Do vậy, việc quản lý và sử dụng đất đai là một vấn đề nóng bỏng, vấn đề chiến lược của mỗi quốc gia.Trong đó để thực hiện tốt việc quản lý và sử dụng của nhà nước về đất đai thì yếu tố c
Trang 1MỞ ĐẦU
Luật Đất đai 2003, sửa đổi, bổ sung năm 2009 đã nêu “Đất đai là nguồn tài nguyên vô cùng quý giá, là tư liệu sản xuất đặc biệt, là thành phần quan trọng hàng đầu của môi trường sống, là địa bàn phân bố dân cư, xây dựng cơ sở kinh tế, văn hoá xã hội, an ninh quốc phòng Trải qua nhiều thế hệ nhân dân ta đã tốn bao công sức, xương máu mới tạo lập và bảo vệ được vốn đất như ngày nay” Bất kỳ một Nhà nước, một chế độ chính trị nào, ở thời kỳ nào cũng cần có đất Đất đai là vấn
đề sống còn của mỗi quốc gia Vì vậy, Nhà nước muốn tồn tại và phát triển thì phải nắm chắc nguồn tài nguyên quốc gia, hướng đất đai phục vụ theo nhu cầu phát triển của nền kinh tế quốc dân Do vậy, việc quản lý và sử dụng đất đai là một vấn
đề nóng bỏng, vấn đề chiến lược của mỗi quốc gia.Trong đó để thực hiện tốt việc quản lý và sử dụng của nhà nước về đất đai thì yếu tố công khai minh bạch trong quản lý và sử dụng đất có vai trò đặc biệt quan trọng, là yếu tố then chốt quyết định sự thành công của việc quản lí và sử dụng đất đai ,góp phần tích cực cho công cuộc xay dựng và bảo vệ tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa cả trước mắt và lâu dài
NỘI DUNG A.Yếu tố công khai minh bạch trong quản lý và sử dụng đất đai.
Theo khoản 1 điều 6 Luật Đất Đai năm 2003 : “ Nhà nước thống nhất quản lý
về đất đai” Quản lý và sử dụng đất đai là một vấn đề quan trọng của mỗi quốc gia
bao gồm : các quy định về quản lý dịa giới và xác lập các loại bản đồ ;quy hoạch
và kế hoạch sử dụng đất; giao đất, cho thuê đất, chuyển mục đích sử dụng đất; thu hồi đất; các quy định về đăng ký quyền sử dụng đất ,cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất; tài chính đất đai và giá đất; các quy định tổng quát về thị trường quyền
sử dụng đất trong thị trường bất động sản.Trong đó yếu tố công khai minh bạch trong quản lý và sử dụng đất được thể hiện chủ yếu trong các lĩnh vực đó là :
I.Quy hoạch và kế hoạch sử dụng đất.
Trang 2“Quy hoạch đất là sự tính toán, phân bổ đất đai cụ thể về số lượng chất lượng,
vị trí, không gian cho các mục tiêu kinh tế- xã hội” “Kế hoạch hóa đất đai là việc xác định các biện pháp, thời gian để sử dụng đất theo quy hoạch” Yếu tố công khai minh bạch trong quy hoạch và kế hoạch sử dụng đất chủ yếu thể hiện ở :
Thứ nhất là thẩm quyền xét duyệt và điều chỉnh quy hoạch, kế hoạch sử dụng
đất đai.Việc xét duyệt bao giờ cũng thuộc thẩm quyền của cơ quan cấp trên cấp lập quy hoạch, bên cạnh đó nhằm đảm bảo sự công khai minh bạch quá trình xây dựng, lập,quyết định, xét duyệt quy hoạch được tập trung thống nhất từ trung ương đến địa phương, vừa phân công, phân nhiệm rõ ràng giữa cơ quan quyền lực nhà nước, cơ quan hành chính nhà nước và thẩm quyền chuyên môn của cơ quan tài nguyên và môi trường tránh tình trạng lạm dụng chức quyền,tham nhũng đồng thời đưa ra được những kế hoạch quy hoạch hợp lý nhất Cụ thể như Quốc hội quyết định quy hoạch kế hoạch sử dụng đất của cả nước do chính phủ trình , chính phủ xét duyệt quy hoạch sử dụng đất của ủy ban nhân dân cấp tỉnh, ủy ban nhân dân cấp tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương xét duyệt quy hoạch,kế hoạch sử dụng đất của đơn vị cấp dưới trực tiếp
