LÝ LUẬN VỀ XÂY DỰNG ĐẢNG CẦM QUYỀN

MỞ ĐẦUĐảng lãnh đạo là một khái niệm được các nhà kinh điển Mác-Lênin nêu ravào những năm cuối của thế kỷ XIX, đánh dấu sự trưởng thành về mặt tổ chứcvới sự ra đời các đảng của giai cấp

HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA HỒ CHÍ MINH

TÍNH TẤT YẾU VÀ NHỮNG GIẢI PHÁP NÂNG CAO

NĂNG LỰC CẦM QUYỀN CỦA ĐẢNG CỘNG SẢN VIỆT NAM

TRONG GIAI ĐOẠN HIỆN NAY

THỰC HIỆN: TRẦN MINH HOÀN LỚP: CAO HỌC XÂY DỰNG ĐẢNG VÀ CHÍNH QUYỀN NHÀ NƯỚC

TẠI VĨNH LONG

Tháng 9/2014

MỞ ĐẦU

Đảng lãnh đạo là một khái niệm được các nhà kinh điển Mác-Lênin nêu ravào những năm cuối của thế kỷ XIX, đánh dấu sự trưởng thành về mặt tổ chứcvới sự ra đời các đảng của giai cấp công nhân, lực lượng tiên phong thực hiện sứmệnh lịch sử lãnh đạo quần chúng nhân dân lao động thủ tiêu chế độ bóc lột,xây dựng một xã hội mới tiến bộ vì con người, không còn bóc lột, áp bức, bấtcông Từ những phân tích của V.I.Lênin về vai trò lãnh đạo của Đảng Cộng sảnNga đối với quần chúng nhân dân lao động trong cách mạng vô sản đã cho thấy,nội hàm khái niệm “Đảng lãnh đạo” được hiểu là một hình thức của cuộc đấutranh giai cấp, là giai cấp công nhân - thực hiện vai trò tiên phong, gương mẫu,phụng sự Tổ quốc, phục vụ nhân dân để làm sao có được sự đồng tình, ủng hộmột cách tự nguyện của đại đa số nhân dân lao động đối với đảng, kể cả khiđảng chưa giành được chính quyền, nhằm xây dựng một xã hội tiến bộ theo mụctiêu của đảng V.I.Lênin viết rằng: “Không có sự đồng tình và ủng hộ của đại đa

số nhân dân lao động đối với đội tiên phong của mình, tức đối với giai cấp vôsản, thì cách mạng vô sản không thể thực hiện được Nhưng sự đồng tình và ủng

hộ đó không thể có ngay được và không phải do những cuộc bỏ phiếu quyếtđịnh, mà phải trải qua một cuộc đấu tranh giai cấp lâu dài, khó khăn, gian khổmới giành được Cuộc đấu tranh giai cấp của giai cấp vô sản để giành lấy sựđồng tình, để giành lấy sự ủng hộ của đa số nhân dân lao động không phải kếtthúc khi giai cấp vô sản đã cướp được chính quyền Sau khi giành được chínhquyền, cuộc đấu tranh đó vẫn tiếp tục như trước, có điều là với hình thức khác

mà thôi”

Trên cơ sở quan điểm của V.I.Lênin về đảng lãnh đạo, Hồ Chí Minhkhông chỉ bằng hành động thực tiễn là sáng lập ra một đảng của giai cấp côngnhân, nhân dân lao động và cả dân tộc để lãnh đạo toàn dân trong công cuộc giảiphóng dân tộc và xây dựng chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam mà đã góp phần làm rõ

cả nhận thức khái niệm về Đảng lãnh đạo Theo Người: “Lãnh đạo là làm đày tớnhân dân và làm cho tốt”; “Đảng lãnh đạo, nghĩa là tất cả các cán bộ, từ trung

ương đến khu, đến tỉnh, đến huyện, đến xã, bất kỳ cấp nào và ngành nào - đềuphải là người đày tớ trung thành của nhân dân”.

