Bài giảng thủ công kỹ thuật chuẩn sư phạm

- Phân tích được: + Tầm quan trọng của tạo hình bằng giấy bìa và các phương pháp tạo hình bằnggiấy bìa.. - Việc học nội dung “Kĩ thuật tạo hình bằng giấy bìa” là cơ sở tốt cho việc

Trang 1

MỤC LỤC

MỤC LỤC 1

BẢNG DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT 4

CHƯƠNG 1: KĨ THUẬT TẠO HÌNH BẰNG GIẤY BÌA 5

A MỤC TIÊU 5

B PHƯƠNG PHÁP, PHƯƠNG TIỆN 5

C NỘI DUNG BÀI GIẢNG 5

1 Những vấn đề chung của kỹ thuật tạo hình bằng giấy bìa 5

1.1 Mục đích 5

1.2 Ý nghĩa 6

1.3 Đặc điểm 6

1.4 Phương pháp tạo hình bằng giấy bìa 6

2 Kỹ thuật gấp hình 8

2.1 Một số kí hiệu và quy ước trong gấp hình 8

2.2 Các nếp gấp hình cơ bản 9

2.3 Gấp các mẫu gấp có vận dụng nếp gấp cơ bản 11

3 Kỹ thuật phối hợp gấp, cắt và dán hình 21

3.1 Kĩ thuật cắt theo các nét kẻ, vẽ sẵn 21

3.2 Kĩ thuật cắt theo kiểu gấp 24

3.3 Phối hợp gấp, cắt, dán hình 29

4 Kỹ thuật đan, trang trí bằng giấy bìa 34

4.1 Đan nong mốt 35

4.3 Đan hoa chữ thập đơn 37

D HƯỚNG DẪN HỌC TẬP 37

THỰC HÀNH CHƯƠNG 1 39

CHƯƠNG 2: KĨ THUẬT PHỤC VỤ 40

A MỤC TIÊU 40

B PHƯƠNG PHÁP, PHƯƠNG TIỆN DẠY HỌC 40

1 Những vấn đề chung về cắt, khâu, thêu trên vải 40

1.1 Vật liệu, phụ liệu khâu thêu 40

1.2 Dụng cụ cắt, khâu, thêu 41

Trang 2

1.3 Những kiến thức cơ bản trong kĩ thuật cắt, khâu, thêu 42

2 Các đường khâu cơ bản 43

2.1 Khâu thường 43

2.2 Khâu đột thưa 44

2.3 Khâu đột mau 45

3 Các đường thêu cơ bản 46

3.1 Thêu móc xích 46

3.2 Thêu dấu nhân 48

3.3 Thêu chữ V 49

CHƯƠNG 3: LẮP GHÉP MÔ HÌNH KĨ THUẬT CƠ KHÍ 53

A MỤC TIÊU 53

1 Mục đích, ý nghĩa của lắp ghép mô hình kĩ thuật cơ khí đối với học sinh Tiểu học 53

2 Kĩ thuật lắp ghép mô hình cơ khí 54

2.1 Chi tiết máy, các mối ghép thông dụng 54

3 Thực hành lắp ghép một số mô hình kĩ thuật cơ khí 54

3.1 Các chi tiết và dụng cụ của bộ lắp ghép mô hình kĩ thuật 54

3.2 Thực hành lắp ghép một số mô hình kĩ thuật cơ khí 57

CHƯƠNG 4: KỸ THUẬT TRỒNG CÂY VÀ CHĂN NUÔI 69

A MỤC TIÊU 69

1 Một số kiến thức cơ bản về kĩ thuật trồng rau, hoa 69

1.1 Lợi ích của việc trồng rau, hoa 69

1.2 Ảnh hưởng của các yếu tố ngoại cảnh đối với cây rau, hoa 70

1.3 Quy trình kĩ thuật trồng một số loại rau và hoa 74

2 Một số kiến thức cơ bản về kĩ thuật chăn nuôi gà 76

Trang 3

2.1 Lợi ích của việc chăn nuôi gà 76

2.2 Một số giống gà tốt được nuôi phổ biến ở nước ta hiện nay 76

2.3 Kĩ thuật chăn nuôi gà 79

CHƯƠNG 5: NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG VỀ PPDH MÔN THỦ CÔNG – KĨ THUẬT Ở TIỂU HỌC 83

A MỤC TIÊU 83

1 Vị trí của môn Thủ công – Kĩ thuật ở Tiểu học 84

2 Nội dung chương trình, SGK, SGV môn học 84

2.1 Nội dung chương trình môn học 84

2.2 Sách giáo khoa, sách giáo viên môn học 88

3 Các phương pháp dạy học, hình thức tổ chức dạy học môn Thủ công – Kĩ thuật ở Tiểu học 89

3.1 Các PPDH môn Thủ công – Kĩ thuật ở Tiểu học 89

3.2 Lựa chọn phương pháp dạy học 99

3.3 Các hình thức tổ chức dạy học 100

3.4 Đổi mới dạy học Thủ công – Kĩ thuật nhằm tích cực hoá hoạt động học tập của HS 102

4 Kế hoạch dạy học môn Thủ công – Kĩ thuật ở Tiểu học 107

4.1 Các dạng bài trong dạy Thủ công – Kĩ thuật ở Tiểu học 107

4.2 Kế hoạch dạy học môn Thủ công – Kĩ thuật ở Tiểu học 108

THỰC TẾ TẠI TRƯỜNG TIỂU HỌC 115

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 116

PHỤ LỤC 1: KẾ HOẠCH BÀI DẠY “GẤP CON ẾCH” 117

PHỤ LỤC 2: KẾ HOẠCH BÀI DẠY "LÀM ĐÈN LỒNG" 123

PHỤ LỤC 3: 129KẾ HOẠCH BÀI DẠY “KHÂU ĐỘT THƯA” 129

PHỤ LỤC 4: KẾ HOẠCH BÀI DẠY “LẮP Ô TÔ TẢI” 133

Trang 5

- Sinh viên trình bày được:

+ Mục đích, ý nghĩa, đặc điểm, các phương pháp tạo hình bằng giấy bìa

+ Cách gấp, cắt và dán giấy cơ bản trong chương trình tiểu học

+ Cách đan nan bằng giấy bìa

- Phân tích được:

+ Tầm quan trọng của tạo hình bằng giấy bìa và các phương pháp tạo hình bằnggiấy bìa

+ Kĩ thuật gấp, cắt và dán giấy cơ bản trong chương trình tiểu học

+ Quy trình đan nan bằng giấy bìa

- Máy tính, máy chiếu, giáo trình.

