Sang Thu->Cực chi tiết & hay

Với bài thơ MXNN,của Thanh Hải ,chúng ta đã tìm hiểu nét đặc trng của mùa xuân xứ Huế .Còn các mùa khác nh mùa thu chẳng hạn ?Sự chuyển giao từ Hạ sang Thu say đắm ý vị nh thế nào ?Chúng

Tiết 121

Văn bản:

Sang thu

(Hữu Thỉnh )

D.Tiến trình bài dạy

I.ổn định lớp

II.Kiểm tra bài cũ :

?Đọc thuộc diễn cảm 1 đoạn thơ mà em yêu thích trong bài thơ Con cò của“ ”

Chế Lan Viên Vì sao em yêu thích đoạn thơ đó

?Nhận xét phần trả lời của bạn

?Nêu nét chính về nội dung và nghệ thuật của bài thơ

III.Bài mới

GV:Thiên nhiên với 4 mùa Xuân ,Hạ ,Thu, Đông vốn là đề tài đầy thi vị của

thơ ca Với bài thơ MXNN,của Thanh Hải ,chúng ta đã tìm hiểu nét đặc trng của mùa xuân xứ Huế Còn các mùa khác nh mùa thu chẳng hạn ?Sự chuyển giao từ Hạ sang Thu say đắm ý vị nh thế nào ?Chúng ta cùng tìm hiểu qua cảm nhận của nhà thơ Hữu Thỉnh với bài thơ SANG THU

?Dựa vào phần chú thích của SGK ,hay nêu những

nét chính về tác giả Hữu Thỉnh :

GV:Hữu Thỉnh là nhà thơ viết nhiều ,viết hay về

cuộc sống con ng ời ở nông ,về mùa thu .

Nhiều vần thơ của ông mang cảm xúc bâng khuâng

vơng vấn trớc đất trời trong trẻo đang chuyển biến

nhẹ nhàng

?Em hãy nêu xuất xứ bài thơ

Bài thơ viết mùa thu năm 1977,in trong tập thơ “ từ

chiến hào đến thành phố ”NXB văn học ,Hà nội

GV: Trong bài trả lời phỏng vấn của báo TT-Văn

hoá nhà thơ có nói rõ trờng hợp sáng tác bài Sang

thu :

Năm 1977 nhà thơ tham gia Trại viết văn Quân

đội ở một làng ngoại ô Hà nội Đất nớc ta lúc này

vừa trải qua chiến tranh ,cuộc sống thanh bình trở

lại Trong cái mơ hồ phảng phất của gió thu và lá

I.Giới thiệu tác giả tác phẩm

1.Tác giả :

-Nguyễn Hữu Thỉnh (1941)quê Vĩnh Phúc

Là nhà thơ trởng thành từ quân đội

Là nhà thơ viết nhiều viết hay về cuộc sống ,con ngời ở nông thôn ,về mùa thu

2.Tác phẩm :Bài thơ viết

mùa thu năm 1977đất

n-ớc vừa trải qua chiến tranh ,cuộc sống thanh bình trở lại

thu đang ngả màu ,nhà thơ trèo lên cây ổi chín

vàng trong cả vờn ổi bạt ngàn ở nơi này Không cái

gì đặc hơn sánh hơn cái mùi ổi chín vàng nhuốm

trong cái nắng vàng của mùa thu Không gian cao

vút ,sâu thẳm yên tĩnh ,Bài thơ cất lên từ đó

-Cuối bài thơ tác giả đề là Thu 1977.Đây là một

trong những mùa thu đầu tiên của ngời lính vừa bớc

ra khỏi chiến tranh Nếu họ là ngời lính trong thời

chiến họ mới hiểu rằng đôi lúc ngời lính rất mong

trên đầu không có tiếng máy Suốt ngày ngời lính

trong thời chiến phải đối diện với tiếng súng nổ

bom rơi và tiếng động cơ phản lực Chính vì vậy mà

lúc nào không phải nghe những âm thanh ấy thật

đáng quí vô cùng

GV:Sang thu in lần đầu tiên trên báo Văn nghệ sau

đó đợc in lại nhiều lần trong các tập thơ

Đây là bài thơ ngắn nhng có nhiều hình ảnh đặc

sắc gợi cảm về thời điểm giao mùa Hạ sang Thu ở

vùng nông thôn đồng bằng Bắc Bộ

GV:Bài thơ cần đọc với giọng nhẹ nhàng tình cản

cảm tha thiết ,thể hiện những cảm xúc tinh tế của

nhà thơ

GV:Đọc mẫu ->Gọi HS đọc

GV:Các em đọc thêm chú thích ở SGK ,ngoài ra bài

thơ có một số từ khó ,chúng ta sẽ cùng tìm hiểu khi

phân tích bài thơ

?Bài thơ đợc viết theo thể thơ nào

-Thơ trữ tình ,thể thơ 5 chữ

?Chỉ ra phơng thức biểu đạt của bài thơ ,phơng

thức chính

-Biểu cảm +Miêu tả

GV: Bài thơ này chúng ta không chia bố cục nh khi

phân tích các bài thơ khac Bởi đây là bài thơ có 3

khổ thơ ,cả 3 khổ đều nói về cảm xúc của tác giả

khi đất trời sang thu Vì vậy chúng ta sẽ phân tích

bài thơ theo mạch cảm xúc của tác giả

-HS đọc khổ 1

Sự biến đổi của đất trời sang thu đ ợc tác giả cảm

nhận bắt đầu từ những dấu hiệu nào ?

*Khổ 1 :Tín hiệu của mùa thu đã về

3.Đọc hiểu chú thích

II.Phân tích

*Cảm nhận của tác giả khi đất trời sang thu :

-Hơng ổi :Phả vào trong gió se

-Sơng chùng chình qua ngõ

?Em có nhận xét gì về cách dùng từ Phả“ ” ” Gió

se ”

-Động từ Phả ->Từ ngữ gợi cảm : Toả vào ,trộn lẫn ->Thể hiện sự bất ngờ đột ngột của mùi hơng

ổi lan trong gió

-Gió se->Gió nhẹ ,hơi lạnh và khô mang theo

h-ơng ổi đh-ơng vào độ chín

?Với cách dùng từ nh vậy ,mùi thơm của hơng ổi cho em cảm nhận điều gì

-Hơng ổi :Gợi sự quen thuộc mộc mạc ->Gắn bó với những vờn cây sum suê trái ngọt ở nông thôn VN GV:Sau khi đã cảm đợc hơng ổi ,đã nhận ra gió se ,hơn thế nữa nhà thơ còn thấy :Sơng đang “ Chùng chình ” qua ngõ

?Em hiểu thế nào là Chùng chình “ ” ?Phân tích cái hay trong cách dùng từ của TG

-Chùng chình :Cố ý chậm lại

->Từ láy gợi hình +NT nhân hoá ->Tâm trạng lu luyến ,nuối tiếc ngập ngừng bịn rịn

?Trớc những tín hiệu của mùa thu ấy ,nhà thơ có

cảm giác và tâm trạng nh thế nào

-Bỗng nhận ra Hình nh– thu đã về

?Em cảm nhận nh thế nào về cảm giác và tâm trạng của tác giả qua từ Bỗng Hình nh“ ” “ ”

-Bỗng :Tâm trạng bất ngờ ,giật mình ngỡ ngàng

-Hình nh :Cảm nhận cha rõ ràng ,một chút bối rối bâng khuâng giật mình khi thu đã về

?Qua cách cảm nhận của nhà thơ em hiểu gì về tác giả Hữu Thỉnh

-Sự quan sát tài tình ,phải có tình yêu thiết tha với làng quê ,gắn bó với quê h ơng đất n ớc mới có đợc cảm nhận tinh tế đến nh vậy

?Qua khổ 1 ,em cảm nhận không gian mùa thu nh thế nào :

-Không gian mùa thu êm dịu nồng ấm

GV:Cảm nhận mùa thu của nhà thơ không có lá

vàng rụng nh trong thơ xa ,cũn không có màu vàng của thơ mới mà bằng những cảm xúc rất riêng Nhà

thơ cảm nhận thu sang bắt đầu bằng khứu giác

(H-ơng ổi )rồi đến xúc giác (Gió se ) rồi đến cảm nhận

bằng thị giác (Sơng chùng chình qua ngõ ),cuối cùng là cảm nhận bằng lí trí Hình nh“ thu đã về -”

>Cách cảm nhận từ tình cảm đến lí trí ,tạo nên chiều sâu trong thơ

GV:Nếu ở khổ 1 ,bức tranh thu đợc cảm nhận từ những gì vô hình nh Hơng ổi ,Gió từ nhỏ hẹp NGõ thì ở khổ thơ thứ 2 những rung cảm mãnh liệt ấy đã chuyển sang những nét hữu hình cụ thể Rung cảm

ấy đợc nhà thơ bộc lộ nh thế nào ->Đọc khổ 2

-HS đọc khổ 2

?Nêu nội dung khổ 2

-Những biến chuyển của không gian lúc sang thu

?Không gian đất trời sang thu đợc tác giả cảm nhận bằng những hình ảnh nào

-Sông dềnh dàng

-Chim vội vã

-Dám mây mùa hạ

Vắt nửa mình sang thu

?Em có nhận xét gì về nghệ thuật xây dựng hình

ảnh trong khổ thơ :

-Cấu trúc đối lập ,tơng phản ,tự nhiên chặt chẽ

,từ láy gợi hình gợi tả

-Tốc độ :

+Sông :Không cuồn cuộn dữ dội và gấp gáp nh

trong những ngày ma lũ mùa hạ Sông êm ả ,lặng

lẽ ,thong thả ,đang trầm xuống trong lững lờ nh ngẫm nghĩ suy t

+Chim lại bắt đầu vội vã bay đi trốn rét

GV:Ta thờng chú ý vào sự vội vã bay đối rất đẹp

với từ Dềnh dàng nhng cũng chớ nên quên từ “ Bắt

đầu rất độc đáo ở đây Bắt đầu Vội vã thôi chứ ” “ ”

cha phải đang vội vã

Phải tinh tế lắm mới có thể nhận ra sự bắt đầu này trong những cánh chim đang bay

?Trong các hình ảnh ở khổ thơ 2 ,hình nảh nào em thấy ấn t ợng nhất

- Có đám mây mùa hạ

Vắt nửa mình sang thu

?Có nhiều ý kiến cho rằng :Đây là 2 câu thơ hay nhất ,sáng tạo nhất và thi vị nhất trong bài Em có

đồng ý với ý kiến này không ?Vì sao

-Hoàn toàn đồng ý

?Hãy chỉ ra sự sáng tạo nhất và thi vị nhất của câu thơ

-Hình ảnh nhân hoá

Vắt :Ranh giới giữa 2 mùa hạ -Thu

?Hãy hình dung đám mây qua từ Vắt

-Đám mây nh dải lụa ,nh tấm khăn voan của ngời thiếu nữ trên bầu trời ,Cầu nối giữa 2 mùa Hạ -Thu

GV:Mây trời vắt nửa mình sang thu Lối diễn đạt –

cảu nhà thơ thật độc đáo Hình nh trong đám mây

đó còn lại 1 vài làn nắng ấm mùa hè nên mới vắt nửa mình Thu về làm cho bao cảnh vật đổi thay và

đám mây cũng khác lạ

?Miêu tả không gian nh vậy ,nhà thơ nhằm mục

đích gì

-Miêu tả sự thay đổi của không gian ->Diễn tả sự thay đổi của thời gian ->Sự độc đáo của bài thơ

?Cảm nhạn của em về cảnh đất trời sang thu ở khổ

2

-Đất trời đẹp ,trong trẻo ,t ơi sáng nhẹ nhàng

GV:Với đoạn thơ ngắn ,tác giả đã dựng nên bức tranh mùa thu nồng đợm hơi ấm cuộc đời Những hình ảnh sang thu thân quen giản dị tơi tơi tắn sống

động Giọng thơ vừa thoáng ngỡ ngàng lại vừa vui sớng

GV:(Chuyển )

-Chúng ta vừa tìm hiểu cảm nhận của tác giả về không gian làng quê sang thu

HS đọc khổ 3

?Tác giả cảm nhận về thời tiết chuyển mùa từ hạ sang thu bằng những hình ảnh nào

-Thời tiết : Hạ -Thu

+Còn nắng

+Vơi dần cơn m a

+Sấm bớt bất ngờ

+Hàng cây đứng tuổi

?Nhận xét những hình ảnh tác giả sử dụng

- Hình ảnh mang ý nghĩa tả thực đặc tr ng của mùa hạ nh ng mức độ nhạt dầ n

Nắng không còn chói chang gay gắt

M

a ít dữ dội

Sấm không còn nhiều để gây bất ngờ cho con ng ời

Khi mùa thu đến hàng cây đã lớn vững vàng hơn

?Nét đặc sắc trong nghệ thuật miêu tả ở đây là gì

-Miêu tả thiên nhiên không gian ->Thời gian

?Với cách miêu tả nh vậy ,em cảm nhận sự chuyển

mùa nh thế nào

-Sự chuyển mùa chính là sự thay đổi của thời tiết ,sự

chuyển mùa chầm chậm ,từ từ nhẹ nhàng nh ng rất rõ

?Ngoài ý nghĩa tả thực ,2 câu cuối bài thơ còn có ý

nghĩa nào khác

-ý nghĩa ẩn dụ -> ý nghĩa t ợng tr ng

? ý nghĩa ẩn dụđã đem lại cho tứ thơ một nét độc đáo

.Hãy chỉ ra nét độc đáo đó

-ý nghĩa triết lí về con ng ời cuộc sống .

?Em hiểu nh thế nào về ý nghĩa triết lí này

-Khi con ng ời đã từng trải thì cũng vững vàng

hơn tr ớc những tác động bất th ờng của ngoại

cảnh cuộc đời

GV:Từ những thay đổi của mùa thu thiên nhiên tác

giả liên tởng đến mùa thu trong cuộc đời :Con ngời

bình tĩnh chấp nhận vợt qua khó khăn thử thách

GV liên hệ thơ Thiền S Vạn Hạnh

Nhà thơ nói về 2 câu thơ này :

Chủ thể bài thơ và cỏi kiờu hựng của mựa Thu đó toỏt

lờn chớnh là ở hai cõu thơ này Đú là cốt cỏch của một

người lớnh khụng chỉ là trong một buổi chiều mựa Thu

mà là một buổi chiều hũa bỡnh Cú thể nú cú vẻ ngang

tàng “sấm cũng bớt bất ngờ” nhưng lại mang một vẻ

đẹp dịu dàng, sõu lắng của mựa thu hũa bỡnh Ở đõy

hàng cõy đứng tuổi chớnh là chủ thể trữ tỡnh trong bài

thơ đó trải qua bao nhiờu gian nan vất vả, giờ đó vươn

lờn và khụng gỡ làm chỳng run rẩy.

?Qua phân tích ,hãy nêu nêu cảm nhận chung nhất

của em về bài thơ này

-Cảm nhận tinh tế độc đáo về thiên nhiên đất trời

,con ng ời trong thời điểm giao thời từ hạ sang thu

?Trình bày nét nghệ thuật nổi bật của bài thơ

-Thể thơ 5 chữ

-Cảm nhận tinh tế độc

đáo về thiên nhiên đất trời ,con ngời trong thời

điểm giao thời từ hạ sang

-Lựa chọn thời điểm miêu tả đặc sắc

-Cảm nhận tinh tế

-Sử dụng hình ảnh biểu cảm

?Bài thơ gợi lên ở ngời đọc những cảm nhận gì về

thiên nhiên đất nớc con ngời từ Hạ sang Thu

(Ghi nhớ )

-Từ cuối hạ sang đầu thu ,đất trời có những biến

chuyển nhẹ nhàng mà rõ rệt Sự chuyển biến này đã

đợc Hữu Thỉnh gợi lên bằng cảm nhận tinh tế ,qua

những hình ảnh giàu sức biểu cảm trong bài Sang thu

? Bài thơ cho em hiểu tác giả là ng ời nh thế nào

-Có tâm hồn tinh tế ,biết nhìn ,biết lắng nghe

-Là ng ời yêu quê h ơng đất n ớc ,nhạy cảm với

những đổi thay của thiên nhiên

?Nêu yêu cầu phần luyện tập

GV:gọi 1 hs trình bày

thu

III.Tổngg kết : 1Nghệ thuật :

2Nội dung

3.Ghi nhớ :SGK)

IV.Luyện tập : Trình bày cảm nhận của em về bài thơ

IV.Củng cố :Hãy kể tên một số bài thơ hay viết về mùa thu

Đọc một số câu thơ em yêu thích viết về mùa thu

- Những bài thơ hay viết về mùa thu :

+Chùm thơ Thu của nhà thơ Nguyễn Khuyến : Thu điếu (Câu cá mùa thu ),Thu

vịnh (Vịnh mùa thu ).Thu ẩm (Uống rợu mùa thu )

+Tiếng thu (L u Trọng L ) tác giả trong phong trào Thơ mới cùng thời Với Vũ

Đình Liên ,Thế Lữ và Tế Hanh

+Thơ tình cuối mùa thu (Xuân Quỳnh )

Một số câu thơ hay về mùa thu :

Em có nghe mùa thu

Lá thu rơi xào xạc

Con nai vàng ngơ ngác

Đạp trên là vàng khô ( Tiếng Thu –Lu trọng L )

- Sóng biếc theo làn hơi gợn tí

Lá vàng trớc gió sẽ đa vèo ( Thu điếu – Mùa thu câu cá của Nguyễn Khuyến )

?Nội dung nghệ thuật của bài thơ

V.Hớng dẫn học bài ở nhà

-Học thuộc lòng bài thơ

-Lµm phÇn LuyÖn tËp

-So¹n Nãi Víi con –Y Ph¬ng

E Rót kinh nghiÖm