Đảng cầm quyền là một khái niệm được sử dụng rộng rãi ở các nướcphương Tây ngay khi xã hội bắt đầu hình thành các đảng chính trị Ở nước NgaXô-viết trước đây, V.I.Lênin cũng đã đề cập nhiều các vấn đề liên quan đếnđảng cầm quyền Theo V.I.Lênin, đảng cầm quyền được hiểu là “đảng nắmchính quyền” bằng những người đại diện của đảng trực tiếp thực hiện công việcquản lý trong bộ máy nhà nước Theo V.I.Lênin, những cán bộ, đảng viên trong

bộ máy nhà nước phải hoạt động làm sao bảo đảm vừa với tư cách là người đạidiện cho đảng thực hiện việc tuyên truyền, vận động nhân dân đi theo đảng, tức

là hoạt động “lãnh đạo”, vừa với tư cách là người đại diện cho đảng, đồng thời

là đại biểu của nhân dân thực hiện công việc quản lý nhà nước, tức là hoạt động

“cầm quyền” Trong diễn văn tại Hội nghị II toàn Nga các cán bộ tổ chức 1920), V.I.Lênin đã viết: “Người cán bộ ấy phải nhớ rằng anh ta không những làngười tuyên truyền bằng lời nói, không những phải giúp đỡ những tầng lớp nhândân mê muội nhất; đó là nhiệm vụ chủ yếu của anh ta và không làm như vậy anh

(6-ta không thể tự coi mình là người cộng sản được Điều đó cho thấy, đảng cầmquyền là một khái niệm gắn với quyền lực Tức đảng có quyền lực chính trị mà

cụ thể là ở việc “nắm chính quyền” hay “nắm quyền lực nhà nước” Khôngnhững thế, theo V.I.Lênin, khi đảng nắm được chính quyền thì đảng không chỉ

có quyền lực chính trị, mà “với tư cách nhà nước, còn có thêm được quyền lựckinh tế”

Ở nước ta, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã có những nhận thức sớm về Đảngcầm quyền Tuy không nêu rõ khái niệm “Đảng cầm quyền” là như thế nào,nhưng qua những bài viết, bài nói của Người cho thấy rằng, “Đảng cầm quyền”

là khái niệm có những điểm khác với “Đảng lãnh đạo” Đảng cầm quyền là mộtkhái niệm gắn với quyền lực Theo Người, Đảng cầm quyền cũng tức là Đảngnắm chính quyền, nghĩa là Đảng có quyền lực trong thực tế Tuy nhiên, Đảng ta

là đội tiên phong không chỉ của giai cấp công nhân mà là của cả dân tộc, “Đảng

là đảng của giai cấp lao động, mà cũng là đảng của toàn dân”; đồng thời, những

cán bộ, đảng viên của Đảng trực tiếp thi hành những nhiệm vụ quản lý trong bộmáy nhà nước đều chỉ là những người được nhân dân “ủy thác”, bầu ra để phục

vụ nhân dân Do vậy, ở nước ta, Đảng nắm chính quyền cũng tức là nhân dânnắm chính quyền, bởi Đảng chỉ là lực lượng tiêu biểu, đại diện cho toàn dânnắm chính quyền Cán bộ, đảng viên trong bộ máy nhà nước có quyền lựcnhưng quyền lực đó là thuộc về nhân dân Người viết: “Nhân dân là ông chủnắm chính quyền Nhân dân bầu ra đại biểu thay mặt mình thi hành chính quyềnấy” Có thể thấy, đây là một nét đặc thù của Đảng cầm quyền ở Việt Nam hiệnnay Điều này không có được đối với các đảng cầm quyền ở nhiều nước trên thếgiới, khi mà đảng cầm quyền chỉ là đảng đại diện cho một lực lượng trong nhiềulực lượng khác nhau của các giai cấp, tầng lớp dân chúng trong xã hội

Như vậy, nói một cách khái quát, Đảng cầm quyền là một khái niệm dùng

để chỉ thời kỳ Đảng đã nắm được chính quyền và sử dụng chính quyền đó nhưmột công cụ của giai cấp mà Đảng đó đại diện nhằm thực hiện thắng lợi mụctiêu chính trị của giai cấp Đảng cầm quyền có nghĩa là Đảng chi phối, điềukhiển, sử dụng được chính quyền Hay nói cách khác Đảng cầm quyền là Đảngphải nắm được công cụ của Nhà nước, sử dụng các công cụ đó để lãnh đạo đấtnước Đảng cộng sản cầm quyền là nói thời kỳ Đảng đã nắm được chính quyền

và sử dụng chính quyền như một công cụ của giai cấp nhằm thực hiện mục tiêuchính trị của giai cấp Đảng cộng sản Việt Nam trở thành Đảng cầm quyền khimới 15 tuổi, Đảng đã lãnh đạo nhân dân giành chính quyền Khi cầm quyền,Đảng chịu trách nhiệm trước lịch sử về vận mệnh phát triển của dân tộc, về sựphát triển toàn diện của xã hội, về sự phồn vinh của đất nước, về tự do, ấm no,hạnh phúc của nhân dân.Vai trò lãnh đạo, cầm quyền của Đảng ta đối với cáchmạng Việt Nam là một tất yếu của lịch sử