C NỘI DUNG BÀI GIẢNG

1 Những vấn đề chung của kỹ thuật tạo hình bằng giấy bìa

1.1 Mục đích

- Học sinh làm quen việc sử dụng dụng cụ và vật liệu giấy bìa để làm một số đồdùng, đồ chơi đơn giản

Trang 6

- Việc học nội dung “Kĩ thuật tạo hình bằng giấy bìa” là cơ sở tốt cho việc họcnội dung khác của môn Thủ công như “Kĩ thuật làm đồ chơi”.

- Tạo hình bằng giấy bìa là hoạt động kĩ thuật có ý nghĩa giáo dục tình cảm vànhân cách lao động rất lớn Những giờ học tạo hình bằng giấy bìa sẽ hướng cho các

em biết yêu lao động, biết quý trọng sản phẩm lao động, rèn luyện cho các em tính cần

cù, kiên nhẫn, khả năng quan sát, tính tích cực sáng tạo, khả năng tư duy kĩ thuật, biếtcảm nhận vẻ đẹp tươi sáng, hài hòa, cân đối của sản phẩm

+ Tùy theo yêu cầu của sản phẩm mà giấy dùng để gấp, cắt, dán, có độ dày,mỏng khác nhau

+ Mẫu xé, gấp, cắt, dán, đan càng nhỏ thì kĩ thuật càng phải cao

1.4 Phương pháp tạo hình bằng giấy bìa

Có 4 phương pháp tạo hình bằng giấy bìa chủ yếu thường được sử dụng đểhướng dẫn học sinh Tiểu học gồm:

- Phương pháp xé giấy

- Phương pháp gấp hình

Trang 7

- Phương pháp phối hợp gấp, cắt, dán hình.

- Phương pháp đan nan tạo hình

1.4.1 Phương pháp xé giấy

- Quá trình học xé dán bao giờ cũng bắt đầu từ xé dán các hình cơ bản như hìnhchữ nhật, hình vuông, hình tam giác, hình tròn rồi mới đến xé, ghép dán thành cáchình phức tạp hơn dựa trên cơ sở các hình cơ bản

1.4.2 Phương pháp gấp giấy

- Khi chuẩn bị gấp giấy phải sử dụng kéo để tạo ra những tờ giấy thường làhình vuông hoặc hình chữ nhật

- Mẫu gấp thông thường chỉ cần một tờ giấy, những mẫu phức tạp hơn có thểcần từ 2 tờ giấy trở lên

- Trong quá trình học gấp giấy, phải học gấp các nếp gấp cơ bản trước sau đómới học các mẫu gấp sau Để sản phẩm gấp giấy đẹp, nên chọn giấy gấp có hình dạng,kích thước, màu sắc phù hợp với vật thể định mô phỏng

1.4.3 Phương pháp phối hợp gấp, cắt dán hình

- Khi thực hiện các thao tác của quy trình phối hợp gấp, cắt, dán cần sử dụngkéo Bước đầu của quá trình học cắt giấy bao giờ cũng là cắt các đường cơ bản: đườngthẳng, đường gấp khúc, đường cong Tiếp theo là cắt các hình cơ bản như hình vuông,hình chữ nhật, hình tam giác, hình tròn Cuối cùng là học cắt, ghép, dán các hình cóphối hợp kĩ thuật gấp và kĩ thuật cắt dán như hình lục giác, ngũ giác, bông hoa 5 cánh,

6 cánh

1.4.4 Phương pháp đan nan

- Là phương pháp tạo hình phản ánh môi trường xung quanh nhưng phươngpháp đan nan lại sử dụng các nan màu để tạo ra sản phẩm Sản phẩm có thể có dạngphẳng cũng có thể có hình khối

- Quá trình học đan bao giờ cũng bắt đầu là đan những mẫu cơ bản như đannong mốt, nong đôi, hoa chữ thập đơn, hoa chữ thập kép trước, sau đó mới đan cácmẫu cài hoa phức tạp hơn Khi đan nan cần chuẩn bị nền đan và các nan ngang Nềnthường có màu trắng, nan phải có nhiều màu khác nhau tùy theo yêu cầu từng bài

Trang 8

2 Kỹ thuật gấp hình.

2.1 Một số kí hiệu và quy ước trong gấp hình

2.1.1 Một số kí hiệu về nếp gấp cơ bản

- Nếp gấp cơ bản số 1: được gọi là nếp gấp song song, viết tắt là CB1

- Nếp gấp cơ bản số 2: được gọi là nếp gấp lộn trái chiều sống giấy, viết tắt là CB2

- Nếp gấp cơ bản số 3: được gọi là nếp gấp hình vuông kép, viết tắt là CB3

- Nếp gấp cơ bản số 4: được gọi là nếp gấp hình tam giác kép, viết tắt là CB4

- Nếp gấp cơ bản số 5: được gọi là nếp gấp chụm 4 góc, viết tắt là CB5

2.1.2 Một số quy ước trong gấp hình

- Nét chấm gạch: đường dấu giữa hình Đường này sẽ chia tờ giấy làm 2 nửa,trái và phải (trục dọc), hoặc nửa trên và dưới (trục ngang)

Hình 1 Đường trục dọc Hình 2 Đường trục ngang

- Nét gạch ngang: đường nét đứt chỉ đường cần gấp (yêu cầu cần gấp theođường này)

