Chí phèo p2

Và kết thúc truyện, hình ảnh cái lò gạch ấy xa nhà cửa vắng người qua lại đã hiện lên trong trí tưởng tượng và sự lo sợ của Thị Nở, khi Thị hồi tưởng lại những lúc đã ăn nằm với Chí Phè

Đề : Những tên gọi của tác phẩm “Chí Phèo” và ý nghĩa…

Hướng dẫn làm bài

Mở bài:

Truyện ngắn “Chí Phèo” lúc đầu có cái tên “Cái lò gạch cũ”; khi in thành sách lần đầu (NXB “Đời mới”, Hà Nội 1941), nhà xuất bản đã tự ý đổi tên là “Đôi lứa xứng đôi” Đến khi in lại trong tập “Luống cày” (Hội văn hoá cứu quốc xuất bản, Hà Nội 1946), Tác giả đặt lại tên là “Chí Phèo” Mỗi cái tên gọi có một ý

nghĩa xã hội nhân sinh và thẩm mỹ nhất định

1 Cái lò gạch cũ

a) Phần đầu của truyện “Chí Phèo” quả có hình ảnh “Cái lò gạch cũ bỏ không”, nơi Chí Phèo sinh ra Và

kết thúc truyện, hình ảnh cái lò gạch ấy xa nhà cửa vắng người qua lại đã hiện lên trong trí tưởng tượng và sự

lo sợ của Thị Nở, khi Thị hồi tưởng lại những lúc đã ăn nằm với Chí Phèo

b) Tên của tác phẩm được đặt ra bởi các hình ảnh mở đầu và kết thúc tác phẩm đã tạo cho “Chí Phèo”

(thiên truyện) có cái kết cấu đầu cuối tương ứng – vòng tròn Điều đó cũng đã để lại một nỗi day dứt, ám ảnh

và nỗi bi thương trong lòng độc giả Cái lò gạch cũ đầu tác phẩm là nơi mở đầu một số phận, một kiếp người đau khổ, đầy bi kịch thương tâm Hình ảnh cái lò gạch cũ cuối tác phẩm không phải là hình ảnh thực mà là một hình ảnh tưởng tượng nói lên rằng: rất có thể từ cái lò gạch cũ ấy, Thị Nở sẽ cho ra đời một Chí Phèo con ngỗ ngược hơn bố nó để nối nghiệp Điều ấy chưa có gì đảm bảo, nhưng có điều chắc chắn rằng là chừng nào

còn tồn tại xã hội “ăn thịt người”, thì chừng ấy còn tồn tại hiện tượng Chí Phèo Giá trị hiện thực sâu sắc của tác phẩm được toát ra từ một chi tiết bình dị ấy Với chi tiết đó, Nam Cao như còn nói với ta rằng “tre già, măng mọc”, xã hội ấy vẫn còn tiếp diễn Và số phận người nông dân cứ rơi vào một vòng luẩn quẩn không lối

thoát

c) Đặt tên như vậy sẽ bộc lộ cái nhìn bi quan của tác giả và cũng tạo nên tình cảm bi quan cho người đọc

2 Cái tên gọi “Đôi lứa xứng đôi”

a) Nhà xuất bản chữa lại tên gọi như vậy chỉ là căn cứ vào mối tình Chí Phèo - Thị Nở, mà lúc bấy giờ

người ta cho là thứ tình yêu của hạng “người-ngợm” Trong hoàn cảnh ra đời lúc ấy, cái tên này có thể có tác

dụng câu khách, gợi sự tò mò của lạ về chuyện tình ái ở một số người

b) Cuộc gặp gỡ với Thị Nở có ý nghĩa như một tia chớp trong cuộc đời tăm tối triền miên của Chí Phèo

Nó có ý nghĩa như một cái mốc, một bước ngoặt trong cuộc đời đau khổ của Chí Chính tình yêu chân thành

CHÍ PHÈO (PHẦN 2)

- NAM CAO -

TÀI LIỆU BÀI GIẢNG

Đây là tài liệu tóm lược các kiến thức đi kèm với bài giảng Chí Phèo (Phần 2) thuộc khóa học Luyện thi Đại học

KIT-1: Môn Ngữ văn (Thầy Nguyễn Quang Ninh) tại website Hocmai.vn Để có thể nắm vững kiến thức về tác

phẩm Chí Phèo, Bạn cần kết hợp xem tài liệu cùng với bài giảng này

và cảm động của người đàn bà xấu xí và khốn khổ ấy đã đánh thức bản chất người lao động lương thiện ẩn sâu dưới đáy tâm hồn tăm tối cắn cỗi của Chí Phèo Như vậy cái tình người đã thức tỉnh, đã hồi sinh tính người trong Chí Phèo, làm cho Chí Phèo khao khát trở về lương thiện Ở đây một lần nữa làm nổi rõ chất thơ của tác phẩm và thể hiện tư tưởng nhân đạo sâu sắc độc đáo hiếm có của ngòi bút Nam Cao

c) Tuy nhiên xét về dung lượng và cấu trúc tác phẩm thì cuộc gặp gỡ này được miêu tả nửa sau tác phẩm Nửa đầu sẽ nói lên ý nghĩa của chủ đề: Xã hội tàn bạo vô nhân đạo thời bấy giờ đã xô đẩy những người lương

thiện vào con đường tha hoá đầy tội lỗi Vì thế cái tên “Đôi lứa xứng đôi” chưa bao quát được hết ý nghĩa trọn

vẹn của thiên truyện, lại như cố ý biến mối tình ấy thành trò cười và dễ tạo một định hướng thưởng thức hời hợt và sai lệch về tác phẩm

