bài giảng chi tiết máy thầy le văn nhân đại học trần đại nghĩa trường sĩ quan kĩ thuật quân sựbài giảng chi tiết máy thầy le văn nhân đại học trần đại nghĩa trường sĩ quan kĩ thuật quân sựbài giảng chi tiết máy thầy le văn nhân đại học trần đại nghĩa trường sĩ quan kĩ thuật quân sựbài giảng chi tiết máy thầy le văn nhân đại học trần đại nghĩa trường sĩ quan kĩ thuật quân sự
Trang 1Bài 5
BỘ TRUYỀN BÁNH RĂNG
Trang 2I KHÁI NIỆM CHUNG
1 Nguyên lý làm việc
Bộ truyền làm việc theo nguyên lý ăn khớp trực tiếp,
để truyền chuyển động và tải trọng giữa các trục songsong, giao nhau, chéo nhau hay biến đổi chuyển độngquay tròn thành tịnh tiến và ngược lại
Trang 3I KHÁI NIỆM CHUNG
Trang 5I KHÁI NIỆM CHUNG
2 Phân loại
Bánh răng sóng
Bánh răng elip
Trang 6I KHÁI NIỆM CHUNG
3 Ưu nhược điểm và phạm vi sử dụng
a) Ưu điểm
Kích thước nhỏ, khả năng tải lớn
Tỷ số truyền không thay đổi
Hiệu suất cao 0,97÷0,99
Làm việc với vận tốc cao, công suất lớn
Tuổi thọ cao, làm việc với độ tin cậy cao
Trang 7I KHÁI NIỆM CHUNG
3 Ưu nhược điểm và phạm vi sử dụng
b) Nhược điểm
Chế tạo tương đối phức tạp
Đòi hỏi độ chính xác cao
Có nhiều tiếng ồn khi vận tốc lớn
Trang 8I KHÁI NIỆM CHUNG
4 Cách chế tạo và hiện tượng dịch chỉnh
a) Cách chế tạo
Phương pháp chép hình: phay và xọc chép hình
Phương pháp bao hình: phay lăn răng và xọc lăn răng
Với bánh răng môđun nhỏ đôi khi được gia công bằng phương pháp cán
Trang 9I KHÁI NIỆM CHUNG
4 Cách chế tạo và hiện tượng dịch chỉnh
b) Hiện tượng dịch chỉnh
Để tránh hiện tượng cắt chân
răng khi giá trị z nhỏ hơn giá trị tới
Trang 10I KHÁI NIỆM CHUNG
4 Cách chế tạo và hiện tượng dịch chỉnh
Trang 11I KHÁI NIỆM CHUNG
4 Cách chế tạo và hiện tượng dịch chỉnh
b) Hiện tượng dịch chỉnh
Trang 12I KHÁI NIỆM CHUNG
5 Thông số hình học
a) Bánh răng trụ răng thẳng
Trang 13I KHÁI NIỆM CHUNG
Trang 15I KHÁI NIỆM CHUNG
Trang 16I KHÁI NIỆM CHUNG
5 Thông số hình học
a) Bánh răng trụ răng thẳng
Trang 17I KHÁI NIỆM CHUNG
p
Trang 18c b
Trang 19II KẾT CẤU BÁNH RĂNG
Trang 20II KẾT CẤU BÁNH RĂNG
2 Kết cấu bánh răng
da<150mm chế tạo bánh răng liền khối không khoét lõm
Bánh răng có đường kính <500mm được chế tạo từ
phôi rèn hoặc dập, có thể đúc hoặc cán
Khoảng cách từ đáy răng đến rãnh then < 2,5m (bánhrăng trụ) và 1,6m (bánh răng côn) chế tạo bánh răngliền trục
Bánh răng có đường kính lớn được khoét lõm và làm lổ
để giảm khối lượng
Trang 21II KẾT CẤU BÁNH RĂNG
2 Kết cấu bánh răng
Trang 22II KẾT CẤU BÁNH RĂNG
2 Kết cấu bánh răng
Trang 23II KẾT CẤU BÁNH RĂNG
Trang 24II KẾT CẤU BÁNH RĂNG
2 Kết cấu bánh răng
Trang 25III PHÂN TÍCH LỰC ĂN KHỚP
1 Lực tác dụng trong bộ truyền BR trụ răng thẳng
Trang 26III PHÂN TÍCH LỰC ĂN KHỚP
1 Lực tác dụng trong bộ truyền BR trụ răng thẳng
F F
c
Trong đó T 1 moment xoắn trên trục bánh răng
chủ động, d 1 đường kính vòng chia bánh răng
chủ động, =20 0 góc ăn khớp.
Trang 27III PHÂN TÍCH LỰC ĂN KHỚP
2 Lực tác dụng trong bộ truyền BR trụ răng nghiêng
Trang 28III PHÂN TÍCH LỰC ĂN KHỚP
QUI TẮC XÁC ĐỊNH CHIỀU CỦA LỰC ĂN KHỚP
Chiều của lực vòng F t :
Trên bánh chủ động: ngược chiều chuyển động
Trên bánh bị động : cùng chiều chuyển động
Chiều của lực hướng tâm F r : luôn hướng vào đườngtâm trục
Trang 29III PHÂN TÍCH LỰC ĂN KHỚP
2 Lực tác dụng trong bộ truyền BR trụ răng nghiêng
Trang 30III PHÂN TÍCH LỰC ĂN KHỚP
2 Lực tác dụng trong bộ truyền BR trụ răng nghiêng
Fa
W
Trang 31III PHÂN TÍCH LỰC ĂN KHỚP
2 Lực tác dụng trong bộ truyền BR trụ răng nghiêng
Lực vòng:
Lực dọc trục:
'.
b
1 1
2
t
T F
Trang 32III PHÂN TÍCH LỰC ĂN KHỚP
2 Lực tác dụng trong bộ truyền BR trụ răng nghiêng
Trang 33III PHÂN TÍCH LỰC ĂN KHỚP
2 Lực tác dụng trong bộ truyền BR trụ răng nghiêng
Trang 34III PHÂN TÍCH LỰC ĂN KHỚP
2 Lực tác dụng trong bộ truyền BR trụ răng nghiêng
1
2
Trang 35III PHÂN TÍCH LỰC ĂN KHỚP
2 Lực tác dụng trong bộ truyền BR trụ răng nghiêng
Trang 36III PHÂN TÍCH LỰC ĂN KHỚP
2 Lực tác dụng trong bộ truyền BR trụ răng nghiêng
1
2
Trang 37III PHÂN TÍCH LỰC ĂN KHỚP
2 Lực tác dụng trong bộ truyền BR trụ răng nghiêng
Trang 39IV VẬT LIỆU VÀ ỨNG SUẤT CHO PHÉP
1 Vật liệu và nhiệt luyện bánh răng
Yêu cầu: độ bền cao, độ cứng cao, rẻ tiền
Vật liệu: thường chọn thép (cacbon hoặc hợp kim), gang
và vật liệu không kim loại
Nhiệt luyện: Thường hóa, tôi cải thiện (HB≤350)
Tôi thể tích, tôi bề mặt, thấm than, nitơ (HB>350)
Đặc điểm:
HB≤350 cắt gọt sau nhiệt luyện nên không cần gia công
Trang 41IV VẬT LIỆU VÀ ỨNG SUẤT CHO PHÉP
2 Ứng suất cho phép
a) Ứng suất tiếp xúc
Nếu tải thay đổi theo bậc
3 max
Nếu tải không đổi N HE 60cnL h
Số chu kỳ làm việc tương đương NHE
Trang 42IV VẬT LIỆU VÀ ỨNG SUẤT CHO PHÉP
2 Ứng suất cho phép
a) Ứng suất tiếp xúc
Bánh răng trụ răng thẳng [H ] Min([H1], [H2])
Bánh răng trụ răng nghiêng [H ] 0, 45([H1]+[H2])
Gang: Gang xám [H]=1,5HB
Gang có độ bền cao[H]=1,8HB
Trang 43IV VẬT LIỆU VÀ ỨNG SUẤT CHO PHÉP
N
m =9 khi HB>350
KFC - hệ số xét đến ảnh hưởng đặt tải
Trang 44IV VẬT LIỆU VÀ ỨNG SUẤT CHO PHÉP
2 Ứng suất cho phép
b) Ứng suất tiếp uốn
Nếu tải thay đổi theo bậc
max
60
F
m i
Nếu tải không đổi N FE 60cnL h
c – số lần ăn khớp trong mổi vòng quay của bánh răng
Số chu kỳ làm việc tương đương NFE
Trang 46V CÁC DẠNG HỎNG VÀ CHỈ TIÊU TÍNH
1 Các dạng hỏng
Gãy răng: do ứng suất uốn