Thứ hai trong việc công bố quy hoạch thì Luật đất đai năm 2003 quy định rõ
các cơ quan nhà nước có thẩm quyền trong vòng 30 ngày kể từ khi quy hoạch,kế hoạch sử dụng đất được phê duyệt phải công bố công khai tại ủy ban nhân dân xã, phường , thị trấn và thông qua các phương tiện thông tin đại chúng để nhân dân được biết, cại gì cũng tiếp cận được chính xác và dầy đủ nhất.Điều này giúp người dân không bị động trong các quy hoạch đất ,tiếp cận đầy đủ thông tin về quy hoạch
để biết và thực hiện thể hiện sự dân chủ công khai trong công tác quy hoạch đảm bảo tính công khai
Thứ ba là về việc thực hiện quy hoạch và kế hoạch sử dụng đất LĐĐ năm
2003 đã thể hiện sự chỉ đạo sát sao của các cơ quan công quyền trong việc thực thi quy hoạch.Cụ thể được quy định trong điều 29, giao cho Chính Phủ chỉ đạo và kiểm tra quá trinh thực hiện quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất trong phạm vi cả nước, các cấp chính quyền đều bị ràng buộc trong chỉ đạo và thực hiện quy hoạch điều này đảm bảo tính minh bạch trong công tác, nhanh chóng phát hiện các biểu hiện vi phạm để xử lý, ngăn chặn kịp thời các hành vi sử dụng đất trái với quy hoạch và kế hoạch sử dụng đất đã được công bố
Trang 3II.Gao đất ,cho thuê đất,chuyển mục đích sử dụng đất
Giao đất là hoạt động được thực hiện bởi cơ quan chức năng có thẩm quyền trao quyền sử dụng đất cho đối tượng sử dụng đất Cho thuê đất là hoạt động của
cơ quan nhà nước có thẩm quyền trao quyền sử dụng đất bằng hợp đồng cho đối tượng sử dụng đất.Tính công khai minh bạch trong việc giao đất cho thuê đất được thể hiện qua yếu tố căn cứ để giao đất và cho thuê đất,phải căn cứ vào quy hoạch
kế hoạch sử dụng đất và nhu cầu sử dụng đất.Về nhu cầu sử dụng đât thì phải được ghi nhận trong đơn xin giao đất, thuê đất của những chủ thể sử dụng đất và cần phải được cơ quan nhà nước xác nhận nhu cầu đó Đây là yêu cầu bắt buộc qua đó căn cứ để giao đất cho thuê đất trở nên minh bạch
Trong quá trình sử dụng đất, những biến động thường xuyên về mục đích sử dụng đất phù hợp với những dư liệu của Nhà nước là điều tất yếu vậy song song với điều đó tính công khai minh bạch trong việc chuyển mục đích sử dụng đất có
vị trí rất quan tran trọng đảm bảo cho công việc được hoàn thành tốt nhất Theo quy định tại điều 36 Luật đất đai năm 2003 quy định việc chuyển mục đích sử dụng đất được chia thành hai loại:
-Thứ nhất đó là các trường hợp chuyển mục đích sử dụng đất phải xin phép,ở
