LÍ LUẬN văn học 12

LÍ LU N VĂN H C 12 Ậ Ọ

Lê Th Hà 12C ị

1 Tuyên ngôn Đ c l p (Ch t ch H Chí Minh) ộ ậ ủ ị ồ

• Là ng ườ i đã vi t "B n án ch đ th c dân Pháp" năm 1925, H Chí Minh c th y "s ng khoái ế ả ế ộ ự ồ ả ấ ả

nh t" khi c m bút vi t nh ng l i k t thúc cho ch đ th c dân Pháp và khai sinh ra ch đ dân ch ấ ầ ế ữ ờ ế ế ộ ự ế ộ ủ

c ng hòa t i Vi t Nam (Tr n Đình S ) ộ ạ ệ ầ ử

• B n Tuyên ngôn Đ c l p là k t qu c a bao nhiêu máu đã đ , bao nhiêu tính m nh đã hi sinh ả ộ ậ ế ả ủ ổ ệ

c a nh ng ng ủ ữ ườ i con anh dũng c a Vi t Nam trong nhà tù, trong tr i t p trung, trong nh ng h i ủ ệ ạ ậ ữ ả

đ o xa xôi, trên máy chém, trên chi n tr ả ế ườ ng B n ả Tuyên ngôn Đ c l p là k t qu c a bao nhiêu hi ộ ậ ế ả ủ

v ng, g ng s c và tin t ọ ắ ứ ưở ng c a h n 20 tri u nhân dân Vi t Nam (Tr n Dân Tiên) ủ ơ ệ ệ ầ

2 Ng ườ i lái đò sông Đà (Nguy n Tuân) ễ

• Và t y đ n nay, cho dù đã có bi t bao ng ừ ấ ế ế ườ i khác, vẽ và k chuy n v sông Đà, làm th và ể ệ ề ơ

ca hát v i sông Đà thì có lẽ v n ch a ai v ớ ẫ ư ượ ơ t h n đ ượ c Nguy n Tuân trong vi c bi n vùng sông n ễ ệ ế ướ c

y thành ngh thu t, thành m t g i c m mênh mông (Đ Kim H i)

• Qua bài tùy bút, đ c bi t là qua đo n t cu c v ặ ệ ạ ả ộ ượ t thác c a ông lái đò, Nguy n Tuân mu n ủ ễ ố nói v i ta r ng: ch nghĩa anh hùng đâu ch có n i chi n tr ớ ằ ủ ỉ ở ơ ế ườ ng Nó ngay trong cu c s ng c a ở ộ ố ủ nhân dân ta h ng ngày ph i v t l n v i thiên nhiên vì mi ng c m manh áo Và trí dũng tài ba không ằ ả ậ ộ ớ ế ơ

ph i tìm đâu đâu, mà ngay nh ng ng ả ở ở ữ ườ i dân lao đ ng bình th ộ ườ ng kia Cu c đ i ông lái đò vô ộ ờ danh n i ng n thác hoang vu khu t n o kia là c m t thiên anh hùng ca, là c m t pho ngh thu t ơ ọ ấ ẻ ả ộ ả ộ ệ ậ tuy t v i (Nguy n Đăng M nh) ệ ờ ễ ạ

3 Ai đã đ t tên cho dòng sông? (Hoàng Ph Ng c T ặ ủ ọ ườ ng)

• Nhi u th h văn ngh sĩ đ n Hu và đã b con sông này (sông H ề ế ệ ệ ế ế ị ươ ng) mê ho c Nh ng v i ặ ư ớ Hoàng Ph Ng c T ủ ọ ườ ng, ng ườ i m t đ i g n bó v i Hu , b ng tình c m tha thi t, b ng ti m năng ộ ờ ắ ớ ế ằ ả ế ằ ề văn hóa đã khám phá v đ p c a H ẻ ẹ ủ ươ ng Giang m t cách toàn di n, đ a H ộ ệ ư ươ ng Giang tr thành ở

bi u t ể ượ ng c a đ t c đô (Bùi Th H i H nh) ủ ấ ố ị ả ạ

• Hành trình c a sông H ủ ươ ng t th ừ ượ ng ngu n ra bi n chính là hành trình c a đ i ng ồ ể ủ ờ ườ i, hành trình c a tâm hòn x Hu , hành trình c a n n văn hóa Hu "Ai đã đ t tên cho dòng sông?" ủ ứ ế ủ ề ế ặ

ch ng khác nào m t bài th văn xuôi th m đ ẳ ộ ơ ấ ượ ẻ ẹ c v đ p tr tình, nó cho ta th y đ ữ ấ ượ c: Hu là nh c, ế ạ

là th , là h a, là t t c nh ng gì con ng ơ ọ ấ ả ữ ườ i tr n tr ng h i l i b ng hai ch Ngh Thu t Đây th c s ậ ọ ọ ạ ằ ữ ệ ậ ự ự

là bài ca v tình yêu x s , tình yêu quê h ề ứ ở ươ ng đ t n ấ ướ ủ c c a Hoàng Ph Ng c T ủ ọ ườ ng (Nguy n Văn ễ Bính)

4 H n Tr ồ ươ ng Ba, da hàng th t (L u Quang Vũ) ị ư

• Cu c đ u tranh trong b n thân con ng ộ ấ ả ườ ể i đ làm ch nh ng nhu c u và ham mu n, nh t là ủ ữ ầ ố ấ khi b hoàn c nh tác đ ng đây, cu c đ u tranh này cũng c nh báo kh năng l n át c a th xác c ị ả ộ Ở ộ ấ ả ả ấ ủ ế ả

nh ng nhu c u t m th ữ ầ ầ ườ ng đ i v i linh h n, t c là đ i v i khát v ng s ng cao khi t (Đ ng Hi n) ố ớ ồ ứ ố ớ ọ ố ế ặ ề

• là cu c đ u tranh cho s hoàn thi n nhân cách con ng ộ ấ ự ệ ườ i nà chúng ta đang ti n hành hi n ế ệ nay theo đòi h i không ch c a ý th c đ o lí mà còn c a chính nhu c u t n t i c a con ng ỏ ỉ ủ ứ ạ ủ ầ ồ ạ ủ ườ i, là quan

ni m nhân sinh trong môi tr ệ ườ ng đ o đ c xã h i m i ạ ứ ộ ớ

Phong cách văn h c (hay phong cách ngh thu t) n y sinh do chính nh ng nhu c u c a cu c ọ ệ ậ ả ữ ầ ủ ộ

s ng, b i vì cu c s ng luôn đòi h i s xu t hi n nh ng nhân t m i m , nh ng cái không l p l i bao ố ở ộ ố ỏ ự ấ ệ ữ ố ớ ẻ ữ ặ ạ

gi ; và nó cũng n y sinh t nhu c u c a quá trình sáng t o văn h c vì đó là m t y u t quan tr ng ờ ả ừ ầ ủ ạ ọ ộ ế ố ọ

t o nên tính h p d n, s c s ng c a tác ph m Phong cách là nh ng nét riêng bi t, đ c đáo c a m t ạ ấ ẫ ứ ố ủ ẩ ữ ệ ộ ủ ộ tác gi trong quá trình nh n th c và ph n ánh cu c s ng, nh ng nét đ c đáo y th hi n trong t t ả ậ ứ ả ộ ố ữ ộ ấ ể ệ ấ

c y u t n i dung và hình th c c a t ng tác ph m c th Nói cách khác, phong cách là s th hi n ả ế ố ộ ứ ủ ừ ẩ ụ ể ự ể ệ tài ngh c a ng ệ ủ ườ i ngh sĩ trong vi c đ a đ n cho đ c gi m t cái nhìn m i m v cu c đ i thông ệ ệ ư ế ộ ả ộ ớ ẻ ề ộ ờ qua nh ng ph ữ ươ ng th c, ph ứ ươ ng ti n ngh thu t mang đ m d u n cá nhân c a ng ệ ệ ậ ậ ấ ấ ủ ườ i sáng t o, vì ạ

th Buy-phông vi t: “phong cách chính là ng ế ế ườ i”

01-/ "Đ i v i tôi văn ch ố ớ ươ ng không ph i là cách đem đ n cho ng ả ế ườ ọ ự i đ c s thoát li hay s quên ; ự trái l i vănch ạ ươ ng là m t th khí gi i thanh cao và đ c l mà chúng ta có, đ v a t cáo và thay đ i ộ ứ ớ ắ ự ể ừ ố ổ

m t cái th gi i gi d i, tàn ác, v a làm cho lòng ng ộ ế ớ ả ố ừ ườ ọ i đ c thêm trong s ch và phong phú h n" ạ ơ (Th ch Lam) ạ

02-/ "M t nhà ngh sĩ chân chính ph i là nhà nhân đ o trong c t t y" (Sê kh p ộ ệ ả ạ ố ủ ố

