGD
* Vì sao cần phải thực hiện linh hoạt các khâu của HĐGD?
Những vấn đề chung về giáo dục
1
Nhóm 5 - Chủ đề: Phương pháp giáo dục đại học
Logic của hoạt động giáo dục
Trang 14* Khái niệm: Là trình tự thực hiện hợp lý các khâu của HĐGD nhằm thực hiện tốt mục tiêu, nhiệm vụ giáo dục.
>>>> “Việc lựa chọn và sắp xếp phối hợp theo trình tự như thế nào để HĐGD đạt hiệu quả cao và sự lĩnh hội tri thức, kỹ năng, kỹ xảo là tối ưu”
Những vấn đề chung về giáo dục
1
Logic của hoạt động giáo dục
Trang 15Nhóm 5 - Chủ đề: Phương pháp giáo dục đại học
Logic của hoạt động giáo dục
Trang 16* Các khâu của HĐGD:
>>>> Tác động vào thái độ niềm tin: Tổ chức, điều khiển học sinh hình thành thái độ niềm tin và tình cảm tích cực đối với các chuẩn mực xã hội Tác dụng:
+ Có giá trị hướng con người hành động.
+ Chất men kích thích sự chuyển hóa ý thức thành hành vi + Là nội lực, là sức mạnh biến những gì nhận thức được thành phẩm chất nhân cách, đó chính là “tự giáo dục”
Những vấn đề chung về giáo dục
1
Logic của hoạt động giáo dục
Trang 17* Các khâu của HĐGD:
>>>> Tác động vào hành vi: Tổ chức, điều khiển học sinh rèn luyện hành vi và thói quen phù hợp với các chuẩn mực xã hội
Mục đích cuối cùng của HĐGD là tạo lập cho con người những hành vi, thói quen có văn hóa và chúng phải được thể hiện trong cuộc sống hằng ngày Con người được giáo dục cũng đồng nghĩa với con người đã hình thành được thói quen sống có văn hóa.
Những vấn đề chung về giáo dục
1
Nhóm 5 - Chủ đề: Phương pháp giáo dục đại học
Logic của hoạt động giáo dục
Trang 18* Vì sao cần phải thực hiện linh hoạt các khâu của HĐGD?
>>>> HĐGD là một quá trình toàn vẹn việc thực hiện các nhiệm vụ GD, phải tiến hành đồng bộ cả 3 khâu trong mối quan hệ tương tác, bổ sung, hỗ trợ, thậm chí thâm nhập vào nhau
>>>> Tùy theo đặc điểm tính chất, nội dung các tình huống
cụ thể, đặc điểm của đối tượng, các điều kiện, phương tiện giáo dục mà kết hợp các khâu một cách hợp lý, linh hoạt sáng tạo.
Những vấn đề chung về giáo dục
1
Logic của hoạt động giáo dục
Trang 19Tóm lại: HĐGD là một quá trình đặc biệt, trong đó:
”
Tác động có mục đích, kế hoạch, phương pháp
Tự giác
Nhà GD
H S
Tự giáo dục
Tự rèn luyện
Trang 20Đã có mục tiêu GD, nội dung GD nhưng còn cần phải có con đường cách thức để chuyển tải nội dung GD.