Qua Học phần lý luận về Đảng và xây dựng Đảng cầm quyền, tôi chọn đề

tài tiểu luận: “Tính tất yếu và những giải pháp nâng cao năng lực cầm quyền

của Đảng Cộng sản Việt Nam trong giai đoạn hiện nay” nhằm làm rõ những

giải pháp nâng cao năng lực lãnh đạo của Đảng trong tình hình kinh tế - chính trị

- xã hội đang diễn biến phức tạp như hiện nay

NỘI DUNG

I Quan niệm về Đảng lãnh đạo và Đảng cộng sản cầm quyền

1 Quan niệm của Hồ Chí Minh về Đảng lãnh đạo.

Với nội hàm khái niệm “Đảng lãnh đạo” trong quan điểm của Hồ ChíMinh đã được làm rõ qua các nội dung chủ yếu sau:

“Đảng lãnh đạo” là một khái niệm chỉ sự tác động, ảnh hưởng của Đảng(qua các tổ chức đảng và đảng viên) đối với quần chúng nhân dân Tức chủ yếuchỉ nói đến sự lãnh đạo của Đảng đối với quần chúng nhân dân Hồ Chí Minhkhông bao giờ sử dụng các khái niệm “Đảng lãnh đạo Nhà nước” hay “Đảnglãnh đạo Chính quyền”, kể cả sau khi Đảng đã lãnh đạo nhân dân giành đượcchính quyền Đảng lãnh đạo quần chúng nhân dân có nghĩa là Đảng phải làm saotrở thành lực lượng tiên phong trong dân chúng, vạch hướng, xác định được mụctiêu đúng đắn đáp ứng được lợi ích và nguyện vọng cơ bản của đông đảo quầnchúng nhân dân; đồng thời phải có được uy tín cao do làm tốt sứ mệnh “ngườiđày tớ trung thành của nhân dân” từ đó mà vận động, thuyết phục được quầnchúng nhân dân ủng hộ, đi theo Đảng

Đảng lãnh đạo là một khái niệm không gắn với quyền lực Tức Đảngkhông dựa vào quyền lực (quyền lực được hiểu theo nghĩa có sự cưỡng bức, épbuộc) trong sự ảnh hưởng, trong quá trình tác động của chủ thể lãnh đạo là Đảngđến đối tượng lãnh đạo là quần chúng nhân dân Sự lãnh đạo của Đảng đối vớiquần chúng nhân dân có đặc điểm là sự vận động mang tính thuyết phục Đảnglấy uy tín của mình là một Đảng có “đạo đức và văn minh” để thuyết phục quầnchúng nhân dân đi theo, ủng hộ, thực hiện các cương lĩnh, đường lối, nghị quyếtcủa Đảng Điều đó diễn ra cả trước và sau khi Đảng lãnh đạo nhân dân giànhđược chính quyền

Khái niệm Đảng lãnh đạo được hiểu như một hình thức của cuộc đấutranh giai cấp cả trong cách mạng giải phóng dân tộc và trong xây dựng chủnghĩa xã hội Chính từ trong cuộc đấu tranh đó, Đảng đã tỏ ra là lực lượng “cósức hấp dẫn lớn”, được quần chúng nhân dân tin yêu, ca ngợi, tự nguyện suy tôn

là lực lượng giữ địa vị lãnh đạo Sau khi Đảng lãnh đạo nhân dân giành được

chính quyền, sự suy tôn đó được kiểm chứng chủ yếu qua các đợt bầu cử dânchủ và khi mà có đa số đảng viên của Đảng được bầu vào các cơ quan quyền lựcnhà nước các cấp Tuy nhiên, nhân dân tự nguyện suy tôn địa vị lãnh đạo củaĐảng không có nghĩa là Đảng có thể giữ mãi địa vị đó nếu Đảng đánh mất niềmtin của nhân dân, đặc biệt trong giai đoạn hiện nay nếu Đảng không chiến thắngđược trong cuộc đấu tranh gian khổ chống chủ nghĩa cá nhân Hồ Chí Minh đãtừng chỉ rõ rằng: “Đảng không thể đòi hỏi Mặt trận thừa nhận quyền lãnh đạocủa mình mà phải tỏ ra là một bộ phận trung thành nhất, hoạt động nhất và chânthực nhất Chỉ trong đấu tranh và công tác hằng ngày, khi quần chúng rộng rãithừa nhận chính sách đúng đắn và năng lực lãnh đạo của Đảng, thì Đảng mớigiành được địa vị lãnh đạo”; rằng: “Một dân tộc, một đảng và mỗi con ngườingày hôm qua là vĩ đại, có sức hấp dẫn lớn, không nhất định hôm nay và ngàymai vẫn được mọi người yêu mến và ca ngợi, nếu lòng dạ không trong sáng nữa,nếu sa vào chủ nghĩa cá nhân”.

2 Khái niệm về Đảng cộng sản cầm quyền

“Đảng cầm quyền” là khái niệm dùng trong khoa học chính trị, chỉ mộtđảng chính trị đại diện cho một giai cấp đang nắm giữ và lãnh đạo chính quyền

để điều hành, quản lý đất nước nhằm trước hết phục vụ lợi ích của giai cấpmình Khái niệm “Đảng cầm quyền” để chỉ vai trò của Đảng khi Đảng đã giànhđược chính quyền; Đảng lãnh đạo xã hội bằng chính quyền, thông qua chínhquyền và mặt trận tổ quốc, các đoàn thể nhân dân Khi trở thành Đảng cầmquyền thì các chủ trương, đường lối của Đảng mới được thể chế hóa thành Hiếnpháp, pháp luật và chính sách mang tính pháp lý để toàn xã hội thực hiện

Khái niệm “Đảng cầm quyền” lần đầu tiên được V.I.Lênin nêu ra Saunày Chủ tịch Hồ Chí Minh đã sử dụng thuật ngữ này để nói về vai trò cầmquyền của Đảng như: Đảng giành được chính quyền, Đảng nắm chính quyền,Đảng lãnh đạo chính quyền, Đảng cầm quyền Trong Di chúc để lại, Chủ tịch

Hồ Chí Minh viết: “Đảng ta là một đảng cầm quyền” Điều lệ Đảng Cộng sảnViệt Nam được Đại hội toàn quốc lần thứ X, XI thông qua cũng ghi: “ĐảngCộng sản Việt Nam là đảng cầm quyền”

Nội dung, phương thức lãnh đạo của Đảng khi chưa giành được chínhquyền và khi đã giành được chính quyền (Đảng cầm quyền) rất khác nhau:

- Khi chưa có chính quyền, phương thức lãnh đạo của Đảng chủ yếu làcác tổ chức đảng và đảng viên trực tiếp tuyên truyền, phổ biến đường lối, chủtrương đến các hội, đoàn thể, quần chúng “cốt cán”, thậm chí đến từng ngườidân; từ đó tổ chức nhân dân thực hiện đường lối, chủ trương của Đảng Quan hệcủa Đảng với nhân dân là quan hệ máu thịt; mọi sự xa rời nhân dân đều có thểdẫn đến tổn thất cho cách mạng, cho sinh mệnh của ngay bản thân tổ chức đảng

và đảng viên Trong điều kiện chưa có chính quyền, trong Đảng không có điềukiện để phát sinh tệ quan liêu, mệnh lệnh, ức hiếp quần chúng

- Khi Đảng đã có chính quyền thì chính quyền là công cụ mạnh mẽ, sắcbén nhất để đưa đường lối, chủ trương, chính sách của Đảng vào cuộc sống, bảođảm sự lãnh đạo của Đảng đối với toàn xã hội Trong phương thức cầm quyền,ngoài cách thức tuyên truyền, giáo dục, thuyết phục nhân dân, Đảng lãnh đạochính quyền (Nhà nước) thể chế hoá đường lối, chủ trương, chính sách của Đảngthành Hiến pháp, pháp luật, kế hoạch và tổ chức thực hiện Thực chất của Đảngcầm quyền là: Đảng lãnh đạo chính quyền và thông qua chính quyền để nhândân làm chủ đất nước, làm chủ xã hội

