- Trình bày được các yếu tố ảnh hưởng đến tốc độ phản ứng; nồng độ, áp suất, nhiệt độ, diện tích tiếp xúc, chất xúc tác.. - Vận dụng được các yếu tố ảnh hưởng đến tốc độ phản ứng để làm
Trang 1Chương VII : TỐC ĐỘ PHẢN ỨNG VÀ CÂN BẰNG HÓA HỌC
Bài 36 :TỐC ĐỘ PHẢN ỨNG HÓA HỌC
Họ và tên:
Ngày soạn:
Ngày dạy/ Lớp dạy:
Những kiến thức cũ có liên quan Những kiến thức mới cần hình thành
I MỤC TIÊU:
1 Kiến thức:
- Nêu được định nghĩa tốc độ phản ứng và nêu ví dụ cụ thể
- Trình bày được các yếu tố ảnh hưởng đến tốc độ phản ứng; nồng độ, áp suất, nhiệt độ, diện tích tiếp xúc, chất xúc tác
2 Kỹ năng:
- Quan sát thí nghiệm cụ thể, hiện tượng thực tế về tốc độ phản ứng, rút ra nhận xét
- Vận dụng được các yếu tố ảnh hưởng đến tốc độ phản ứng để làm tăng hoặc giảm tốc độ của một số phản ứng trong thực tề đời sống, sản xuất theo hướng có lợi
3 Thái độ:
- Nâng cao ý thức bảo vệ môi trường
- Yêu thích môn Hóa học
-Tích cực trong học tập
-Say mê nghiên cứu khoa học
4 Định hướng phát triển năng lực
- Năng lực vận dụng kiến thức vào thực tiễn
- Năng lực làm việc nhóm
- Năng lực quan sát
II PH ƯƠNG PHÁP VÀ KĨ THUẬT DẠY HỌC :
- Phương pháp sử dụng phương tiện trực quan
- Phương pháp làm việc nhóm
Trang 2-Phương pháp vấn đáp
III CHUẨN BỊ:
1 Chuẩn bị của giáo viên:
Thí nghiệm biểu diễn H2SO4 tác dụng với các muối BaCl2, Na2S2O3
Thí nghiệm biểu diễn Zn+ HCl 1M và 0,1M
2 Chuẩn bị của học sinh:
III TIẾN TRÌNH DẠY HỌC:
Hoạt động 1: Khởi động
GV chiếu hình ảnh những vật dụng bằng sắt trong gia đình bị gỉ Vì sao vật dụng bằng sắt lại bị ghỉ?
- GV chiếu đoạn dây sắt đốt cháy trong oxi
Khi quan sát hai hình ảnh trên, ta thấy rằngcùng một phản ứng giữa sắt với oxi, tuy nhiên với những đđiều kiện phản ứng khác nhau thì phản ứng xảy ra nhanh chậm khác nhau Vậy làm thế nào để đánh giá được một phản ứng xảy ra nhanh hay chậm? Những yếu tố nào ảnh hưởng đến sự nhanh chậm của phản ứng Để trả lời câu hỏi trên, hôm nay cô và các em cùng nhau tìm hiểu bài học: Tốc độ phản ứng hóa học
Hoạt động 2: Giảng bài mới
Tiến trình tiết dạy:
Hoạt động 2.1: Tìm hiểu thế nào là tốc độ phản ứng
-Để đánh giá sự dịch
chuyển nhanh hay chậm
của 1 vạt thể, 1 sự việc,
người ta nhắc đến khái
niệm nào?
- GV thực hiện thí nghiệm:
+ Đổ 25ml dung dịch
H2SO4 vào cốc đựng 25 ml
dung dịch BaCl2
+ Đổ 25ml dung dịch
H2SO4 vào cốc đựng 25 ml
dung dịch Na2S2O3
+ Đổ 25ml dung dịch H2SO4 vào cốc đựng 25 ml dung dịch BaCl2
thấy xuất hiện ngay kết tủa trắng BaSO4
+ Đổ 25ml dung dịch H2SO4 vào
Trang 3Nhận xét về tốc độ xuất
hiện phản ứng ở 2 thí
nghiệm trên
Như vậy, để đánh giá mức
độ xảy ra nhanh hay chậm
của các phản ứng hĩa học,
người ta đưa ra khái niệm
tốc độ phản ứng hĩa học
- Xét phản ứng:
A+ B → X + Y
CPU SP
- Trong quá trình phản ứng
(từ lúc cho các chất tác
dụng với nhau cho đến khi
phản ứng kết thúc), nồng độ
của chất phản ứng thay đổi
như thế nào?