Tróc vì mỏi bề mặt răng: do ứng suất tiếp xúc và ma sát trên bề mặt răng
Mòn răng: xảy ra ở các bộ truyền hở, bôi trơn kém
Dính răng: xảy ra ở các bộ truyền chịu tải trọng lớn làmviệc với vận tốc cao
Biến dạng dẻo bề mặt răng: xảy ra ở bộ truyền chế tạo
từ thép mềm, chịu tải trọng lớn và vận tốc thấp
bề mặt
Trang 47CHỈ TIÊUTÍNH
Trang 48VI TÍNH TOÁN BỘ TRUYỀN BR TRỤ RĂNG THẲNG
Tính theo độ bền tiếp xúc Tính theo độ bền uốn
TÍNH TOÁN
Trang 49VI TÍNH TOÁN BỘ TRUYỀN BR TRỤ RĂNG THẲNG
1 Tính theo độ bền tiếp xúc
Trang 50q Z
Trang 51VI TÍNH TOÁN BỘ TRUYỀN BR TRỤ RĂNG THẲNG
1 Tính theo độ bền tiếp xúc
a) Hệ số xét đến cơ tính vật liệu
)]
1 ( )
1 ( [
2
2 2 1
2 1 2
E E
ZM
Trang 521 1
2 2
1 1
2 1
1
ud
u
Trang 53VI TÍNH TOÁN BỘ TRUYỀN BR TRỤ RĂNG THẲNG
1 Tính theo độ bền tiếp xúc
c) Cường độ tải trọng
H
H n
2
1
2 1
bd
Z K T
qn H
Trang 54Z K
T
qn H
)]
1 ( )
1 ( [
2
2 2 1
2 1 2
2 1
2 1
) 1 (
2 1
1
H
H H
M H
bu
u K
T d
Z Z
2sin
2
H
Z
Trang 55VI TÍNH TOÁN BỘ TRUYỀN BR TRỤ RĂNG THẲNG
1 Tính theo độ bền tiếp xúc
c) Cường độ tải trọng
] [
) 1 (
2 1
1
H
H H
M H
bu
u K
T d
Z Z
] [
) 1 (
u
u K
T K
d
H bd
] [
) 1
( 6
,
75
u
u K
T d
H bd
Trang 5650
u
K
T u
a
H ba
] [
) 1
( 6
,
75
u
u K
T d
H bd
Trang 57VI TÍNH TOÁN BỘ TRUYỀN BR TRỤ RĂNG THẲNG
1 Tính theo độ bền tiếp xúc
c) Cường độ tải trọng
Số răng trên hai bánh răng:
Trang 58VI TÍNH TOÁN BỘ TRUYỀN BR TRỤ RĂNG THẲNG
2 Tính theo độ bền uốn
Trang 59VI TÍNH TOÁN BỘ TRUYỀN BR TRỤ RĂNG THẲNG
2 Tính theo độ bền uốn
Ứng suất thực tính toán: F K
Lực pháp tuyến F n đặt tại đỉnh răng:
Trang 60F t r
n u
' '
Trang 61VI TÍNH TOÁN BỘ TRUYỀN BR TRỤ RĂNG THẲNG
Trang 629 , 27 2
,
13 47
,
z
x z
Trang 63VI TÍNH TOÁN BỘ TRUYỀN BR TRỤ RĂNG THẲNG
2 Tính theo độ bền uốn
Công thức kiểm nghiệm độ bền uốn:
Công thức thiết kế bánh răng theo độ bền uốn:
] [ F
F t
F F
bm
K F
2
mz
T d
T
Ft
Trang 64VI TÍNH TOÁN BỘ TRUYỀN BR TRỤ RĂNG THẲNG
Trang 65VII TÍNH TOÁN BỘ TRUYỀN BR TRỤ RĂNG NGHIÊNG
1 Các đặc điểm khi tính toán BTBR trụ răng nghiêng
Ăn khớp êm và tải trọng động giảm
Cường độ tải trọng trên bánh răng nghiêng nhỏ hơn trênbánh răng thẳng
Thay thế bánh răng nghiêng bằng bánh răng trụ răngthẳng tương đương
Trang 66VII TÍNH TOÁN BỘ TRUYỀN BR TRỤ RĂNG NGHIÊNG
Công thức kiểm tra bền:
] [
) 1 (
2 1
1
H
H H
M H
bu
u K
T d
Z Z
cos 2
Trang 67VII TÍNH TOÁN BỘ TRUYỀN BR TRỤ RĂNG NGHIÊNG
) 1 (
43
u
K
T u
a
H ba
Trang 68VII TÍNH TOÁN BỘ TRUYỀN BR TRỤ RĂNG NGHIÊNG
3 Tính theo độ bền uốn
Công thức kiểm tra bền:
Sử dụng các công thức tính toán BTBR trụ răng thẳng,nhưng thay các thông số của BR tương đương vào
]
[ F
n
F t F F
bm
Y Y K F Y
Trang 69VII TÍNH TOÁN BỘ TRUYỀN BR TRỤ RĂNG NGHIÊNG
1 3
1
1
] [
2 ]
[
2
F bd
F F F
bm
F F
z
Y Y Y K
T z
Y Y Y K
T m
Trang 70VIII.TÍNH TOÁN BỘ TRUYỀN BÁNH RĂNG NÓN
1 Khái niệm chung
Dùng để truyền chuyển động giữa hai trục giao nhau
Phân loại: răng thẳng, răng nghiêng, răng cung tròn vàrăng cong
Khả năng tải chỉ bằng 0,85 so với BTBR trụ răng
thẳng
Trang 71VIII.TÍNH TOÁN BỘ TRUYỀN BÁNH RĂNG NÓN
2 Thông số hình học
Trang 722 Thông số hình học
VIII.TÍNH TOÁN BỘ TRUYỀN BÁNH RĂNG NÓN
Trang 732 Thông số hình học
Modul trên mặt mút lớn me (chọn theo tiêu chuẩn)
Đường kính vòng chia ngoài de m ze.
Môđun vòng chia trung bình mm
Đường kính vòng chia trung bình dm m zm.
Chiều rộng vành răng b
VIII.TÍNH TOÁN BỘ TRUYỀN BÁNH RĂNG NÓN
Trang 783 Phân tích lực tác dụng
QUI TẮC XÁC ĐỊNH CHIỀU CỦA LỰC ĂN KHỚP
Chiều của lực vòng F t :
Trên bánh chủ động: ngược chiều chuyển động
Trên bánh bị động : cùng chiều chuyển động
Chiều của lực hướng tâm F r : luôn hướng vào đườngtâm trục
Chiều của lực dọc trục F a :Luôn hướng ngược chiềuvới đỉnh nón
VIII.TÍNH TOÁN BỘ TRUYỀN BÁNH RĂNG NÓN
Trang 793 Phân tích lực tác dụng
VIII.TÍNH TOÁN BỘ TRUYỀN BÁNH RĂNG NÓN
Trang 80F F
Trang 81Kv - hệ số tải trọng động (bảng 6.17, trang 245, tài liệu [1]).
VIII.TÍNH TOÁN BỘ TRUYỀN BÁNH RĂNG NÓN
Trang 824 Các đặc điểm khi tính toán bộ truyền BR nón
Tải trọng tính toán là lực tác dụng lên vòng chia trungbình có đường kính:
Trang 834 Các đặc điểm khi tính toán bộ truyền BR nón
Đường kính tương đương:
1 1
m m td
d d
Trang 842 1
bd H
T K u d
Trang 85 Tỷ số truyền tương đương:
Trang 865 Tính theo độ bền tiếp xúc
Đường kính vòng chia ngoài
1 3
0,85(1 0,5 ) [ ]
H e
be be H
T K d
Trang 875 Tính theo độ bền tiếp xúc
Từ giá trị de1, tra bảng 6.19 trang 249 [1] để tính z1p Tùythuộc vào độ rắn bề mặt vật liệu, ta xác định z1 và z2=uz1như sau:
H1,H2≤350HB: z1=1,6z1p
H1>350HB, H2≤350HB: z1=1,3z1p
H1,H2>350HB: z1=z1pSau đó tính me theo công thức Chọn metheo tiêu chuẩn
VIII.TÍNH TOÁN BỘ TRUYỀN BÁNH RĂNG NÓN
Trang 896 Tính theo độ bền uốn
Công thức thiết kế:
1 3
2 1
1, 4
0,85 [ ]
F F m
bd F
T K Y m
be
m m
Trang 90IX TRÌNH TỰ THIẾT KẾ BỘ TRUYỀN BÁNH RĂNG
Trang 91Hết bài 5
Thank you!