05-/ “Nhà văn ph i bi t kh i lên con ng ả ế ơ ở ườ i ni m tr c n, ý th c ph n kháng cái ác; cái khát ề ắ ẩ ứ ả

v ng khôi ph c và b o v nh ng cái t t đ p" (Ai ma tôp) ọ ụ ả ệ ữ ố ẹ

07-/ “Văn h c giúp con ng ọ ườ i hi u đ ể ượ c b n thân mình, nâng cao ni m tin vào b n thân mình và ả ề ả làm n y n ả ởở con ng ườ i khát v ng h ọ ướ ng t i chân lý.” (M.Gorki) ớ

08-/ “Ngh thu t không c n ph i là ánh trăng l a d i, ngh thu t không nên là ánh trăng l a ệ ậ ầ ả ừ ố ệ ậ ừ

d i, ngh thu t ch có th là ti ng đau kh kia thoát ra t nh ng ki p l m than (Nam Cao) ố ệ ậ ỉ ể ế ổ ừ ữ ế ầ

15-/ "Th , tr ơ ướ c h t là cu c đ i, sau đó m i là ngh thu t" (Biêlinxki) ế ộ ờ ớ ệ ậ

16-/ "Th là cái nh y c a cu c s ng, nên nhà th ph i đi hút cho đ ơ ụ ủ ộ ố ơ ả ượ c cái nh y y và ph n đ u ụ ấ ấ ấ làm sao cho cu c đ i c a mình cũng có nh y" (Ph m Văn Đ ng ộ ờ ủ ụ ạ ồ

)17-/ "Bài th anh anh làm m t n a mà thôiCòn m t n a cho mùa thu làm l yCái xào x c h n ơ ộ ử ộ ử ấ ạ ồ anh chính là xào x c láNó không là anh nh ng nó là mùa"(Ch Lan Viên) ạ ư ế

)20-/ “ đâu có lao đ ng thì đó có sáng t o ra ngôn ng Nhà văn không ch h c t p ngôn ng Ở ộ ở ạ ữ ỉ ọ ậ ữ

c a nhân dân mà còn là ng ủ ườ i phát tri n ra ngôn ng sáng t o, không nên ăn bám vào ng ể ữ ạ ườ i khác Giàu ngôn ng thì văn sẽ hay Cũng cùng1 v n ngôn ng y nh ng s d ng có sáng t o thì văn sẽ có ữ ố ữ ấ ư ử ụ ạ

b th và kích th ề ế ướ c Cóv n mà không bi t s d ng ch nh nhà giàu gi c a Dùng ch nh đánh ố ế ử ụ ỉ ư ữ ủ ữ ư

c t ờ ướ ng, ch nào đ ch nào ph i đúng v trí c a nó Văn ph i linh ho t Văn không linh ho t g i là ữ ể ỗ ả ị ủ ả ạ ạ ọ văn c ng đ th p kh p " (Nguy n Tuân) ứ ơ ấ ớ ễ

21-/ "Giá tr c a 1 tác ph m ngh thu t tr ị ủ ẩ ệ ậ ướ c h t là giá tr t t ế ở ị ư ưở ng c a nó Nh ng là t ủ ư ư

t ưở ng đã đ ượ c rung lên các b c tình c m, ch không ph i là cái t t ở ậ ả ứ ả ư ưở ng n m th ng đ trên ằ ẳ ơ trang gi y Có th nói,tình c m c a ng ấ ể ả ủ ườ i vi t là khâu đ u tiên cũng là khâu sau cùng trong quá ế ầ trình xây d ng tác ph m l n" (Nguy nKh i ự ẩ ớ ễ ả

)22-/ “M i tác ph m ph i là m i phát minh v hình th c và khám phá v n i dung" (Lêonit ỗ ẩ ả ỗ ề ứ ề ộ Lêonop)

23-/ "Cái quan tr ng trong tài năng văn h c và tôi nghĩ r ng cũng có th trong b t kì tài năng ọ ọ ằ ể ấ nào, là cái màtôi mu n g i là ti ng nói c a riêng mình" (IvanTu cghênhiép) ố ọ ế ủ ố

24-/ "N u tác gi không có l i đi riêng thì ng ế ả ố ườ i đó không bao gi là nhà nhăn c N u anh ờ ả ế không có gi ng riêng,anh ta khó tr thành nhà văn th c th " (Sê kh p) ọ ở ự ụ ố

25-/ "Đ i v i nhà th thì cách vi t, bút pháp c a anh ta là m t n a vi c làm Dù bài th th hi n ố ớ ơ ế ủ ộ ử ệ ơ ể ệ

ý t đ c đáo đ n đâu, nó cũng nh t thi t ph i đ p Không ch đ n gi n là đ p mà còn đ p m t cách ứ ộ ế ấ ế ả ẹ ỉ ơ ả ẹ ẹ ộ riêng Đ i v i nhà th , tìm cho ra bút pháp c a mình - nghĩa là tr thành nhà th " (Raxun ố ớ ơ ủ ở ơ

Gamzatop)

26-/ "Đ i v i con ng ố ớ ườ ự ự i, s th c đôi khi nghi t ngã, nh ng bao gi cũng dũng c m cũng c trong ệ ư ờ ả ố lòng ng ườ ọ i đ c ni m tin t ề ở ươ ng lai Tôi mong mu n nh ng tác tác ph m c a tôi sẽ làm cho con ố ữ ẩ ủ

ng ườ ố ơ i t t h n, tâm h n trong s ch h n, th c t nh tình yêu đ i v i con ng ồ ạ ơ ứ ỉ ố ớ ườ i và khát v ng tích c c ọ ự

đ u tranh cho lí t ấ ưở ng nhân đ o và ti n b c a loài ng ạ ế ộ ủ ườ i" (Sô lô kh p) ố

27-/ "Văn h c làm cho con ng ọ ườ i thêm phong phú, t o kh năng cho con ng ạ ả ườ ớ i l n lên, hi u ể

đ ượ c con ng ườ i nhi u h n." (M.L.Kalinine) ề ơ

29-/ "Văn h c không quan tâm đ n nh ng câu tr l i do nhà văn đem l i, mà quan tâm đ n ọ ế ữ ả ờ ạ ế

nh ng câu h i do nhà văn đ t ra, và nh ng câu h i này, luôn luôn r ng h n b t kỳ m t câu tr l i ữ ỏ ặ ữ ỏ ộ ơ ấ ộ ả ờ

c n kẽ nào" (Claudio Magris – N.văn Ý) ặ

33-/ “M t tác ph m ngh thu t là k t qu c a tình yêu Tình yêu con ng ộ ẩ ệ ậ ế ả ủ ườ ướ i, c m cháy b ng vì ơ ỏ

m t xã h icông b ng, bình đ ng bái ái luôn luôn thôi thúc các nhà văn s ng và vi t, v t c n ki t ộ ộ ằ ẳ ố ế ắ ạ ệ

nh ng dòng suy nghĩ, hi n dâng b u máu nóng c a mình cho nhân lo i." (Leptonxtoi) ữ ế ầ ủ ạ

34-/ “Thiên ch c c a nhà văn cũng nh nh ng ch c v cao quý khác là ph i nâng đ nh ng cái ứ ủ ư ữ ứ ụ ả ỡ ữ

t t đ trong đ i có nhi u công b ng, th ố ể ờ ề ằ ươ ng yêu h n." (Th ch Lam) ơ ạ

35-/ "Công vi c c a nhà văn là phát hi n ra cái đ p ch không ai ng t i, tìm cái đ p kín đáo ệ ủ ệ ẹ ở ỗ ờ ớ ẹ

và che l p c a s v t, đ cho ng ấ ủ ự ậ ể ườ ọ i đ c 1 bài h c trông nhìn và th ọ ưở ng th c." (Th ch Lam ứ ạ

)36-/ “Ngh thu t bao gi cũng là ti ng nói c a tình c m con ng ệ ậ ờ ế ủ ả ườ i, là s t giãi bày và g i ự ự ử

g m tâm t " (LêNg c Trà) ắ ư ọ

37-/ ''M t tác ph m th t giá tr , ph i v ộ ẩ ậ ị ả ượ t lên bên trên t t c b cõi và gi i h n, ph i là m t tác ấ ả ờ ớ ạ ả ộ

ph m chungcho c loài ng ẩ ả ườ i Nó ph i ch a đ ng m t cái gì l n lao, m nh mẽ, v a đau đ n l i v a ả ứ ự ộ ớ ạ ừ ớ ạ ừ

ph n kh i Nó ca t ng lòng th ấ ở ụ ươ ng, tình bác ái, s công bình Nó làm cho ng ự ườ ầ i g n ng ườ ơ i h n.'' (Nam Cao)