- Nồng độ của chất sản
phẩm thay đổi như thế nào?
- Phản ứng xảy ra càng
nhanh thì trong một đơn vị
thời gian, nồng độ của các
chất phản ứng giảm và
nồng độ của các chất sản
phẩm tăng càng nhiều Vậy
đại lượng nào là thước đo
tốc độ phản ứng?
- Vậy khái niệm tốc độ
phản ứng hĩa học là gì?
cốc đựng 25 ml dung dịch Na2S2O3, một lát sau thấy xuất hiện màu trắng đục của S xuất hiện
Từ hai thí nghiệm trên ta thấy rằng phản ứng (1) nhanh hơn phản ứng (2) Nĩi chung, các phản ứng hĩa học khác nhau xảy ra nhanh chậm khác nhau
- Giảm dần
-Tăng dần
- Đại lượng đo tốc độ phản ứng là nồng độ của các chất, trong hệ phản ứng
- Tốc độ phản ứng là độ biến thiên nồng độ của một trong các chất phản ứng hoặc sản phẩm trong một đơn vị thời gian
I Khái niệm:
1/ Tốc độ phản ứng:
- Tốc độ phản ứng là độ biến thiên nồng độ của một trong các chất phản ứng hoặc sản phẩm trong một đơn vị thời gian
- Đơn vị tốc độ phản ứng:mol/lit.s
- Khi các em đi từ nhà đến
trường trong khoảng thời
gian từ t1 đến t2 nào đĩ, tại
những thời điểm khác nhau
sẽ đi với vận tốc khác nhau
Trong phản ứng hĩa học
cũng vậy, một phản ứng
xảy ra trong khoảng thời
gian từ t1 đến t2 sẽ cĩ lúc
nhanh, lúc chậm khác nhau
tùy từng thời điểm
Hãy dự đốn tốc độ phản
- Ban đầu khi nồng độ của các chất phản ứng nhiều thì phản ứng xảy ra nhanh, sau đĩ càng lúc càng chậm do nồng độ các chất phản ứng giảm cho đến khi dừng hẵn phản ứng.
Bài tốn tổng quát sau
Xét phản ứng:
A+ B→ X+ Y
t1 CA1 CB1 CX1
CY1
t2 CA2 CB2 CX2
CY2
Với CA1 CB1 CX1
CY1 là nồng độ các chất A, B, X, Y tại
Trang 4ứng thay đổi như thế nào tại
mỗi thời điểm phản ứng?
Giải thích?
- Vậy muốn xét tốc độ
phản ứng trong một khoảng
thời gian từ t1 đến t2 ta sử
dụng tốc độ trung bình của
phản ứng
Vậy tốc độ trung bình được
tính như thế nào ta làm ví
dụ sau:
VD1:
Xét phản ứng:
Br2+HCOOH→2HBr+CO2
t1 = 0 0,0120
t2 = 50(s) 0,0101 -
Hãy tính tốc độ trung bình
của phản ứng trong thời
gian 50 giây tính theo Br2
Bài tốn tổng quát sau
Xét phản ứng:
A+ B→ X+ Y
t1 CA1 CB1 CX1 CY1
t2 CA2 CB2 CX2 CY2
- Tốc độ trung bình của
phản ứng trong khoảng
thời gian ∆t = t2 – t1 tính
theo chất phản ứng A là
gì?
- Tốc độ trung bình của
phản ứng trong khoảng
thời gian ∆t = t2 – t1 tính
theo chất tạo thành X là
gì? (lưu ý: CX2 >CX1)
5 0,012 0,010
3,8.10 ( / ) 50
2 1
( / )
2 1
( / )
thời điểm 1.