3 Tên gọi tác phẩm là “Chí Phèo”

a) Trong một số trường hợp, Nam Cao đã từng lấy tên nhân vật chính đặt cho tên tác phẩm như “Dì Hảo”, “Lang Rận”, “Lão Hạc”… Sau cách mạng, rõ ràng là ông không bằng lòng với tên cũ trước đây mà đã

lấy tên nhân vật Chí Phèo đặt tên cho tác phẩm

b) Đọc truyện ngắn này, độc giả dễ nhận ra toàn bộ tác phẩm, từ đầu đến cuối, tác giả cũng đã tập trung miêu tả số phận nhân vật Chí Phèo Hắn sinh ra đã là một sản phẩm của sự cùng khổ, lớn lên đi ở cửa người, sống kiếp tôi đòi rồi vô cớ bị đẩy vào vòng tù tội Ra tù, trở về làng, hắn đã là thằng lưu manh, một con quỷ

dữ của làng Vũ Đại, bị loại bỏ ra ngoài xã hội loài người, đã có lúc lương tâm hắn thức tỉnh, khao khát trở về cõi người, nhưng lại rơi vào bi kịch xã hội lạnh lùng cự tuyệt không được làm người, đành phải tự kết liễu cuộc đời mình trong vũng máu Cho đến lúc chết đi rồi mà dường như linh hồn của kiếp người khốn khổ ấy vẫn như còn muốn đầu thai vào một kiếp khác trên cõi đời

c) Như vậy, tên nhân vật “Chí Phèo” đã chỉ rõ đây là nhân vật chính trở thành linh hồn của tác phẩm thể

hiện được một cách trọn vẹn chủ đề, ý nghĩa của tác phẩm Qua số phận của Chí Phèo, một hình tượng nông dân tiêu biểu cho thân phận bị tha hoá đầy đoạ, lăng nhục bị cự tuyệt không được làm người, Nam Cao chẳng những thể hiện một cái nhìn hiện thực có chiều sâu, mà còn thể hiện một chủ nghĩa nhân đạo vừa mới mẻ, vừa

phong phú vừa sâu sắc Vì vậy cái tên “Chí Phèo” là cái tên đích đáng nhất – Hay nói cách khác đây là một

cái tên rất Nam Cao

Đề : Phân tích diễn biến tâm trạng Chí Phèo từ buổi sáng sau khi gặp Thị Nở đến khi kết thúc cuộc đời

để làm nổi rõ bi kịch của nhân vật này

BÀI LÀM

I Khái quát về tác giả, tác phẩm và bi kịch của nhân vật

1 Nam Cao (1917-1951) là nhà văn hiện thực lớn có tư tưởng nhân đạo vừa sâu sắc, vừa mới mẻ, vừa

độc đáo Sáng tác của ông trước Cách mạng xoay quanh hai đề tài chính là trí thực tiểu tư sản và người nông dân cùng khổ Điều làm ông day dứt đến đau đớn là tình trạng, nhân cách con người bị huỷ hoại Là nhà văn

có biệt tài phân tích tâm lý, Nam Cao đã khám phá ra những diễn biến nội tâm nhân vật vừa tất yếu, vừa bất ngờ rất thú vị Qua việc tìm hiểu diễn biến tâm trạng Chí Phèo từ buổi sáng sau ghi gặp Thị Nở đến khi kết thúc cuộc đời, chúng ta cũng có thể thấy rõ điều đó

2 “Chí Phèo” là một kiệt tác của Nam Cao về đề tài người nông dân và là kết tinh khá đầy đủ cho tài

năng nghệ thuật của ông Tác phẩm đi sâu vào hai tấn bi kịch nối tiếp nhau Thứ nhất là bi kịch bị tha hoá đầy đoạ, lăng nhục Từ một người dân lương thiện bị xã hội biến thành kẻ bất lương, thậm chí thành con quỷ dữ