- Mũi tên: chỉ hướng cần gấp

2.1.3 Kĩ thuật gấp hình

- Các tờ giấy hoặc bìa mỏng đều thích hợp với việc gấp giấy, nếu giấy có màu ởcả 2 mặt thì sản phẩm sẽ đẹp hơn Nên để giấy ở trên bàn phẳng vì khi gấp giấy cầnphải miết mạnh tay xuống đường gấp để sản phẩm vuông vắn, cứng cáp

- Phần lớn mẫu được thực hiện bằng giấy vuông, một số trường hợp cần đếnnhiều tờ giấy hoặc giấy hình chữ nhật

Trang 9

2.2 Các nếp gấp hình cơ bản

2.2.1 Nếp gấp cơ bản 1

- Được gọi là nếp gấp song song trái chiều Nếp gấp này được vận dụng để gấpnhiều mẫu như gấp thuyền phẳng đáy, gấp đèn xếp, gấp quạt, gấp lọ hoa

- Yêu cầu kĩ thuật của nếp gấp cơ bản 1: gấp sao cho các nếp gấp phải phẳng,thẳng và phải thật đều nhau

Hình 1 Đặt tờ giấy màu lên mặt bàn,

vuốt phẳng, chọn một cạnh làm chuẩn

Hình 2 Gấp nếp gấp thứ nhất

Hình 3 Lật mặt sau, gấp tiếp một nếp gấp bằng nếp gấp thứ nhất

Cứ tiếp tục như vậy gấp cho đến hết khổ giấy 2.2.2 Nếp gấp cơ bản 2

- Được gọi là nếp gấp lộn trái chiều sống giấy, nếp gấp này thường dùng để gấp

mỏ, gấp chân con chim, gấp tai, gấp chân con ngựa hoặc chân các con vật khác

Hình 1 Nếp gấp cơ bản số 2

- Được gọi là nếp gấp hình vuông kép Nếp gấp này được dùng để gấp nhiềumẫu như: gấp con chim, gấp con ngựa, gấp con gà,

Trang 10

Hình 1 Gấp tờ giấy hình vuông theo 2

trục vuông góc để xác định tâm O

Hình 2 Lùa tay vào mép giấy hở, kéo ra

được Hình 3 và Hình 4

Hình 3 Hình 4 Nếp gấp hình vuông kép:

mặt trước, mặt sau đều là hình vuông 2.2.4 Nếp gấp cơ bản 4

- Được gọi là nếp gấp hình tam giác kép Nếp gấp này được dùng để gấp cácmẫu như quả bóng, con ếch, máy bay

Hình 1 Gấp đôi tờ giấy hình vuông

theo đường tam giác

Hình 2 Gấp 2 góc của hình tam giác theo chéo hình mũi tên, một góc về phía

trước, một góc về phía sau

Hình 3 Lùa tay vào mép giấy hở, kéo ra Hình 4 Cả 2 mặt trước sau

Trang 11

theo chiều mũi tên được Hình 4 đều là hình tam giác

- Được gọi là nếp gấp chụm 4 góc Nếp gấp này được gấp từ giấy hình vuôngvà gấp làm 3 lần, sau mỗi thao tác đều lật giấy lại để gấp, lần nào cũng tạo ra hìnhvuông có 4 đỉnh chụm vào tâm của tờ giấy vuông Từ nếp gấp này tạo được mẫu gấprất cơ bản là mẫu gấp tàu thủy và từ mẫu gấp tàu thủy sẽ tạo được mẫu gấp đuôi cá,con chó, con mèo

Hình 1 Xác định tâm 0, sau đó gấp 4

góc theo chiều mũi tên chụm vào tâm

O

Hình 2 Lật mặt sau, gấp 4 góc chụm vào tâm O gấp như vậy 3 lần được nếp gấp

CB5

Hình 3 Nếp gấp cơ bản CB5

một mặt có 4 hình vuông

Hình 4 Nếp gấp CB5 một mặt có 4 hình tam giác

2.3 Gấp các mẫu gấp có vận dụng nếp gấp cơ bản

2.3.1 Mẫu gấp ứng dụng nếp gấp cơ bản 1

- Gồm gấp thuyền phẳng đáy không mui, gấp thuyền phẳng đáy có mui

* Gấp thuyền phẳng đáy không mui

- Quy trình kĩ thuật: gồm 3 bước:

+ Bước 1: Gấp các nếp gấp song song (nếp gấp cách đều)

+ Bước 2: Gấp tạo thân và mũi thuyền

+ Bước 3: Gấp tạo thuyền phẳng đáy không mui

Trang 12

Hình 1 Giấy hình chữ nhật nằm ngang

gấp đôi giấy theo chiều mũi tên

Hình 2 Gấp giấy theo chiều mũi tên lật mặt sau và cũng gấp như vậy

Hình 3 Gấp theo chiều mũi tên

được Hình 4

Hình 4 Tiếp tục gấp thêm lần nữa theo chiều mũi tên Lật mặt sau cũng gấp

như vậy được Hình 5

Hình 5 Gấp mép giấy phía dưới lên theo

chiều mũi tên cũng gấp như vây ở mặt sau

Hình 6 Lách 2 ngón cái vào mép thuyền

lộn ra được cái thuyền

* Gấp thuyền phẳng đáy có mui

+ Bước 1: Gấp tạo mui thuyền

+ Bước 2: Gấp các nếp gấp cách đều

+ Bước 3: Gấp tạo thân và mũi thuyền

+ Bước 4: Tạo thuyền phẳng đáy có mui

2.3.2 Mẫu gấp ứng dụng nếp gấp cơ bản 2 và 3

- Gồm gấp chim và gấp ngựa

* Gấp chim

+ Bước 1: Gấp tạo thân và cánh chim

+ Bước 2: Gấp tạo đầu và đuôi chim

+ Bước 3: Trang trí sản phẩm

Trang 13

mũi tên rồi mở ra như cũ Mặt sau

cũng làm như vậy.