Phương pháp giáo dục
Trang 22+ Phương pháp giáo dục là một thành tố quan trọng của quá trình giáo dục Nó có mối quan hệ với các thành tố khác của quá trình giáo dục Ví dụ: mục đích giáo dục, nội dung giáo dục
+ Phương pháp giáo dục thể hiện sự thống nhất biện chứng giữa cách thức hoạt động của GV và SV.+ Tác động của GV là tác động chủ đạo, còn tự giáo dục của SV được thực hiện dưới tác động chủ đạo của bản thân
Phương pháp giáo dục đại học
2
Đặc trưng
Trang 23Phương pháp giáo dục đại học
Phương pháp hình thành kinh nghiệm ứng xử xã
hội
Nhóm #3
Phương pháp kích thích và điều chỉnh hành vi xã
hội
Hệ thống các PP
Trang 24Nhóm phương pháp hình thành ý thức cá nhân
N#1
Đàm thoại Kể chuyện Giảng giải Nêu gương
Trang 25Nhóm phương pháp hình thành ý thức cá nhân
Trang 26Nhóm phương pháp hình thành ý thức cá nhân
N#1
Đàm thoại
> Trong thực tiễn có những loại đàm thoại sau:
* Đàm thoại gợi mở: Thông qua buổi đàm thoại, nhà giáo dục có thể dẫn dắt HS tìm hiểu các nội dung giáo dục
* Đàm thoại củng cố, hệ thống hoá: Qua đàm thoại, nhà giáo dục có thể mở rộng, đào sâu, hệ thống hoá những điều đã nhận thức được cho HS
Trang 27Nhóm phương pháp hình thành ý thức cá nhân
Trang 28Nhóm phương pháp hình thành ý thức cá nhân
N#1
Đàm thoại
> Yêu cầu sử dụng phương pháp đàm thoại:
-Xác định mục tiêu, yêu cầu đàm thoại
-Chuẩn bị những chủ đề sinh động, hấp dẫn, sâu sắc
và có ý nghĩa giáo dục
-Đề tài phải được thông báo trước để HS chuẩn bị đàm thoại
Trang 29Nhóm phương pháp hình thành ý thức cá nhân
N#1
Nhóm 5 - Chủ đề: Phương pháp giáo dục đại học
Đàm thoại
> Yêu cầu sử dụng phương pháp đàm thoại:
- Khi đàm thoại phải biết khêu gợi, tạo tình huống
có vấn đề để lôi cuốn HS tham gia
- Cuối buổi đàm thoại nên hướng dẫn cho HS tự rút
ra các kết luận, có đánh giá tổng kết để chốt lại những quan điểm, những giải pháp đúng đắn để học sinh hiểu đúng đắn các vấn đề đàm thoại
Trang 30Nhóm phương pháp hình thành ý thức cá nhân
N#1
> Kể chuyện là phương pháp dùng lời nói, điệu bộ
và nét mặt để kể lại, thuật lại một cách sinh động một câu chuyện nào đó có ý nghĩa giáo dục
Kể chuyện
Trang 31Nhóm phương pháp hình thành ý thức cá nhân
N#1
Nhóm 5 - Chủ đề: Phương pháp giáo dục đại học
> Yêu cầu sử dụng phương pháp kể chuyện
* Lựa chọn những câu chuyện sinh động, hấp dẫn, chứa đựng nhiều tình huống giáo dục cần thiết
* Khối lượng câu chuyện phải phù hợp với thời gian
và đặc điểm tâm sinh lý, trình độ nhận thức của HS
Kể chuyện
Trang 32Nhóm phương pháp hình thành ý thức cá nhân
N#1
> Yêu cầu sử dụng phương pháp kể chuyện
* Lời nói phải sinh động, diễn cảm, điệu bộ, giọng nói, nét mặt phải luôn luôn thay đổi cho phù hợp với tình tiết của cốt truyện, gây được sự chú ý và những xúc cảm mạnh mẽ, sâu sắc ở HS
* Khi kể chuyện nên sử dụng kèm theo tranh ảnh để minh hoạ cho hấp dẫn, gây ấn tượng cho người nghe
Kể chuyện
Trang 33Nhóm phương pháp hình thành ý thức cá nhân
N#1
Nhóm 5 - Chủ đề: Phương pháp giáo dục đại học
> Yêu cầu sử dụng phương pháp kể chuyện
* Nêu được những chi tiết, tình huống cơ bản
* Cần kịp thời điều chỉnh cách kể chuyện