Bi kịch thứ hai là bi kịch bị từ chối quyền làm người

II Phân tích diến biễn tâm trạng Chí Phèo

1 Trước hết là sự thức tỉnh Bắt đầu là tỉnh rượu Sau những “cơn say vô tận”, “bây giờ thì hắn tỉnh”

Sau đêm gặp Thị Nở, Chí Phèo đã sống lại cảm xúc đầy nhân tính Hắn cảm nhận được không gian xung

quanh với “cái lều ẩm thấp mới chỉ lờ mờ” Đặc biệt, hắn đã cảm nhận được những âm thanh quen thuộc của

cuộc sống quanh mình : tiếng nói cười của mấy người đi chợ, tiếng gõ mái chèo đuổi cá, tiếng chim hót ngoài kia vui vẻ quá Những âm thanh bình dị ấy ngày nào chẳng có, nhưng xưa nay, vì say, vì hắn đã bị xã hội làm

mù điếc cả tâm hồn, không nghe được Giờ đây được Thị Nở làm cho tâm hồn hắn sáng tỏ, thì những âm thanh ấy bỗng vang vọng sâu trong tim hắn như tiếng gọi tha thiết của sự sống

Cùng với sự cảm nhận được bức tranh cuộc sống xung quanh, Chí Phèo cũng đã cảm nhận được một cách thấm thía về tình trạng thê thảm của bản thân mình: già nua, cô độc, trắng tay Đoạn đối thoại của hai

người đàn bà đã gợi nhắc cho hắn về một ước mơ gia đình hạnh phúc, bình dị Nhưng giờ đây “Chí Phèo chỉ thấy một thực tại buồn bã, cô đơn Chí Phèo hình như đã trông thấy trước tuổi già của hắn, điều này còn đáng sợ hơn đói rét, ốm đau”

2 Sau khi tỉnh rượu, Chí Phèo đã tỉnh ngộ và hi vọng Chí Phèo ăn bát cháo hành được trao từ bàn tay

ấm nóng tình thương của Thị Nở, hắn vô cùng cảm động và thực sự phục sinh tâm hồn Hắn rất ngạc nhiên,

mắt hắn ươn ướt bởi vì “đây là lần thứ nhất hắn được người ta cho…xưa nay nào hắn có thấy ai tự nhiên cho cái gì” Hắn nhận ra “Trời ơi! Cháo mới thơm ngon làm sao! Hương vị của cháo hành hay hương vị của tình yêu chân thành và cảm động, hạnh phúc giản dị và thấm thía lần đầu tiên Chí Phèo được hưởng đã thức dậy nhân tính bị vùi lấp bấy lâu? Trời ơi! Hắn thèm lương thiện! Hắn muốn làm hoà với mọi người biết bao! Thị

Nở sẽ mở đường cho hắn” Mọi người sẽ lại nhận hắn vào cái xã hội bằng phẳng của những con người lương

thiện Chúng sẽ làm thành một cặp rất xứng đôi Chúng nhất định sẽ lấy nhau Câu trả lời của Thị Nở lúc này

sẽ quyết định số phận của Chí Phèo: được kết nạp trở lại xã hội loài người hay vĩnh viễn bị đày đoạ trong kiếp sống thú vật!? Chí Phèo hồi hộp hi vọng Nhưng cánh cửa hi vọng vừa hé mở thì đã bị đóng sầm ngay lại Vì

bà cô Thị Nở không cho Thị Nở “đâm đầu đi lấy một thằng chỉ có một nghề rạch mặt ăn vạ” Chí Phèo nghĩ ngợi một lát rồi bỗng nhiên ngẩn người ra Hắn “sửng sốt”, hắn lôi rượu ra uống “Nhưng càng uống hắn lại càng tỉnh ra Chao ôi! Buồn ” Hắn cứ thoảng thấy hơi cháo hành, hơi của tình yêu hạnh phúc đang sắp tuột khỏi bàn tay cố níu kéo của Chí Phèo rồi “ôm mặt khóc rưng rức” Đây là đỉnh điểm của bi kịch tinh thần

trong Chí Phèo

3 Quằn quại trong đau khổ và tuyệt vọng, Chí Phèo xách dao ra đi Nhưng hắn không rẽ vào nhà Thị

Nở như dự định ban đầu ( đến đâm chết con đĩ Nở và con khọm già kia ) mà đến thẳng nhà Bá Kiến Trong cơn say, hắn càng thấm thía tội ác của kẻ đã cướp thể xác, hồn người của hắn Chí Phèo đã vung lưỡi dao căm thù lên chém chết Bá Kiến và quay lại tự kết liễu cuộc đời mình Chí Phèo chết vì không tìm được lối thoát, vì

xã hội không cho hắn sống Gấp trang sách “Chí Phèo” lại, ta vẫn nghe văng vẳng đâu đây câu hỏi gay gắt đến tuyệt vòng của Chí Phèo : “Ai cho tao lương thiện?” Đó là “Một câu hỏi lớn Không lời đáp”, còn làm day dứt hàng triệu trái tim người đọc : “làm thế nào để được sống cuộc sống con người trong cái xã hội tàn bạo vùi dập nhân tính ấy?” Đấy cũng chính là bi kịch lớn nhất ở nhân vật yêu quý này

