Tieu luan 3

PHÁT HUY QUAN ĐIỂM ĐỘC LẬP, TỰ CHỦ, SÁNG TẠO CỦA ĐẢNG TRONG HOẠCH ĐỊNH ĐƯỜNG LỐI ĐỔI MỚIMỞ ĐẦU Đảng Cộng sản Việt Nam ra đời là một bước ngoặt vĩ đại trong lịch sửcách mạng nước ta.. Bản

MỤC LỤC

Trang

1 Độc lập, tự chủ, sáng tạo là đòi hỏi khách quan của cách

mạng Việt Nam dưới sự lãnh đạo của Đảng

2

2 Quan điểm độc lập, tự chủ, sáng tạo của Đảng ta trong hoạch

định đường lối đổi mới

PHÁT HUY QUAN ĐIỂM ĐỘC LẬP, TỰ CHỦ, SÁNG TẠO CỦA ĐẢNG TRONG HOẠCH ĐỊNH ĐƯỜNG LỐI ĐỔI MỚI

MỞ ĐẦU

Đảng Cộng sản Việt Nam ra đời là một bước ngoặt vĩ đại trong lịch sửcách mạng nước ta Hơn ba phần tư thế kỷ đã trôi qua từ khi thành lập, ĐảngCộng sản Việt Nam đã dẫn dắt giai cấp công nhân và toàn dân tộc Việt Namvào con đường đấu tranh cách mạng và đã giành được những thắng lợi vĩ đại,

có nghĩa lịch sử thời đại

Trong suốt quá trình lãnh đạo cách mạng Việt Nam, Đảng ta luôn nêu caotinh thần độc lập, tự chủ, sáng tạo trong việc hoạch định đường lối chiến lược, sáchlược cũng như trong tổ chức thực hiện đường lối đó Độc lập, tự chủ, sáng tạokhông chỉ là truyền thống, mà còn là nét nổi bật thuộc về bản lĩnh chính trị củaĐảng Bản lĩnh chính trị độc lập, tự chủ, sáng tạo biểu hiện rõ nhất ở những lúccách mạng gặp khó khăn, trước những bước ngoặt của lịch sử, từ đó tạo ra cao tràocách mạng rộng khắp để đưa cách mạng Việt Nam đi từ thắng lợi này đến thắng lợikhác, hoàn thành cuộc đấu tranh giành độc lập dân tộc, đi lên xây dựng chủ nghĩa

xã hội

Đặc biệt, trong công cuộc đổi mới hiện nay, nhờ có tư duy độc lập tự chủ,sáng tạo, Đảng ta đã có đường lối cách mạng đúng đắn, luôn luôn chủ động, sángtạo để đề ra những quyết sách đúng đắn, phù hợp, đưa sự nghiệp đổi mới vượt quanhững khó khăn thử thách và giành được những thành tựu to lớn Vì vậy, việc

nghiên cứu về: “Phát huy quan điểm độc lập, tự chủ, sáng tạo của Đảng trong

hoạch định đường lối đổi mới” là vấn đề có ý nghĩa lý luận và thực tiễn sâu sắc.

NỘI DUNG

1 Độc lập, tự chủ, sáng tạo là đòi hỏi khách quan của cách mạng Việt Nam dưới sự lãnh đạo của Đảng

Trong lịch sử mấy nghìn năm dựng nước và giữ nước, độc lập, tự chủ, sáng tạo

là một truyền thống quý báu của dân tộc Việt Nam Một đất nước có vị trí chiến lượcquan trọng trong khu vực và thế giới, luôn là mục tiêu xâm lược của các đế chế phongkiến nước ngoài và thực dân đế quốc; vừa luôn phải sống trong hoàn cảnh tự nhiênkhắc nghiệt điều kiện tự nhiên và vị trí “địa chính trị” đòi hỏi dân tộc Việt Nam phảithường xuyên nêu cao tính độc lập, tự chủ, sáng tạo, đoàn kết kiên cường trong dựng

và giữ nước Độc lập, tự chủ, sáng tạo trở thành truyền thống quý báu, thành bản sắcvăn hoá của dân tộc Việt Nam