- Trong điều kiện Đảng đã có chính quyền, V.I.Lênin đã cảnh báo cácnguy cơ: sai lầm về đường lối, quan liêu, xa rời quần chúng và kiêu ngạo cộngsản Ngay sau khi Đảng Cộng sản Việt Nam giành được chính quyền, Chủ tịch

Hồ Chí Minh đã sớm cảnh báo hai nguy cơ: sai lầm về đường lối và sự suy thoáicủa đội ngũ cán bộ, đảng viên Người yêu cầu cần phải chiến thắng ba thứ giặcnội xâm là: tham ô, lãng phí, quan liêu; nếu không sẽ làm đổ vỡ cả sự nghiệpcủa một Đảng cầm quyền

- Ở Việt Nam từ giữa 1947 đến năm 1988, ngoài Đảng Cộng sản ViệtNam lãnh đạo, còn có Đảng Dân chủ Việt Nam và Đảng Xã hội Việt Nam thamgia chính quyền, nhưng hai Đảng trên đều thừa nhận vai trò lãnh đạo của ĐảngCộng sản Việt Nam Từ tháng 11/1988 đến nay, ở Việt Nam chỉ còn một đảngduy nhất lãnh đạo là Đảng Cộng sản Việt Nam Hiện nay, ở Cộng hoà Cu Ba và

Cộng hoà Dân chủ Nhân dân Lào cũng chỉ có một Đảng duy nhất cầm quyền,thực hiện sứ mệnh lãnh đạo đối với Nhà nước và xã hội

3 Các nhân tố tác động đến sự lãnh đạo của Đảng ta Trong bối cảnh hiện nay:

Về thuận lợi, xu thế hòa bình, hợp tác và phát triển là xu thế lớn trên thếgiới đang tạo ra những cơ hội hợp tác phát triển to lớn cho đất nước Quá trình

mở cửa hội nhập và xu thế toàn cầu hóa hiện nay cho phép chúng ta “đi tắt đónđầu” rút ngắn thời gian tiến hành CNH,HĐH đất nước, không chỉ tiếp nhận đượcnhững thành tựu khoa học - công nghệ, thành quả kinh tế - văn hoá của nhiềunước, mà cả thành quả khoa học lãnh đạo, khoa học quản lý

Cách mạng KHCN hiện đại cùng với quá trình CNH-HĐH đất nước đã

có những tác động rất nhiều đến hình thức và phương pháp của khoa học quản lý

và lãnh đạo Hình thức, chất lượng, hiệu quả của phương thức lãnh đạo phụthuộc một phần vào KH quản lý và các phương tiện kỹ thuật phục vụ lãnh đạo;đồng thời, các KH về quản lý, điều khiển học, tâm lý học, các phương tiệnCNTT… đã góp phần to lớn trong nâng cao chất lượng, hiệu quả lãnh đạo.Vềnhững thách thức, khó khăn, tác động của mặt trái của nền kinh tế vận hành theo

cơ chế thị trường và quá trình hội nhập kinh tế quốc tế đã làm nảy sinh ra nhữngvấn đề xã hội không mong đợi như phân hóa giàu nghèo, tệ nạn xã hội, hủy hoạimôi trường …Đây là những thách thức đối với vai trò lãnh đạo của Đảng trongviệc giải quyết có hiệu quả các vấn đề nêu trên Chính trị là sự biểu hiện tậptrung của kinh tế (V.I.Lênin) Phương thức lãnh đạo của Đảng thuộc phạm trùchính trị, do vậy, cũng do kinh tế quy định Giờ đây, khi đã chuyển sang nềnkinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, với sự đa dạng hoá chế độ sởhữu, hình thức và thành phần kinh tế, lấy sự điều tiết của thị trường làm căn cứ

cơ bản, thị trường đóng vai trò là cơ sở để kế hoạch hoá nền kinh tế quốc dân thì phương thức lãnh đạo của Đảng nói chung, lãnh đạo trên lĩnh vực kinh tế nóiriêng không thể như cũ Nguy cơ tụt hậu xa hơn về kinh tế so với nhiều nướctrong khu vực và trên thế giới là vấn đề tác động mạnh mẽ đến công tác xâydựng Đảng Cùng với mở cửa hội nhập là các nguy cơ du nhập những tư tưởng