* Nêu lên một số câu hỏi hay những vấn đề cần thiết để H dựa vào nội dung truyện kể mà trao đổi ý kiến, rút ra những kết luận cần thiết và bổ ích
Kể chuyện
Trang 34Nhóm phương pháp hình thành ý thức cá nhân
N#1
> Giảng giải là phương pháp GV dùng lời nói để giải thích, chứng minh các yêu cầu đã được qui định, nhằm giúp cho HS hiểu và nắm được ý nghĩa, nội dung và qui tắc của việc thực hiện của các yêu cầu đó
Giảng giải
Trang 35Nhóm phương pháp hình thành ý thức cá nhân
N#1
Nhóm 5 - Chủ đề: Phương pháp giáo dục đại học
> Yêu cầu sử dụng phương pháp giảng giải+ Chuẩn bị nội dung về những chuẩn mực nào đó
để giảng giải phải đầy đủ, chính xác
+ Khi giảng giải phải dùng lời nói rõ ràng, khúc chiết, không dài dòng, lan man
+ Lập luận phải chính xác, logic, dễ hiểu
Giảng giải
Trang 36Nhóm phương pháp hình thành ý thức cá nhân
+ Phải thu hút HS tham gia vào quá trình giảng giải
+ Tạo điều kiện để HS liên hệ với thực tế bản thân
+ Kết hợp giảng giải với khuyên răn; chỉ cho HS thấy hậu quả của những hành vi sai trái
Giảng giải
Trang 37Nhóm phương pháp hình thành ý thức cá nhân
N#1
Nhóm 5 - Chủ đề: Phương pháp giáo dục đại học
> Nêu gương là phương pháp dựa trên cơ sở tâm lý bắt chước Sức mạnh thuyết phục của phương pháp này là dựa vào tình cảm tích cực
Dùng những tấm gương sáng, gương chính diện kể
cả gương chưa tốt, phản diện để giáo dục
Nhà giáo dục có thể cho HS phân tích, đánh giá và trên cơ sở đó tránh được những hành vi sai lầm tương tự
Nêu gương
Trang 38Nhóm phương pháp hình thành ý thức cá nhân
N#1
> Yêu cầu sử dụng phương pháp nêu gương:
* Lựa chọn phù hợp với mục tiêu, mục đích giáo dục và phù hợp với đặc điểm tâm lý của HS Nhưng khi sử dụng những gương phản diện nên lưu ý đến tác dụng phụ, không nên lạm dụng quá trong việc
sử dụng gương phản diện
* Những gương được lựa chọn phải có tính khả thi
để HS có thể học tập được
Nêu gương
Trang 39Nhóm phương pháp hình thành ý thức cá nhân
N#1
Nhóm 5 - Chủ đề: Phương pháp giáo dục đại học
> Yêu cầu sử dụng phương pháp nêu gương:
* Tạo điều kiện cho HS liên hệ với thực tế, tự họ nêu lên những tấm gương cần phải noi theo và những gương xấu cần phải phê phán
* Tạo điều kiện giúp cho HS phân tích, đánh giá và rút ra những kết luận bổ ích
Nêu gương cũng có thể có tác dụng thuyết phục, giúp cho H có được hiểu biết, niềm tin và tình cảm đúng đắn
Nêu gương
Trang 40Nhóm phương pháp hình thành kinh nghiệm, hành vi ứng xử xã hội
N#2
Phương pháp giao việc
Phương pháp luyện tập
Phương pháp rèn luyện
Trang 41Nhóm phương pháp hình thành kinh nghiệm, hành vi ứng xử xã hội
N#2
Nhóm 5 - Chủ đề: Phương pháp giáo dục đại học
Phương pháp giao việc Là phương pháp lôi cuốn HS
vào các hoạt động đa dạng với những công việc cụ thể, với những nghĩa vụ nhất định Qua đó HS sẽ có điều kiện để thể hiện những kinh nghiệm ứng xử trong các mối quan hệ
đa dạng và hình thành được các hành vi ứng xử phù hợp với những yêu cầu của công việc được giao
Trang 42Nhóm phương pháp hình thành kinh nghiệm, hành vi ứng xử xã hội
N#2
Là phương pháp tổ chức cho
HS thực hiện một cách đều đặn và có kế hoạch các hành động nhất định, nhằm hình thành và củng cố các kỹ năng,