đỉnh O lên Cũng làm như vậy ở mặt sau.

Hình 3 Gấp mép 2 bên theo chiều mũi

tên cho 2 đỉnh trùng nhau.

Hình 4 Bẻ 2 đỉnh giấy nhọn lên Thực hiện nếp gấp CB2 tạo thành đầu chim.

Hình 5 Mẫu gấp con chim theo kiểu thứ nhất

Ngoài cách gấp như trên ta còn có thể gấp theo kiểu thứ hai để gấp con chim bồ câu

Hình 6 Gấp theo chiều

mũi tên được hình 7

Hình 7 Hình 8 Vận dụng nếp gấp

CB2 tạo mỏ và chân chim

* Gấp con ngựa

+ Bước 1: Gấp bụng và chân ngựa

+ Bước 2: Gấp đầu, cổ và đuôi ngựa

+ Bước 3: Trang trí hoàn chỉnh sản phẩm

Trang 14

Hình 1 Gấp mẫu CB4, đỉnh O để ở phía

trên, mép giấy 2 bên chụm vào giữa, đánh

dấu X vào giao điểm của 2 mép giấy.

Hình 2 Dùng kéo cắt từ điểm D lên tới gấp 2 điểm X.

Hình 3 Xoay đỉnh O xuống phía dưới, lật

mép giấy vừa cắt được theo chiều mũi

tên.

Hình 4 Đỉnh O sẽ là bụng ngựa; các hình bình hành sẽ dùng để tạo ra chân ngựa.

Hình 5 Gấp đôi các hình bình hành theo

đường chéo lớn, được chân ngựa.

Hình 6 Vận dụng nếp gấp CB2 bẻ hai góc phía trên xuống được đầu và đuôi

Trang 15

+ Bước 1: Gấp quả bóng

+ Bước 2: Trang trí quả bóng

Hình 1 Gấp nếp gấp CB4

cạnh đáy trung với đường trục giữa

Hình 2 Gấp góc nhọn D lên góc B cũng làm như vậy

Hình 3 Gấp 2 góc 2 bên của hình vuông,

tạo mép giấy song song với đường trục giữa

Hình 4 Bẻ góc nhọn phía trên nhét vào túi giấy (theo chiều mũi tên) Cũng làm như vậy với bên trái và mặt sau.

Hình 5 Thổi phồng quả

+ Bước 1: Gấp chân trước của ếch

+ Bước 2: Gấp đầu, bụng và chân sau của ếch

+ Bước 3: Gấp gờ lưng ếch

Trang 16

Hình 1 Gấp nếp gấp CB4, sau đó gấp hai

góc nhọn lên theo chiều mũi tên.

Hình 2 Gấp hai góc vuông vào theo chiều mũi tên được hai chân trước

của con ếch.

Hình 3 Mẫu gấp gồm có hình lục giác có

2 cạnh song song, miết kĩ 2 cạnh này.

Hình 4 Lật mặt sau, hai cạnh song song nổi lên

Hình 5 Gấp hai cạnh bên của hình

tam giác sát vào hai đường song song.

Hình 6 Đây là mặt bụng của con ếch.

Hình 7 Gấp mép dưới của mẫu gấp lên Hình 8 Sau đó lại gấp theo chiều ngược

lại được đường gờ lưng.

Trang 17

Hình 9 Quay mẫu gấp ra được Hình 10 Hình 10 Con ếch đã được tạo thành.

* Gấp máy bay

+ Bước 1: Gấp đầu và cánh máy bay

+ Bước 2: Gấp, cắt thân và đuôi máy bay

+ Bước 3: Ghép phần đầu và cánh máy bay với phần thân và đuôi máy bay

Hình 1 Gấp nếp gấp CB3, gấp 2 góc nhọn

vào theo hướng mũi tên

Hình 2 Lần lượt gấp 2 cạnh hình vuông vào đường trục giữa theo từng cặp trên

và dưới, trái và phải.

Hình 3 Gấp kết hợp cả 2 nếp trên (cả hai

bên trái và phải) của hình vuông

Hình 4 Gấp đỉnh trên cùng về phía sau

Hình 5 Đầu và cánh máy bay đã gấp xong Hình 6 Cắt thân và đuôi máy bay

Trang 18

Hình 7 Mẫu gấp máy bay

2.3.4 Mẫu gấp ứng dụng nếp gấp cơ bản 5

- Gồm gấp tàu thủy, đuôi cá, con chó, con mèo

* Gấp tàu thủy

- Quy trình kĩ thuật: gồm 2 bước :

+ Bước 1: Gấp tạo ống khói

+ Bước 2: Tạo mũi tàu

Hình 1 Gấp nếp gấp CB5,

móc vào khe giữa hình

vuông, vuốt phẳng ra.

Hình 2 Gấp cho 2 hình chữ nhật (ống khói) trùng nhau được 2 mũi tàu.

Hình 3 Tàu thủy.

* Gấp đuôi cá

- Gấp tàu thủy

- Bẻ 2 mũi tàu xuống được đuôi cá

Trang 19

Hình 1 Gấp tàu thủy, bẻ 2 mũi tàu xuống

theo chiều mũi tên được hình 2.

Hình 2 Đuôi cá

* Gấp con chó, con mèo

- Hình gấp con chó và con mèo là hình ghép giữa các mẫu gấp tàu thủy và đuôi cá

- Gấp con chó: Quy trình gồm 3 bước:

+ Bước 1: Chuẩn bị các chi tiết

+ Bước 2: Ghép các chi tiết

Hình 1 Gấp 2 đuôi cá và 1 tàu thủy, ghép

như hình vẽ được mẫu gấp con chó

Hình 2 Ghép xong trang trí thêm mắt, lưỡi, đuôi, con chó đã được gấp xong.