đây để đảm bảo tính công khai người sử dụng đất phải thực hiện những thủ tục hành chính thông qua văn phòng đăng kí quyền sử dụng đất để được cơ quan nhà nước có thẩm quyền đồng ý cho phép chuyển sang sử dụng vào mục đích khác và phải thực hiện nghĩa vụ tài chính đối với Nhà nước.Đồng thời tính minh bạch thể hiện ở việc cơ quan cho phép phải căn cứ vào tình hình hiện trạng sử dụng đất, quy hoạch và kế hoạch sử dụng đất đai đã được phê duyệt để chấp thuận
-Thứ hai là chuyển mục đích sử dụng đất không phải xin phép thỳ chủ thể phải
đăng kí với văn phòng đăng ký quyền sử dụng đất để chỉnh lý trên giấy chứng nhận quyền sử dụng đất vằ nắm được tình hình hiện trạng sử dụng đất của người sử dụng
III.Thu hồi đất
Thu hồi đất là một quyết định hành chính của cơ quan nhà nước có thẩm quyền nhằm chấm dứt quan hệ pháp luật đất đai hoặc quyền và lợi ích của người sử dụng
Trang 4đất.Tính công khai minh bạch trong vấn đề thu hồi đất được thể hiện chủ yếu qua các quy định về bồi thường ,tái định cư cho người bị thu hồi đất
Đảm báo yếu tố công khai ,minh bạch trong thu hồi đất là một vấn đề rất quan trọng ,cần phải làm rõ cho người dân biết mình bị thu hồi đất với mục đích gì, các quyền và nghĩa vụ liên quan khi mình bị thu hồi đất Đặc biệt trong việc bồi thường ,tái định cư cho người bị thu hồi đất.Việc thu hồi đất phải có bồi thường, công khai, minh bạch, công bằng theo quy định của pháp luật Người bị thu hồi đất được nhà nước hỗ trợ để ổn định đời sống, đào tạo chuyển đổi nghề nghiệp ,bố trí việc làm mới
IV.Các quy định về tài chính đất đai và giá đất.
Các quy định về tài chính đất đai và giá đất là một trong những vấn đề có liên quan trực tiếp đến quyền và lợi ích của người sử dụng đất do vậy việc thực hiện công khai minh bạch càng quan trọng hơn.Các nguồn thu ngân sách nhà nước từ đất đai phải đảm bảo được tính minh bạch trong việc thu và chi Trong khoản 2 điều 54 luật đất đai quy định Chính phủ quy định việc thu tiền sử dụng đất, tiền thuê đất, tiền xử phạt vi phạm pháp luật về đất đai, tiền bồi thường cho Nhà nước khi gây thiệt hại trong quản lý và sử dụng đất đai.Đặc biệt là trong các quy định về giá đất Khẳng định đất có giá tức là thừa nhận quyền sử dụng đất là một loại hàng hóa đặc biệt, việc định giá đất ở nước ta cần phải đảm bảo được tính công khai ,minh bạch với mục đích đảm bảo quyền lợi cho nhà nước và người sử dụng.Giá đất được nhà nước quy định và cần phải được thông báo công khai rõ ràng đảm bảo quyền lợi cho người sử dụng đất
B.Đánh giá chung về việc thực hiện sự công khai, minh bạch trong quản
lý và sử dụng đất đai ở nước ta.
I.Mặt tích cực.
Chỉ cần cách đây nhiều năm về trước , bản thân thông tin quy hoạch còn bí mật thì hiện nay, mọi thứ quy hoạch, các loại luật đều đã được quy định phải công khai, minh bạch Điều này cho thấy một bước tiến lớn trong quản lý và sử dụng đất đai ờ nước ta Cùng với sự phát triển của công nghệ thông tin việc đưa thông tin, quy hoạch kế hoạch phát triển đất đai hay chính sách về bồi thường thu hồi đất, giá đất đã đến với mọi người được dễ dàng hơn
Trang 5II.Mặt hạn chế.