38-/ ''S c u th trong b t c ngh gì cũng là m t s bât l ự ẩ ả ấ ứ ề ộ ự ươ ng r i Nh ng s c u th trong văn ồ ư ự ẩ ả

ch ươ ng thì th t là đê ti n.'' (Nam Cao) ậ ệ

39-/ “Tôi khuyên các b n nên đ c truy n c tích th ng ngôn, các tuy n t p ca dao Hãy đi sâu ạ ọ ệ ổ ơ ụ ể ậ vào v đ p quy n rũ c a ngôn ng bình dân, hãy đi sâu vào nh ng câu hài hòa cân đ i trong các bài ẻ ẹ ế ủ ữ ữ ố

ca, trong truy n c tích B n sẽ th y đó s phong phú l th ệ ổ ạ ấ ở ự ạ ườ ng c a các hình t ủ ượ ng, s gi n d ự ả ị

c a s c m nh làm say đ m lòng ng ủ ứ ạ ắ ườ ẻ ẹ i, v đ p tuy t v i c a nh ng đ nh nghĩa Hãy đi sâu vào sáng ệ ờ ủ ữ ị tác c a nhân dân, nó trong lành nh n ủ ư ướ c ngu n ng t ngào, t ồ ọ ươ i mát, róc rách t khe núi ch y ra.” ừ ả (M.Gorki)

40-/ “Thi sĩ là m t con chim s n ca ng i trong bóng t i hát lên nh ng ti ng êm d u đ làm vui ộ ơ ồ ố ữ ế ị ể cho s cô đ c c a chính mình.” (B Shelly ự ộ ủ

)41-/ “Th là m t b c h a đ c m nh n thay vì đ ng m.” (Leonardo De Vinci) ơ ộ ứ ọ ể ả ậ ể ắ

42-/ “Ð trong lòng là chí, ng ra ý là th Ng ể ụ ơ ườ i có sâu, c n cho nên th có m có t , r ng h p ạ ơ ờ ỏ ộ ẹ khác nhau Ng ườ i làm th không ngoài l y trung h u làm g c, ý nghĩa ph i hàm súc, l i th ph i ơ ấ ậ ố ả ờ ơ ả

gi n d ” (Nguy n C Trinh) ả ị ễ ư

43-/ “Th ca làm cho t t c nh ng gì t t đ p nh t trên đ i tr thành b t t ” (Shelly) ơ ấ ả ữ ố ẹ ấ ờ ở ấ ử

44-/ “Th là r ơ ựơ u c a th gian.” (Huy Tr c) ủ ế ự

45-/ “Trong tâm h n con ng ồ ườ ề i đ u có cái van mà ch có th ca m i m đ ỉ ơ ớ ở ượ c.” (Nhêc raxop) ơ 46-/ “Trên đ i, có nh ng th ch gi i quy t đ ờ ữ ứ ỉ ả ế ượ c b ng th ” (Maiacôpxki) ằ ơ

th chân chính là ni m vui c a ng ơ ề ủ ườ i m đ ở ườ ng vào cái đ p, c a ng ẹ ủ ườ i bi t đi t i t ế ớ ươ ng lai.” (Pautôpxki)

48-/ “Nhà th , ngay c các nhà th vĩ đ i nh t cũng ph i đ ng th i là nh ng nhà t t ơ ả ơ ạ ấ ả ồ ờ ữ ư ưở ng.” (Biêlinxki)

51-/ “Th là chuy n đ ng đi u.” (T H u ơ ệ ồ ệ ố ữ

)52-/ “Th là ti ng g i đàn.” (Xuân Di u) ơ ế ọ ệ

53-/ “Th là s th hi n con ng ơ ự ể ệ ườ i và th i đ i m t cách cao đ p.” (Sóng H ng) ờ ạ ộ ẹ ồ

54-/ “Th sinh ra t tình yêu và lòng căm thù, t n c ơ ừ ừ ụ ườ i trong sáng hay nh ng gi t n ữ ọ ướ c m t ắ cay đ ng.” (Raxun Gamzatôp) ắ

55-/ “Gi ng nh ng n l a th n b c lên t trong cành khô, tài năng b t ngu n t nh ng tình ố ư ọ ử ầ ố ừ ẳ ồ ừ ữ

c m m nh mẽ nh t c a con ng ả ạ ấ ủ ườ i.” (Raxun Gazatôp)

56-/ “Không có câu chuy n c tích nào đ p h n câu chuy n do chính cu c s ng vi t ra.” ệ ổ ẹ ơ ệ ộ ố ế

(Andecxen)

58-/ “Andecxen đã l ượ m l t nh ng h t tr trên lu ng đ t c a nh ng ng ặ ữ ạ ơ ố ấ ủ ữ ườ i dân cày, p chúng ấ ủ

n i trái tim ông r i gieo vào nh ng túp l u, t đó l n lên và n y n nh ng đoá hoa th đ p, chúng ơ ồ ữ ề ừ ớ ả ở ữ ơ ẹ

an i trái tim c a nh ng ng ủ ủ ữ ườ i cùng kh ” (Pauxtopxki) ổ

59-/ “Th ca là ti ng hát c a trái tim, là n i d ng chân c a tinh th n, do đó không đ n gi n mà ơ ế ủ ơ ừ ủ ầ ơ ả cũng không th n bí, thiêng liêng Th ca chân chính ph i là ngu n th c ăn tinh th n, nuôi tâm h n ầ ơ ả ồ ứ ầ ồ phát tri n, nó không đ ể ượ c là th thu c phi n tinh th n êm ái mà nh nhen, đ c h i ” (LLVH) ứ ố ệ ầ ỏ ộ ạ

60-/ “V t áo c a tri u nhà th không b c h t vàng mà đ i r i vãi Hãy nh t l y ch c a đ i mà ạ ủ ệ ơ ọ ế ờ ơ ặ ấ ữ ủ ờ góp nên trang.” (Ch Lan Viên) ế

61-/ “Tôi thu th p hình t ậ ượ ng cũng nh con ong hút m t v y M t con ong ph i bay m t đo n ư ậ ậ ộ ả ộ ạ

đ ườ ng b ng sáu l n xích đ o trong m t năm ba tháng và đ u lên b y tri u bông hoa đ làm nên ằ ầ ạ ộ ậ ả ệ ể

m t gam m t.”(P.Povlenko) ộ ậ

62-/ “Chi ti t làm nên b i vàng c a tác ph m.” (Pauxtopxki) ế ụ ủ ẩ

63-/ “Nh ng câu th l p lánh nh nh ng t m huy ch ữ ơ ấ ư ữ ấ ươ ng.” (Ponvaleri)

-/ “Cu c đ i là n i xu t phát cũng là n i đi t i c a văn h c.” (T H u) ộ ờ ơ ấ ơ ớ ủ ọ ố ữ

65-/ “Nhà văn là ng ườ i cho máu.” (Enxa T riole) ơ

66-/ “Th là bà chúa c a ngh thu t.” (Xuân Di u ơ ủ ệ ậ ệ

68-/ “Ngh sĩ là ng ệ ườ i bi t khai thác nh ng n t ế ữ ấ ượ ng riêng ch quan c a mình, tìm th y nh ng ủ ủ ấ ữ

n t ng đó có giá tr khái quát và bi t làm cho nh ng n t ng đó có nh ng hình th c riêng.”

(M.Gorki)

69-/ “Ngh thu t là lĩnh v c c a s đ c đáo vì v y nó đòi h i ng ệ ậ ự ủ ự ộ ậ ỏ ườ i vi t s sáng t o phong cách ế ự ạ

m i l , thu hút ng ớ ạ ườ ọ i đ c.” (LLVH)

70-/ “Cái bóng c a đ c gi đang cu i xu ng sau l ng nhà văn khi nhà văn ng i d ủ ộ ả ố ố ư ồ ướ ờ ấ i t gi y

tr ng Nó có m t ngay c khi nhà văn không th a nh n s có m t đó Chính đ c gi đã ghi lên t ắ ặ ả ừ ậ ự ặ ộ ả ờ

gi y tr ng cái d u hi u vô hình không th t y xoá đ ấ ắ ấ ệ ể ẩ ượ ủ c c a mình.” (LLVH)

71-/ “Ph i đ y t i chóp đ nh cao c a mâu thu n thì s s ng nhi u hình m i vẽ ra.” (Heghen) ả ẩ ớ ỉ ủ ẫ ự ố ề ớ 72-/ “Tác ph m chân chính không k t thúc trang cu i cùng, không bao gi h t kh năng k ẩ ế ở ố ờ ế ả ể chuy n khi câuchuy n v các nhân v t đã k t thúc Tác ph m nh p vào tâm h n và ý th c c a b n ệ ệ ề ậ ế ẩ ậ ồ ứ ủ ạ