- Gấp con mèo: Quy trình gồm 3 bước

+ Bước 1: Làm các chi tiết

+ Bước 2: Ghép các chi tiết

Hình 1 Gấp 1 đuôi cá, xoay ngược lên để

làm đầu mèo

Hình 2.

Trang 20

Hình 3

3 Kỹ thuật phối hợp gấp, cắt và dán hình

3.1 Kĩ thuật cắt theo các nét kẻ, vẽ sẵn

3.1.1 Tìm hiểu kĩ thuật cắt theo các nét kẻ, vẽ sẵn

- Dụng cụ thường dùng để cắt giấy bìa là kéo, đôi khi cần dùng dao dọc giấy đểchia tờ giấy thủ công to thành 4 tờ giấy nhỏ hơn cho tiện sử dụng

- Muốn cắt bìa đẹp và chính xác phải kết hợp nhiều yếu tố: vẽ hình trên giấy bìađúng mẫu hướng dẫn, phối hợp nhịp nhàng giữa tay cầm kéo và tay cầm giấy bìa, mắtquan sát đường nét và điều chỉnh đường đi của lưỡi kéo chuẩn xác

- Cắt theo đường thẳng: Tay phải cầm kéo, ngón cái lồng vào một vòng kéo,ngón giữa lồng vào vòng thứ hai Tay trái cầm giấy bìa, ngón cái đặt trên mặt giấy, cácngón còn lại đỡ dưới tờ giấy, giữ chắc tờ giấy cho đường cắt được chính xác Giấy bìađặt sâu vào họng kéo, lưỡi kéo mở ra đặt chính xác trên đường kẻ

- Cắt đường cong và đường tròn là thao tác đòi hỏi kĩ thuật cao hơn cắt đườngthẳng: giấy bìa đặt sâu trong họng kéo, tay trái cầm giấy, xoay từ từ về phía họng kéo.Tay phải cầm kéo cắt chậm và luôn luôn điều chỉnh cho lưỡi kéo nằm trên nét vẽ

- Cắt các đoạn thẳng cắt đều: Thực chất đó là cắt các băng giấy Ngoài các bănggiấy có yêu cầu cụ thể, còn lại thường là cắt đến hết chiều dài tờ giấy Khi cắt các bănggiấy, nên cắt các băng giấy có chiều ngang lớn rồi sau mới cắt các băng nhỏ hơn Lúcđầu cắt các băng giấy ngắn sau mới cắt băng giấy dài

- Quy trình cắt theo các nét kẻ sẵn: đếm ô hoặc đo để xác định độ dài của đoạnthẳng, kẻ vẽ đoạn thẳng hoặc vẽ hình sau đó cắt

3.1.2 Cắt hình chữ nhật, hình vuông, hình tam giác

- Chuẩn bị: Dùng giấy thủ công có một mặt kẻ ô để vẽ và cắt

* Cắt hình chữ nhật

- Quy trình:

+ Bước 1: Lật mặt giấy kẻ ô, đếm ô và vẽ hình chữ nhật

Trang 21

+ Bước 1: Vẽ hình tam giác

+ Bước 2: Cắt hình tam giác

+ Bước 3: Dán hình tam giác

3.2 Kĩ thuật cắt theo kiểu gấp

3.2.1 Tìm hiểu kĩ thuật cắt theo kiểu gấp

- Có thể thực hiện việc gấp cắt từ các hình vuông hoặc từ hình tròn

- Ở một số mẫu gấp cắt như các hình đa giác, hình sao, hoa 5 cánh, hoa 6 cánh,hoa 8 cánh thì mẫu gấp cắt có bao nhiêu cánh thì tờ giấy gấp sẽ được chia làm bấynhiêu phần Đối với hình gấp cắt, ngoài việc gấp cắt còn phải quan tâm đến kĩ thuậtcắt Cắt đường cong, đường tròn đòi hỏi kĩ thuật cao hơn kĩ thuật cắt đường thẳng

3.2.2 Gấp cắt hình tròn, hình hoa 6 cánh, 8 cánh, 5 cánh

Hình 1 Gấp tư tờ giấy hình vuông theo

đường chéo giữa Sau đó, gấp đôi hình để

Hình 2 Gấp hai cạnh bên vào sát đườngdấu giữa

Trang 22

lấy đường dấu giữa.

Hình 3 Lật mặt sau Cắt theo

đường dấu CD (cắt sát mép giấy)

Hình 4 Mở giấy, dùng bút chì vẽ đườngcong như hình vẽ, cắt theo đường congđược hình tròn (Hoặc tiếp tục gấp đôigiấy, vẽ đường cong như hình 5, cắt theođường cong được hình tròn.)

Trang 23

Gấp đôi mảnh giấy

Gấp H2 làm 3 phần trùng lên nhau Gấp đôi

H3 được H4

Vẽ hai đường cong và đường vuônggóc

Cắt theođường vuông góc được hình lục giác

Cắt theođường cong được hình hoa 6 cánh

Trang 24

* Gấp cắt hình hoa 8 cánh

- Quy trình kĩ thuật:

+ Bước 1: Gấp, vẽ hình hoa 8 cánh

+ Bước 2: Cắt hoa 8 cánh

+ Bước 3: Tiến hành gấp cắt hoa 8 cánh

Gấp tư tờ giấy để xác định tâm

Gấp chéo tờ giấy đã gấp tư

Gấp đôi hình tam giác theo chiều mũi

tên được H4

Vẽ đường vuông góc và đường cong

Trang 25

Cắt theo đường vuông góc được hình

bát giác

Cắttheo đường cong được hình hoa 8 cánh

* Gấp cắt hình hoa và sao 5 cánh

- Quy trình kĩ thuật:

