Chí Phèo

Mục tiêu bài học Giúp Hs - Hiểu và phân tích đợc nhân vật trong truyện: bá Kiến, thị Nở, đặc biệt là nhân vật Chí Phèo; qua đó hiểu đợc giá trị hiện thực và giá trị nhân đạo sâu sắc, mới

Tiết 53

Chí Phèo Phần hai: Tác phẩm Nam Cao

A Mục tiêu bài học

Giúp Hs

- Hiểu và phân tích đợc nhân vật trong truyện: bá Kiến, thị Nở, đặc biệt là nhân vật Chí Phèo; qua đó hiểu đợc giá trị hiện thực và giá trị nhân đạo sâu sắc, mới mẻ của tác phẩm

- Nghệ thuật của kiệt tác: xây dựng đợc nhân vật điển hình, miêu tả tâm

lí, cách kể chuyện, ngôn ngữ giọng điệu

B Phơng tiện thực hiện

- SGK+SGV+giáo án

- Một số bài thơ về Chí Phèo, Thị Nở, tranh ảnh

C Cách thức tiến hành

- GV kết hợp các phơng pháp, đặt câu hỏi, nêu vấn đề,Hs trả lời

B Tiến trình lên lớp

a ổn định lớp

II Kiểm tra bài cũ: Vấn đề quan trọng nhất trong đề tài nông dân mà Nam

Cao đề cập là vấn đề gì? Giá trị hiện thực và nhân đạo của vấn đề đó nh thế nào?

III Giới thiệu bài mới: Ngời nông dân bị xã hội và hoàn cảnh dồn đuổi vào

bớc đờng cùng sẽ có những phản ứng theo những cách khác nhau: cam chịu, nhẫn nhục cho đến chết (Dì Hảo); Thà chọn cái chết mà giữ đợc phẩm chất, tự trọng(Lão Hạc); Bế tác mất phơng hớng, vùng lên phá phách, thành lu manh, quỷ dữ(Chí Phèo) Anh Chí thành Chia Phèo thuộc trờng hợp thứ ba Nhng Chí Phèo có hoàn toàn là quỷ dữ làng Vũ

Đại không? Cuộc đời y kết cục ra sao? Hãy cùng nhau đọc lại thiên kiệt tác này.

Hỏi: Em có suy nghĩ gì về việc

đổi tên tác phẩm?

I Tiểu dẫn:

1 Hoàn cảnh sác tác và tên tác phẩm

- Dựa vào hoàn cảnh thật, ngời thật mà Nam Cao

đợc chứng kiến và nghe kể về làng quê mình, bức xúc trớc hiện thực tàn khốc, NC viết thành truyện năm 1941

+ CP là kiệt tác của NC, của nền văn xuôi hiện đại VN

- Tên tác phẩm + Cái lò gạch cũ?

HS đọc tác phẩm ở nhà, đến lớp

GV yêu cầu tóm tắt?

Hỏi: Tại sao nói Làng Vũ Đại là

hình ảnh thu nhỏ của nông thôn

VN trớc CM?

Có thể chia cuộc đời Cp làm ba

giai đoạn Giai đoạn thứ

nhất:từ lúc Chí ra đời cho đến

khi bị đẩy vào tù Gđ2:từ khi

CP ra tù đến khi gặp thị Nở

Gđ3: từ khi bị thị Nở khớc từ

giản dị, có ý nghĩa: nơi lần đầu tiên phát hiện ra Chí, nơi Chí con có thể bị bỏ rơi, quy luật hiện t-ợng CP.-> Tăng hạn chế của NC: không tìn đợc giải pháp cuộc đời cho ngời nong dân

+ Đôi lứa xứng đôi? ( do Lê Văn Trơng-một nhà văn đang rất nổi tiếng hồi ấy, tự ý thay đổi để câu ngời đọc đơng thời và cũng khái quát một chủ đề trong truyện: mối tình kì lạ CP-TN)->chỉ đề cập

