Phương pháp nghiên cứu khoa học cho sinh viên

Nghiên cứu khoa học là cách chúng ta bổ sung những kiến thức mà không được học ở môi trường đại học, là những kinh nghiệm viết báo cáo, chuyên đề tốt nghiệp sau này hay làm khóa luận tốt nghiệp rất bổ ích cho sinh viên năm cuối và những kỹ năng sau này đi làm việc. Cao hơn là những luận văn thạc sĩ hoặc luận án tiến sĩ. NCKH còn là công việc đòi hỏi nhiều công sức do đó món quà dành cho người bền bỉ và kiên trì nhất sẽ là những điểm cộng, điểm thưởng,… vào thành tích học tập cuối năm hay điểm rèn luyện tùy vào thành tích chúng ta đạt được.

TỔNG QUAN

NGHIÊN CỨU KHOA HỌC

KHÓA BỒI DƯỠNG DÀNH CHO SINH VIÊN

ĐỐI TƯỢNG, MỤC ĐÍCH

Đối tượng

- Những sinh viên mới tìm hiểu về nghiên cứu khoa học

- Những sinh viên mong muốn tìm hiểu tổng quan những vấn để

cơ bản về nghiên cứu khoa học

Mục đích

- Giới thiệu tổng quan những vẫn đề cơ bản về nghiên cứu khoa

học cho sinh viên

- Giới thiệu một số kênh thông tin kết nối, hỗ trợ SV NCKH của

Nhà trường

1 HIỂU VỀ NGHIÊN CỨU KHOA HỌC

2 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

3 QUY TRÌNH NGHIÊN CỨU

4 SẢN PHẨM NGHIÊN CỨU

5 ĐÁNH GIÁ NGHIÊN CỨU

6 HỌC HỎI TỪ NGHIÊN CỨU

NỘI DUNG

1 HIỂU VỀ NGHIÊN CỨU

- Thế nào là nghiên cứu khoa học?

- Nghiên cứu khoa học bắt đầu từ đâu?

- Lựa chọn nội dung nghiên cứu như thế nào?

- Nghiên cứu khoa học khó nhất ở điểm nào?

- ….?



- Làm thế nào để trả lời các câu hỏi trên?

- Câu trả lời chính xác cho các câu hỏi trên là gì?

NGHIÊN CỨU KHOA HỌC

- Dữ liệu thu thập một cách có hệ thống

- Dữ liệu được diễn giải một cách có hệ thống

- Có mục đích rõ ràng khám phá các sự việc

 Nghiên cứu là việc thực hiện phát hiện sự việc theo cách

có hệ thống nhờ đó góp phần tăng thêm kiến thức.

Có hệ thống là dựa trên nền tảng những quan hệ logic và chắc chắn, không

chỉ trên niềm tin Do đó nghiên cứu sẽ phải giải thích các phương pháp thu

thập dữ liệu, tại sao các kết quả đạt được lại có ý nghĩa và giải thích một số

hạn chế liên quan.

Khám phá sự việc nghĩa là mục đích nghiên cứu có thể là mô tả, giải thích,

khẳng định, bình luận và phân tích.(M Saunders, P.Lewis, A.Thornhill, 2010, tr.5)

1 HIỂU VỀ NGHIÊN CỨU

Nghiên cứu khoa học: Là hoạt động tìm kiếm thông tinthông qua

xem xét, phỏng vấn, điều tra, hoặc thử nghiệm để nghiên cứu,

phát hiện ra những cái mới về bản chất sự vật, về thế giới tự

nhiên và xã hội, hoặc để sáng tạo phương pháp và phương tiện

kỹ thuật mới cao hơn, giá trị hơn

Muốn làm NCKH, bắt buộc phải có kiến thức vững vàng về lĩnh

vực nghiên cứu và phải rèn luyện cách làm việc tự lực, có

phương pháp (Trần Bá Long, 2017)

Đặc điểm của nghiên cứu

- Luôn kế thừa (khác sao chép)

1 HIỂU VỀ NGHIÊN CỨU

Thuộc tính của nghiên cứu

Vấn đề khoa học

Là câu hỏi cần được nghiên cứu giải đáp nhằm phục vụ cho mục

đích/mục tiêu cụ thể nào đó

Luôn cố gắng tự đặt ra các câu hỏi trước những gì diễn ra xung

quanh để xác định đượcvấn đề khoa học, từ đó phát triển thành

đề tài nghiên cứu khoa học

Ví dụ: Hành vi xây dựng mạng lưới xã hội của sinh viên có ảnh

hưởng đến cơ hội tìm kiếm việc, vậy hành vi xây dựng mạng lưới xã

hội của sinh viên hiện nay như thế nào?