+ Bước 1: Gấp, vẽ hình hoa 5 cánh

+ Bước 2: Cắt hoa 5 cánh

+ Bước 3: Dán hoa 5 cánh.`

Trang 26

Cắt theo đường thẳng số 2 thì được

hình ngôi sao

3.3 Phối hợp gấp, cắt, dán hình

3.3.1 Gấp cắt, dán bộ chữ cái

- Trước khi gấp cắt bộ chữ cái, cần xác định cỡ chữ: chiều cao, chiều rộng củachữ, chiều rộng của nét chữ Một chữ thường giới hạn trong khung hình chữ nhật đứngcó kích thước chiều ngang 3 ô, chiều cao 5 ô, nét chữ rộng khoảng 1/5 chiều cao củachữ Để dễ thực hiện việc cắt chữ, ta có thể phân loại từng nhóm chữ theo đặc điểmđối xứng của chữ

* Nhóm chữ đối xứng theo trục dọc

- Là những chữ mà khi ta gấp đôi theo trục dọc thì 2 nửa trái và phải trùng khítlên nhau Nhóm này gồm các chữ: A, V, U, I, T, M

Trang 27

+ Bước 1: Gấp đôi giấy theo trục dọc

+ Bước 2: Nên kẻ vẽ rồi mới cắt cho chính xác mặc dù những chữ này dễ cắt,chủ yếu là cắt đường thẳng

+ Bước 3: Cắt chữ

+ Bước 4: Dán chữ

* Nhóm chữ đối xứng qua trục ngang

- Là những chữ mà khi gấp đôi theo trục ngang thì ta được nửa trên và dướibằng nhau và trùng khít lên nhau

Nhóm này gồm các chữ: D, Đ, E, K, B Ngoài ra, các chữ P, chữ R cũng có cáchcắt gần giống cách cắt của nhóm chữ này

- Quy trình cắt :

+ Bước 1: Gấp đôi giấy theo trục ngang

+ Bước 2: Nên kẻ vẽ rồi mới cắt cho chính xác mặc dù những chữ này dễ cắt,chủ yếu là cắt đường thẳng

+ Bước 3: Cắt chữ

+ Bước 4: Dán chữ

Trang 28

* Nhóm chữ đối xứng theo 2 trục dọc và trục ngang

- Là những chữ mà khi ta gấp đôi theo trục dọc và trục ngang đều được 2 nửabằng nhau và trùng khít lên nhau

Trang 29

Nhóm này gồm các chữ: H, O, X Từ chữ O ta có thể suy ra cách cắt chữ C, Q, G.

- Quy trình cắt:

+ Bước 1: Gấp đôi giấy theo trục dọc và trục ngang

+ Bước 2: Kẻ, vẽ chữ theo hình vẽ

Trang 30

+ Bước 2: Gấp chiều cao của giấy làm 3 phần rồi mở ra+ Bước 3: Kẻ đường chéo ở phần chính giữa

+ Bước 4: Cắt rời chữ S

3.3.2 Gấp, kẻ, cắt bộ chữ số

- Có thể chia các chữ số thành 3 nhóm chính

+ Các chữ số gồm toàn nét thẳng: Số 1, số 4, số 7

+ Các chữ số gồm nét thẳng và nét cong: Số 2 và số 5

Trang 31

+ Các chữ số chủ yếu là nét cong: Số 3, số 8, số 6, số 9, số 0, nhóm chữ số 10

- Quy trình chung:

+ Bước 1: Kẻ các chữ số

+ Bước 2: Cắt rời các chữ số

+ Bước 3: Dán các chữ số

3.3.3 Gấp, cắt, dán biển báo giao thông

- Bao gồm các loại biển báo: Biển báo chỉ lối xe đi thuận chiều, biển báo cấm

xe đi ngược chiều, biển báo chỉ chiều xe đi, biển báo cấm đỗ xe

- Quy trình kĩ thuật chung:

+ Bước 1: Cắt mặt biển báo: mặt biển báo hình tròn

+ Bước 2: Cắt cột biển báo: cột biển báo hình chữ nhật

+ Bước 3: Dán biển báo

4 Kỹ thuật đan, trang trí bằng giấy bìa

+ Cách 2: Để nguyên tấm đan, cắt dọc từ dưới lên để được các nan dọc

- Bước 2: Cắt nan ngang: nang ngang có chiều rộng bằng chiều ngang của nandọc, chiều dài của nan ngang bằng chiều dài của tấm đan

4.1 Đan nong mốt

Trang 32

- Đan nong mốt theo quy luật cất 1, đè 1, đến nan 2 cũng lại cất 1 đè 1 nhưng so

le với nan ngang thứ nhất Đan từng nan ngang xong cần dồn khít các nan lại ngay, chú

ý dán cố định 2 đầu nan ngang Hai đầu nan ngang bao giờ cũng nằm dưới phần rìa bỏkhông đan

- Toàn bộ tấm đan đã xong cần được dán lên một tấm bìa cứng có kích thướclớn bằng tấm nền đan để cố định tấm đan Sau đó, dán bọc tấm đan bằng giấy trắngcho tấm đan chắc và đẹp

4.2 Đan nong đôi

- Đan nong đôi theo quy luật cất 2 đè 2 nhưng cần phải chú ý là nan ngang số 2phải đan so le đi 1 ô

Trang 33

4.3 Đan hoa chữ thập đơn

- Sử dụng cách đan nong mốt

D HƯỚNG DẪN HỌC TẬP

1 Đọc và nghiên cứu kĩ nội dung chương 1 trong Tập bài giảng, kết hợp vớinghe giảng để hiểu rõ nội dung, yêu cầu bài học

2 Đọc và nghiên cứu các tài liệu [1], [2], [3], [4] (trong đề cương môn học) để

bổ sung thêm thông tin cần thiết cho phần lý thuyết

CÂU HỎI VÀ BÀI TẬP

1 Tại sao nói "Việc học tốt kĩ thuật tạo hình bằng giấy bìa của học sinh Tiểuhọc sẽ giúp các em học tốt kĩ thuật làm đồ chơi"

Nêu các nội dung cơ bản của kĩ thuật tạo hình bằng giấy bìa và yêu cầu đạtđược của từng chủ đề trong chương trình Thủ công lớp 1

2 Hãy rút ra đặc điểm chung của việc học các kĩ thuật tạo hình bằng giấy bìa

3 Thống kê các bài có nội dung vận dụng 5 nếp gấp cơ bản trong chương trìnhmôn Thủ công ở tiểu học

Trang 34

Hãy sưu tầm các mẫu gấp giấy khác có vận dụng 5 nếp gấp cơ bản ngoài cácmẫu đã được giới thiệu trong Tập bài giảng.