Độc lập, tự chủ, sáng tạo không chỉ là truyền thống mà còn là nét nổi bật vềbản lĩnh chính trị của Đảng Cộng sản Việt nam Đó là một bài học xuyên suốttrong lịch sử lãnh đạo và đấu tranh của Đảng ta, một nhân tố bảo đảm cho Đảng tahoàn thành sứ mệnh lịch sử của đội tiên phong lãnh đạo cách mạng nước ta Khôngnhững vậy quan điểm độc lập, tự chủ, sáng tạo còn là “vũ khí” giúp Đảng lãnh đạocách mạng Việt Nam giành hết thắng lợi này đến thắng lợi khác vượt qua mọi khókhăn thử thách

Quan điểm Độc lập, tự chủ, sáng tạo của Đảng Cộng sản Việt Nam không

có nghĩa là sự biệt lập, đóng kín với thế giới bên ngoài, không có nghĩa là xa rời, từ

bỏ chủ nghĩa Mác- Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh mà đó là sự trung thành và vậndụng một cách sáng tạo chủ nghĩa Mác- Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh vào điềukiện cụ thể của cách mạng Việt Nam

Độc lập, tự chủ, sáng tạo nghĩa là tự mình chủ động, tích cực tìm tòi nhằmkhám phá phát hiện ra chân lý, đồng thời biết tiếp thu những thành tựu, trí tuệ vàkinh nghiệm quý báu của nhân loại, vận dụng sáng tạo vào thực tiễn Không chịu lệ

thuộc, không áp dụng dập khuôn máy móc, giáo điều mô hình của nước khác,không theo đuôi nước khác hay sự áp đặt của bất kỳ một thế lực bên ngoài nào.Điều này đã được C.Mác và Ph.Ăngghen chỉ rõ: “Bất cứ ở đâu và bất cứ nơi nào,việc áp dụng những nguyên tắc đó cũng phải tuỳ thuộc vào hoàn cảnh lịch sửđương thời”1

Chủ tịch Hồ Chí Minh lãnh tụ thiên tài của dân tộc Việt Nam, Người trựctiếp sáng lập và rèn luyện Đảng ta Với một trái tim đầy nhiệt huyết cách mạng vànhãn quan chính trị sâu sắc, Người đã tiếp thu truyền thống tốt đẹp của dân tộc, kếthợp với tinh hoa văn hóa thế giới, mà chủ nghĩa Mác- Lênin là nguồn gốc lý luậnchủ yếu và thực tiễn hoạt động của bản thân đã xây dựng nên những luận điểmquan trọng thể hiện tinh thần độc, lập tự, sáng tạo của mình Trong khi nhiều nhàcách mạng châu Âu cho rằng, chỉ khi nào cách mạng ở chính quốc thành công thì

sự nghiệp giải phóng dân tộc ở các nước thuộc địa mới có thể hoàn thành, thìNguyễn Ái Quốc đã cho rằng, sự nghiệp giải phóng ở các nước thuộc địa có thểchủ động dựa vào sức mình, Người chỉ rõ con đường giải phóng dân tộc là phảinêu cao tinh thần tự lực, tự cường, với phương châm “Đem sức ta mà tự giải phóngcho ta”2 và “muốn người ta giúp cho thì trước mình phải tự giúp lấy mình đã”3.Đồng thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh cũng hết sức phê phán tư tưởng trông chờ, ỷ lại

vào bên ngoài, Người chỉ rõ: “Một dân tộc không tự lực cánh sinh mà cứ ngồi chờ

dân tộc khác giúp đỡ thì không xứng đáng được độc lập”4

Phát huy truyền thống dân tộc, trung thành và vận dụng sáng tạo lý luận chủnghĩa Mác- Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh, trong quá trình lãnh đạo cách mạng,Đảng Cộng sản Việt Nam luôn nêu cao quan điểm độc lập, tự chủ, sáng tạo tronghoạch định chủ trương, đường lối lãnh đạo cách mạng, trong phát động phong trào

