THUẬT NGỮ I- Mục tiêu bài học : 1-Kiến thức: - Nắm được khái niệm thuật ngữ, phân biệt được thuật ngữ với các từ thông dụng khác.. ?Thử xem, tìm những thuật ngữ dẫn trong mục 2 còn có
Trang 1THUẬT NGỮ I- Mục tiêu bài học :
1-Kiến thức:
- Nắm được khái niệm thuật ngữ, phân biệt được thuật ngữ với các từ thông dụng khác
2- Kĩ năng:
- Rèn luyện kĩ năng giải thích nghĩa của thuật ngữ và vận dụng thuật ngữ trong nói và viết
3- Thái độ:
- Giáo dục ý thức giữ gìn sự trong sáng của tiếng Việt
II -Phương tiện thực hiện:
- Thầy: giáo án, sgk, bảng phụ
-Trò: vở soạn, sgk, vở ghi
III-Cách thức tiến hành :
- Nêu vấn đề, vấn đáp
- Gợi mở, tìm hiểu
IV-Tiến trình bài dạy:
A- Tổ chức:
B- Kiểm tra: ( kết hợp trong giờ)
C-Bài mới:
-Hs đọc bài tập 1/87
?Cách giải thích nào thông dụng mà ai cũng
có thể hiểu?
+ Cách a
? Cách giải thích nào phải có kiến thức về
hoá học mới có thể hiểu được?
+ Cách b
-HS đọc bài 2
?Em đã học những định nghĩa này ở bộ môn
nào?
I- Thuật ngữ là gì?
1- Bài tập:
a- Cách giải thích( a)
-Cách giải thích (b) b- 1, 2: hoá
-3 :văn
Trang 2+ hoá, văn, toán
?Vậy, thuật ngữ là những từ ngữ như thế nào?
cho ví dụ
- Hs đọc ghi nhớ sgk/88
+Bảng phụ phần ghi nhớ
- Hs đọc bài tập 1
?Thử xem, tìm những thuật ngữ dẫn trong
mục 2 còn có ý nghĩa nào khác không?
+Chỉ có 1 nghĩa
-hs đọc bài tập 2 ( thảo luận)
? Cho biết trong 2 ví dụ sau, ở ví dụ nào từ
muối có sắc thái biểu cảm?
+Có từ muối ở trường hợp b là sắc thái biểu
cảm, nó là ẩn dụ chỉ những kỉ niệm về một
thời hàn vi, gian khổ mà nhiều người cùng
cảnh ngộ đã gắn bó với nhau, cưu mang giúp
đỡ nhau
? Qua VD trên, em rút ra kết luận gì về đặc
điểm của thuật ngữ?
+Hs đọc ghi nhớ sgk/89
- Hs đọc bài tập và xác định yêu cầu
?Tìm thuật ngữ thích hợp? cho biết thuật ngữ
đó thuộc lĩnh vực khoa học nào?
+Lực, xâm thực, hiện tượng
-Hs đọc bài 2
?Điểm tựa có được dùng như một thuật ngữ
vật lí hay không? Ở đây nó có ý nghĩa gì?
+ Không
?Trường hợp nào được dùng như một thuật
- 4: toán
=> dùng trong văn bản khoa học
2- Kết luận:
- ghi nhớ sgk
II- Đặc điểm của thuật ngữ.
1-Bài tập:
a-Các thuật ngữ đã nêu chỉ có 1 định nghĩa như sgk đã giải thích
b- Muối ở trường hợp a không có sắc thái biểu cảm =>đây là thuật ngữ
- Muối ở trường hợp b có sắc thái biểu cảm => không phải là thuật ngữ
2-Kết luận:
-Mỗi thuật ngữ chỉ biểu thị một khái niệm và ngược lại
-Thuật ngữ không có tính biểu cảm
III- Luyện tập:
1- Bài tập 1:
-Lực( vật lí) -Xâm thực (địa lí) -Hiện tượng hoá học( hoá)
- Trường từ vựng ( ngữ văn)
2- Bài tập 2:
Trang 3ngữ Trường hợp nào được dùng như một từ
thông thường?
+a :thuật ngữ b thông thường
?Định nghĩa cá theo thuật ngữ sinh học?Có gì
khác giữa thuật ngữ này với nghĩa của từ cá
theo cách hiểu thông thường?
+ Cá voi, cá heo
?Gọi hs làm bài tập số 5 sgk
- Không Vì điểm tựa trong thơ Tố Hữu
là nơi gửi gắm niềm tin và hi vọng của nhân loại tiến bộ( thời kì chúng ta đang chống Mĩ cứu nước gian khổ, ác liệt)
3- Bài 3:
a- thuật ngữ b- thông thường
4- Bài 4:
-Cá (sinh học) là động vật có xương sống, ở dưới nước,bơi bằng vây, thở bằng mang
-Khi nói: cá voi, cá heo nghĩa là gọi tên bằng trực giác vì thấy môi trường của nó ở dưới nước Còn chúng thở bằng gì không quan trọng Bởi đó là công việc của các nhà sinh học
5-Bài tập 5:Hiện tượng đồng âm giữa thuật ngữ thị trường của kinh tế học và thuật ngữ thị trường cua quang học không vi phạm nguyên tắc một thuật ngữ, một khái niệm, vì hai thuật ngữ này được dung trong hai lĩnh vực khoa học riêng biệt, chứ không phải trong cùng một lĩnh vực Lưu ý thuật ngữ thị trường trong kinh tế học được định nghĩa phức tạp hơn nhiều Để phù hợp với trình độ của các em lớp 9, sgk tạm thời đưa ra cách hiểu đơn giản như vậy
D-Củng cố:
? Hs đọc ghi nhớ sgk/88,89
?Thuật ngữ là gì?
?Đặc điểm của thuật ngữ?
Trang 4?Tìm một số thuật ngữ trong môn ngữ văn?
+ Từ, câu, đoạn, văn bản
+ Tác phẩm
E-Hướng dẫn học bài:
+Học lí thuyết
+Làm lại bài tập vào vở
+Làm bài tập 5
+Tìm thuật ngữ cho các chuyên ngành sau:lí, hoá, sinh, địa, công nghệ