phản động, những làn gió độc làm cho không ít CB, ĐV dao động, hữu khuynh,làm suy yếu vai trò lãnh đạo của Đảng Tình trạng suy thoái về chính trị, tưtưởng, đạo đức, lối sống của một bộ phận CB, ĐV, những biểu hiện xa rời mụctiêu XHCN chưa được khắc phục Tệ tham nhũng, lãng phí, quan liêu trong điềukiện Đảng duy nhất cầm quyền là đáng lo ngai, đe doạ sự tồn tại của Đảng vàchế độ Trong khi đó, các thế lực thù địch không ngừng tấn công, đả kích nhằmxóa bỏ vai trò lãnh đạo của ĐCS.

II Thuận lợi và nguy cơ đối với Đảng Cộng sản Việt Nam là một Đảng duy nhất cầm quyền

Đảng ta là một Đảng duy nhất cầm quyền Do đó, Đảng có nhiều thuận lợi

cơ bản, nhưng cũng tiềm ẩn những nguy cơ bên trong rất nguy hiểm, có thể làmmất vai trò lãnh đạo của Đảng bất cứ lúc nào Cụ thể là:

- Đảng có Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam, Nhà nướccủa dân, do dân và vì dân Đảng có Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể chính trị -

xã hội hoạt động dưới sự lãnh đạo thống nhất của Đảng

- Bằng hoạt động thực tiễn hơn 80 năm qua, Đảng Cộng sản Việt Namđược nhân dân thừa nhận là người tổ chức, lãnh đạo mọi thắng lợi của cách

mạng Việt Nam; được nhân dân tin yêu, bảo vệ và coi Đảng là của mình.

- Đảng Cộng sản Việt Nam ngày càng mở rộng quan hệ với các ĐảngCộng sản và Công nhân quốc tế; ngoài ra, Đảng còn có quan hệ với nhiều đảngcầm quyền khác trên thế giới; có sự đồng tình, ủng hộ, giúp đỡ to lớn của bạn bè

và nhân dân yêu chuộng hoà bình, tiến bộ trên thế giới

2 Về nguy cơ:

- Sau khi giành được chính quyền về tay nhân dân và trở thành Đảng cầmquyền, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã vạch rõ những suy thoái, hư hỏng của một sốcán bộ, đảng viên; đồng thời cảnh báo hai nguy cơ đối với Đảng là: Nguy cơ sai

lầm về đường lối và nguy cơ suy thoái, biến chất của đội ngũ cán bộ, đảng viên

- Thấm nhuần tư tưởng Hồ Chí Minh và từ thực tiễn của đất nước, trongCương lĩnh xây dựng đất nước thời kỳ quá độ lên CNXH (năm 1991), Đảng lạinhấn mạnh hai nguy cơ này và tại Hội nghị đại biểu giữa nhiệm kỳ Đại hội VII

của Đảng (1/1994), Đảng đã bổ sung và xác định có 4 nguy cơ đối với Đảng và

cách mạng Việt Nam là:

- Nguy cơ tụt hậu xa hơn về kinh tế so với nhiều nước trong khu vực vàtrên thế giới, do điểm xuất phát thấp

- Nguy cơ sai lầm đường lối, đi chệch định hướng xã hội chủ nghĩa

- Nguy cơ tham nhũng và tệ nạn quan liêu, lãng phí

- Nguy cơ “Diễn biến hoà bình” của các thế lực thù địch, phản động

Trong 4 nguy cơ nêu trên thì có hai nguy cơ bên trong rất nguy hiểm, có

thể làm mất vai trò lãnh đạo của Đảng bất cứ lúc nào, đó là:

+ Nguy cơ sai lầm về đường lối, đi chệch định hướng xã hội chủ nghĩa.