CA2 CB2 CX2
CY2là nồng độ các chất A, B, X, Y tại thời điểm 2.
(lưu ý: CA1 > CA2)
2/ Tốc độ trung bình của phản ứng:
a/ Tính theo chất phản ứng:
2 1
2 1 ( / )
2 1
2 1 ( / )
Với C1 và C2 lần lượt
là nồng độ của các chất tại thời điểm t1
và t2 a/ Tính theo chất sản phẩm:
2 1
2 1 ( / )
Với C1 và C2 lần lượt
là nồng độ của các chất tại thời điểm t1
và t2.
Hoạt động 2.2: Tìm hiểu ảnh hưởng của nồng độ tới tốc độ phản ứng.
- Hằng ngày khi đi từ nhà
đến trường, mỗi em sẽ đi
với một tốc độ khác nhau
Tùy vào những yếu tố
khách quan và chủ quan
2 A Û nh hưởng của áp suất:
Khi tăng nồng độ chất phản ứng, tốc độ phản
Trang 5như: sức khỏe, phương tiện
đi lại v v mà tốc độ di
chuyển của em này sẽ khác
với em kia Các phản ứng
hĩa học cũng vậy, phản
ứng xảy ra nhanh hay chậm
cịn tùy thuộc nhiều vào
những yếu tố ảnh hưởng
đến tốc độ phản ứng Vậy
những yếu tố nào ảnh
hưởng đến tốc độ phản ứng
mà em biết?
- GV yêu cầu HS thực
hiện theo nhóm thí
nghiệm sau:
+Cho Zn+ HCl 1M
+Cho Zn+ HCl 0,1M
Quan sát tốc độ khí thoát
ra ở 2 ống nghiệm trên
Qua đó, em có nhận xét gì
về mối quan hệ giữa nồng
độ và tốc độ phản ứng
Vì sao nồng độ lại ảnh
hưởng đến tốc độ phản ứng
hĩa học?
- Giáo viên giải thích:
Điều kiên của các chất
phản ứng được với nhau là
phải tiếp xúc, va chạm với
nhau Tuy nhiên khơng
phải va chạm nào cũng xảy
ra phản ứng Chỉ những va
chạm cĩ hiệu quả mới gây
nên phản ứng Tần số va
chạm càng lớn thì phản
ứng xảy ra càng nhanh Khi
ta tăng nồng độ cĩ nghĩa là
mật độ các chất tăng, khả
năng va chạm giữa các chất
tăng nên phản ứng xảy ra
- Nồng độ, áp suất, nhiệt độ, diện tích tiếp xúc, chất xúc tác
-HS thực hiện thí nghiệm
- HS nhận xét
ứng tăng
Trang 6nhanh hơn
- Hãy lấy ví dụ minh họa
trong thực tế về ảnh hưởng
của nồng độ đến tốc độ
phản ứng hĩa học?
+ Người nơng dân làm
ruộng thường pha thuốc trừ
sâu với nơng độ cao hơn
mức quy định do tạo hiệu
quả trừ sâu cao hơn và
nhanh hơn Tuy nhiên việc
làm đĩ cĩ đúng khơng? Vì
sao? Vậy ta nên làm gì để
bảo vệ mơi trường
+ Cĩ ý kiến cho rằng bĩn
phân hĩa học càng nhiều
cây càng tốt cĩ đúng
khơng? Vì sao? Vậy ta nên
làm như thế nào?
- Nhiệt độ của ngọn lửa axetilen cháy trong oxi cao hơn nhiều so với cháy trong khơng khí, tạo nhiệt
độ hàn cao hơn
- Khơng đúng do dư lượng thuốc làm ơ nhiễm mơi trường Ta nên phun thuốc đúng hàm lượng để bảo
vệ mơi trường đất khơng bị ơi nhiễm
+ Khơng đúng do cây sẽ bị ngộ độc khiến cây chết ta nên bĩn phân với lượng hợp lý và đúng thời điểm
Hoạt động 3: Luyện tập
Hoạt động 4: Mở rộng
Dặn dò:(1 phút)
IV RÚT KINH NGHIỆM: