Nước thải vào một con sông hoặc biển từ ống nước thải có thể được coi như một nguồn điểm ô nhiễm, nồng độ ô nhiễm giảm về phía hạ lưu so với nguồn do pha loãng. Các chất ô nhiễm hữu cơ trong nước thải gây ô nhiễm cụ thể. Vi khuẩn trong nước làm giảm ô nhiễm hữu cơ, quá trình này sử dụng oxy hòa tan (DO). Số lượng oxy cần thiết để phân hủy chất hữu cơ trong một đơn vị thể tích nước được gọi là nhu cầu oxy sinh hóa (BOD). BOD như một sự đánh giá ô nhiễm hữu cơ và thường được kiểm tra trong chất thải nhà máy xử lý nước và các phòng thí nghiệm chất lượng nước. Nếu ô nhiễm hữu cơ nhiều thì BOD cao, DO thấp sẽ ảnh hưởng nhiều đến thuỷ sinh. Sự phân hủy ô nhiễm hữu cơ bắt đầu ngay sau khi nước thải vào sông và gần với nguồn điểm ô nhiễm là khu vực ô nhiễm có BOD cao và thấp DO. Vùng hạ lưu có DO cao và BOD thấp do các chất hữu cơ đã bị phân hủy sinh học khá nhiều. Tuy nhiên, vấn đế sẽ xảy ra khi lượng chất ô nhiễm hữu cơ quá cao so với khả năng tự làm sạch của nước.Nếu nước sử dụng hết DO để phân hủy chất hữu cơ sẽ dấn đến thiếu oxy và thủy sinh sẽ chết. BOD sẽ được thảo luận chi tiết hơn ở mục 4.7.
Trang 14.1 GIỚI THIỆU:
Nước là một trong những thứ quý giá nhất Nước được sử dụng cho nhiều việc và là nền tảng của sự sống Uống nước rất quan trọng, không có nước thì không có sinh vật nào tồn tại được, nước còn dùng cho vệ sinh cá nhân Nông nghiệp và công nghiệp sử dụng một lượng nước lớn
để cung cấp cho chúng ta thực phẩm và nhiều loại hàng hoá tiêu dùng Ngoài ra, nước là môi trường sống của cá,loại thực phẩm mà chúng ta ăn hàng ngày Không thể làm cạn kiệt nước vì nước được tuần hoàn thông qua các chu trình thủy văn Tuy nhiên, nước có thể bị giảm chất lượng dẫn đến có hại hoặc thậm chí gây chết người Ô nhiễm nguồn nước đã ảnh hưởng đến sông, hồ và đại dương 97% nước trên thế giới ở các đại dương chỉ 2,5% nước trên thế giới là nước ngọt Tuy nhiên, 75% nước ngọt thuộc vào vùng băng tuyết Chỉ có 1% nước ngọt trong hồ, sông, đất và 24% là nước ngầm Nhu cầu sử dụng nước tăng theo dân số ngày càng tăng Trong năm 1975, tổng lượng nước sử dụng trên toàn cầu dưới 4000 km3 mỗi năm và dự kiến sẽ tăng lên khoảng 6000 km3 mỗi năm vào năm 2000 Việc tìm kiếm nguồn nước ngọt để đáp ứng nhu cầu ngày càng khó khăn, và duy trì chất lượng nước đã trở thành một vấn đề Mặc dù nguồn nước không phải là vấn đề toàn cầu, nhưng phải duy trì lượng nước sạch tại 1 lượng yêu cầu
Các khu định cư và ngành công nghiệp từ lâu đã tập trung dọc theo sông, cửa sông và vùng ven biển do ưu thế thương mại đường biển Con người sử dụng nước dẫn đến sự suy thoái chất lượng nước bằng việc thải các chất gây ô nhiễm khác nhau vào nước Trong lịch sử, ô nhiễm nước không phải là một vấn đề lớn Sông và biển có cơ chế tự làm sạch, nhưng ô nhiễm nước trở thành vấn đề khi nó vượt quá tải trọng có thế cúa nước Chất ô nhiễm nước có thể là tác nhân sinh học, lý học hay hóa học ở mức độ cao có khả năng gây hại cho sinh vật sống, bao gồm cả con người Chất lượng nước quyết định mục đích sử dụng của nó Ví dụ, chất lượng nước cần thiết cho công nghiệp phụ thuộc vào quá trình công nghiệp liên quan nước bị ô nhiễm có thể sử dụng cho một số quy trình nhưng không thể dùng cho các quy trình khác
Ô nhiễm nguồn nước có thể là một mối nguy hiểm nghiêm trọng đến sức khỏe Chúng ta có thể bị bệnh do uống hay bơi lội trong nước bị ô nhiễm Mối nguy hiểm sinh học của nước bao gồm vi khuẩn gây bệnh, virus và ký sinh trùng, trong khi hóa chất nguy hiểm bao gồm nitrat, chì, thạch tín
và chất phóng xạ Mối quan tâm lớn nhất là loại bỏ các chất có hại cho sức khỏe con người trong nước Từ quan điểm y tế cộng đồng, hầu hết tác nhân gây ô nhiễm nước là do vi sinh vật Tác nhân gây bệnh có thể lây truyền qua nước
bao gồm các bệnh nhiễm trùng đường ruột (lỵ, bệnh tả, bệnh thương hàn) và bệnh viêm gan truyền nhiễm và bại liệt Ở các nước phát triển châu Âu và Bắc Mỹ, nguồn cung cấp nước thường được xử lý từ những sinh vật, nhưng các nước đang phát triển thì vẫn gặp khó khăn trong việc xử
lý nước ô nhiễm gây bệnh như sốt thương hàn, dịch tả Tuy nhiên, ở các nước phát triển, bệnh liên quan đến nước vẫn là mối đe dọa và nguồn cung cấp nước thường xuyên được kiểm tra phân coliform, sự hiện diện của nó cho thấy sự hiện diện của phân thải trong nước Nguồn cung cấp nước cũng nên được loại bỏ các hóa chất độc hại như thuốc trừ sâu, thuốc trừ sâu, kim loại nặng và chất phóng xạ
Trang 2Một hình thức ô nhiễm lý học nguồn nước phổ biến là ô nhiễm nhiệt Ngành công nghiệp sử dụng nước cho mục đích làm mát và nước này sau đó được trả lại có nhiệt độ cao hơn môi trường xung quanh Các nhà máy điện là tác nhân chính của việc này vì sử dụng một lượng lớn nước bề mặt nhằm ngưng tụ hơi nước làm các tuabin quay để sản xuất điện Sau đó nước nóng được đổ trở lại sông, hồ, cửa sông và biển Cá rất nhạy cảm với nhiệt độ và chỉ cần tăng một vài độ có thể gây hậu quả nghiêm trọng đến các sinh vật trong nước Vì lý do này, nhiệt độ của nước giảm bên trong tháp làm mát tại nhà máy điện trước khi thải ra ngoài
Bảng 4.1 Hóa chất gây ô nhiễm chủ yếu trong thủy quyển
Chất phóng xạ Thải ra từ ngành công
nghiệp hạt nhân, vận chuyển hạt nhân và thử nghiệm hạt nhân
Ảnh hưởng đến môi trường và sức khỏe nhất
Thường gây tranh cãi
Chất hữu cơ Thuốc diệt cỏ, trừ sâu
trong nông nghiệp.Công nghiệp và xả thải.tràn dầu từ tai nạn chở dầu
Nhiều chất hóa học được thải ra(dầu khí
hydrocarbon, thuốc trừ sâu, chất tẩy rửa…)Gây hại đến con người và thủy sinh
Kim loại nặng Từ công, nông nghiệp,
chất thải đô thị và hộ gia đình
Nhiều kim loại có thể gây hại đến sức khỏe của con người và thủy sinh(thủy ngân, chì, cadmium…)
Acid Nước thoát ra từ khai
thác mỏ.Chất thải công nghiệp và lắng đọng acid
Có thể gây hại cho thủy sinh(acid sulfuric, acid nitric) vì chứa nhiều kim loại độc
Chất dinh dưỡng Phân nông nghiệp và
nước thải Có thể gây ra hiện tượngphú dưỡng (ví dụ
các hợp chất P và N ) Nitrat có thể ảnh hưởng đến
sức khỏe con người
Nguồn chính của ô nhiễm nước là: nước thải, nước thải công nghiệp, và sự cố tràn dầu Các chất gây ô nhiễm nước và nguồn nước chính được liệt kê trong Bảng 4.1 Nhiều trong số những chất gây ô nhiễm được thải liên tục vào nước hàng ngày, các thông báo này không liên tục nhưng rất được thế giới quan tâm Ví dụ điển hình là tai nạn phóng xạ từ các nhà máy tái chế hạt nhân Sellafield ở Anh vào Biển Ailen , thử nghiệm hạt nhân của Pháp ở Thái Bình Dương và tai nạn chở dầu Exxon Valdez
Trang 34.1.3 Nhu cầu oxy hóa sinh học –BOD:
Nước thải vào một con sông hoặc biển từ ống nước thải có thể được coi như một nguồn điểm ô nhiễm, nồng độ ô nhiễm giảm về phía hạ lưu so với nguồn do pha loãng Các chất ô nhiễm hữu
cơ trong nước thải gây ô nhiễm cụ thể Vi khuẩn trong nước làm giảm ô nhiễm hữu cơ, quá trình này sử dụng oxy hòa tan (DO) Số lượng oxy cần thiết để phân hủy chất hữu cơ trong một đơn vị thể tích nước được gọi là nhu cầu oxy sinh hóa (BOD) BOD như một sự đánh giá ô nhiễm hữu
cơ và thường được kiểm tra trong chất thải nhà máy xử lý nước và các phòng thí nghiệm chất lượng nước Nếu ô nhiễm hữu cơ nhiều thì BOD cao, DO thấp sẽ ảnh hưởng nhiều đến thuỷ sinh Sự phân hủy ô nhiễm hữu cơ bắt đầu ngay sau khi nước thải vào sông và gần với nguồn điểm ô nhiễm là khu vực ô nhiễm có BOD cao và thấp DO Vùng hạ lưu có DO cao và BOD thấp
do các chất hữu cơ đã bị phân hủy sinh học khá nhiều Tuy nhiên, vấn đế sẽ xảy ra khi lượng chất ô nhiễm hữu cơ quá cao so với khả năng tự làm sạch của nước.Nếu nước sử dụng hết DO
để phân hủy chất hữu cơ sẽ dấn đến thiếu oxy và thủy sinh sẽ chết BOD sẽ được thảo luận chi tiết hơn ở mục 4.7
Sự gia tăng nồng độ các chất dinh dưỡng trong nước được gọi là hiện tượng phú dưỡng Chất dinh dưỡng là những yếu tố cần thiết cho sự phát triển của cuộc sống sinh vật (C, N, P, K, S và một số kim loại vi lượng) Hiện tượng phú dưỡng là một quá trình tự nhiên và mong muốn Tuy nhiên, hoạt động của con người có thể làm tăng nồng độ chất dinh dưỡng dẫn đến hiện tượng phú dưỡng hóa, một vấn đề lớn trong nhiều lĩnh vực Nước thải và phân bón nông nghiệp có chứa hàm lượng cao N và P, thải vào trong nước sẽ làm tăng lượng thực vật phiêu sinh còn gọi
là tảo nở hoa Tảo trở nên dày đặc dẫn đến ánh sáng không thể xâm nhập vào nước và tảo ở dưới bề mặt sẽ chết do không có ánh sáng Tảo phân hủy oxy hòa tan làm cá thiếu oxy cũng bắt đầu chết
Hiện tượng phú dưỡng thường gặp ở hồ giàu dinh dưỡng Gần đây, thế giới đang quan tâm đến tính trạng phú dưỡng của vùng biển ven bờ ở vùng nhiệt đới do nước thải có khả năng gây thiệt hại đến các rạn san hô Hiện tượng phú dưỡng có thể được giải quyết bằng cách đảm bảo rằng nước thải đổ vào nước không chứa hàm lượng chất dinh dưỡng quá mức Điều này có thể đạt được bằng cách sử dụng các phương pháp tiên tiến xử lý nước thải có khả năng loại bỏ chất dinh dưỡng P dễ kiểm soát hơn N, vì P là tác nhân hạn chế sự phát triển của tảo và được ứng dụng nhiều trong các công trình xử lý nước thải Mặt khác, hầu hết N bắt nguồn từ các nguồn khác như cấp thoát nước Xử lý nước thải bậc ba bằng keo tụ tạo bông có khả năng loại bỏ P trong nước thải, nhưng hầu hết các nhà máy xử lý nước thải không sử dụng xử lý bậc ba (xem Phần
4.1.9)mặc dù hiệu quả nhưng đắt tiền
Bảng 4.2 cho thấy các mối lien hệ giữa tình trạng dinh dưỡng của nước và một số thông số đo lường được
Trang 4Bảng 4.2 Tiêu chuẩn phú dưỡng cho hồ và hồ chứa
dưỡng
Trung bình
Giàu dinh dưỡng
Tổng N (µg/L)
Tổng P (µg/L)
Do ở đáy (%bão hòa)
Diệp lục (µg/L)
Động vật phiêu sinh(gCm-2d-1)
<200
<10
>80
<4 7-25
200-500 10-20 10-80 4-10 75-250
>500
>20
<10
>10 350-700
Quá trình axit hóa của nước ngọt đã diễn ra trong hơn một thế kỷ, nhưng nó chỉ được công nhận
là một vấn đề ô nhiễm nước lớn kể từ cuối những năm 1960 Điều tra về xu hướng pH trong sông, hồ ở Thụy Điển, Na Uy, Canada và Mỹ cho thấy độ pH giảm trong vòng 40 năm qua và độ
pH trong một số hồ kém đệm có thể thấp khoảng 4-4.5 Nguyên nhân của sự axit hóa là sự lắng đọng của mưa axit và điều này được trình bày trong phần 2.1 Quá trình axit hóa có thể gây ra các kim loại độc hại, chẳng hạn như nhôm, được rửa trôi thành dung dịch Một phương pháp để đảo ngược quá trình axit hóa của một hồ nước bằng cách bón vôi, nhưng đây chỉ là một giải pháp tạm thời
Một nguồn axit trong nước bề mặt là hệ thống thoát nước mỏ từ mỏ lưu huỳnh mang than, sắt, chì, kẽm và đồng Nước thoát từ các mỏ than dưới lòng đất và bề mặt đặc biệt có tính axit do sự hiện diện của pyrite( FeS2) trong các vỉ than Pyrit phản ứng với nước và không khí trong sự hiện diện của một số vi khuẩn để sản xuất axit sunfuric :
2FeS2 + 702 + 2H20 + 2FeS04 + 2H2S04
Ví dụ 4.1
Một mẫu nước sông đã được phân tích và nồng độ các ion Ca2+ và CO32- tìm thấy là 30 và 0,25 mgL-1 , tương ứng Tính toán mức độ bão hòa đối với canxit Ksp = 8,7˟ 10-9 mol2 L-2 cho canxit
Sự cân bằng giữa muối và các ion hòa tan được xác định bởi các sản phẩm hòa tan, Ksp Cho canxit khoáng cân bằng có thể được mô tả bởi:
Trang 5Nơi (s) biểu thị pha rắn Các sản phẩm của các ion hòa tan đo thực tế trong dung dịch được gọi là (IAP) ion sản phẩm hoạt động Đối với các trường hợp ở trên, nồng độ được chuyển thành đơn
vị mol L-1 bằng cách chia khối lượng ion tương ứng và sau đó IAP được tính toán:
Mối quan hệ giữa IAP và Ksp có thể được sử dụng để đánh giá trạng thái của một dung dịch: IAP> Ksp, dung dịch là bão hòa và muối sẽ kết tủa
IAP = Ksp, có sự cân bằng giữa dung dịch bão hòa và muối
IAP< Ksp, dung dịch chưa bão hòa và muối hòa tan
Trong trường hợp trên, IAP (3.19* 19-9 ) < Ksp (Ksp=8.7* 10-9 ) và dung dịch chưa bão hòa Do đó canxit sẽ hòa tan
Mức độ bão hòa = IAP/Ksp= 3.19*10-9/8.7*10-9=0.37
Quá trình oxy hóa của ion sắt (Fe2+) và ion sắt (Fe3+) sắt sản xuất axit sulfuric hơn:
Hệ thống thoát nước của mỏ được kiểm soát bằng cách niêm phong mỏ bị bỏ rơi, kiểm soát hệ thống thoát nước và xử lý hóa học liên quan đến bón vôi Đất phèn cũng có thể hoạt động như một nguồn axit dưới điều kiện môi trường thích hợp Đất phèn rất giàu pyrite ( FeS2) và chúng có xuất hiện ở đầm lầy và đồng bằng ven biển Khi hệ thống thoát nước mang oxy vào các loại đất của pyrit được oxy hóa thành sulfuric axit theo phản ứng tương tự như trên cho hệ thống thoát nước mỏ axit Độ pH của nước có thể giảm xuống thấp hơn 4 và mức độ nhôm độc hại được thả vào dung dịch, đặt ra một mối nguy hiểm đáng kể cho đời sống thủy sinh Đất phèn được tìm thấy chủ yếu ở vùng nhiệt đới, ví dụ tốt nhất được biết đến là đồng bằng Bangkok ở Thái Lan nơi đất phèn chiếm khoảng 600 000 ha
Ảnh hưởng của ô nhiễm môi trường có tính axit bao gồm:
Sự hủy diệt của đời sống thủy sinh pH dưới 4, hầu hết các dạng sống ở các vùng nước
bề mặt chết
Tăng ăn mòn Điều này có thể có ảnh hưởng đến tàu thuyền, các cấu trúc được xây dựng dưới nước ( ví dụ như cầu tàu ) và hệ thống đường ống dẫn nước
Thiệt hại đối với cây trồng nông nghiệp Nếu độ pH của nước tưới giảm xuống dưới 4.4, kim loại độc hại cho các nhà máy có thể được rửa trôi vào dung dịch
Trang 6Trong khi hầu hết nước trên thế giới là nước muối (tức là nước biển), trong nước ngọt độ mặn không đáng kể Tuy nhiên, nước ngọt có thể trở thành nước muối do:
Nước thải công nghiệp có xu hướng chứa hàm lượng cao các muối vô cơ được hình thành bởi các quá trình công nghiệp khác nhau
Nước trong đường thoát nước có chứa muối được sử dụng để làm tan chảy băng tuyết trên đường cao tốc
Tưới tiêu hòa tan muối từ đất
Nước biển xâm nhập vào sông khi triều cao và dòng chảy thấp
Nước mặn từ các giếng dầu và mỏ đôi khi chảy vào nước ngọt
Độ mặn trong nước ngọt có thể gây ra một số vấn đề:
Nước mặn không thích hợp là một nguồn nước uống
Độ mặn có thể ảnh hưởng xấu đến sinh vật dưới nước trong vùng nước ngọt bởi vì, không giống như các dạng sinh vật biển, chúng thường không thích nghi với độ mặn cao
Độ mặn trong nước tưới có thể ảnh hưởng xấu đến tăng tưởng thực vật và sản xuất cây trồng
4.1.7 Ô nhiễm ven biển:
Các thành phần của nước biển là khá khác so với các vùng nước ngọt (xem Bảng 4.4); nước biển là một dung dịch điện phân cô đặc có chứa ion nồng độ cao Hơn nữa, nước biển có khả năng chống lại sự thay đổi pH khi bổ sung axit hoặc kiềm hơn nước ngọt do khả năng đệm lớn hơn của nó Mặc dù cho đến nay nguồn tích trữ nước lớn nhất trong thủy quyển, khả năng của đại dương đối với chất thải hấp thụ không phải là vô hạn và có bằng chứng về ô nhiễm nước biển trên toàn thế giới Tuy nhiên, các vùng ven biển là nơi bị ảnh hưởng tồi tệ nhất Vùng nước biển nhận cả hai nguồn thải nước thải trực tiếp và sông bị ô nhiễm Ô nhiễm môi trường của các vùng ven biển từ lâu đã là một vấn đề lớn trên toàn thế giới và các vấn đề đang gia tăng Ô nhiễm môi trường ven biển đặc biệt nghiêm trọng ở các nước đang phát triển, nơi mà nước thải
và chất thải khác được thải ra vùng nước cửa sông và ven biển mà không cần xử lý trước Thông thường, các chất thải chứa đầy chất thải hữu cơ có hàm lượng chất dinh dưỡng cao Mật
độ dân số ở các vùng ven biển, ngay cả ở những khu vực cho đến thời gian gần đây vẫn có thể được coi là xa hoặc nguyên sơ, đã tăng lên do sự mở rộng của du lịch như một nguồn thu ngoại
tệ lớn ở nhiều quốc gia đang phát triển Ảnh hưởng của ô nhiễm môi trường ven biển trên sức khỏe cộng đồng là một mối quan tâm nghiêm túc như thủy sản là nguồn chính và ưu tiên về dinh dưỡng trong các nước này Tăng ô nhiễm vùng nước ven biển đe dọa sử dụng cho cả du lịch và sản xuất thủy sản Ô nhiễm môi trường ven biển mang theo những mối đe dọa như sau:
hoa và dẫn đến khử oxy trong vùng nước ven biển Phân hủy các chất hữu cơ sử dụng oxy và nén DO xuống mức có thể dẫn đến cái chết của cá và các sinh vật khác trong cả trang trại nuôi cá ven biển và đánh bắt thủy sản, làm giảm năng suất biển tổng thể và giảm nguồn cung cấp thực phẩm
được sinh học tập trung trong hải sản, đặc biệt là động vật có vỏ như sò, do đó đưa ra một mối nguy hiểm sức khỏe cho người ăn hải sản
Trang 7 Ô nhiễm vi sinh vật Việc xả nước thải để nước biển ven bờ mang theo nó là các mối đe
dọa của ô nhiễm vi sinh vật của nước và hải sản Mức độ ngày càng tăng của vi khuẩn E.coli trong vùng nước ven biển đã được tương quan với các dấu hiệu bệnh về tiêu hóa
và da trong người đã tắm tại vùng nước đó Tiêu thụ thủy sản bị ô nhiễm là một vấn đề sức khỏe cộng đồng quan trọng ở các nước đang phát triển Tuy nhiên, sự bùng phát của ngộ độc thực phẩm thủy sản, đặc biệt là động vật có vỏ, không phải là hiếm ngay cả ở các nước phát triển, bằng chứng là cảnh báo công khai đưa ra theo thời gian
Thủy triều đỏ Tiềm năng đóng góp ô nhiễm độc hại ven bờ của tảo nở hoa, hay còn gọi là thủy triều đỏ, là một mối lo lắng nghiêm trọng trong khu vực ven biển của nhiều nước đang phát triển Thủy triều đỏ là do sự hiện diện của một loại tảo cụ thể, một loài đặc biệt quan trọng ở Đông Á là Pyrodinium bahamense var compressa Thủy triều đỏ chịu trách nhiệm cho nhiều cái chết hơn hai thập kỉ qua, chủ yếu là trong số những người ăn động vật có vỏ từ vùng hỗ trợ nở hoa của tảo độc Một lời giải thích có thể đã được đề xuất cho
sự xuất hiện ngày càng tăng của thủy triều đỏ là sự thay đổi trong tỷ lệ N và P trong nước thải và tăng tải trọng chất dinh dưỡngcó thể đã góp phần vào một sự thay đổi trong sự thống trị loài thực vật phù du trong nước, với loài tảo độc hại hơn di dời những tảo này
4.1.8 Ô nhiễm nước ngầm
Nước ngầm từ lâu đã được dùng như một nguồn nước uống và ngày hôm nay nó vẫn quan trọng Tại Mỹ, khoảng 50% dân số phụ thuộc vào nguồn nước uống là nước ngầm Như nước ngầm đang bị cô lập từ bề mặt, hầu hết mọi người cứ cho rằng nước ngầm tương đối tinh khiết và không gây ô nhiễm Mặc dù hầu hết nước ngầm vẫn có chất lượng cao, ở một
số nơi nó đang trở thành ngày càng khó để duy trì độ tinh khiết của nước ngầm Nguồn gây
ô nhiễm nước ngầm bao gồm:
- ở nước mặn xâm nhập Tập trung nguồn nước ngầm có thể gây ra mực nước giảm, cho phép nước biển xâm nhập vào nội địa gây ô nhiễm tầng nước ngầm.
- ở bãi rác Rò rỉ hóa chất từ thành phố công nghiệp và bị lấp đầy đất có thể xâm nhập qua đất qua nước ngầm gây ô nhiễm Phương pháp kiểm soát ô nhiễm này bao gồm sử dụng lót để ngăn chặn rò rỉ và một hệ thống thu nước thải mà rỉ từ bãi rác.
- ở bể chứa ngầm Tại Bắc Mỹ 1,4 triệu thùng chứa ngầm chứa xăng và chất độc hại Rò rỉ chỉ có một vài lít có thể có hậu quả nghiêm trọng về chất lượng nước ngầm.
- ở Nông nghiệp Một số hoạt động nông nghiệp đóng góp vào ô nhiễm nước mặt đất: phân bón và thuốc trừ sâu , thủy lợi, hoạt động chăn nuôi động vật Nước thải nông nghiệp có thể thấm qua đất và làm ô nhiễm nguồn nước ngầm.
- ở bể tự hoại Bể tự hoại thường được sử dụng trong các cộng cộng nông thôn không thong với hệ thống cống rãnh Thậm chí theo phân tích trong một nước phát triển gây ô nhiễm 147 nước Mỹ có hơn 20 triệu bể tự hoại Rò rỉ từ bể tự
Trang 8hoại được thiết kế xấu và hoạt động kém có thể gây ô nhiễm nước ngầm với các chất dinh dưỡng, các chất độc hại và vi khuẩn.
- ở giếng dâù Giếng dầu bị bỏ có thể gây ô nhiễm nước ngầm với ngâm nước muối khi vỡ vỏ bọc
- ở đường thoát nước Muối sử dụng trên những con đường để kiểm soát tuyết, hóa chất từ do tai nạn tràn dầu và các chất khác trên đường cuối cùng được rửa sạch và thoát ra vào nước ngầm.
trong một số cách gây ô nhiễm Nước ngầm khác nhau từ bề mặt nước biển Vẫn còn các nguồn khác bao gồm các bãi thải phóng xạ, chất thải khai thác khoáng sản và khai quật xây dựng Vi khuẩn phân hủy các chất ô nhiễm là rất chậm so với bề mặt nước biển do sự vắng mặt của vi khuẩn hiếu khí trong nước ngầm do thiếu oxy Ngoài ra, dù tốc độ dòng chảy của nước ngầm thấm đá rất là chậm so với lưu lượng nước mặt và ô nhiễm không có thể được pha loãng hoặc phân tán một cách dễ dàng Tuy nhiên, đá và đất có thể lọc một số ô nhiễm
Công tác phòng chống bệnh liên quan đến nước là nguyên nhân chính cho phương pháp kiểm soát ô nhiễm nước Trong thời Trung cổ ở châu Âu, nước thải được thải ra đường phố
và để lại đó Ở Anh, xả nước thải ra sông đã được bắt đầu vào khoảng năm 1810 Trong Cách mạng công nghiệp, nhiều con sông ô nhiễm nặng và dịch tả dịch bệnh trở nên phổ biến Hệ thống thoát nước đầu tiên trên thế giới đã được cài đặt trong Hamburg, Đức, vào năm 1843 và hệ thống thoát nước đầu tiên tại thị trường Mỹ xây dựng vào năm 1855 Bộ lọc đầu tiên được giới thiệu tại Anh vào đầu những năm Thế kỷ 19 nhưng điều này đã không thoát khỏi tác nhân gây bệnh Năm 1875 các hồ đầu tiên Đạo luật y tế đã được thông qua ở Anh, làm cho chính quyền địa phương chịu trách nhiệm để xử lý nước thải Hành động này nói rằng nước thải từ vi khuẩn nguy hiểm được xử lí miễn phí, nhưng các công nghệ cần thiết để đạt được điều này là chưa có Luật phòng chống ô nhiễm sông đã được thông qua trong Vương quốc Anh vào năm 1876, cấm xả trực tiếp chất thải công nghiệp ra sông Các ngành công nghiệp đã được yêu cầu để xả chất thải của họ vào hệ thống cống rãnh và thị trấn hội đồng chịu trách nhiệm xử lý nước thải Ở Mỹ, nhà máy xử lý nước thải đầu tiên được xây dựng trong những năm 1870 và 1910 khoảng 10% nước thải ở Mỹ đã được xử lí Kỹ thuật khử trùng lần đầu tiên được giới thiệu vào đầu thế kỷ 20 ở Anh và sử dụng rộng rãi của họ đã giảm đáng kể sự xuất hiện của bệnh từ nước Ngày nay, ở nhiều nước phát triển, gần 100% nước thải được xử lý và nhiều nước đã ban hành về mặt pháp lý chất lượng nước tiêu chuẩn (xem phụ lục 111) Tuy nhiên, ở nhiều nước đang phát triển, xử
lý nước thải là gần như không tồn tại và nước thải được thải ra vào các nguồn nước, gây ra
Trang 9vấn đề ô nhiễm nguồn nước nghiêm trọng nước thải từ các hộ gia đình và các ngành công nghiệp được nhận xử lí ở các nhà máy xử lí được thiết kế đặc biệt Một số ngành công nghiệp có thể có các nhà máy xử lý nước thải được thiết kế riêng để làm giảm các chất ô nhiễm cụ thể Sau khi xử lí , xả nước thải vào một nguồn nước (sông, hồ, biển) Xử lý nước thải được phân loại thành ba loại: bậc 1 bậc hai bậc ba, theo thứ tự tăng dần khả năng thanh lọc
Ở xử lý sơ cấp Đây là xử lí thô sơ nhất mà có thể loại bỏ hầu hết các chất rắn trong nước
và vừa giảm BOD Nước thải vào nhà máy thông qua một loạt các màng để lọai bỏ các đối tượng nổi lớn Tiếp theo, nước thải đi vào một buồng nơi cát, đá và đá mạt được xử lí bằng trọng lực kéo xuống đáy của buồng hạt sạn được xử lý tại một bãi chôn lấp Nước thải sau đó đi vào bể lắng mà chất rắn lơ lửng lắng xuống để tạo thành một bùn liệu được thu thập và xử lý Hóa học phụ gia có thể được sử dụng để giúp cho quá trình bồi lắng diễn
ra tốt hơn Chính xử lí loại bỏ khoảng 60% các chất rắn và khoảng 35% cặn Đây là phương pháp xử lí loại phổ biến nhất mà nhà máy hay sử dụng xử lí nhất.
Ở xử lý thứ cấp Này sử dụng quá trình sinh học để loại bỏ thêm vật chất và tiếp tục giảm cặn Thứ hai xử lí thường sử dụng quá trình bùn hoạt tính, mặc dù Jilters nhỏ giọt cũng được sử dụng Nước thải được đưa vào một bể hiếu khí, nơi nó được trộn với không khí và với kích hoạt bùn tái chế từ các bể lắng tiếp theo Các nước thải vẫn còn trong bể trong vài giờ và vi khuẩn hiếu khí, tự nhiên trong bùn, phá vỡ các chất ô nhiễm hữu cơ trong nước thải Nước thải chảy qua bể lắng nơi bùn lắng ra Một số bùn này được tái chế vào bể hiếu khí Hầu hết bùn được đưa đến một bể bùn nơi mà nó được xử lý bằng vi khuẩn kỵ khí, trong đó tiếp tục suy giảm bùn Metan được sản xuất trong bể phân huỷ và nó là một trong hai bị đốt cháy rhoặc được sử dụng làm nhiên liệu trong nhà máy Bùn được sau đó sấy khô
và xử lý bằng cách chôn lấp Trong bể lọc sinh học, nước thải được phun lên bề mặt bồn, bể chứa nguyên liệu lớn nghiên cứu (đá, mảnh gạch, vv.) Vi sinh vật tạo thành video trên các tài liệu phân tích nước và tiêu thụ chất dinh dưỡng từ nước thải nhỏ giọt thông qua các đáy
hồ Khoảng 90% chất rắn và cặn có thể được giảm bằng cách xử lý thứ cấp bậc 3 hoặc cao cấp điều trị Xử lí bậc 3 được thiết kế tiếp tục giảm nồng độ các chất ô nhiễm cụ thể trong các chất thải nước Nhiều quá trình có sẵn tùy thuộc vào các chất gây ô nhiễm để được loại
bỏ Điều trị bậc 3 có thể loại bỏ các chất rắn lơ lửng, giải thể các hợp chất hữu cơ, chất dinh dưỡng hòa tan (phốt pho và nitơ) và kim loại nặng Phương pháp liên quan đến các bộ lọc cát, than bộ lọc, lọc điện, thẩm thấu ngược, trao đổi ion và việc sử dụng hóa chất phụ gia như chất đông tụ (phèn) và oxy hóa (ozone,hydrogen peroxide) Một số các quá trình này
có thể khá tốn kém Xử lí bậc 3 có thể loại bỏ hơn 95% của các chất ô nhiễm trong nước thải, nhưng nó không được sử dụng rộng rãi trong các nhà máy xử lý nước thải Bất kể loại
xử lí được sử dụng, xử lý nước thải là cuối cùng xử lí bằng khí clo trước khi thải ra môi
Trang 10trường Này tiêu diệt vi khuẩn gây bệnh Hiệu quả của quy trình xử lý sơ cấp và thứ cấp được sử dụng rộng rãi trong nhà máy xử lý nước thải được tóm tắt trong bảng 4.3.