đ c, ti p t c s ng và hành đ ng nh m t l c l ọ ế ụ ố ộ ư ộ ự ượ ng sôngs n i tâm nh s d n v t và ánh sáng c a ộ ư ự ằ ặ ủ

l ươ ng tâm, không bao gi tàn t nh thi ca c a s th t.” (Aimatop) ờ ạ ư ủ ự ậ

73-/ “Tình hu ng là m t lát c t c a s s ng, là m t s ki n di n ra có ph n b t ng nh ng cái ố ộ ắ ủ ự ố ộ ự ệ ễ ầ ấ ờ ư quan tr ng làsẽ chi ph i nhi u đi u trong cu c s ng con ng ọ ố ề ề ộ ố ườ i.” (Nguy n Minh Châu) ễ

74-/ “Văn h c ph n ánh hi n th c nh ng không ph i là ch p nh sao chép hi n th c m t cách ọ ả ệ ự ư ả ụ ả ệ ự ộ

h i h t nông c n Nhà văn không bê nguyên si các s ki n, con ng ờ ợ ạ ự ệ ườ i vào trong sách m t ca chs th ộ ụ

đ ng, gi n đ n Tác ph m ngh thu t là k t qu c a m t quá trình nuôi d ộ ả ơ ẩ ệ ậ ế ả ủ ộ ưỡ ng c m h ng thai ả ứ nghén sáng t o ra m t th gi i h p d n, sinh đ ng Th hi n nh ng v n đ có ý nghĩa sâu s c, b n ạ ộ ế ớ ấ ẫ ộ ể ệ ữ ấ ề ắ ả

ch t c a đ i s ng xã h i con ng ấ ủ ờ ố ộ ườ i Nhân v t trong tác ph m c a m t thiên tài th c s nhi u khi ậ ẩ ủ ộ ự ự ề

th t h n c con ng ậ ơ ả ườ i ngoài đ i, b i s c s ng lâu b n, b i ý nghĩa đi n hình c a nó Qua nhân v t ờ ở ứ ố ề ở ể ủ ậ

ta th y c m t t ng l p, m t giai c p, m t th i đ i, th m chí có nhân v t v ấ ả ộ ầ ớ ộ ấ ộ ờ ạ ậ ậ ượ t lên kh i th i đ i, có ý ỏ ờ ạ nghĩa nhân lo i, vĩnh c u s ng mãi v i th i gian.” (LLVH) ạ ử ố ớ ờ

75-/ “M i tác ph m ngh thu t là m t phát minh v m t hình th c, m t khám phá m i v n i ỗ ẩ ệ ậ ộ ề ộ ứ ộ ớ ề ộ dung.”(Leonit Leonop

76-/ “Th là ti ng nói c a tri âm.” (T H u ơ ế ủ ố ữ

79-/ “Th ca ph i say m i thích.” (T H u) ơ ả ớ ố ữ

85-/ “Th chính là tâm h n.” (M.Gorki) ơ ồ

86-/ “Văn ch ươ ng ph i là th tr n đu i nghìn quân gi c.” (Tr n Thái Tông) ả ế ậ ổ ặ ầ

94-/ “Th là th , đ ng th i là ho , là nh c, là ch m kh c theo m t cách riêng.” (Sóng H ng) ơ ơ ồ ờ ạ ạ ạ ắ ộ ồ 97-/ “M i khi có gì ch t ch a trong lòng, không nói ra, không ch u đ ỗ ấ ứ ị ượ c thì l i c n th y làm ạ ầ ấ

Trên phông n n u ám c a n n đói, c a cái ch t, ti ng qu kêu thê thi t v i mùi đ ng dâm khét ề ủ ạ ủ ế ế ạ ế ớ ố

l t, Kim Lân v n pha vào đó m t chút màu s c m áp c a h nh phúc l a đôi, lóe lên hy v ng v ẹ ẫ ộ ắ ấ ủ ạ ứ ọ ề

m t ngày mai t ộ ươ i sáng, v s thay đ i v n h i Thông qua tình hu ng d khóc d c ề ự ổ ậ ộ ố ở ở ườ i vô cùng

tr trêu đó, Tác gi ng m kh ng đ nh m t chân lý mà Nguy n Kh i đã th hi n trong “Mùa L c”: ớ ả ầ ẳ ị ộ ễ ả ể ệ ạ

“S s ng n y sinh t trong lòng cái ch t, h nh phúc hi n hình t trong gian kh hy sinh đ i ự ố ả ừ ế ạ ệ ừ ổ Ở ờ này không có con đ ườ ng cùng mà đây ch là nh ng ranh gi i Đi u c t y u là con ng ỉ ữ ớ ề ố ế ườ i ph i ả chu n b cho mình m t s c m nh đ có th v ẩ ị ộ ứ ạ ể ể ượ t qua nh ng ranh gi i y.” ữ ớ ấ

2, V ch ng A Ph ợ ồ ủ

“Văn h c là cu c đ i…Cu c đ i là n i xu t phát cũng là n i di t i c a văn h c”, m i ng ọ ộ ờ ộ ờ ơ ấ ơ ớ ủ ọ ỗ ườ i ngh ệ

sĩ l n đ u ý th c đ ớ ề ứ ượ c m i quan h ch t chẽ gi a văn h c và đ i s ng Đ i s ng là ngu n đè tài ố ệ ặ ữ ọ ờ ố ờ ố ồ không bao gi v i c n cho nh ng sáng tác đ y n y n , b ờ ơ ạ ữ ầ ả ở ướ c đi trên t ng n o đ ừ ẻ ườ ng là m t gi t ộ ọ

ch t chiu t t ắ ư ưở ng đ ượ c hình thành Qua tác ph m “V ch ng A Ph , ta th y không ch cáo lũ ẩ ợ ồ ủ ấ ỉ quan l i phong ki n b lên án t cáo, Tô Hoài còn phát hi n, ng i ca v đ p ph m ch t và khát ạ ế ị ố ệ ợ ẻ ẹ ẩ ấ

v ng t do h nh phúc, cùng s c s ng mãnh li t trong tâm h n ngu i lao đ ng Đó chính là ch ọ ự ạ ứ ố ệ ồ ờ ộ ủ nghĩa nhan đ o Cách m ng, g n tình th ạ ạ ắ ươ ng v i đ u tranh, g n ni m tin vào t ớ ấ ắ ề ươ ng lai đ y ầ tri n v ng c a con ng ể ọ ủ ườ i Đó chính là s di n t h p lí nh ng ngh ch c nh, nh ng di n bi n ự ễ ả ợ ữ ị ả ữ ễ ế

ph c t p trong tâm h n M , giúp nhà văn ph n nào đ t đ n cái g i là “phép bi n ch ng tâm ứ ạ ồ ị ầ ạ ế ọ ệ ứ

h n” Cùng v i c t truy n sáng t o, tình hu ng truy n đ c đáo h p d n, ngh thu t k chuy n ồ ớ ố ệ ạ ố ệ ộ ấ ẫ ệ ậ ể ệ

ngát đ n t n chân tr i làm phông nên cho tác ph m Đ t đó xu t hi n nh ng ng ế ậ ờ ẩ ể ừ ấ ệ ữ ườ i anh hùng

và nh ng hành đ ng anh hùng c a ng ữ ộ ủ ườ i Tây Nguyên Nh ng hành đ ng kiên c ữ ộ ườ ng anh dũng

c a h mãi đ ủ ọ ượ ị c l ch s ghi nh n và cu c đ i, hành đ ng c a h mãi mĩa tr thành trang s thi ử ậ ộ ờ ộ ủ ọ ở ử

b t h c a dân t c Và trong nh ng đêm huy n tho i v i ng n l a bùng bùng soi rõ, nh ng khan ấ ủ ủ ộ ữ ề ạ ớ ọ ử ữ

d thi anh hùng mãi đ ử ượ c hát lên, đ ượ c ghi nh và đ ớ ượ ể ạ c k l i cho muôn đ i sau Và đâu đó, âm ờ

v ng trong núi, trong n ọ ướ c, trong cánh r ng và trong tâm trí ng ừ ườ i Xô Man v n còn câu nói tr m ẫ ầ

tr m đ y uy l c c a c M t: “Nh l y, ghi nh ,… Chúng nó c m súng, mình ph i c m mác” ầ ầ ự ủ ụ ế ớ ấ ớ ầ ả ầ

Yêu bi t m y nh ng con ng ế ấ ữ ườ i đi t i ớ Hai cánh tay nh hai cánh bay lên ư

Ng c dám đón nh ng phong ba d d i ự ữ ữ ộ Chân đ p bùn không s các loài sên! ạ ợ Hình nh nh ng con ng ả ữ ườ i Vi t Nam y đã đi vào th ca nh m t ni m th l n và tr thành ệ ấ ơ ư ộ ề ơ ớ ở

ph m h n c a m i ng ầ ồ ủ ỗ ườ i con đ t Vi t Yêu bi t m y hình nh nh ng ng ấ ệ ế ấ ả ữ ườ i dân quê tôi: c n cù ầ trong lao đ ng, anh hùng trong chi n đ u Văn th th i kì kháng chi n ch ng Mĩ đã d ng l i c ộ ế ấ ơ ờ ế ố ự ạ ả

m t th i kì máu l a, đi sâu tìm tòi, khám phá, ng i ca v đ p c a con ng ộ ờ ử ợ ẻ ẹ ủ ườ i Tôi nh mãi m t ớ ộ Tnú, c M t trong ụ ế R ng xà nu ừ

4, Nh ng đ a con trong gia đình ữ ứ

Nh ng năm tháng trôi đi và l ch s không ng ng bi n đ ng nh ng “Nh ng đ a con trong gia ữ ị ử ừ ế ộ ư ữ ứ đình” mãi là bông hoa không tu i t a mùa xuân không ngày tháng đã ghi l i quá kh hào hùng, ổ ự ạ ứ sôi đ ng c a đ t n ộ ủ ấ ướ c mình m t thu agian Văn h c th i kì ch ng Mĩ c u n ộ ở ọ ờ ố ứ ướ c đã b t đ ắ ượ c

nh p s ng c a dân t c, đã ng i ca s c s ng và v đ p c a con ng ị ố ủ ộ ợ ứ ố ẻ ẹ ủ ườ i Vi t Nam Gi l t l i, chúng ệ ờ ậ ạ

ta không kh i t hào, xúc đ ng v nh ng năm tháng đ t n ỏ ự ộ ề ữ ấ ướ c n ướ c mình đã đi qua, v v đ p ề ẻ ẹ muôn đ i c a ng ờ ủ ườ i con đ t Vi t Và ta mãi c t lên nh ng bài ca không quên – bài ca vi t v quê ấ ệ ấ ữ ế ề

h ươ ng, vi t v con ng ế ề ườ ở ự i b i t hào bi t m y hai ti ng :Vi t Nam ế ấ ế ệ

5, Đ t n ấ ướ c

Đ tài v đ t n ề ề ấ ướ c luôn luôn là m t c m h ng cho m i n n văn h c nh t là n n văn h c c a ộ ả ứ ọ ề ọ ấ ề ọ ủ

m t dân t c mà tình yêu n ộ ộ ướ c luôn luôn b đem ra th thách Thành công v đ tài này đã nhi u ị ử ề ề ề

nh ng “Đ t n ư ấ ướ c” c a Nguy n Khoa Đi m v n có m t ti ng nói riêng, m t s khám phá riêng ủ ễ ề ẫ ộ ế ộ ự

v i m t phong cách riêng , góp vào v ớ ộ ườ n th v đ t n ơ ề ấ ướ c hai bông hoa đ p nh t t a h ẹ ấ ỏ ươ ng

th m đ n muôn đ i, muôn th h ơ ế ờ ế ệ

6, Sóng

Xuân Quỳnh vi t bài th này vào nh ng năm 1967, khi cu c kháng chi n c a nhân dân mi n ế ơ ữ ộ ế ủ ề Nam vào giai đo n ác li t, khi thanh niên trai gái ào ào ra tr n “x d c Tr ở ạ ệ ậ ẻ ọ ườ ng S n đi c u ơ ứ

n ướ c”, khi sân ga, b n n ế ướ c, g c đa, sân tr ố ườ ng di n ra nh ng cu c chia ly màu đ Cho nên có ễ ữ ộ ỏ

đ t bài th vào trong hoàn c nh y ta m i càng th y rõ n i ặ ơ ả ấ ớ ấ ỗ

khát khao c a ng ủ ườ i con gái trong tình yêu

“Khi ta còn tr , th là ng ẻ ơ ườ i m ẹ

Ta l n lên r i, th là ng ớ ồ ơ ườ ạ i b n, ng ườ i yêu

Chăm sóc tu i già, th là con gái ổ ơ

Lúc ch t đi r i, k ni m hóa l u th ” ế ồ ỉ ệ ư ơ

Đ c xong bài th “Sóng” ta càng ng ọ ơ ưỡ ng m h n nh ng con ng ộ ơ ữ ườ i ph n Vi t Nam, nh ng con ụ ữ ệ ữ

ng ườ i luôn thu chung, luôn s ng h t mình vì m t tình yêu Xuân Quỳnh x ng đáng là m t nhà ỷ ố ế ộ ứ ộ

th n c a tình yêu l a đôi, bà đã làm phong phú h n cho n n th n ơ ữ ủ ứ ơ ề ơ ướ c nhà.

Nhà th Hàn M c T có m t ý th đ p: ơ ặ ử ộ ơ ẹ

“Khi xa cách không gì b ng th ằ ươ ng nh ” ớ

Ng ườ ư i x a đã t ng nh nhau: ừ ớ

“Nh chàng nh m nh trăng đ y ớ ư ả ầ

Đêm đêm v ng sáng hao g y đêm đêm.” ầ ầ

R i n i nh và tr ng thái t ồ ỗ ớ ạ ươ ng t trong Truy n Ki u: ư ệ ề

“S u đong càng l c càng đ y ầ ắ ầ

Ba thu d n l i m t ngày dài ghê” ọ ạ ộ

Và th hi n đ i v i n i nh c a Xuân Di u: ơ ệ ạ ớ ỗ ớ ủ ệ

“Anh nh ti ng, anh nh hình, anh nh nh ớ ế ớ ớ ả

Anh nh em, anh nh l m em i” ớ ớ ắ ơ

Đ c Tây ti n, cái ta c m nh n đ ọ ế ả ậ ượ c không ch là v e đ p hào hùng, hòa hoa, s hy sinh bi tráng ỉ ỏ ẹ ự

c a ng ủ ườ i lính Tây Ti n mà v đ p hùng vĩ, th m ng c a thiên nhiên mi n Tây T t c hi n lên ế ẻ ẹ ơ ộ ủ ề ấ ả ệ

th t rõ nét trong n i nh c a nhân v t tr tình, n i nh th ậ ỗ ớ ủ ậ ữ ỗ ớ ươ ng ch a khi nào nguôi d t Có th ư ứ ể nói, v i Tây Ti n, Quang Dũng đã xây d ng thành công b c t ớ ế ự ứ ượ ng đài b t h v ng ấ ủ ề ườ i lính trong kháng chi n ch ng Pháp Khói l a chi n tranh đã qua đi, l ch s dân t c cũng đã b ế ố ử ế ị ử ộ ướ c sang trang m i, nhi u ng ớ ề ườ i thu c đoàn quân Tây ộ Ti n năm x a gi đây đã r thành thiên c , trông ế ư ờ ở ổ

đó có c nhà th Quang Dũng hào hoa… ả ơ

Đúng nh nh ng v n th Gian Nam t ng vi t: ư ữ ầ ơ ừ ế

“Tây Tiên biên c ươ ng m khói l a ờ ử

Quân đi l p l p đ ng cây r ng ớ ớ ộ ừ

Và bài th y, con ng ơ ấ ườ i áy

V n s ng muôn đ i v i núi sông.” ẫ ố ờ ớ

8, Vi t B c ệ ắ

Gi ng th l c bát nh nhàng mà sâu l ng k t h p v i k t c u x ng hô “ta – mình”, bài th ôm ọ ơ ụ ẹ ắ ế ợ ớ ế ấ ư ơ

ch a ni m l c quan, vui s ng và tin t ứ ề ạ ố ưở ng vào cu c s ng con ng ộ ố ườ i Vi t b c Nó mang âm đi u ệ ắ ệ

tr tình, th hi n tình yêu thiên nhiên, con ng ữ ể ệ ườ i tha thi t và t m lòng yêun ế ấ ướ c thi t tha c a T ế ủ ố

H u Cu i bài th vang lên ti ng hát ng t ngào kh i g i bao k ni m Ki ni m y theo mãi d u ữ ố ơ ế ọ ơ ợ ỉ ệ ệ ấ ấ chân ng ườ i đi và qu n quýt bên lòng k l i… L i th gi n d mà trong sáng th hi n ni m ấ ẻ ở ạ ờ ơ ả ị ể ệ ề rung đ ng th t s tr ộ ậ ự ướ ẻ ẹ c v đ p c a núi r ng và con ng ủ ừ ườ i Vi t B c N i nh trong th c a T ệ ắ ỗ ớ ơ ủ ố

H u đã đi vào tâm h n ng ữ ồ ườ ọ i đ c, nh khúc dân ca ng t ngào đê l i trong lòng ta nh ng tình ư ọ ạ ữ

c m sâu l ng, d u dàng, nh nhà th Ch Lan Viên đã t ng vi t: ả ắ ị ư ơ ế ừ ế

“Khi ta , ch là n i đ t ở ỉ ơ ấ ở

Khi ta đi đ t đã hòa tâm h n!” ấ ồ

DC: M y t ng m y gió l n m a to ấ ầ ấ ớ ư

D c Pha Đin ch kéo anh th ố ị ồ

Đèo Lũng Lô anh hò ch hátDù bom đ n x ị ạ ươ ng tan th nát ị

Không s n lòng không ti c tu i xanh ờ ế ổ

( hoan hô chi n sĩ Đi n Biên- TH) ế ệ

9, Ai đã đ t tên cho dòng sông ặ

Có th nói “Ai đã đ t tên cho dòng sông” đã mang đ n nh ng phát hi n m i l và đ c đáo c a ể ặ ế ữ ệ ớ ạ ộ ủ sông H ươ ng cho đ c gi c n ộ ả ả ướ c Nó là m t dòng sông hung t n, man d i khúc th ộ ợ ạ ở ượ ng ngu n ồ

r i tr nên mê đ m, th y chung khi g p đ ồ ở ắ ủ ặ ượ c ng ườ i tình trong m ng c a mình là Hu Sông ộ ủ ế

H ươ ng không vô tri vô giác mà nó có c m xúc và có tình yêu Tác ph m đã th hi n đ ả ẩ ể ệ ượ c tình yêu quê h ươ ng x s n ng nàn c a Hoàng Ph Ng c T ứ ở ồ ủ ủ ọ ườ ng, m t kí gi n ng lòng v i Hu : ộ ả ặ ớ ế

“Dòng sông ai đã đã đ t tên ặ

Đ ng ể ườ i đi nh Huê không quên ớ

Xa con sông mang bao n i nh ỗ ớ

Ng ườ ở ạ i l i tháng năm đ i ch ” ợ ờ

10, Ng ườ i lái đò sông Đà

Vi t v ng ế ề ườ i lái đò sông Đà, vi t v m t vùng quê h ế ề ộ ươ ng T qu c, Nguy n Tuân đã th hi n ổ ố ễ ể ệ ngu n xúc c m yêu th ồ ả ươ ng tha thi t đ i v i ng ế ố ớ ườ i lao đ ng và thiên nhiên đ t n ộ ấ ướ c Sông Đà càng đ p, càng sinh đ ng, ông lái càng anh dũng, ngoan c ẹ ộ ườ ng trong công vi c ta càng th y ệ ấ

đ ượ ấ c t m lòng nhân đ o sâu s c c a nhà văn – Ng ạ ắ ủ ườ i lao đ ng trong tác ph m Nguy n Tuân ộ ẩ ễ

th t bình d t công vi c đ n hình dáng, cách ăn nói Nh ng ông ậ ị ừ ệ ế ư l i là ng ạ ườ i anh hùng tr ướ c

m t Nguy n Tuân Nhà văn đã phát hi n ra trong con ng ắ ễ ệ ườ i bình d y ch t ngh sĩ tài hoa, dám ị ấ ấ ệ

đ ươ ng đ u v i sóng to gió l n đ chèo ch ng con thuy n qua sông Ông lái hi n lên trong tác ầ ớ ớ ể ố ề ệ

ph m là ng ẩ ườ i lao đ ng hăng hái, quên mình vì công vi c Cu c s ng quanh ta v n dĩ r t t m ộ ệ ộ ố ố ấ ầ

th ườ ng, cũ kĩ Ngày l i qua ngày, mây ạ

v n bay và gió v n th i…nh ng chính nhà văn là ng ẫ ẫ ổ ư ườ i mang l i cho ta m t th gi i m i, tinh ạ ộ ế ớ ớ khôi, kì di u Nguy n Tuân cũng là m t nhà văn, m t ng ệ ễ ộ ộ ườ i góp ph n sáng t o l i th gi i Văn ầ ạ ạ ế ớ

ch ươ ng c a Nguy n Tuân đã mang đ n cho chúng ta m t chân tr i huy n bí riêng bi t, h p d n ủ ễ ế ộ ờ ề ệ ấ ẫ

và đ c đáo Đó là chân tr i c a cái đ p, c a s tài hoa và uyên bác… ộ ờ ủ ẹ ủ ự

11, Lorca

Đ lòng mình ngân theo chu i âm thanh y, ta hi u r ng trong cu c t ể ỗ ấ ể ằ ộ ươ ng tranh không ng ng ừ

và h t s c thú v gi a nh ng cách di n t đ c h u c a văn h c và cách di n t mang tính ch t ế ứ ị ữ ữ ễ ả ặ ữ ủ ọ ễ ả ấ

ám g i huy n h c a âm nh c, cu i cùng, bài th c a Thanh Th o, cách di n t c a âm nh c ợ ề ồ ủ ạ ố ở ơ ủ ả ễ ả ủ ạ

đã chi m u th Đi u này hi n nhiên là m t s l a ch n có ý th c Đ nói v n i cô đ n, cái ế ư ế ề ể ộ ự ự ọ ứ ể ề ỗ ơ

ch t, s l ng yên, “l i” v n th ế ự ặ ờ ẫ ườ ng gây v ướ ng víu, gây nhi u Ch có nh c v i kh năng thoát ễ ỉ ạ ớ ả

kh i d u n v t ch t c a s v t khi ph n ánh nó, trong tr ỏ ấ ấ ậ ấ ủ ự ậ ả ườ ng h p này, là ph ợ ươ ng ti n thích ệ

h p T t nhiên, Thanh Th o không ph i đang làm nh c mà là làm th Nói nh c đây không có ợ ấ ả ả ạ ơ ạ ở

gì khác là nói t i cách th v n d ng ph ớ ơ ậ ụ ươ ng th c c a nh c – cái ph ứ ủ ạ ươ ng th c ám th , kh ứ ị ướ ừ c t

mô t tr c quan – đ th u nh p b sâu, “b xa” c a s v t T lâu, các nhà th t ả ự ể ấ ậ ề ề ủ ự ậ ừ ơ ượ ng tr ng ch ư ủ nghĩa đã h ướ ng t i đi u này Dù không nh t thi t ph i quy ” Đàn ghita c a Lor-ca” vào lo i hình ớ ề ấ ế ả ủ ạ

th nào, ta v n th y nó đ m nét t ơ ẫ ấ ậ ượ ng tr ng Ch ng có gì l khi v i bài th này, Thanh Th o ư ẳ ạ ớ ơ ả

mu n th hi n m i đ ng c m sâu s c đ i v i Lorca – cây đàn th l lùng trong n n thi ca nhân ố ể ệ ố ồ ả ắ ố ớ ơ ạ ề

lo i ạ

n a đ u th k XX đ y bi k ch.

12, Chi c thuy n ngoài xa ế ề

Có th th y c m h ng ch đ o trong tác ph m Nguy n Minh Châu tr ể ấ ả ứ ủ ạ ẩ ễ ướ c năm 1975 là c m h ng ả ứ anh hùng cách m ng, còn sau năm 1975 là c m h ng v nhân cách con ng ạ ả ứ ề ườ i, là hành trình

“khám phá con ng ườ i bên trong con ng ườ i” (Bakhtin) Theo m ch c m h ng y, năm 1982 ạ ả ứ ấ Nguy n Minh Châu vi t truy n ng n B c tranh; trong ý nghĩ t phán xét, nhân v t ho sĩ đã vẽ ễ ế ệ ắ ứ ự ậ ạ

m t b c chân dung t ho nh m th hi n “khuôn m t bên trong c a chính mình” Đáng l u ý là, ộ ứ ự ạ ằ ể ệ ặ ủ ư

n u trong truy n B c tranh, Nguy n Minh Châu h ế ệ ứ ễ ướ ng cái nhìn ngh thu t vào th gi i n i tâm ệ ậ ế ớ ộ thì trong truy n Chi c thuy n ngoài xa, Nguy n nMinh Châu l i h ệ ế ề ễ ạ ướ ng cái nhìn ngh thu t ra ệ ậ

th gi i bên ngoài, ra cu c s ng đ i th ế ớ ộ ố ờ ườ ng N u truy n B c tranh là s t nh n th c, t phê ế ệ ứ ự ự ậ ứ ự phán c a con ng ủ ườ ướ i d i ánh sáng c a ủ

l ươ ng tâm, đ o đ c, thì truy n Chi c thuy n ngoài xa là s nh n th c và phê phán cái x u, cái ác ạ ứ ệ ế ề ự ậ ứ ấ trong cu c s ng th ộ ố ườ ng ngày C hai tác ph m đ u đ ả ẩ ề ượ c vi t d ế ướ ự i s ch đ o c a quan đi m ỉ ạ ủ ể ngh thu t: ch ra m t x u, m t t i đ góp ph n hoàn thi n nhân cách con ng ệ ậ ỉ ặ ấ ặ ố ể ầ ệ ườ i, làm cho cu c ộ

s ng ngày càng t t đ p h n Đ c bi t, truy n Chi c thuy n ngoài xa mang đ n m t bài h c ố ố ẹ ơ ặ ệ ệ ế ề ế ộ ọ đúng đ n v cách nhìn nh n cu c s ng và con ng ắ ề ậ ộ ố ườ i: m t cách nhìn đa di n, nhi u chi u, phát ộ ệ ề ề

hi n ra b n ch t th c s sau v ngoài đ p đẽ c a hi n t ệ ả ấ ự ự ẻ ẹ ủ ệ ượ ng, th t đúng nh Nguy n Minh Châu ậ ư ễ

t ng kh ng đ nh: “Nhà văn không có quy n nhìn s v t m t cách đ n gi n, và nhà văn c n ph n ừ ẳ ị ề ự ậ ộ ơ ả ầ ấ