đến CP, TN bao vấn đề khác không đợc chú ý + Chí Phèo? (do chính NC thay đổi khi in truyện ngắn vào tập Luống cày năm 1946) Lấy tên nhân vật chính đặt tiêu đề cho tác phẩm vừa làm nổi bật chủ đề, vừa thể hiện cốt truyện Nói tới Chí Phèo

ai cũng nghĩ tới cáo lò gạch, thị Nở, bá Kiến

2 Đọc kể tóm tắt– Tóm tắt tác phẩm:

BK đẩy CP vào tù biến CP côn đồ

BK côn đồ CP bị lợi dụng tay sai, QG

CP- CPthức tỉnh BK, tự sát

Thị Nở CP tỉnh TY chân thành, mộc mạc

II Đọc hiểu văn bản–

1 Hình ảnh làng Vũ Đại- hình ảnh thu nhỏ của nông thôn Việt Nam trớc CMT8.

- Đó là không gian nghệ thuật của truyện, nơi các nhân vật sống và hoạt động Làng vào koại trung bình ở ĐBBB, có hơn hai nghìn dân, xa phủ, xa tỉnh Nơi mâu thuẫn giai cấp gay gắt, âm thầm mà quyết liệt,không khí tối tăm, ngột ngạt giữa:

Địa chủ kì hào Nông dân

bá Kiến, lí Cờng, đội Bị bần cùng hóa, một bộ Tảo,bát Tùng đàn cá phận hóa côn đồ, lu tranh mồi manh, phải ở tù, phải bỏ

làng: Năm Thọ, Binh Chức, Chí Phèo

2 Hình tợng nhân vật Chí Phèo

tình yêu tới khi Chí đâm chết

bá Kiến và tự sát.

Hỏi: CP đợc sinh ra ntn?

Hỏi: Vì sao CP phải ở tù?

a Giai đoạn thừ nhất của cuộc đời Chí Phèo –

một số phận bất hạnh:

- Ngay từ lúc sinh ra bị vứt bỏ trong lò gạch cũ

“một anh đi thả ống lơn thấy hắn trần truồng và xám ngắt trong một cái váy đụp ” Tuổi thơ của hắn gắn liền với đứa “không cha không mẹ”

-> một đứa trẻ tội nghiệp

- Nhờ sự cu mang của nhiều ngời:anh thả ống lơn,

bà góa mù, bác phó cối Bác phó cối chết, không nơi nơng tựa, phải bán rẻ sức lao động kiếm sống -> Chí là ngời nông dân lơng thiện

- Năm hai mơi tuổi làm canh điền cho lí Kiến, bây giờ là cụ Bá Vì cơn ghen vu vơ, bá Kiến đã nhẫn tâm đẩy ngời thanh niên này vào tù

Hết tiết 53 chuyển tiết 54

Củng cố tiết 53

- Em có suy nghĩ gì về việc đổi

tên tác phẩm?

- Nhận xét về tuổi thơ của CP?

I ổn định lớp

II Bài cũ:

Em có nhận xét gì về tuổi thơ

của CP?

III Bài mới

Chỉ vì cơn ghen của bá Kiến,

ngời thanh niên ấy phải vào tù

Nhà tù thực dân đã tiếp tay cho

bon cờng hào, sau bảy, tám

năm đã biến ngời nông dân

khỏe mạnh, lơng thiện và tự

trọng thành con quỷ dữ của “

làng Vũ Đại Chí đã bị c” ớp

mất hình hài của một con ngời.

Hỏi: ở tù về CP là ngời nh thế

nào?

b Giai đoạn hai của cuộc đời CP- Quá trình biến đổi:

- Nhà tù thực dân đã biến CP thành: tên côn đồ hung dữ

GV đọc cho HS nghe đoạn này

Hỏi: Mở đầu truyện là hình ảnh

đầy ấn tợng:CP vừa đi vừa chửi

Vì sao CP lại chửi bới lung tung

nh vậy?Nhận xét ngôn ngữ kể,

tả, phân tích tâm lí của tác giả

trong đoạn văn này?

Hỏi:ý nghĩa của quá trình tha

hóa của CP?

+ Hình dáng: Cái đầu trọc lốc, cái răng cạo trắng hớn, mặt đen mà cơng cơng, hai mắt gờm gờm trông gớm chết

+ Hành động: uống rợu say, đến nhà bá Kiến gây

sự, trả thù -> Đây là hành động của con ngời có lơng tri: nhận

ra kẻ thù, trả thù

- Bá Kiến biến CP thành tay sai, thành quỷ dữ: + Hình dáng: Mặt CP là mặt của một con vật lạ, cái mặt vàng vàng lại nhuộm màu gio, nó vằn dọc vằn ngang không thứ tự, biết bao nhiêu là sẹo

+ Hành động: kêu làng, đâm, chém, giết, phá phách, gây vạ, hắn đạp đổ không biết bao nhiêu hạnh phúc của dân làng

* Say: cuộc đời của CP từ đó chìm trong những

cơn say dài vô tận

* Chửi:

CP chửi trời: đấng thiêng liêng, nhng mông lung Chửi đời: chửi cuộc sống, chửi cuộc đời

Chửi tất cả những ai không chửi nhau với hắn , chửi dân làng Vũ Đại: chửi quê hơng, chửi tất cả Chửi đứa chết mẹ nào sinh ra hắn: chửi những ngời thân thơng nhất

 CP căm thù tất cả, đối lập với tất cả.CP vất vởng giữa sa mạc cô đơn

* NT kể, tả, biểu hiện tâm lí của tác giả thật đặc sắc:ngôn ngữ nửa trực tiếp: vừa kể, tả một cách khách quan vừa nhập vào CP kể và nghĩ Cách vào chuyện gây đợc ấn tợng cho ngời đọc ngời nghe

* ý nghĩa của quá trình thứ nhất

- Bi kịch đau đớn của ngời nông dân: không dừng

ở không cha không mẹ, không thân thích, không nhà cửa, không tấc đất cắm dùi một con số không

to tớng phủ lên cuộc đời CP Mà là: nỗi thống khổ vật vã, đau đớn đến tận cùng: khi sinh ra là con

ng-ời, nhng thực dân, PK, bá Kiến, nhà tù đã không cho CP làm ngời, biến CP thành quỷ dữ CP bị cớp

Hỏi: cuộc gặp gỡ thị Nở có ý

nghĩa nh thế nào với cuộc đời

CP?

Hỏi: tác giả miêu tả tâm trạng

của CP nh thế nào khi gặp thị

Nở?

Hỏi: Phân tích ý nghĩa hình ảnh

bát cháo hành?

-> Chi tiết bát cháo hành thể

hiện tình cảm chan chứa tính

nhân đạo của nhà văn.

Hỏi:Diễn biến tâm trạng của CP

cả nhân hình lẫn nhân tính

- Qua hình tợng CP, NC vạch ra quy luật tàn bao,

bi thảm:những ngời nông dân lơng thiện bị lò bát quái xã hội thực dân phong kiến nhàu nặn thành tay sai, thành côn đồ, quỷ dữ

-> ý nghĩa tố cáo xã hội sâu sắc

- Nam Cao – trạng s bào chữa cho CP: rằng quỷ dữ không phải là bản chất của CP, của ngời nông dân NC đã xé toạc màn đêm đen tối phủ lên cuộc

đời CP, chỉ rõ kẻ thù

c Giai đoạn thứ ba của cuộc đời CP- Quá trình hồi sinh bản chất lơng thiện của CP.

• Gặp thị Nở là bớc ngoặt trong cuộc đời CP.Ty của thị Nở và CP đã thức tỉnh Chí, kéo Chí từ thú vật trở lại làm ngời

* Chí Phèo tỉnh:

- Nghe đợc những âm thanh bình dị,êm

ấm của cuộc sống

- Nhớ về những mơ ớc xa xôi của mình: sống lơng thiện trong nghèo khổ

- Nhận ra đợc thực trạng đau đớn, bi thơng của mình: ốm đau, đói rét, cô

độc

 Bản tính lơng thiện thức dậy trong suy nghĩ, trong tình cảm CP

* Tình yêu CP-thị Nở:

- Ty xuất phát từ tình thơng- cả hàm ơn và chịu ơn

- Bát cháo hành: là biểu hiện chân thực của tình yêu mà Thị dành cho Chí Với Cp: hết sức cảm

động: rơm rớm nớc mắt, Cp không phải nghe mùi của cháo mà mùi thơm của tình yêu Lần đầu tiên

Cp đợc nhận TY

-> 5 ngày sống trong Ty, 5 ngày Cp trở thành ngời lơng thiện CP hi vọng thị Nở sẽ là cầu nối cho mình trở về sống cuộc đời lơng thiện, hòa nhập trong xã hội bằng phẳng

• Thị Nở bỏ CP, diễn biến tâm lí, hành

động:

- Thị trút vào mặt Chí những lời cay nghiệt, độc

địa, tàn nhẫn của bà cô, của d luận xã hội

- Đầu tiên là ngạc nhiên- nghĩ một lúc- hắn hiểu-

khi bị thị Nở từ chối sống

chung?

Hỏi: Tại sao CP lại có hành

động đó?

Em hãy điểm qua vài nét về

hình tợng bá Kiến?

ngẩn ngời: CP bị xốc Hắn chỉ nhớ mùi cháo hành- mùi TY Hắn không dám tin, chạy theo níu Thị lại

Bị thị đẩy ngã- bị từ chối quyết liệt Hắn lôi rợu ra uống, càng uống càng tỉnh, chỉ thấy thoang thoảng mùi cháo hành Đau khổ, tuyệt vọng, khóc rng rức Say mèm, xách dao đi trả thù

 Đó là lôgích tâm trạng của

CP, bi kịch bị cớp quyền làm ngời đang đi dần đến đỉnh

điểm

• Cuộc đụng độ giữa CP và bá Kiến

- 2 lần trớc, bá Kiến đã đánh lừa đợc CP

- Lần này, CP dõng dạc: Tao muốn làm ngời lơng thiện!

Không đợc! Ai cho tao lơng thiện?

-> CP đã không bị đánh lừa Lúc say nhất là lúc tỉnh nhất, CP giết một lúc 2 kẻ thù: Bá Kiến và con quỷ dữ Cp

=> cái chết của CP chứng tỏ CP coi niềm khao khát trở về cuộc sống lơng thiện còn cao hơn cả tính mạng -> cái chết tố cáo XH thực dân nửa PK

đã không chỉ đẩy ngời nông dân vào con đờng lu manh hóa, bần cùng hóa mà còn đẩy họ tới cái chết

* ý nghĩa:

+ Bi kịch đau thơng của ngời nông dân: Bị tàn phá

về tâm hồn, bị hủy diệt về nhân tính Muốn dành lại bản chất lơng thiện phải trong cái chết

+ Thể hiện xung đột dữ dội, không thể dung hòa giữa nông dân và bọn cờng hào địa chủ

+ Một niềm tin cao cả, sâu sắc của Nam Cao về sự thức tỉnh của nhân phẩm tốt đẹp của ngời nông dân Dù bị hoàn cảnh tha hóa hết sức nặng nề, cay nghiệt nhng cuối cùng bản chất lơng thiện đã hồi sinh, chiến thắng

3 Hình tợng nhân vật bá Kiến

- Điển hình cho loại địa chủ cờng hào ở nông thôn

VN trớc CMT8: xảo quyệt gian hùng, lọc lõi, già

đời đục khoét nân nghèo

- Nhân cách ti tiện bỉ ổi, dâm đãng, ghen tuông,

độc ác

Bá Kiến là nhân vật địa chủ cờng hào đợc nhà văn xây dựng với nhiều khám phá những nét riêng độc

đáo

III TổngKết:

Đọc kĩ nội dung ghi nhớ SGK

IV Luyện tập

BT1:

Gợi ý HS về nhà làm

IV Củng cố:

- Chí Phèo đáng thơng hay đáng

trách? Vì sao?

- Vì sao truyênh ngắn Chí Phèo

đợc coi là một kiệt tác của nền

văn xuôi VHHĐ?

V Hớng dẫn học bài

- Nắm vững những kién thức đã

học

- Phân tích quá trình tha hóa của

Chí Phèo

- Phân tích quá trình thức tỉnh

của CP?

- Soạn bài tiết sau: Thực hành về

lựa chọn trật tự các bộ phận

trong câu