4 Tác phẩm kết thúc, Chí Phèo chết, nhưng hiện tượng Chí Phèo chưa chấm dứt Hiện tượng hàng vạn

người nông dân lương thiện bị đẩy vào con đường tha hoá, lưu manh hoá và khi ý thức nhân phẩm trở về thì bị

xã hội lạnh lùng cự tuyệt vẫn chưa chấm dứt - chi tiết cái lò gạch bỏ không, vắng người qua lại hiện ra cuối tác phẩm khi Thị Nở nhìn xuống bụng, bỗng tưởng tuợng ra hình ảnh này đã nói với ta điều đó

Kết luận:

Quá trình diễn biến tâm trạng của Chí Phèo đã làm nổi rõ bi kịch: Sinh ra là người mà không được làm người Qua đó, Nam cao đã bày tỏ sự cảm thông sâu sắc với khát vọng lương thiện trong con người và sự bế tắc của những khát vọng trong hiện thực xã hội thời bấy giờ

Đề: Phân tích giá trị nhân đạo trong tác phẩm "Chí Phèo"

BÀI LÀM

Mở bài

“Chí Phèo” trở thành kiệt tác trong nền văn xuôi Việt Nam thế kỉ XX, không chỉ là ở giá trị hiện thực

rộng lớn, có tầm khái quát cao, mà chính là ở giá trị nhân đạo vừa sâu sắc, vừa độc đáo, mới mẻ của tác phẩm

Thân bài

Giá trị nhân đạo được biểu hiện ở “Chí Phèo”

1 Tư tưởng nhân đạo của Nam Cao ở đây trước hết được biểu hiện ở chỗ đã khám phá ra nỗi đau khổ

bị đày đoạ, lăng nhục, bị cự tuyệt quyền làm người nông dân lương thiện Nam Cao bày tỏ cảm thông sâu sắc với nỗi khổ đó

2 Qua tấn bi kịch và số phận bi thảm của Chí Phèo, Nam Cao cất lên tiếng kêu cứu khẩn thiết đầy

phẫn uất cho người lao động lương thiện: làm thế nào con người được sống cuộc sống xứng đáng với con người trong cái xã hội vùi dập nhân tính ấy?

3 Tư tưởng nhân đạo của Nam Cao ở đây còn được thể hiện ở thái độ lên án gay gắt những thế lực tàn

bạo đã gây nên những tấn bi kịch đau thương cho người lao động: Bọn thống trị tàn ác, nhà tù thực dân, những thành kiến, định kiến vô nhân đạo

4 Tư tưởng nhân đạo độc đáo, đặc sắc của Nam Cao ở đây còn được thể hiện ở thái độ trân trọng nâng

niu những nét đẹp của người nông dân Cao hơn nữa, nhà văn còn khám phả ra phẩm chất lương thiện của họ

ẩn giấu đằng sau những tâm hồn tưởng như u mê, cằn cỗi

a Những vẻ đẹp của Chí Phèo

- Chí Phèo vốn là người nông dân lương thiện, khoẻ mạnh về thể xác, lành mạnh về tâm hồn

- Dù đã bị nhà tù và xã hội thực dân phong kiến biến Chí Phèo thành “con quỷ dữ của làng Vũ Đại” nhưng

dưới đáy sâu tâm hồn của hắn vẫn lấp lánh ánh sáng nhân phẩm

- Khát khao tình yêu hạnh phúc, biết yêu thương, biết say sưa, rưng rưng và bẽn lẽn nhận ra hương vị cháo

hành “Trời ơi mới thơm làm sao!” Chí Phèo muốn được sống với Thị Nở Và khi bị cắt đứt mối tình, Chí

Phèo biết tiếc, biết buồn, biết khóc và uất ức giận dữ

- Khát khao được làm người lương thiện

- Có tinh thần phản kháng

Dựng nên một hình tượng người nông dân bị tha hoá, một con quỷ dữ của làng Vũ Đại, Nam Cao không hề

có ý bôi nhọ người nông dân Trái lại, đã dõng dạc khẳng định nhân phẩm của họ, trong khi họ bị rạch nát cả

hình hài lẫn tâm hồn Điều đó chứng tỏ con mắt của Nam Cao rất sâu sắc, mới mẻ, tinh đời

b Những vẻ đẹp của nhân vật Thị Nở

“Ả ngớ ngẩn, gã khùng điên Tình yêu đến bỗng nhiên thành người

Vườn xuân trăng nở nụ cười Tình yêu tan chảy vàng mười trong nhau”

(Nguyễn Đình Cánh )

Tư tưởng nhân đạo độc đáo của Nam Cao trong tác phẩm “Chí Phèo” còn được biểu hiện ở việc phát

hiện ra vẻ đẹp của nhân vật Thị Nở :

- Dưới ngòi bút của Nam Cao, Thị Nở đã trở thành người phụ nữ rất nhiều tình thương Đằng sau cái bề ngoài

xấu xí và tính khí “dở hơi”, còn ẩn chứa một trái tim nhân hậu Khi Chí Phèo bị ốm, Thị Nở đã chăm sóc tận

tình Với bàn tay dịu dàng, ấm nóng tình thương của người phụ nữ, Thị đã mang đến cho Chí một bát cháo hành còn bốc khói Chính bát cháo ấm nóng tình người ấy đã đánh thức nhân tính Cũng như những người phụ

nữ khác, Thị Nở rất khao khát tình yêu hạnh phúc Cuộc gặp gỡ của hai kẻ khốn khổ đã tạo nên sự đồng cảm

và Thị Nở đã yêu Chí Phèo, ước ao được chung sống với Chí Phèo Tình yêu làm cho người đàn bà “xấu đến

ma chê, quỷ hờn” ấy biến đổi một cách thật kì diệu “Trông Thị thế mà có duyên” Tình yêu làm cho có duyên