đ u đ đào x i b n ch t con ng ấ ể ớ ả ấ ườ i vào các t ng sâu l ch s ” ầ ị ử

13, H n Tr ồ ươ ng Ba, da hàng th t ị

Nhi u th p k trôi qua, b n đ c ngày nay đ ề ậ ỉ ạ ọ ượ ố c s ng trong s đ i ự ổ m i toàn di n, trong khí th ớ ệ ế

v ươ n lên c a đ t n ủ ấ ướ c và dân t c, sẽ còn tìm th y nhi u t ng ý nghĩa thú v hàm n trong v ộ ấ ề ầ ị ẩ ở

k ch H n Tr ị ồ ươ ng Ba, da hàng th t Thông qua hình t ị ượ ng h n Tr ồ ươ ng Ba, L u Quang Vũ đã đ t ư ặ

ra nh ng v n đ t t ữ ấ ề ư ưở ng th m đ m ch t nhân văn, không ch có ý nghĩa nh t th i mà có ý ấ ẫ ấ ỉ ấ ờ nghĩa muôn đ i đ i v i t t c m i ng ờ ố ớ ấ ả ọ ườ i.

14, Tuyên ngôn Đ c l p ộ ậ

L i văn không khô khan mà trũ tình đanh thép M i t m i câu đ u ch a đ ng trong đó s c n ng ờ ỗ ừ ỗ ề ứ ự ứ ặ tinh th n c a c m t dân t c anh hùng quy t hi sinh đ gi đ c l p t do C m t đ c l p t do ầ ủ ả ộ ộ ế ể ữ ộ ậ ự ụ ừ ộ ậ ự

đ ượ ặ c l p đi l p l i ba l n nh kh c sâu vào muôn tri u ng ặ ạ ầ ư ắ ệ ườ i Vi t Nam, nh ti ng kèn xung ệ ư ế

tr n vang lên m nh mẽ hào hùng L i tuyên b m n ậ ạ ờ ố ở ướ c cũng là l i th s t đá v a thiêng liêng ờ ề ắ ừ

v a khích l nhân dân ta v a là l i c nh báo đ i v i k thù Tác ph m k t thúc nh ng cũng là ừ ệ ừ ờ ả ố ớ ẻ ẩ ế ữ

m đ u cho m t th i kì đ u tranh gi v ng ch quy n đ c l p t do c a dân t c ở ầ ộ ờ ấ ữ ữ ủ ề ộ ậ ự ủ ộ

Đ bài: Phân tích đo n th sau trong bài “Đ t N ề ạ ơ ấ ướ c” c a Nguy n Khoa Đi m đ th y ủ ễ ề ể ấ

đ ượ c vai trò c a nhân dân đ i v i đ t n ủ ố ớ ấ ướ c.

“Nh ng ng ữ ườ ợ i v nh ch ng còn góp cho Đ t N ớ ồ ấ ướ c nh ng núi V ng Phu ữ ọ

….

Nh ng cu c đ i đã hóa núi sông ta…” ữ ộ ờ

Bài làm:

Đ t n ấ ướ c tôi thon th gi t đàn b u Nghe d u n i đau c a m Ba l n ti n con đi, hai l n khóc ả ọ ầ ị ỗ ủ ẹ ầ ễ ầ

th m l ng lẽ Các anh không v mình m l ng im…(T H u Yên) C m i l n nghe l i bài hát này ầ ặ ề ẹ ặ ạ ữ ứ ỗ ầ ạ lòng ta x n xanh da di t ! Nh nh ng ngày bé th đ n l p, cô giáo d y tôi vi t hai ch “Vi t ố ế ớ ữ ơ ế ớ ạ ế ữ ệ Nam” và g i đó là Đ t N ọ ấ ướ c Tôi m h ch hi u, ch bi t r ng đó là cái gì l n lao và th t quý ơ ồ ả ể ỉ ế ằ ớ ậ báu l m! ắ

Th i gian trôi qua nhanh, mang tu i th bé b ng c a tôi đi xa Cho đ n hôm nay, qua bao nhiêu ờ ổ ơ ỏ ủ ế

v n th đ c đ ầ ơ ọ ượ c tôi đã th m thía hai ti ng thiêng liêng “Đ t N ấ ế ấ ướ c” Nh ng r t bu n là tôi ư ấ ồ không th vi t thành th Trong nh ng v n th “ Đ t n ể ế ơ ữ ầ ơ ấ ướ c” m n yêu d t dào c m h ng y, có ế ạ ả ứ ấ tác ph m c a Nguy n Khoa Đi m ẩ ủ ễ ề

Nguy n Khoa Đi m thu c th h các nhà th tr ễ ề ộ ế ệ ơ ưở ng thành trong cu c kháng chi n ch ng Mĩ ộ ế ố

c u n ứ ướ c Th ông n i b t là tr ơ ổ ậ ườ ng ca “M t đ ặ ườ ng khát v ng”, ra đ i năm 1971 chi n khu ọ ờ ở ế

Tr -Thiên, in l n đ u năm 1974 Đó là nh ng l i ca, ti ng hát c a thanh niên đô th vùng t m ị ầ ầ ữ ờ ế ủ ị ạ

chi n mi n Nam, ý th c đ ế ề ứ ượ ứ ệ c x m nh th h c a mình, tham gia, hòa nh p v i cu c chi n đ u ế ệ ủ ị ớ ộ ế ấ

c a dân t c Th ông h p d n ng ủ ộ ơ ấ ẫ ườ ọ i đ c b i s k t h p gi a c m xúc n ng nàn và suy t sâu ở ự ế ợ ữ ả ồ ư

l ng c a ng ắ ủ ườ i trí th c v đ t n ứ ề ấ ướ c, con ng ườ i Vi t Nam Ch ệ ươ ng 5 c a tr ủ ườ ng ca là “Đ t ấ

n ướ c” th hi n rõ c m xúc và t t ể ệ ả ư ưở ng ch đ o c a tr ủ ạ ủ ườ ng ca: ” Đ t n ấ ướ c này là đ t n ấ ướ c nhân dân” Đo n th m ạ ơ ườ i hai câu d ướ i đây càng ch rõ vai trò c a nhân dân đ i v i Đ t N ỉ ủ ố ớ ấ ướ c d ướ i cái nhìn m i m , thú v và mang tính chi u sâu c a Nguy n Khoa Đi m ớ ẻ ị ề ủ ễ ề

“”Nh ng ng ữ ườ ợ i v nh ch ng còn góp cho Đ t N ớ ồ ấ ướ c nh ng núi V ng Phu ữ ọ

….

Ôi Đ t N ấ ướ c sau b n nghìn năm đi đâu ta cũng th y ố ấ

Nh ng cu c đ i đã hóa núi sông ta…” ữ ộ ờ

T t ư ưở ng đ t n ấ ướ c nhân dân đã t ng xu t hi n trong văn h c tr ừ ấ ệ ọ ướ c đó Nh ng tr i qua hai ư ả

cu c đ u tranh V qu c vĩ đ i c a dân t c, th h th tr th i ch ng Mĩ có cái nhìn toàn di n ộ ấ ệ ố ạ ủ ộ ế ệ ơ ẻ ờ ố ệ

h n, sâu s c h n V i Nguy n Khoa Đi m, ” Đ t n ơ ắ ơ ớ ễ ề ấ ướ c” là k t tinh nh ng c ng hi n và t a sáng ế ữ ố ế ỏ bao v đ p tâm h n c a các th h nhân dân Nhân dân là ng ẻ ẹ ồ ủ ế ệ ườ i đã làm nên đ t n ấ ướ c muôn đ i ờ

ch không ph i do m t v ứ ả ộ ươ ng tri u hay m t anh hùng c th Tác gi đã quy t cái nhìn y khi ề ộ ụ ể ả ụ ấ

d n ra hàng lo t đ a danh th ng tích m i mi n đ t n ẫ ạ ị ắ ở ọ ề ấ ướ c mà tr ướ c h t là: ế

” Nh ng ng ữ ườ ợ i v nh ch ng còn góp cho Đ t N ớ ồ ấ ướ c nh ng núi V ng Phu ữ ọ