1 HIỂU VỀ NGHIÊN CỨU

Vấn đề khoa học

Cách thức xác định vấn đề khoa học:

+ Quan sát các hiện tượng: Tại sao thị trường trà sữa ở Việt Nam

lại phát triển bùng nổ như vậy?

+ Quan sát sự mâu thuẫn: Tại sao những người có kết quả học tập

tốt chưa chắc đã luôn thành công?

+ Quan sát thực tế chưa có lời giải: Quả táo rơi xuống đất mà

không phải bay lên trời

+ Đặt vấn đề ngược lại với thông lệ: Có cầu thì sẽ có cung, vậy có

thể có cùng rồi sẽ phát sinh cầu hay không?

Lựa chọn chủ đề nghiên cứu

Cách lựa chọn chủ đề nghiên cứu của sinh viên:

+ Do thầy cô giao: Theo định hướng hoặc chủ đề nghiên cứu của

thầy cô, giáo viên hướng dẫn

+ Lựa chọn trong danh sách gợi ý: Khoa, viện hoặc thầy cô đưa ra

một danh sách gợi ý các chủ đề

+ Tự lựa chọn: Dựa trên đam mê và hiểu biết của cá nhân hoặc

nhóm về một lĩnh vực hoặc chủ đề nào đó

1 HIỂU VỀ NGHIÊN CỨU

Tổng quan nghiên cứu

- Những gì đã được biết trong chủ đề nghiên cứu

- Khái niệm, Lý thuyết nào đã được áp dụng

- Phương pháp nghiên cứu nào được áp dụng

- Có tranh luận/điểm chưa thống nhất trong vấn đề nghiên cứu

- Có những dẫn chứng nào trong vấn đề nghiên cứu

- Ai là người đóng góp chính cho lĩnh vực nghiên cứu

Tổng quan nghiên cứu

 Rút ra:

+ Về nội dung: điểm nào chưa nghiên cứu về lý thuyết/thực tiễn?

+ Về phương pháp: có phương pháp nghiên cứu mới nào khắc phục

các hạn chế của những phương pháp nghiên cứu cũ về cùng vấn

đề/nội dung?

1 HIỂU VỀ NGHIÊN CỨU

Tổng quan nghiên cứu

- Ý nghĩa/tác dụng của tổng quan:

+ Giúp hình thành, điều chỉnh mục tiêu và câu hỏi nghiên cứu;

+ Giúp phát hiện khoảng trống nghiên cứu (điều chưa nghiên cứu);

+ Phát hiện những đề xuất cho nghiên cứu (từ những khiếm khuyết

của nghiên cứu trước);

+ Giúp tránh lặp lại các nghiên cứu một cách đơn điệu;

Mục tiêu và câu hỏi nghiên cứu

- Cần thiết đối với nghiên cứu:

+ Định hướng tổng quan

+ Thiết kế nghiên cứu

+ Biết cần dữ liệu gì, thu thập ở đâu?

+ Cách thức phân tích dữ liệu

- Loại bỏ những điều không cần thiết

- Người đọc dễ dàng hiểu được nghiên cứu viết gì

1 HIỂU VỀ NGHIÊN CỨU

Mục tiêu và câu hỏi nghiên cứu

- Câu hỏi nghiên cứu:

+ Được hình thành từ khoảng trống nghiên cứu dựa trên tổng quan

nghiên cứu

+ Thể hiện nhân tố/mối quan hệ

+ Hướng tới việc khám phá tri thức mới,

+ Được trả lời dựa trên xử lý dữ liệu thu thập được

Ví dụ: Việc sử dụng thời gian trong ngày có ảnh hưởng đến kết quả

học tập của sinh viên?

Mục đích và mục tiêu nghiên cứu

- Mục đích nghiên cứu: Là điều gì hay công việc nào đó (khó

có thể đo lường hay định lượng) mà người nghiên cứu mong

muốn hoàn thành trong nghiên cứu

Mục đích nghiên cứu trả lời câu hỏi “nhằm vào/phục vụ việc

gì?” và mang ý nghĩa thực tiễn của nghiên cứu

Ví dụ: Việc nghiên cứu về sử dụng thời gian trong ngày phù hợp để

giúp sinh viên học tập tốt hơn

1 HIỂU VỀ NGHIÊN CỨU

Mục đích và mục tiêu nghiên cứu

- Mục tiêu nghiên cứu: Là kết quả cụ thể, rõ ràng (có thể đo

lường hay định lượng) của hoạt động nghiên cứu sẽ được hoàn

thành theo kế hoạch đặt ra trong nghiên cứu

Mục tiêu trả lời câu hỏi “làm cái gì?”

Ví dụ:

- Cơ cấu sử dụng thời gian trong ngày hợp lý của sinh viên?

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

- Đối tượng nghiên cứu: là bản chất của sự vật hay hiện tượng

cần xem xét và làm rõ trong nhiệm vụ nghiên cứu

Ví dụ: Cơ cấu sử dụng thời gian trong ngày

- Phạm vi nghiên cứu: là giới hạn khảo sát đối tượng nghiên

cứu trong trong phạm vi nhất định về mặt thời gian, không gian và

lĩnh vực nghiên cứu

Ví dụ: Sinh viên trường đại học kinh tế quốc dân

1 HIỂU VỀ NGHIÊN CỨU

Mẫu nghiên cứu

- Lý do phải chọn mẫu:

+ Tổng thể đối tượng nghiên cứu lớn

+ Nguồn lực nghiên cứu có hạn

+ Đối tượng khó tiếp cận

- Yêu cầu đối với mẫu:

+ Đại diện cho tổng thể

+ Phù hợp với mục tiêu nghiên cứu

Phương pháp: Kỹ thuật và các bước cần thực hiện nhằm thu

thập, phân tích dữ liệu

Phương pháp luận: Lý thuyết và cách thức thực hiện

Phương pháp nghiên cứu:

+ Trình bày kết quả nghiên cứu

2 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

- Kết quả nghiên cứuphụ thuộccơ bản vào phương pháp

nghiên cứu

- Mức độ chấp nhận của kết quả nghiên cứuphụ thuộcvào

mức độ chấp nhận phương pháp nghiên cứu

- Phương pháp nghiên cứu cần được mô tảrõ ràng và chi

tiết để người đọc có thể đánh giá độ khách quan và tin

cậy của nghiên cứu

Cấu trúc phương pháp luận nghiên cứu gồm:

- LUẬN ĐỀ là một “phán đoán” hay một “giả thuyết” cần được

chứng minh

Trả lời câu hỏi “nghiên cứu này để chứng minh điều gì?”

- LUẬN CHỨNG là phương pháp để xác định mối liên hệ giữa các

LUẬN CỨ và giữa LUẬN CỨ với LUẬN ĐỀ

Trả lời câu hỏi “chứng minh bằng cách nào?”.

- LUẬN CỨ là những chứng cứ, gồm: số liệu, dữ liệu thu thập từ

các thông tin, tài liệu tham khảo, quan sát, điều tra hay thực nghiệm

Trả lời câu hỏi “chứng minh bằng cái gì?”.

2 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

Ví dụ cấu trúc phương pháp nghiên cứu:

Chủ đề: Đánh giá ảnh hưởng của việc sử dụng thời gian

trong ngày tới kết quả học tập của sinh viên

- LUẬN ĐỀ:Việc sử dụng thời gian có ảnh hưởng đến kết quả học

tập của sinh viên?

- LUẬN CHỨNG: Sử dụng phương pháp định lượng và mô hình

hóa để đánh giá ảnh hưởng

- LUẬN CỨ: Phỏng vấn trực tiếp và thống kê kết quả học tập, sử

dụng thời gian trong ngày của sinh viên

Hình thành và làm sáng tỏ đề tài nghiên cứuBình luận các nghiên cứu đã cóXác định cách tiếp cận nghiên cứuThiết kế nghiên cứu

(Lập kế hoạch và tiến hành thu thập dữ liệu theo các phương pháp)

Lấy mẫu Dữliệuthứcấp Quan sát Phỏng vấn Bảng hỏi

Phân tích dữ liệu

Phương pháp định lượng Phương pháp định tính

Viết báo cáo nghiên cứu

4 BÁO CÁO NGHIÊN CỨU

 Giới thiệu nghiên cứu: lý do lựa chọn đề tài, mục đích mục

tiêu, câu hỏi nghiên cứu

 Tổng quan nghiên cứu

 Phương pháp nghiên cứu (thu thập và phân tích dữ liệu )

 Các kết quả nghiên cứu

 Thảo luận và bình luận về các kết quả nghiên cứu

 Kết luận của nghiên cứu

5 ĐÁNH GIÁ NGHIÊN CỨU

5 ĐÁNH GIÁ NGHIÊN CỨU

5 ĐÁNH GIÁ NGHIÊN CỨU

- Tư duy và Phương pháp làm việc khoa học trong nghiên

cứu và tìm hiểu về các vấn đề kinh tế xã hội

- Kiến thức chuyên sâuvề các lĩnh vực chuyên môn cũng như

các lĩnh vực liên ngành, đa nghành: đặc trưng trong thời đại

cách mạng công nghiệp lần thứ 4

- Các kỹ năng quan trọng cho học tập và công việckỹ năng

tự học và tự nghiên cứu, viết chuyên đề tốt nghiệp, viết báo

cáo nghiên cứu, tìm hiểu và tham khảo tài liệu chuyên sâu về

các lĩnh vực

HTPPS://KHOAHOC.NEU.EDU.VN/NCKH SINH VIEN