4 Phân tích đặc điểm chung của kĩ thuật gấp, cắt các loại hoa 6 cánh, 8 cánh, 5 cánh

5 Tại sao việc học kĩ thuật cắt và gấp cắt được xếp theo trình tự:

- Cắt theo các nét kẻ sẵn: cắt hình chữ nhật, hình vuông, hình tam giác, hình tròn

- Cắt theo kiểu gấp: hình tròn, hình hoa 6 cánh, 8 cánh, 5 cánh?

6 Trình bày quy trình chung của kĩ thuật cắt dán bộ chữ cái và chữ số, các loạibiển báo giao thông

7 Trao đổi trong nhóm về kinh nghiệm đan nong mốt, nong đôi, hoa chữ thập đơn

Trang 35

THỰC HÀNH CHƯƠNG 1

- Thể hiện được tính tích cực, tự giác, sáng tạo và tinh thần hợp tác trong học tập

- Có ý thức tự học, tự nghiên cứu để bổ sung, hoàn thiện kiến thức, kĩ năng kĩthuật cho bản thân

B PHƯƠNG PHÁP, PHƯƠNG TIỆN

1 Phương pháp

- Quan sát, thảo luận, hoạt động nhóm

2 Phương tiện

- Giấy thủ công, kéo, hồ dán, thước kẻ, bút chì

C TIẾN TRÌNH THỰC HIỆN

- Tiết 1+2: Tổ chức cho sinh viên thực hành các mẫu gấp: thuyền phẳng đáy,con chim, con ngựa, quả bóng, con ếch, máy bay, tàu thủy, con chó, con mèo

- Tiết 3+4: Tổ chức cho sinh viên thực hành: gấp, cắt hình tròn, hoa 6 cánh, 8cánh, 5 cánh; gấp, cắt bộ chữ cái

- Tiết 5+6: Tổ chức cho sinh viên thực hành: gấp, cắt bộ chữ số, biển báo giaothông, đan nan bằng giấy bìa

Giờ thực hành của sinh viên được tiến hành như sau:

- Sinh viên thực hành cá nhân, nhóm

- Tổ chức cho sinh viên nhận xét, rút kinh nghiệm

- Giáo viên nhận xét, bổ sung

Yêu cầu:

- Sinh viên chuẩn bị đầy đủ dụng cụ, vật liệu để thực hành

- Tích cực, tự giác và hợp tác trong khi thực hành

Trang 36

CHƯƠNG 2

KĨ THUẬT PHỤC VỤ (LT: 01; TH: 02)

A MỤC TIÊU

1 Kiến thức

- Sinh viên trình bày được:

+ Đặc điểm, cách sử dụng các dụng cụ thường dùng trong cắt, khâu, thêu trên vải + Quy trình của một số đường khâu, thêu cơ bản sau: khâu thường, khâu độtthưa, khâu đột mau, thêu móc xích, thêu chữ V, thêu dấu nhân

- Phân tích được:

+ Cách bảo quản các dụng cụ thường dùng trong khâu, thêu

+ Quy trình một số đường khâu thêu cơ bản sau: khâu thường, khâu đột thưa,khâu đột mau, thêu móc xích, thêu chữ V, thêu dấu nhân

- Vận dụng được:

+ Thiết kế các sản phẩm khâu, thêu

2 Kỹ năng

- Sinh viên có kỹ năng thực hiện được một số đường khâu, thêu cơ bản đúng

yêu cầu kĩ thuật

3 Thái độ

- Rèn luyện tính cẩn thận, nghiêm túc trong công việc, sự năng động, sáng tạo,

thái độ học tập tích cực, chủ động của người học

B PHƯƠNG PHÁP, PHƯƠNG TIỆN DẠY HỌC

1 Phương pháp

- Thuyết trình, đàm thoại, trực quan, tổ chức thực hành, dạy học nêu vấn đề.

2 Phương tiện

- Máy tính, máy chiếu, giáo trình.

C NỘI DUNG BÀI GIẢNG

1 Những vấn đề chung về cắt, khâu, thêu trên vải

1.1 Vật liệu, phụ liệu khâu thêu

1.1.1 Vật liệu khâu, thêu

* Vải

- Là loại vật liệu được dùng phổ biến nhất để may, khâu, thêu thành quần áo vàcác sản phẩm cần thiết khác cho con người như vỏ chăn, gối, rèm cửa, túi xách

Trang 37

- Loại vải khác nhau thì có đặc điểm và tính chất sử dụng khác nhau.

- Khi may, khâu, thêu cần lựa chọn loại vải phù hợp với mục đích và yêu cầu sửdụng

* Chỉ khâu, chỉ thêu

- Chỉ khâu, chỉ thêu được làm từ sợi tơ, sợi bông, sợi pha và được nhuộmthành nhiều màu hoặc để trắng

- Chỉ khâu thường được cuốn quanh lõi gỗ hoặc bìa cứng thành từng cuộn đểtiện sử dụng, còn chỉ thêu thường được đánh con chỉ để giữ được độ xốp của chỉ

- Khi may, khâu, thêu cần lựa chọn loại chỉ, màu chỉ, kích thước và độ bền củasợi chỉ cho phù hợp với loại vải và mẫu thêu

1.1.2 Phụ liệu khâu, thêu

- Phấn vạch: Có nhiều màu như màu hồng, xanh, trắng… Phấn vạch mỏng, dẹtđược dùng để kẻ, vẽ đường vạch dấu trên vải