Hiện nay rất nhiều thông tin chưa được pháp luật quy định phải công khai Trong khi nhiều thông tin quy định phải công khai thì ở các cấp vẫn chưa triển khai thực hiện được tốt, việc đưa thông tin đến cho người dân tiếp cận còn nhiều trường hợp không “ làm đến nơi đến chốn” Thực tế cho thấy đã có rất nhiều vụ kiện cáo liên quan đến sự công khai minh bạch trong quản lý đất đai Nhiều thông tin còn bị bưng bít hay làm sai lệch đi dẫn đến tính trạng người dân hiểu nhầm hiểu sai ý, bên cạnh đó mọi người dân đều có quyền biết các thông tin trong quản lý và sử dụng đất, tuy nhiên, khi được hỏi thì người dân gần như không biết về quá trình lập quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất đã được phê duyệt
Xuất phát từ thực tế, nhiều quy định về bồi thường, hỗ trợ tái định cư thường xuyên thay đổi dẫn tới tình trạng người dân có đất so bì, khiếu nại ở dự án thu hồi đất qua nhiều năm Việc chuẩn bị phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư chưa được các cấp chính quyền quan tâm đúng mức, nhất là phương án giải quyết việc làm cho người bị thu hồi đất, gây nên nhiều vụ khiếu kiện, khiếu nại phức tạp, kéo dài, làm bất ổn nhiều mặt trong đời sống
Mặt khác thấy răng việc thực hiện tốt công khai minh bạch trong quản lý đất đai có liên quan lơn đến vấn đề tham nhũng còn tồn tại ở nước ta hiện nay Nếu chúng ta tạo ra môi trường quản lý minh bạch, công khai, rõ ràng, cái gì người dân cũng biết và cũng kiểm soát được cơ quản quản lý làm đúng hay sai, là một trong những điều kiện giảm tham nhũng.
III.Một số giải pháp đưa ra.
Về việc quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất chi tiết, việc giải phóng mặt bằng, giá đền bù khi thu hồi đất sau khi được cơ quan Nhà nước có thẩm quyền quyết định, phê duyệt hoặc điều chỉnh phải được công khai, cần làm rõ hơn nội dung thu hồi cũng như giá đền bù Thẩm quyền, trình tự, thủ tục và việc cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất; quy hoạch chi tiết và việc phân lô đất ở, đối tượng được giao đất làm nhà ở phải được công khai
Cần rà soát lại các tổ chức sự nghiệp công: Văn phòng đăng ký quyền sử dụng đất; Trung tâm quỹ đất; Quỹ phát triển đất Bởi lẽ, 3 tổ chức này có chức năng, nhiệm vụ còn chồng chéo nên phải làm sao cho gọn và hiệu quả
Trang 6Đặc biệt cần đẩy mạnh công tác phòng chống tham nhũng ,bưng bít thông tin Các quy định chính sách của nhà nước cần triển khai thật tốt đến với người dân thông qua các phương tiện thông tin đại chúng báo chí loa đài từ đó tạo điều kiện thuận lợi cho cuộc đấu tranh chống tham nhũng
KẾT LUẬN
Luật Đất đai là một đạo luật quan trọng, tác động lớn đến đời sống kinh tế, xã hội của đất nước và mọi người dân, đã được xây dựng công phu chặt chẽ và chỉnh
lý Thông qua hệ thống pháp luật ,nhà nước có thể đề ra chương trình quy hoạch
sử dụng đất một cách hiệu quả vừa phù hợp với điều kiện thực tiễn của từng địa phương vừa đáp ứng nhu cầu của người sử dụng đất Đặc biệt việc thực hiện công khai minh bạch là một vấn đề nóng bỏng và cần thực hiện một cách tốt nhất mới có thể từng bước nâng cao hiệu quả hoạt động quản lý ,sử dụng đất đai ở nước ta
Trang 7DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
1.Trường Đại Học Luật Hà Nội,Giáo trình Luật Đất Đai,Nxb Tư Pháp
2 Bộ Luật Đất Đai Việt Nam năm 2003
3.www.xahoiphapluat.com.vn
4.www.kinhtemoitruong.com.vn
5.www.thanhtra.com.vn
Trang 8MỤC LỤC
MỞ ĐẦU 1
NỘI DUNG 1
A.Yếu tố công khai minh bạch trong quản lý và sử dụng đất đai 1
I.Quy hoạch và kế hoạch sử dụng đất 1
II.Gao đất ,cho thuê đất,chuyển mục đích sử dụng đất 3
III.Thu hồi đất 3
IV.Các quy định về tài chính đất đai và giá đất 4
B.Đánh giá chung về việc thực hiện sự công khai, minh bạch trong quản lý và sử dụng đất đai ở nước ta 4
I.Mặt tích cực 4
II.Mặt hạn chế 4
III.Một số giải pháp đưa ra 5
KẾT LUẬN 6