Phát hiện được điều đó, chứng tỏ cái nhìn nhân đạo của Nam Cao có chiều sâu hiếm có

Kết luận

“Chí Phèo” là tác phẩm có tư tưởng nhân đạo vừa sâu sắc, vừa độc đáo, mới mẻ Giờ đây nền văn học Việt Nam bước sang thiên niên kỉ mới, nhìn lại chặng đuờng đã qua, “Chí Phèo” của Nam Cao vẫn được xếp

vào hàng những kiệt tác, trước hết là ở giá trị nhân đạo sâu sắc, độc đáo đó

Đề : Phân tích nhân vật Bá Kiến

BÀI LÀM

I Vài nét về tác giả tác phẩm và giới thiệu nhân vật:

Nam Cao (1917-1951) là một nhà văn hiện thực có tư tưởng nhân đạo vừa sâu sắc vừa mới mẻ Ông

am hiểu khá tường tận về cuộc sống của những người nông dân nghèo sau luỹ tre làng Vì vậy viết về tầng lớp

này,ông đã viết được hàng loạt tác phẩm rất có giá trị, tiêu biểu nhất trong số đó là “Chí Phèo” (1941) xứng đáng là một kiệt tác của dòng văn học hiện thực phê phán.Với ngòi bút hiện thực sâu sắc của mình, qua “Chí Phèo”, Nam Cao đã tập trung vạch trần được mối mâu thuẫn giai cấp đối kháng ngàn đời chưa thể điều hoà

Đó là mâu thuẫn giữa người nông dân lao động nghèo khổ bị áp bức với bọn cường hào thống trị Điển hình cho thế lực cường hào thống trị tàn bạo ấy là Bá Kiến, một điển hình sắc sảo của văn học Việt Nam

II Phân tích nhân vật:

1 Lai lịch:

Bá Kiến xuất thân trong một gia đình bốn đời làm lí trưởng Bản thân ông ta làm lí trưởng, rồi chánh tổng.Bằng mưu mô và thủ đoạn khôn khéo, hắn đã lần lượt leo lên đỉnh cao của danh vọng : tiên chỉ làng Vũ

Đại, Bá Hộ, Chánh hội đồng kỳ hào, huyện hào, Bắc kỳ nhân dân đại biểu, “hắn khét tiếng đến cả trong hàng huyện” Ở làng Vũ Đại, nơi có cái thế đất “Quần ngư tranh thực”, nghĩa là cả bầy cá tranh mồi, Bá Kiến trở

thành con cá lớn

2 Những nét tính cách của Bá Kiến:

Khác với Nghi Lai trong “Bước đường cùng” của Nguyễn Công Hoan, Nghị Quế trong “Tắt đèn” của

Ngô Tất Tố, những tên địa chủ trọc phú, hủ lậu, Bá Kiến là loại cường hào, cáo già rất lọc lõi Đây là một nhân vật mang rõ nét phong cách nghệ thuật độc đáo đầy tài năng của Nam Cao Bá Kiến là một tên thống trị lắm mưu nhiều kế, đặc biệt là thâm độc và nham hiểm Khắc hoạ nhân vật này, Nam Cao không nhấn mạnh khía cạnh bóc lột người nông dân của Bá Kiến mà khắc sâu một nét bản chất đặc biệt của lão, đấy là một tên cường hào có nghệ thuật thống trị, đàn áp người nông dân rất thâm hiểm Vì thế Bá Kiến có những nét tính cách tiêu biểu sau đây:

a Bá Kiến là một tên cường hào ác bá, đặc biệt là gian hùng, nham hiểm

Đây là nét tính cách mang ý nghĩa bản chất nhất của Bá Kiến Nam Cao đã mô tả nét bản chất ấy qua

những chi tiết hết sức sinh động Đó là cái giọng quát rất sang, “bao giờ cũng quát để thử dây thần kinh của người ta” Bá Kiến có cái cười Tào Tháo và “giọng nói ngọt nhạt mà thâm hiểm chết người” Đặc biệt, Nam

Cao đã để cho nhân vật Bá Kiến độc thoại nội tâm, nhằm phơi bày những suy nghĩ tỉnh táo nham hiểm: Rút ra được những phương châm,thủ đoạn thống trị người nông dân rất khôn ngoan và hiệu quả mà Bá Kiến đã đúc

rút từ bốn đời làm tổng lý, chẳng hạn “trị không được thì cụ dùng”, “dùng những thằng đầu bò để trị những thằng đầu bò”, “mềm nắn rắn buông”, “bám thằng có tóc chứ không ai bám kẻ trọc đầu”, với triết lý “thứ nhất sợ kẻ anh hùng, thứ hai sợ kẻ cố cùng liều thân”, Đúng như mọi người đã thừa nhận: Bá Kiến là một tên cường hào “khôn róc đời” Con người “thét ra lửa” ấy đã biết ngọt ngào, dịu giọng, xử nhũn với những thằng

cố cùng, liều thân như Chí Phèo để biến hắn thành công cụ đắc lực trong bàn tay thống trị độc ác của lão Nhờ biết mềm, biết cứng, biết thu dụng những thằng bạt mạng, không sợ chết và không sợ bị tù,rất được việc trong chuyện đến tác hại bất cứ anh nào không nghe mình, mà Bá Kiến đã tập hợp được một phe cánh,bè đảng xung quanh lão đầy thế lực và sức mạnh lấn át tất cả làm cho bọn cường hào đối địch trong làng phải nể sợ, kiêng

dè

b Bá Kiến là một tên cường hào thống trị,lọc lừa, gian dối, nham hiểm, luôn luôn biết ném đá giấu

tay

Đọc tác phẩm “Chí Phèo”,độc giả đã thấm thía với những suy nghĩ về mưu kế ứng xử khôn khéo mà hiểm độc của lão: “hãy ngấm ngầm đẩy người ta xuống sông, nhưng rồi dắt nó lên để nó đền ơn Hãy đập bàn đập ghế đòi cho được năm đồng, nhưng được rồi thì vứt trả năm hào vì thương anh túng quá”.Vì thế mà nhận

cho ra bộ mặt thật của tên cáo già Bá Kiến không phải điều dễ dàng

c Về phương diện bóc lột người nông dân

Bá Kiến là kẻ già đời trong nghề đục khoét Một mặt lão tìm cách bóp nặn đám dân hiền lành và yên

phận vào những vụ thuế,một mặt khác, lão thu dụng những thằng “bạt mạng” sinh chuyện với những kẻ có

máu mặt trong làng để mà ăn, mà kiếm chác

d Bá Kiến là tên cường hào có nhân cách xấu xa, dâm đãng, đồi bại

Dù đã ngoài 60 tuổi, một lúc có đến 3,4 bà vợ, hay ghen bóng ghen gió với những thằng trai trẻ và rất

sợ vợ nhưng chính lão cáo già háo sắc và thích chơi “trống bỏi” ấy lại bí mật đi lại với vợ Binh chức đã có

bốn con, rồi còn lên tỉnh ngồi chung xe, chơi bời trác táng

e Chính tên cáo già lọc lõi, gian hùng ấy đã đưa biết bao người dân lương thiện như Binh chức, Năm

thọ vào tù, vào con đường tha hoá, bị đày đoạ lăng nhục, và khi cần thì sẵn sàng thí mạng những con người khốn khổ đó.Việc Bá Kiến xúi Chí Phèo đi đòi tiền Đội Tảo chẳng khác nào cài sẵn một cái bẫy để mượn tay Đội Tảo giết chết Chí Phèo

Kết luận:

Bá Kiến là một tên cường hào điển hình sắc sảo, vừa có những nét cá tính sinh động, vừa có những nét chung phổ biến, tiêu biểu cho bọn cường hào ,địa chủ gian ác Nhân vật Bá Kiến cũng là một hình tượng mang rõ nét tài năng của Nam Cao Trong dòng văn học hiện thực phê phán lúc bấy giờ, ít có ngòi bút nào khắc hoạ được một hình tượng sinh động và có chiều sâu như thế

Đề: Nghệ thuật đặc sắc trong “Chí Phèo”

BÀI LÀM

“Chí Phèo” thật sự là một kiệt tác, thể hiện đầy đủ nhất tài năng nghệ thuật xuất sắc, độc đáo của nhà văn Nam Cao

1 Bút pháp điển hình hoá đạt tới trình độ bậc thầy trong xây dựng nhân vật Nam Cao có biệt tài trong

việc miêu tả, phân tích tâm lý nhân vật Tác giả có khả năng trong việc miêu tả tâm lý phức tạp của nhân vật, làm cho nhân vật hiện lên trước mắt người đọc rất sống động, có cá tính độc đáo Chí Phèo, Bá Kiến là những điển hình nghệ thuật bất hủ Họ vừa tiêu biểu cho một loại người có bề dày xã hội, vừa là những con người rất

cụ thể, có sức sống nội tại mạnh mẽ

a Khác với những nhân vật của một số nhà văn đương thời có chức năng chủ yếu là khái quát tính

cách nhân vật “Chí Phèo” của Nam Cao đã khái quát một hiện tượng phổ biến đã trở thành quy luật trong xã

hội lúc bấy giờ; hiện tượng những người nông dân nghèo lương thiện do bị áp bức bóc lột đè nén nặng nề bị đẩy vào con đường tha hoá lưu manh

b Tuy nhiên nhân vật của Nam Cao còn thể hiện như một nhân vật có cá tính hết sức độc đáo, không

lặp lại, vừa đa dạng vừa thống nhất Chí Phèo vừa là kẻ bán rẻ cả nhân tính, nhân hình để tồn tại, vừa là kẻ dám thủ tiêu sự sống của mình khi nhân phẩm đã trở về Chí Phèo vừa là con quỷ dữ của làng Vũ Đại, một thằng triền miên chìm trong cơn say đến mất cả lý trí, vừa là kẻ khao khát lương thiện, muốn làm hoà với mọi người, vừa là một kẻ nô lệ thức tỉnh, một đầu óc sáng suốt nhất, tỉnh táo nhất của làng Vũ Đại khi đặt ra những câu hỏi có tầm khái quát sâu sắc về quyền được làm người lương thiện đến mức Bá Kiến cũng phải

ngạc nhiên, Chí Phèo vừa là kẻ cố cùng, vừa là người tự xưng “anh hùng làng này cóc thằng nào bằng ta”

2 Nghệ thuật trần thuật kể truyện linh hoạt tự nhiên phóng túng mà vẫn nhất quán, chặt chẽ, đảo lộn

trình tự thời gian, mạch tự sự có những đoạn hồi tưởng, liên tưởng tạt ngang, tưởng như lỏng lẻo mà thực sự rất tự nhiên, hợp lý, hấp dẫn

3 Ngôn ngữ của Nam Cao cũng đặc biệt tự nhiên, sinh động, sử dụng khẩu ngữ quần chúng một cách

triệt để, mang hơi thở đời sống, giọng văn biến hoá hấp dẫn Ngôn ngữ kể chuyện vừa là ngôn ngữ của tác giả, vừa là ngôn ngữ của nhân vật, nhiều giọng điệu đan xen, tạo nên một thứ ngôn ngữ đa thanh đặc sắc

“Chí Phèo” đánh dấu một trình độ phát triển mới của văn học và nghệ thuật viết truyện ở nước ta

Đề : Sau khi ở tù về, nhân vật Chí Phèo trong tác phẩm cùng tên của Nam Cao đã đi đến nhà Bá Kiến mấy lần? Anh (Chị) hãy thuật lại một cách ngắn gọn và đầy đủ các lần Chí Phèo đến nhà Bá Kiến Trong mỗi lần cần làm rõ:

- Hoàn cảnh cụ thể

- Động cơ thúc đẩy Chí Phèo đến nhà Bá Kiến? Từ đó, anh (chị) hãy nêu một vài suy nghĩ về giá trị tác phẩm Chí Phèo

ĐÁP ÁN - GỢI Ý LÀM BÀI

Mở bài 1: Hiện thực và Nhân đạo là hai giá trị chính của tác phẩm "Chí Phèo" (1941) Hai giá trị ấy

thấm toả khắp mọi dòng chữ, chi tiết tác phẩm Qua việc tìm hiểu ba lần Chí Phèo đến nhà Bá Kiến, sau khi ở

tù về, được Nam Cao miêu tả trong tác phẩm cùng tên, chúng ta có thể thấy rõ điều đó

Mở bài 2: Chí Phèo sau khi ở tù về sống trong làng Vũ Đại đã được Nam Cao miêu tả đến nhà Bá

Kiến ba lần Qua mỗi lần gặp gỡ ấy đều mang một ý nghĩa riêng và đã tô đậm thêm giá trị hiện thực và nhân đạo của tác phẩm

Mở bài 3: Chỉ bằng mấy trang truyện ngắn giản dị, Nam Cao qua "Chí Phèo" đã làm nổi bật được một

hiện thực phổ biến của nông thôn ngày xưa: Đó là mâu thuẫn gay gắt không thể điều hoà giữa người nông dân và địa chủ Mâu thuẫn ấy được tập trung chủ yếu ở mối quan hệ giữa hai nhân vật chính là Chí Phèo và

Bá Kiến Chỉ cần theo dõi, phân tích những lần Chí Phèo đến nhà Bá Kiến (3 lần), sau khi ở tù về như thế nào, chúng ta cũng có thể thấy được ngòi bút hiện thực và nhân đạo sắc sảo của Nam Cao

Thân bài (Ý I lần thứ nhất):

1 - Sau khi ở tù về một ngày, Chí Phèo đã ra chợ uống rượu với thịt chó từ trưa đến chiều, "say khướt"

rồi ngật ngưỡng, hung hăng cầm vỏ chai đến nhà Bá Kiến gọi tên liên tục ra mà chửi Cụ Bá chưa về Con trai

Cụ là Lý Cường nổi tiếng hách dịch đã xông ra đánh nhau với Chí Phèo Chí Phèo vừa rạch mặt ăn vạ, vừa

kêu làng như bị người ta cắt cổ họng "Ối làng nước ôi! Cứu tôi với ối làng nước ôi! Bố con thằng Lý Kiến

nó đâm chết tôi làng nước ơi!" Giữa lúc đó, Cụ Bá về Cụ cất tiếng hỏi rất sang: "Cái gì mà đông thế này?" Nhưng khi thoáng nhìn thấy cảnh Chí Phèo "Nằm dài, không nhúc nhích, rên khe khẽ như gần chết", cụ Bá đã

biết cơ sự rồi Một mặt, Cụ dịu giọng bảo mọi người đứng xem hãy trở về nhà mình, một mặt khác cúi xuống

dỗ dành ngọt ngào Chí Phèo Cuối cùng, Chí Phèo đã theo Bá Kiến vào nhà, được cụ Bá thết đãi cơm rượu,

thịt gà, khi ra về còn được cho một đồng bạc mua thuốc chữa vết thương "Chí Phèo vô cùng hả hê"

2 - Như vậy, lần này, Chí Phèo đến nhà Bá Kiến với động cơ đập đầu ăn vạ và có bao hàm cả sự trả

thù Qua đây, Nam Cao cũng hé mở cho người đọc thấy được bao điều

3 a - Về phía nạn nhân, qua lần "gặp gỡ" đầu tiên này, tính cách tha hoá lưu manh của Chí Phèo đã

bộc lộ một cách khá đầy đủ trước mặt dân làng Vũ Đại Đâu còn hình ảnh anh canh điền khoẻ mạnh về thể xác, lành mạnh về tâm hồn như mới ngày nào Sau 7, 8 năm biệt tích trở về, Chí Phèo không còn là con người hiền lành như xưa nữa, mà đã trở thành một tên côn đồ, hung hẵn, sẵn sàng đâm chém, rạch mặt ăn vạ Nhìn cảnh Chí Phèo vừa rạch mặt, vừa kêu làng, chúng ta càng thấm thía một sự thực: nhà tù của chế độ thực dân

đã làm tha hoá biến chất con người lao động một cách khủng khiếp

b - Về phía bọn thống trị, kẻ thủ phạm mà hiện thân là Bá Kiến, qua cảnh này và cũng là cảnh đầu tiên

Bá Kiến xuất hiện trước người đọc Quan sát việc lão ứng xử với Chí Phèo, chúng ta thấy Bá Kiến hiện nguyên hình là một tên cường hào, địa chủ, một tên cáo già lọc lõi, lắm mưu nhiều kế và rất thâm hiểm Sự

ngọt ngào và cách cư xử khôn khéo của cụ Bá đã xoa dịu được cơn giận của Chí Phèo làm cho "Chí Phèo mềm nhũn" Chí Phèo từ chỗ hung hăng xông đến nhà Bá Kiến tuyên bố quyết liều chết với bố con lão, đến chỗ "hả hê ra về", trở thành chỗ đầy tớ tay chân cho Bá Kiến

c - Hiện tượng nói trên cũng là một hiện tượng khá mỉa mai chua xót mà có thật trong xã hội cũ Nhiều

người lao động bị áp bức khi đã trở thành lưu manh thì chỉ biết phản ứng một cách mù quáng, liều lĩnh và dễ

bị bọn thống trị mua chuộc lợi dụng Vạch ra được điều đó chứng tỏ ngòi bút của Nam Cao thật giàu tính hiện thực

(Ý II Lần thứ hai):

a - Sau khi hết tiền uống rượu, đến mua quỵt bà hàng rượu, Chí Phèo lại ngật ngưỡng say đến nhà Bá

Kiến tuyên bố "đến để đòi nợ cụ Bá" Gặp Bá Kiến, với điệu bộ gần như hiền lành, Chí Phèo xin cụ Bá "cho con đi ở tù" và nếu không được "thì con phải đâm chết dăm ba thằng để được đi ở tù" Bá Kiến đã xúi Chí Phèo đến nhà Đội Tảo để đòi món nợ 50đ cho cụ Bá Chí Phèo nhận đi ngay May "Đội Tảo ốm liệt giường", các bà vợ đã bí mật giấu chồng đưa chơ Chí Phèo Thế là "Chí Phèo vênh vênh ra về, hắn thấy oai thêm bậc nữa Hắn tự đắc: anh hùng làng này cóc thằng nào bằng ta" Bá Kiến đưa cho Chí Phèo 5đ và một vườn

chuối vừa mới cắm thuế của một người trong làng Thế là từ đây, Chí Phèo mặc nhiên trở thành tay sai đắc lực cho Bá Kiến

b - Về phía nạn nhân: ở lần gặp gỡ này, ta thấy tính cách Chí Phèo đã có một bước biến đổi Đó là Chí

Phèo càng dấn sâu vào con đường lưu manh và trở thành công cụ lợi hại cho lão cường hào cáo già độc ác

Nhưng mặt khác trong lời cầu khẩn của Chí Phèo: "Xin cho đi ở tù đi ở tù còn có cái mà ăn, bây giờ về làng, một thước đất cắm dùi cũng không có chả làm gì nên ăn", ta có thể thấy trong đáy sâu tâm hồn Chí Phèo luôn

luôn chất chứa một nỗi xót xa cho thân phận mình Qua chi tiết này, tác phẩm cũng đã nói lên được tình trạng