kỹ xảo thực hiện hành vi và hình thành các phẩm chất nhân cách phù hợp
Phương pháp luyện tập
Trang 43Nhóm phương pháp hình thành kinh nghiệm, hành vi ứng xử xã hội
Phương pháp luyện tập
Trang 44Nhóm phương pháp hình thành kinh nghiệm, hành vi ứng xử xã hội
N#2
Là phương pháp tổ chức cho
HS thể nghiệm ý thức, tình cảm của mình về các chuẩn mực xã hội trong các tình huống đa dạng của cuộc sống Qua đó, hình thành và củng
cố được những hành vi phù hợp với các chuẩn mực xã hội
đã được qui định
Phương pháp rèn luyện
Trang 45Nhóm phương pháp kích thích hoạt động
N#3
Nhóm 5 - Chủ đề: Phương pháp giáo dục đại học
Phương pháp thi đua, khen thưởng
Phương pháp trách phạt
Trang 46Nhóm phương pháp kích thích hoạt động
N#3
Phương pháp khen thưởng
Khen thưởng là phương pháp kích thích sư phạm bằng cách khẳng định và biểu dương thành tích, ưu điểm của học sinh sau khi đã nhận xét, đánh giá những thành tích và ưu điểm đó.Vì vậy, có tác dụng gây cho học sinh cảm giác vui sướng, phấn khởi, làm cho họ có tâm lý tích cực, tin vào sức mình để nỗ lực hoạt động, củng cố, và phát huy thành tích đã đạt được
Trang 47Nhóm phương pháp kích thích hoạt động
N#3
Nhóm 5 - Chủ đề: Phương pháp giáo dục đại học
Phương pháp khen thưởng
Khen thưởng còn là phương thức biểu hiện sự đánh giá tích cực của tập thể, xã hội đối với hành vi ứng
xử của mỗi cá nhân hoặc tập thể học sinh vì vậy, phương pháp này có ý nghĩa quan trọng trong quá trình giáo dục:
Trang 48Nhóm phương pháp kích thích hoạt động
N#3
Trách phạt là phương pháp biểu thị sự không đồng tình, sự phản đối, sự phê phán những hành vi sai trái của người được giáo dục so với các chuẩn mực
xã hội đã đề ra
Phương pháp trách phạt
Trang 49Nhóm phương pháp kích thích hoạt động
N#3
Nhóm 5 - Chủ đề: Phương pháp giáo dục đại học
Trách phạt còn là phương pháp gây cho người có lỗi cảm giác hối hận, khiến họ từ bỏ hành vi, thói quen không phù hợp với yêu cầu chung hoặc có hại cho
cơ thể, cho xã hội, giúp cho người được giáo dục biết kết hợp đúng đắn giữa hành vi của mình với yêu cầu chung của tập thể, của xã hội
Phương pháp trách phạt
Trang 50Nhóm phương pháp kích thích hoạt động
N#3
* Nhà giáo dục cần nhớ rằng không phải khen hay
chê, thưởng hay phạt một nhân cách mà là khen
hay chê, thưởng hay phạt những hành động đúng hay sai, tốt hay xấu
* Khen thưởng hay trách phạt phải cơ động hay cá biệt, chú ý đến hoàn cảnh nảy sinh hành vi, đặc điểm lứa tuổi và cá nhân của học sinh
Yêu cầu chung đối với phương pháp khen thưởng và trách phạt
Trang 51Nhóm phương pháp kích thích hoạt động
N#3
Nhóm 5 - Chủ đề: Phương pháp giáo dục đại học
* Sức mạnh GD của khen thưởng và trách phạt phụ thuộc vào chỗ ai khen, ai phạt, GV có uy tín nhiều hay
ít, hiệu trưởng, đoàn thể xã hội, hội đồng sư phạm… Sức mạnh của dư luận xã hội ở trong khen chê là rất lớn
* Khen thưởng và trách phạt phải được sử dụng có chừng mực về tần số cũng như về cường độ, không thể áp dụng mãi cho một số người cùng một hình thức, vì như vậy sẽ dẫn đến hiện tượng “thích nghi” hoặc “chai sạn”
Yêu cầu chung đối với phương pháp khen thưởng và trách phạt