C p v ch ng yêu nhau góp nên hòn Tr ng Mái” ặ ợ ồ ố

“Núi V ng Phu”, “Hòn Tr ng Mái” đó là danh lam th ng c nh n i ti ng x Thanh, x L ng Câu ọ ố ắ ả ổ ế ứ ứ ạ chuy n v ng ệ ề ườ i Tô Th hóa đá trong kho tàng văn h c dân gian b ng tr nên l p lánh s c s ng ị ọ ỗ ở ấ ứ ố

m i v đ t n ớ ề ấ ướ c, nhân dân nh tác gi đã khéo v n d ng ch t li u văn hóa dân t c, văn hóa dân ờ ả ậ ụ ấ ệ ộ gian đ d t lên b c t ể ệ ứ ượ ng đài v Đ t n ề ấ ướ c Ta b ng nh t i bài ca dao x a cùng v i v đ p c a ỗ ớ ớ ư ớ ẻ ẹ ủ

Nh ng đ a danh đó đã quá đ i quen thu c v i m i chúng ta nh ng đi vào th Nguy n Khoa ữ ị ỗ ộ ớ ỗ ư ơ ễ

Đi m nó tr lên kì l và l p lánh m t v đ p m i Kì l b i nh ng tên núi, tên danh lam th ng ề ở ạ ấ ộ ẻ ẹ ớ ạ ở ữ ắ

c nh y không ph i là s n ph m c a t o hóa mà đ ả ấ ả ả ẩ ủ ạ ượ c n y m m t trong tâm h n, s ph n ả ầ ừ ồ ố ậ nhân dân B i bao hàm trong m i cái tên đó là c m t trang huy n tho i đ p v con ng ở ỗ ả ộ ề ạ ẹ ề ườ i Vi t ệ Nam H đã kh c d u v t c a mình lên thành hình sông th núi N u không có nh ng ng ọ ắ ấ ế ủ ế ế ữ ườ ợ i v

b ng con ch ch ng trong su t nh ng cu c kháng chi n lâu dài c a dân t c thì Đ t n ồ ờ ồ ố ữ ộ ế ủ ộ ấ ướ c sao l i ạ

có nàng To Th – Hòn V ng Phu N u không có nh ng chàng trai, cô gái yêu th ị ọ ế ữ ươ ng nhau tha thi t thì sao có chuy n huy n tích Hòn Tr ng Mái; sao có hình nh “núi ch ng, núi v đ ng sóng ế ệ ề ố ả ồ ợ ứ đôi” và nh ng h Than Th , h Núi C c,… ” M i tình th ữ ồ ở ồ ố ố ươ ng nhau đã hóa sông, hóa núi đ l i ể ạ

nh ng khúc ca cho muôn đ i” (L i c a Phó Đ c Ph ữ ờ ờ ủ ứ ươ ng) Nh v y ta th u Nguy n Khoa Đi m ư ậ ấ ễ ề

đã v ượ t lên l i li t kê t m th ố ệ ầ ườ ng đ có m t cái nhìn m i v thiên nhiên, đ t n ể ộ ớ ề ấ ướ c Chính tình yêu đôi l a th y chung đã góp ph n làm nên nh ng tên danh lam th ng c nh c a Đ t n ứ ủ ầ ữ ắ ả ủ ấ ướ c Nguy n Khoa Đi m còn có nhũng phát hi n tinh t , cách khám phá đ c đáo v v đ p c a Đ t ễ ề ệ ế ộ ề ẻ ẹ ủ ấ

n ướ c g n v i s c s ng tinh th n c a nhân dân trong tri u sâu c a văn hóa dân t c: ắ ớ ứ ố ầ ủ ề ủ ộ

” Gót ng a c a Thánh Gióng đi qua còn trăm ao đ ng đ l i ự ủ ồ ể ạ

Chín m ươ i chín con voi góp mình d ng Đ t t Hùng V ự ấ ổ ươ ng”

Khi ta sinh ra núi sông đã có r i, nh ng đó là dòng sông vô tích, ng n núi vô danh Căn c vào ồ ư ọ ứ hình sông th núi, vào huy n tho i c a l ch s , vào truy n th ng c a nhân dân mà con ng ế ề ạ ủ ị ử ề ố ủ ườ ặ i đ t tên cho núi, cho sông Truy n thuy t v chàng trai làng Gióng nh tre ngà đu i gi c ngo i xâm ề ế ề ổ ổ ặ ạ hay truy n k v chín m ệ ể ề ươ i chín voi ngà cùng quay đ u v đ t t linh thiêng (ch có m t con voi ầ ề ấ ổ ỉ ộ trong trăm con voi y quay ng ấ ượ ề ướ c v h ng khác và th b ch n đ u) cũng nh m lí gi i v đ t ở ế ị ặ ầ ằ ả ề ấ

n ướ c nhân dân trong s vĩnh h ng, vĩnh c u c a nh ng giá tr văn hóa tinh th n Nhà th t o ự ằ ử ủ ữ ị ầ ơ ạ nên nh ng liên t ữ ưở ng sâu xa và thú v v đ t n ị ề ấ ướ giúp ta c m nh n sâu s c h n Đ t n ả ậ ắ ơ ấ ướ ở c nhi u ph ề ươ ng di n, nhi u góc đ Tr v v i bình minh Đ t n ệ ề ộ ở ề ớ ấ ướ c ta l i càng thêm t hào v ạ ự ề truy n th ng ch ng ngo i xâm, v tinh th n đoàn k t dân t c, ý th c c ng đ ng, v truy n ề ố ố ạ ề ầ ế ộ ứ ộ ồ ề ề

th ng ng ố ưỡ ng v ng thiêng liêng Đ t n ọ ấ ướ c lung linh h ưở ng s c văn hóa dân gian và l p lánh bao ắ ấ

v đ p tinh th n c a nhân dân ẻ ẹ ầ ủ

Ng ườ ư i x a quan ni m danh lam th ng c nh c a đ t n ệ ắ ả ủ ấ ướ c là s n ph m c a t o hóa ho c do tr i ả ẩ ủ ạ ặ ờ

đ t u ái ban t ng cho con ng ấ ư ặ ườ i, hay vô th c đánh r i xu ng tr n : “C nh tiên r i cõi t c” (Núi ứ ơ ố ầ ả ơ ụ

D c Thúy-Nguy n Trãi) thì gi đây Nguy n Khoa Đi m l i ch ra r ng nh ng th ng tích kh p ba ụ ễ ờ ễ ề ạ ỉ ằ ữ ắ ắ

mi n mà nhà th d n ra đây là s n ph m tinh th n c a nhân dân: ề ơ ẫ ở ả ẩ ầ ủ

“Nh ng con r ng n m im góp dòng sông xanh th m ữ ồ ằ ẳ

Nh ng ng ữ ườ ọ i h c trò nghèo giúp cho Đ t N ấ ướ c mình núi Bút non Nghiên,

Con cóc, con gà quê h ươ ng cũng góp cho H LOng thành th ng c nh ạ ắ ả

Nh ng ng ữ ườ i dân nào đã góp tên Ông Đ c, Ông Trang, Bà Đen, Bà Đi m” ố ể

Bên c nh đi p t “nh ng” thì đ ng t “góp” đ ạ ệ ừ ữ ộ ừ ượ c láy đi láy l i nhi u l n v i nh ng t n s l n ạ ề ầ ớ ữ ầ ố ớ xoáy sâu vào nh n th c c a chúng ta v Đ t N ậ ứ ủ ề ấ ướ c muôn đ i do bi t bao con ng ờ ế ườ i không tên, không tu i đã chung đúc t o nên hình hài, tâm h n Đ t N ổ ạ ồ ấ ướ c Non sông Đ t n ấ ướ c hùng vĩ t ươ i

đ p đ u có s hóa thân kì di u c a nhân dân ẹ ề ự ệ ủ

Đ t n ấ ướ c g n li n v i dòng C u Long giang huy n tho i th m ng v i nh ng h c trò nghèo ắ ề ớ ử ề ạ ơ ộ ớ ữ ọ

v ượ t khó, hi u h c, thông minh đ r i ng n núi mang hình nghiên, hình bút l u gi truy n ế ọ ể ồ ọ ư ữ ề

th ng hi u h c c a Đ t n ố ế ọ ủ ấ ướ c Nh ng con v t nh bé t m th ữ ậ ỏ ầ ườ ng nh con cóc, con gà cho đ n ư ế

nh ng con v t trong b t linh cũng góp ph n làm đ p cho đ t n ữ ậ ộ ứ ầ ẹ ấ ướ c Và ngay c nh ng ng ả ữ ườ i dân Nam B thành đ ng nh ông Đ c, ông Trang, bà Đen, bà Đi m cũng tr thành tên đ t, tên ộ ồ ư ố ể ở ấ làng, tên xóm Bao con ng ườ i không ai nh m t đ t tên nh ng đã tr thành anh hùng làm nên ớ ặ ặ ư ở

đ t n ấ ướ c tr ườ ng t n ồ