Đây là nguy cơ có thể xảy ra bất cứ lúc nào, nhất là khi có những biến động lớn

ở trong nước hoặc trên thế giới và trong những bước ngoặt của cách mạng Tuy

nhiên, việc sai lầm về đường lối chỉ có thể diễn ra ở cấp lãnh đạo cao nhất của Đảng, bởi đây là cấp hoạch định ra chủ trương, đường lối Vì vậy, việc xây dựng

một tập thể lãnh đạo cấp cao của Đảng đáp ứng với yêu cầu, nhiệm vụ của cáchmạng trong mỗi thời kỳ là nhiệm vụ quan trọng hàng đầu của Đảng; bởi nếu cấplãnh đạo cao nhất của Đảng vững vàng, kiên định với mục tiêu, lý tưởng củaĐảng, thì dù không thể nào làm thay đổi được định hướng chiến lược và chủtrương, đường lối của Đảng

Quán triệt quan điểm này, Hội nghị Trung ương 6 và 7 (khoá XI) đã thảo

luận và thông qua Đề án: “Quy hoạch Ban chấp hành Trung ương, Bộ Chính trị,

Ban Bí thư và các chức danh lãnh đạo chủ chốt của Đảng, Nhà nước nhiệm kỳ

2016 - 2021 và các nhiệm kỳ tiếp theo”.

+ Nguy cơ về sự suy thoái, biến chất của đội ngũ cán bộ, đảng viên và tệ nạn quan liêu, tham nhũng, lãng phí Khi Đảng đã trở thành Đảng cầm quyền,

một bộ phận không nhỏ cán bộ, đảng viên trở thành những cán bộ có chức, cóquyền trong hệ thống chính trị từ Trung ương đến cơ sở và nhiều cán bộ, đảngviên trở thành những người quản lý kinh tế của đất nước Đây là điều kiện dễlàm cho cán bộ, đảng viên thoái hoá, biến chất, chạy theo chức, quyền, danh, lợi,dẫn đến phai nhạt lý tưởng, tham nhũng, xa rời nhân dân và dễ xa vào những tệnạn mà khi Đảng chưa giành được chính quyền không có được Những tệ nạnnày nó không chừa một ai và dù người đó làm gì, ở lĩnh vực nào, ở cấp cao haythấp, nếu cán bộ đó không kiên trì học tập, tu dưỡng và rèn luyện đạo đức cáchmạng thì đều có thể mắc phải

Trong điều kiện mới hiện nay, nguy cơ suy thoái về tư tưởng chính trị,đạo đức lối sống, đặc biệt là tệ quan liêu, tham nhũng, lãng phí diễn ra rất tinh

vi, phức tạp và ngày càng trở nên nghiêm trọng; nếu không kịp thời đấu tranh,khắc phục sẽ làm cho Đảng xa dân, mất lòng tin của dân và tất yếu dẫn đến sựsuy vong của Đảng Sự suy thoái về tư tương chính trị và đạo đức lối sống củađội ngũ cán bộ, đảng viên nó diễn ra một cách từ từ hàng ngày và đó cũng chính

là quá trình “tự diễn biến”, “tự chuyển hoá” trong Đảng rất nguy hiểm, phải luônluôn cảnh giác đề phòng và không thể xem thường

Như vậy, 4 nguy cơ mà Hội nghị đại biểu giữa nhiệm kỳ khoá VII của Đảng Cộng sản Việt Nam đã chỉ ra, đến nay vẫn còn nguyên tính thời sự, nó không chỉ còn là nguy cơ, mà đã trở thành thách thức trong thực tế và ngày càng trở nên bức thiết đối với công tác xây dựng, chỉnh đốn Đảng hiện nay.

III Nâng cao năng lực lãnh đạo của Đảng cầm quyền trong tình hình mới:

1 Năng lực lãnh đạo của Đảng cầm quyền

Năng lực lãnh đạo của một Đảng cầm quyền được thể hiện tập trung trên

5 nội dung chủ yếu như sau:

- Năng lực nhận thức quy luật khách quan của sự phát triển và vận dụngmột cách sáng tạo, phù hợp với điều kiện thực tiễn của đất nước để đề ra chủtrương, đường lối cách mạng đúng đắn Đồng thời, phải có năng lực chỉ đạo, tổchức nghiên cứu lý luận, tổng kết thực tiễn, làm sáng tỏ những vấn đề mới nảysinh, tạo sự thống nhất nhận thức và hành động trong toàn Đảng

- Năng lực thể chế hoá, cụ thể hoá chủ trương, đường lối của Đảng thànhHiến pháp, pháp luật, các chính sách, chương trình, kế hoạch, nhiệm vụ và giảipháp để phát triển kinh tế - xã hội của đất nước, phản ánh được ý chí, nguyệnvọng chính đáng của nhân dân