1 C.Mác và Ph.Ăngghen, Toàn tập, tập 8, Nxb CTQG, H.1995, tr.128.

2 Hồ Chí Minh, Toàn tập, tập 3, Nxb CTQG, H.2009, tr.554.

3 Hồ Chí Minh, Toàn tập, tập 2, Nxb CTQG, H.2009, tr.393.

4 Hồ Chí Minh, Toàn tập, tập 6, Nxb CTQG, H.2009, tr.522.

cách mạng… để từ đó tạo nên sức mạnh của toàn dân tộc, bất chấp những khókhăn thử thách, bất chấp sự can thiệp, chi phối từ bên ngoài, đem lại thắng lợi chocách mạng Thực tiễn cách mạng cho thấy, hoàn cảnh luôn thay đổi, nếu Đảng takhông biết sáng tạo, không đổi mới kịp thời, khi đó sẽ không theo kịp với thờicuộc, cách mạng sẽ dậm chân tại chỗ, nhưng sáng tạo mà không có cơ sở khoa học

sẽ dẫn đến đi chệch quỹ đạo

Thực tiễn quá trình đấu tranh cách mạng của Đảng cho thấy, trong hơn 80năm qua, Đảng ta luôn nêu cao tinh thần độc lập tự chủ, sáng tạo, để có đường lốicách mạng đúng đắn, đưa cách mạng đi đến thắng lợi Sự sáng tạo của Đảng đượcthể hiện ngay trong qui luật ra đời của Đảng, đó là sự kết hợp không chỉ có chủnghĩa Mác- Lênin với phong trào công nhân (qui luật ra đời chung cho các ĐảngCộng sản) mà còn thêm một yếu tố là phong trào yêu nước Trong cách mạng dântộc dân chủ nhân dân, nhờ có đường lối độc lập, tự chủ, sáng tạo, mà Đảng ta ngay

từ khi mới ra đời đã có Cương lĩnh, đường lối cách mạng đúng đắn, đưa cách mạngphát triển theo trào lưu tiến bộ nhất của nhân loại, để cách mạng phát triển đúnghướng từ đó về sau

Trong Cương lĩnh đầu tiên Đảng ta đã kết hợp nhuần nhuyễn quan điểm dântộc và giai cấp, thấm đượm tính dân tộc và thời đại với những luận điểm sáng tạo.Trong đó, Cương lĩnh đã gắn cách mạng giải phóng dân tộc với cách mạng vô sản,độc lập dân tộc với chủ nghĩa xã hội Đây là luận điểm quan trọng nhất, có tính baotrùm, chỉ ra phương hướng cơ bản, và mục tiêu chiến lược của cách mạng ViệtNam “chủ trương làm tư sản dân quyền cách mạng và thổ địa cách mạng để đi tới

xã hội cộng sản”5 Cương lĩnh của Đảng đã khẳng định cách mạng Việt Nam làmột bộ phận khăng khít của cách mạng thế giới, đồng thời xác định tính chủ động,tích cực của cách mạng Việt Nam trong mối quan hệ với cách mạng thế giới Đảngxác định con đường phát triển của cách mạng Việt Nam là sau khi hoàn thành cách

5 Đảng Cộng sản Việt Nam, Văn kiện Đảng, Toàn tập, tập 2, Nxb CTQG, H.2010, tr.2

mạng dân tộc dân chủ sẽ thực hiện cách mạng xã hội chủ nghĩa, bỏ qua giai đoạnphát triển tư bản chủ nghĩa; xác định hai nhiệm vụ chống đế quốc và chống phongkiến của cách mạng dân tộc, dân chủ (trước đây gọi là cách mạng tư sản dânquyền) có mối quan hệ khăng khít nhưng không đồng loạt ngang nhau, nhiệm vụchống đế quốc, giải phóng dân tộc được đặt lên hàng đầu Sau này, Đảng nêu rõthêm: nhiệm vụ chống phong kiến phải thực hiện từng bước, phục tùng nhiệm vụchống đế quốc

Trong cuộc kháng chiến chống Pháp, nhờ quán triệt tinh thần độc lập, tựchủ, sáng tạo, Đảng đã đưa ra đường lối đấu tranh đúng đắn: đường lối khángchiến toàn dân, toàn diện, lâu dài, dựa vào sức mình là chính; vừa kháng chiến vừakiến quốc, xây dựng lực lượng Cũng nhờ tinh thần độc lập, tự chủ, sáng tạo màĐảng ta đã giải quyết đúng đắn các mối quan hệ, vừa tranh thủ được sự giúp đỡcủa bạn bè quốc tế, vừa không phụ thuộc vào sự chỉ đạo của họ, để đưa cuộc khángchiến đến thắng lợi

Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước của dân tộc, ở điều kiện hoàncảnh nước ta: miền Bắc hoàn thành cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân, miềnNam còn nằm trong ách đô hộ của đế quốc Mỹ và bè lũ tay sai, với tinh thần độclập, tự chủ, sáng tạo, Đảng ta đã đề ra đường lối tiến hành đồng thời hai chiến lượccách mạng Tuy hai miền thực hiện hai chiến lược cách mạng khác nhau, song haichiến lược lại có quan hệ chặt chẽ với nhau, cùng thực hiện một mục tiêu chung,giải quyết mối quan hệ hậu phương và tiền tuyến khi cả nước có chiến tranh: vìgiải phóng miền Nam phải bảo vệ và xây dựng miền Bắc và để bảo vệ, xây dựngmiền Bắc phải đánh thắng giặc Mỹ ở miền Nam

Như vậy, độc lập, tự chủ, sáng tạo luôn là đòi hỏi khách quan của cách mạngViệt Nam và là tư tưởng xuyên suốt của Đảng ta và Chủ tịch Hồ Chí Minh tronglãnh đạo, chỉ đạo cách mạng Việt Nam: Từ độc lập, tự chủ, sáng tạo trong tìm conđường cứu nước, đến độc lập, tự chủ, tự lực, tự cường, sáng tạo trong lãnh đạo đấu

tranh giành và giữ chính quyền; trong kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ Tinhthần độc lập, tự chủ, sáng tạo đó không chỉ dừng lại ở thắng lợi của nhiệm vụ giảiphóng dân tộc mà những giá trị to lớn của tinh thần đó là ở chỗ nó tiếp tục đượctoả sáng trong công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam hiện nay Đó là sựnghiệp đổi mới tìm tòi con đường đi lên chủ nghĩa xã hội dưới sự lãnh đạo củaĐảng.

2 Quan điểm độc lập, tự chủ, sáng tạo của Đảng ta trong hoạch định đường lối đổi mới

Sự nghiệp đổi mới toàn diện đất nước của Đảng ta được đánh dấu từ bướcngoặt lịch sử của Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ VI (12/1986) Đây là Đại hộiđánh dấu bước chuyển quan trọng trong quá trình tiến lên của cách mạng nước

ta, là bước ngoặc lịch sử trên con đường xây dựng chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam.Đổi mới là tất yếu khách quan, là yêu cầu bức thiết của nước ta, đổi mới là cuộccách mạng sâu sắc, toàn diện và triệt để trên mọi lĩnh vực của đời sống xã hội:kinh tế, chính trị, văn hoá, xã hội, quốc phòng an ninh Đây là cuộc đấu tranhgiai cấp, đấu tranh dân tộc gay go phức tạp, có ý nghĩa sống còn đối với Đảng

và đối với chủ nghĩa xã hội Đây cũng là cuộc đấu tranh giữa cái mới và cái cũ,giữa tiến bộ và lạc hậu diễn ra trên các lĩnh vực trong từng tổ chức và từng conngười Trong công cuộc đổi mới, nhiều vấn đề mới mẻ đặt ra kể cả về lý luậncũng như thực tiễn cần được giải quyết, chúng ta vừa đổi mới, vừa tổng kết, rútkinh nghiệm, từng bước tháo gỡ khó khăn, vướng mắc, từng bước hoàn thiệnđường lối đổi mới, sao cho đi đúng qui luật khách quan, phát triển vững chắccho cách mạng Sự nghiệp đổi mới mà Đảng và nhân dân ta tiến hành làm biếnđổi toàn diện trên đất nước ta, sự nghiệp đó hoàn toàn không có khuôn mẫu sẵn,lại đang trong quá trình phát triển Do đó, trong công cuộc đổi mới đòi hỏi Đảng

ta phải phát huy quan điểm độc lập, tự chủ, sáng tạo để đưa công cuộc đổi mới

đi lên, giành thắng lợi

2.1 Độc lập, tự chủ, sáng tạo trong đổi mới từng phần (1979-1986)

Sau đại thắng mùa xuân năm 1975 cả nước bước vào thời kỳ mới: thời kỳxây dựng thành công chủ nghĩa xã hội và bảo vệ vững chắc Tổ quốc Việt Nam xãhội chủ nghĩa Đây cũng là thời kỳ Đảng ta tiếp tục phát huy truyền thống độc lập,

tự chủ, sáng tạo trong hoạch định đường lối xây dựng và bảo vệ chủ nghĩa xã hộitrên phạm vi cả nước

Khi bước vào công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội, trong những năm đầu,Đảng ta do còn những bỡ ngỡ, lúng túng, nên không tránh khỏi những vấp váp, sailầm: lý luận chưa bắt kịp với tình hình thực tế, sai lầm trong khâu tổ chức thựchiện vừa tả khuynh, vừa hữu khuynh Đặc biệt, cơ chế quản lý không phù hợp,cộng với tư tưởng chủ quan duy ý chí, từ đó làm cho đất nước rơi vào khủng hoảngkinh tế- xã hội nghiêm trọng Trong thời kỳ này, nền kinh tế của chúng ta chủ yếu

là sản xuất nhỏ, lại chịu ảnh hưởng nặng nề của chiến tranh Đội ngũ cán bộ, đảngviên của Đảng trong chiến tranh cơ bản có bản lĩnh chính trị vững vàng, có phẩmchất đạo đức trong sáng, sẵn sàng hy sinh vì nền độc lập tự do của dân tộc, vì chủnghĩa xã hội Tuy nhiên, trình độ văn hoá, khoa học kỹ thuật, chuyên môn nghiệp

vụ còn có những hạn chế nhất định, chưa đáp ứng được yêu cầu nhiệm vụ cáchmạng trong giai đoạn mới Mặt khác, cơ chế tập trung quan liêu bao cấp chỉ phùhợp điều kiện đất nước có chiến tranh, đến nay không còn phù hợp nữa, trở thànhlực cản đối với sự phát triển của đất nước Trong đường lối lãnh đạo đất nước,Đảng ta gộp mục tiêu và biện pháp làm một, mà trong đó lại không có mục tiêu cụthể Chính vì vậy, trong quá trình đưa nghị quyết vào cuộc sống lại làm cho đấtnước lâm vào khủng hoảng kinh tế- xã hội, sản xuất trì trệ, năng xuất, chất lượnghiệu quả thấp, giá cả thị trường tăng, đời sống nhân dân gặp nhiều khó khăn, lòngtin của nhân dân vào Đảng bị giảm sút, nếu kéo dài sẽ dẫn đến những hậu quả hếtsức nghiêm trọng

Trước tình hình đó, một lần nữa bản lĩnh chính trị, tinh thần độc lập, tự chủ,sáng tạo của Đảng được phát huy một cách cao độ Đảng ta đã kịp thời nhận rõkhuyết điểm là đã kéo dài quá lâu cơ chế tập trung quan liêu bao cấp, từng bướctìm tòi những biện pháp khắc phục những khuyết điểm ấy Hội nghị Trung ươnglần thứ 6 khóa IV (8/1979) là hội nghị quan trọng thể hiện rõ tinh thần độc lập, tựchủ, sáng tạo, là bước đột phá trên con đường tìm kiếm, tìm tòi đổi mới con đườngxây dựng xã hội chủ nghĩa Hội nghị đã đưa ra tư tưởng cơ bản quan trọng là “làmcho sản xuất bung ra” nghĩa là phải phát triển sản xuất, lấy lợi ích kinh tế làm đònbẩy để thúc đẩy sản xuất phát triển Đảng ta chủ trương sử dụng các thành phầnkinh tế ngoài kinh tế quốc doanh, đây là các thành phần kinh tế mà trước kia takhông chấp nhận; chủ trương đổi mới cơ chế quản lý kinh tế, chuyển nền kinh tếtập trung quan liêu bao cấp sang cơ chế hạch toán kinh doanh, đó là quá trình Đảngtiến hành đổi mới từng phần, từng lĩnh vực riêng lẻ Bước đột phá ban đầu đó có ýnghĩa hết sức quan trọng, mở ra hướng đi cụ thể, đúng đắn cho cách mạng ViệtNam Nghị quyết Trung ương 6 (8/1979) như “luồng sinh khí tốt lành thổi vàocuộc sống”, xã hội Việt Nam bắt đầu khởi sắc và có những chuyển biến tích cực.Đây cũng là Nghị quyết mang tính đột phá mở ra hướng tiếp cận mới về chủ nghĩa

xã hội và con đường đi lên chủ nghĩa xã hội là phải chấp nhận: nền kinh tế nhiềuthành phần; kinh tế thị trường; quan tâm đến lợi ích người lao động… Trong thựctiễn Nghị quyết Trung ương 6 đã đi vào cuộc sống với sự ra đời của hàng trăm xínghiệp tư nhân, nhất là ở các thành phố lớn và đã giải quyết được một phần cuộcsống… Tuy nhiên, Nghị quyết Trung ương 6 còn có những hạn chế, những giải pháp

mà Hội nghị nêu ra chưa đủ sức tháo gỡ khó khăn Sau một thời gian thực hiện lạixuất hiện những khó khăn mới: Sản xuất bung ra nhưng không đúng hướng; hàng lậu,hàng giả xuất hiện nhiều; giá cả ngày càng cao… Trước tình hình đó, Hội nghị lần thứ

9 Ban Chấp hành Trung ương khoá IV (12/1980) đã họp, bàn về phương hướngnhiệm vụ kinh tế- xã hội năm 1981 Thực hiện Nghị quyết Hội nghị lần thứ 9 và kịp

thời phát huy những nhân tố tích cực, khắc phục các nhược điểm, ngày 31/1/1981,Ban Bí thư ra chỉ thị số 100-CT/TW về cải tiến công tác khoán, mở rộng khoán sảnphẩm đến nhóm lao động và người lao động trong hợp tác xã nông nghiệp (gọi tắt làChỉ thị 100) Chỉ thị đã tạo ra động lực phát triển mới trong sản xuất nông nghiệp.

“Khoán” trong nông nghiệp là một bước phát triển trong tư duy kinh tế nông nghiệpcủa Đảng, vì đó là hình thức quản lý, tổ chức kinh doanh có lợi và từ đó quan niệm

về hợp tác xã cũng cần phải thay đổi Đây cũng chính là quá trình tìm tòi, thửnghiệm thể hiện quan điểm độc lập, tự chủ, sáng tạo của Đảng ta

Trong lĩnh vực công nghiệp, ngày 21/1/1981 Hội đồng Bộ trưởng ban hànhQuyết định 25/CP cho phép các xí nghiệp thực hiện kế hoạch ba phần, trong đó có một

kế hoạch xí nghiệp tự ký hợp đồng để đáp ứng nhu cầu của thị trường, lần đầu tiên chophép hình thành yếu tố thị trường trong khuôn khổ kế hoạch hoá Đây là tư duy mới vềkinh tế của Đảng với các doanh nghiệp Nhà nước

Trên lĩnh vực lưu thông phân phối, ngày 23/6/1980 Bộ Chính trị ra nghị quyết NQ/TW về cải tiến công tác phân phối lưu thông nhằm khuyến khích sản xuất pháttriển, lưu thông tiền tệ phù hợp và phân phối hợp lý, tạo tiền đề cần thiết, từngbước xoá bỏ chế độ cung cấp tem phiếu

26-Những chủ trương, biện pháp đổi mới thời kỳ này là những giải pháp mangtính tình thế, nhằm tháo gỡ những khó khăn trước mắt mà Đại hội đại biểu toànquốc lần thứ V của Đảng (3/1982) chỉ rõ: “Chúng ta chưa thấy hết những khó khăn,phức tạp của con đường đi lên chủ nghĩa xã hội từ một nên kinh tế mà sản xuất nhỏcòn phổ biến; thấy chưa hết quy mô của những đảo lộn kinh tế và xã hội sau cuộcchiến tranh lâu dài; thấy chưa hết khó khăn, phức tạp trong việc khắc phục nhữngyếu kém của chúng ta về quản lý kinh tế xã hội; lường chưa hết những diễn biến cómặt không thuận lợi trong tình hình thế giới Do đó, chúng ta đã quá chủ quan, nóngvội đề ra một số chỉ tiêu quá lớn về quy mô và quá cao về tốc độ ”6 Đại hội V đã đề

6 Đảng Cộng sản Việt Nam, Văn kiện Đảng, Toàn tập, tập 43, Nxb CTQG, H.2004, tr.50.

ra những nội dung chính của công nghiệp hoá xã hội chủ nghĩa là: “Tập trung sứcphát triển mạnh nông nghiệp, coi nông nghiệp là mặt trận hàng đầu, đưa nôngnghiệp tiến lên sản xuất lớn xã hội chủ nghĩa, ra sức đẩy mạnh sản xuất hàng tiêudùng và tiếp tục xây dựng một số ngành công nghiệp nặng quan trọng, kết hợp côngnghiệp, nông nghiệp, hàng tiêu dùng và công nghiệp nặng trong cơ cấu công nôngnghiệp hợp lý”7 Đại hội đã bổ sung, phát triển lý luận về con đường tiến lên chủnghĩa xã hội ở Việt Nam, xác định hai nhiệm vụ chiến lược của cách mạng ViệtNam trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội là: “Một là, xây dựng thành công chủnghĩa xã hội; Hai là, sẵn sàng chiến đấu, bảo vệ vững chắc Tổ quốc Việt Nam xã hộichủ nghĩa”8

Với tinh thần độc lập, tự chủ, sáng tạo, trải qua một thời gian tìm tòi khảonghiệm, Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ V của Đảng ta đã thể hiện sự đổi mới rõràng trong nhận thức: Nhận thức lại về thời kỳ quá độ, sự phân kỳ thời kỳ quá độ,chặng đường đầu tiên về thời kỳ quá độ; khẳng định nền kinh tế nước ta hiện nay còntồn tại nhiều thành phần kinh tế Trong nhận thức của Đảng về thời kỳ quá độ lên chủnghĩa xã hội còn tồn tại nhiều thành phần kinh tế là thực tại khách quan, nhưng trongchỉ đạo, tổ chức thực hiện, Đảng ta lại mắc phải tư tưởng chủ quan nóng vội, muốnđốt cháy giai đoạn chưa được khắc phục

Sau đại hội V, Đảng có 11 Hội nghị Trung ương, nhưng phần lớn các hộinghị đều tập trung giải quyết các vấn đề kinh tế- xã hội Tuy nhiên, đời sống nhândân còn gặp nhiều khó khăn, đất nước chưa ra khỏi khủng hoảng kinh tế- xã hội,thực tế nảy sinh nhiều khó khăn mới tưởng chừng khó có thể vượt qua

Như vậy, giai đoạn 1979- 1986 là thời kỳ mô hình cũ được mở rộng trong cảnước, những sai lầm của mô hình ấy là trở lực lớn đối với sự phát triển, đẩy cuộckhủng hoảng kinh tế- xã hội đến mức gay gắt Đây cũng là thời kỳ mà tư duy mới về

7 Đảng Cộng sản Việt Nam, Diễn văn khai mạc Đại hội đại biểu Toàn quốc lần thứ V, Nxb ST, H.1982, tr.62-63.

8 Đảng Cộng sản Việt Nam, Văn kiện Đảng, Toàn tập, tập 43, Nxb CTQG, H.2004, tr.52.

kinh tế được hình thành và phát triển trên cơ sở nguồn gốc từ thực tiễn và xã hội ViệtNam Chính từ cuộc sống đòi hỏi trí tuệ của toàn Đảng, toàn dân phải tư duy phân tíchtình hình, làm rõ nguyên nhân và vạch ra các giải pháp để thay đổi mô hình cũ, từngbước xây dựng mô hình mới Để khắc phục tình trạng khủng hoảng kinh tế- xã hội,không thể đơn giản chỉ thực hiện những cải cách mang tính giải pháp, mà tất yếu phảiđổi mới toàn diện, đồng bộ, mà bắt đầu từ đổi mới tư duy, trước hết là tư duy kinh tế

để đi lên một mô hình mới về xây dựng chủ nghĩa xã hội Việt Nam trong thời đạimới

2.2 Độc lập, tự chủ, sáng tạo trong quá trình phát triển đường lối đổi mới toàn diện (1986-2016)

Vào giữa những năm 80 của thế kỷ XX, thế giới đang không ngừng đổi thaydưới ảnh hưởng mạnh mẽ của cuộc cách mạng khoa học và công nghệ, chủ nghĩa

tư bản hiện đại do khai thác và tận dụng được những thành tựu của cuộc cáchmạng đó nên đã và đang tiếp tục phát triển Trong khi đó, chủ nghĩa xã hội xét trênquy mô quốc tế lại đang chịu những tổn thất và thử thách nặng nề do nhiều nước

xã hội chủ nghĩa lâm vào khủng hoảng nghiêm trọng Ở nước ta, ngay trong chặngđường đầu của thời kỳ quá độ, xã hội vẫn chưa ra khỏi cuộc khủng hoảng kinh tế-

xã hội từ bên trong, lại đồng thời chịu những ảnh hưởng và tác động không thuậnlợi do cuộc khủng hoảng từ bên ngoài dội vào Trước tình hình đó, Đảng ta với bảnlĩnh chính trị vững vàng, với tư duy độc lập, tự chủ, sáng tạo, đã nắm bắt đúng tìnhhình cách mạng thế giới và trong nước, kịp thời rút ra những bài học quý qua cải

tổ, cải cách để đề ra đường lối đổi mới toàn diện đất nước

Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VI (12/1986) với thái độ “nhìn thẳng vào

sự thật, đánh giá đúng sự thật, nói rõ sự thật”9 đã chỉ ra những nguyên nhân, nhượcđiểm của những khó khăn trong lãnh đạo, chỉ đạo của Đảng: “Những sai lầm nóitrên là những sai lầm nghiêm trọng và kéo dài về những chủ trương và những

9 Đảng Cộng sản Việt Nam, Văn kiện Đảng, Toàn tập, tập 47, Nxb CTQG, H.2006, tr.346.