Nước vào và ra của nhà máy xử lý nước thải được phân tích cho một số các thông số sau trong chương này trong số các quy trình xử lý phải được thiết kế đặc biệt cho các loại nước thải được nhiều người hỏi và do đó nó là cần thiết để biết loại và Nồng độ các chất ô
nhiễm trong nước thải mà là để được xử lí Ngoài ra, nó là cần thiết để xác định rằng nước thải xử lý đáp ứng một cách hợp pháp ban hành tiêu chuẩn và có thể được thải ra một cách
an toàn vào môi trường Nhiều quá trình yêu cầu kiểm soát chặt chẽ các điều kiện hoạt động (Ví dụ pH) và nó có thể là cần thiết để thực hiện phân tích ở nhiều giai đoạn trong quá trình xử lí Một nhà máy xử lý nước thải hiện đại có thể có liên tục, công cụ phân tích được cài đặt.
4.1.10 Xử lý nước uống
Tính trung bình, mỗi người ở Mỹ sử dụng từ 300 đến 400 lít nước nội địa mỗi ngày (uống, giặt giũ, nấu ăn, rửa nhà vệ sinh, tưới vườn) Khoảng 8% lượng nước ngọt toàn cầu được sử dụng cho mục đích sinh hoạt Nước sinh hoạt là chủ yếu rút ra từ nước ngầm và nước mặt nước ngầm,chiết xuất từ các tầng ngậm nước dưới mực nước ngầm, từ lâu đã là một nguồn nước quan trọng Giếng vẫn còn được sử dụng để bơm nước ngầm trong nhiều cộng đồng nông thôn Mặc dù nước ngầm thường có chất lượng cao hơn so với nước mặt, nhưng nó cũng dễ bị ô nhiễm môi trường (xem Phần 4.1.8) Nước nội địa cho sử dụng nói chung cần phải được xử lý
để phù hợp với tiêu chuẩn nước uống quốc gia (xem Phụ lục 111) Khoảng 60% lượng nước sử dụng được trả lại cho các con sông như nước thải
Trong vùng có đông dân số và các hoạt động công nghiệp đáng kể, sự đóng góp của nước thải vào tổng lưu lượng sông có thể là cao, đặc biệt là trong mùa khô.Do đó, nước thải xả vào một con sông có thể được thêm vào hạ lưu và phục vụ như một nguồn nước sinh hoạt cho cộng đồng Nói cách khác, chất thải của một người có thể ảnh hưởng tới nước uống của người khác
vì vậy, duy trì chất lượng nước là vô cùng quan trọng để bảo vệ sức khỏe cộng đồng
Nói chung, nước để sử dụng trong nước đầu tiên được lưu trữ trong hồ chứa, nơi cặn có thể lắng được, nhằm cải thiện độ trong của nước.Sau đó, nước được xử lý trong một nhà máy xử lý nước trước khi vàonguồn cấp nước đô thị Cách xử lí khác nhau tùy thuộc vào chất lượng
các nguồn nước, nhưng nó thường được lọc và xử lý hóa chất (ví dụ như clo, flo) Trong một số địa điểm nơi có rất ít nguồn nước ngọt, người ta thực hiện lấy nước biển khử muối và phân tích nước được thực hiện thường xuyên tại các nhà máy xử lý nước để đảm bảo về mặt pháp lý theo tiêu chuẩn được ban hành
Do vấn đề công cộng (thường được coi là không có cơ sở) về chất lượng nước sinh hoạt, và sự phản đối với khẩu vị của nước khử trùng bằng clo, nhiều người thích uống nước khoáng đóng chai Phân tích nước được thực hiện thường xuyên tại các nhà máy đóng chai nước khoáng, và các nhà cung cấp được yêu cầu xác định thành phần của nước Mặc dù cả nước khoáng đóng chai và nước nội địa ở các nước đang phát triển thướng là an toàn để uống , đã có trường hợp ô nhiễm đặc biệt không được chú ý trong các phòng thí nghiệm kiểm soát chất lượng Điều này không ngạc nhiên, xem xét rằng khoảng 1000 chất có thể có mặt trong nước công cộng , phòng