- Năng lực tổ chức, chỉ đạo đối với Nhà nước, mặt trận và các đoàn thểnhân dân trong việc vận động, tập hợp quần chúng, phát huy sức mạnh tổng hợpcủa cả hệ thống chính trị để thực hiện thắng lợi các chủ trương, đường lối, chínhsách, mục tiêu, nhiệm vụ mà Đảng đã đề ra Đây thực chất là năng lực lãnh đạocủa đảng đối với Nhà nước - công cụ chủ yếu, mạnh mẽ nhất để bảo đảm sự lãnhđạo của Đảng đối với toàn xã hội

Do đó, Đảng phải xây dựng Nhà nước trong sạch, vững mạnh; có tổ chức

bộ máy gọn nhẹ, hoạt động hiệu lực, hiệu quả; xây dựng đội ngũ cán bộ, côngchức có phẩm chất, năng lực, toàn tâm, toàn ý phục vụ nhân dân, hoàn thànhnhiệm vụ được giao

- Năng lực kiểm tra, giám sát toàn bộ hoạt động của hệ thống chính trị;kịp thời phát hiện và xử lý đúng đắn, có hiệu quả những vấn đề phức tạp nảysinh trong thực tiễn để rút kinh nghiệm;

- Năng lực phát hiện, đấu tranh để khắc phục sự suy thoái, biến chất vànhững tiêu cực ở trong Đảng, trong xã hội và sự chống phá của các thế lực phảnđộng, thù địch

Như vậy, khi nói đến năng lực lãnh đạo của Đảng cầm quyền, tức là một Đảng cầm quyền phải thể hiện đồng bộ và kết hợp được nhuần nhuyễn cả 5 nội dung của năng lực nêu trên

2 Nâng cao năng lực lãnh đạo của Đảng cầm quyền:

Khi chưa có chính quyền, Đảng trực tiếp giải quyết mọi việc Có chínhquyền, có hệ thống chính trị, Đảng phải sử dụng rộng rãi cả hệ thống chính trị đểthực hiện nhiệm vụ trung tâm của Đảng là lãnh đạo công cuộc xây dựng, trướchết là trên lĩnh vực kinh tế, có chính quyền rồi, cuộc đấu tranh giai cấp vẫn tiếptục nhưng bằng những hình thức, phương pháp và biện pháp khác Lênin chỉ rarằng: “khi tình hình đã thay đổi và chúng ta phải giải quyết những nhiệm vụthuộc loại khác, thì không nên nhìn lại đằng sau và sử dụng những phương phápcủa ngày hôm qua” (VI Lênin toàn tập, NXB Tiến Bộ, Matxcơva, 1978, Tập 44,Trang 398)

Có chính quyền, giai cấ công nhân phải biết loại trừ khỏi “cẩm nang” củamình những phương pháp, hình thức không còn phù hợp có những hình thức,phương pháp trước đây là phù hợp nhưng nay phải loại bỏ Có những pphươngpháp, hình thức trước đây có tính chất phổ biến đến nay không còn phổ biến nữanhư phương pháp tuyên truyền vận động cá biệt đến từng nhà, từng người nayvẫn còn, nhưng phải sử dụng rộng rãi bằng phương tiện thông tin đại chúng, sửdụng cả hệ thống chính trị của chủ nghĩa xã hội để tuyên truyền giáo dục, vậnđộng quần chúng hành động cách mạng có hiệu quả trên mọi lĩnh vực của đờisống xã hội-trước hết là lĩnh vực kinh tế lênin đã cảnh báo những người cộngsản rằng: Ai muốn dùng phương pháp cũ trong cuộc đấu tranh giành chínhquyền để giải quyết những nhiệm vụ tổ chức thì người đó sẽ phá sản hoàn toànvới tính cánh là nhà chính trị, là người XHCN Vì vậy cần phải sáng tạo nhữngphương pháp, hình thức mới ngày càng phong phú Đó là những phương pháp,hình thức kết hợp giáo dục chính trị, tư tưởng với kích thích lợi ích kinh tế, kếthợp hài hoà lợi ích cá nhân, lợi ích tập thể và lợi ích xã hội, kết hợp giáo dục vớihành chính và cưỡng bức, kết hợp chặt chẽ công tác tư tưởng, công tác tổ chức

và công tác kinh tế