- Khuy: Được làm bằng nhiều vật liệu khác nhau như nhựa, gỗ, kim loại… vàcó nhiều hình dạng, màu sắc khác nhau để người sử dụng lựa chọn

- Khoá kéo: được làm bằng nhiều loại vật liệu khác nhau như khoá kéo bằngnhựa hoặc bằng đồng… và có nhiều màu sắc, kích thước khác nhau

1.2 Dụng cụ cắt, khâu, thêu

Kim cần được bảo quản trong lọ, ống hoặc cài vào vỉ kim để kim không bị gỉ,sứt mũi và đảm bảo an toàn

Trang 38

- Khung tròn cầm tay (Khung thêu cầm tay) gồm hai vòng tròn chồng khít lênnhau Loại khung nhỏ có đường kính khoảng 13-15 cm, loại to hơn có đường kínhkhoảng 17-20 cm Khung tròn được làm bằng kim loại hoặc gỗ, tre Vòng ngoài có ốcvít điều chỉnh cho khung tròn to khít vào khung tròn nhỏ để giữ căng mặt vải khi thêu.

Sử dụng: Tháo rời hai vòng tròn Sau đó phủ tấm vải lên trên một vòng tròntrong, mẫu thêu ở giữa và mặt trên khung thêu Ấn vòng tròn còn lại vào vòng trònphủ vải và vặn ốc để giữ vải thật căng trên khung thêu

Khung thêu cầm tay thuận tiện, dễ sử dụng nhưng chỉ thêu được mẫu thêu nhỏvà thêu một tay nên tốc độ chậm

- Khung tròn có chân: Cấu tạo giống như khung tròn cầm tay nhưng đường kínhcủa khung thêu lớn hơn, khoảng 25-30 cm và có chân đỡ cao khoảng 40 cm Vòngtrong của khung được gắn với chân đỡ

Khung tròn có chân thêu được mẫu thêu lớn hơn và thêu nhanh hơn do thêuđược hai tay

- Khung chữ nhật (khung bộ): Loại khung này được làm bằng gỗ tốt để không

bị cong, vênh trong quá trình sử dụng và dùng cho những người làm nghề thêu

Dùng khung bộ thêu được các mẫu thêu lớn và sử dụng được cà hai tay để thêunên thêu nhanh và đẹp

1.2.4 Thước

Gồm thước dẹt và thước dây Thước dẹt được làm bằng gỗ hoặc nhựa, dàikhoảng 50cm, có một cạnh thẳng và một cạnh cong, dùng để đo và làm chuẩn để vạchdấu trên vải Thước dây làm bằng vải tráng nhựa, dài 150cm, dùng để đo các số đo trên

cơ thể

1.3 Những kiến thức cơ bản trong kĩ thuật cắt, khâu, thêu

1.3.1 Thao tác lên kim và xuống kim

- Thao tác lên kim: là thao tác đâm mũi kim từ phía dưới lên phía trên mặt vải(Hình 2.1)

- Thao tác xuống kim: là thao tác đâm mũi kim từ phía trên xuống phía dướimặt vải (Hình 2.2)

Trang 39

Hình 2.1 Thao tác lên kim Hình 2.2 Thao tác xuống kim 1.3.2 Cầm vải và kim khâu

Ngửa bàn tay trái, đặt miếng vải sao cho chỗ sắp khâu đặt đúng lên trên ngóntrỏ Ngón cái đè xuống đầu ngón trỏ Tay phải cầm ngang thân kim bằng ngón cái vàngón trỏ Khi khâu, ngón giữa luồn xuống dưới vải để đỡ thân kim Tay trái cầm vảiphối hợp đưa vải lên xuống nhịp nhàng với sự lên, xuống của mũi kim (đưa vải lên khixuống kim và đưa vải xuống khi lên kim) (Hình 2.3)

Hình 2.3 Cách cầm vải và cầm kim khâu

2 Các đường khâu cơ bản

- Bắt đầu khâu: Lên kim tại điểm 1 Rút kim, kéo sợi chỉ lên cho nút chỉ sát vàophía sau mặt vải (Hình 2.4a)

- Khâu các mũi khâu đầu: Xuống kim tại điểm 2, lên kim tại điểm 3, xuống kimtại điểm 4, lên kim tại điểm 5 (Hình 2.4b) Rút kim, kéo sợi chỉ lên

- Khâu các mũi khâu tiếng theo: Giống như khâu các mũi khâu đầu (Hình 2.4c)

Trang 40

a Bắt đầu khâu b Khâu các mũi khâu đầu c Khâu các mũi khâu tiếp theo

Hình 2.4 Khâu các mũi khâu thường

- Kết thúc đường khâu: Khâu lại mũi bằng cách lùi lại 1 mũi và xuống kim(Hình 2.5a) Nút chỉ ở mặt trái đường khâu bằng cách lật vải, sau đó luồn kim qua mũikhâu và rút chỉ lên để tạo thành vòng chỉ (Hình 2.5b) Cuối cùng luồn kim qua vòngchỉ và rút chặt để nút chỉ (Hình 2.5c)

a Khâu lại mũi b Tạo vòng chỉ c Nút chỉ

Hình 2.5 Kết thúc đường khâu

2.2 Khâu đột thưa

- Khâu đột thưa là cách khâu từng mũi một để tạo thành các mũi khâu cách đềunhau ở mặt phải của sản phẩm Ở mặt trái, mũi khâu sau lấn lên 1/3 mũi khâu trướcliền kề

* Kĩ thuật khâu đột thưa: Khâu theo chiều từ phải sang trái và thực hiện theoquy tắc lùi một mũi, tiến ba mũi trên đường dấu

- Bắt đầu khâu (Hình 2.6a): Lên kim

tại điểm 2, rút chỉ lên cho nút chỉ sát vào

mặt sau của vải

- Khâu mũi thứ nhất (Hình 2.6b):

Lùi lại, xuống kim tại điểm 1, lên kim tại

a Bắt đầu khâu

Định dạng
Số trang	130
Dung lượng	28,17 MB