- Trình bày được những biến đổi cơ bản của NST qua các kì của nguyên phân.. - Phân tích được ý nghĩa của nguyên phân đối với sự sinh sản và sinh trưởng của cơ thể.. Giảng kiến thức mới :
Trang 1GIÁO ÁN SINH HỌC 9 BÀI 9: NGUYÊN PHÂN A/ Mục tiêu:
1) Kiến thức :
- Học sinh nắm được sự biến đổi hình thái NST trong chu kì tế bào.
- Trình bày được những biến đổi cơ bản của NST qua các kì của nguyên phân
- Phân tích được ý nghĩa của nguyên phân đối với sự sinh sản và sinh trưởng của cơ thể
2) Kĩ năng : Tiếp tục phát triển kĩ năng quan sát và phân tích kênh hình.
3) Thái độ: Học sinh có thái độ tích cực khi học tập bộ môn
B/ Chuẩn bị :
1 GV: Tranh phóng to: NST ở kỳ giữa và chu kỳ tế bào; Quá trình nguyên phân Bảng 9.2 ghi vào bảng phụ
2 HS: - Kẻ sẵn bảng 9.1 và 9.2 vào vở bài tập Đọc trước bài 10
C/ TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG HỌC TẬP :
1 Kiểm tra kiến thức cũ:
- Nêu tính đặc trưng của bộ NST của mỗi loài sinh vật Phân biệt bộ NST lưỡng bội và bộ NST đơn bội?
- Nêu vai trò của NST đối với sự di truyền các tính trạng?
2 Giảng kiến thức mới :
* Mở bài : Tế bào của mỗi loài sinh vật có bộ NST đặc trưng về số lượng và hình dạng xác
định Tuy nhiên hình thành của NST lại biến đổi qua các kì của chu kì tế bào
* Các hoạt động dạy – học:
I/ Biến đổi hình thái NST trong chu kì tế bào
* Hoạt động 1: Tìm hiểu về biến đổi hình thái NST trong chu kì tế bào
* Mục tiêu: Trình bày được sự biến đổi hình thái NST trong chu kì tế bào
* Cách tiến hành :
Trang 2- GV yêu cầu HS nghiên cứu thông tin, quan
sát H 9.1 SGK và trả lời câu hỏi:
+ Chu kì tế bào gồm những giai đoạn nào? Giai
đoạn nào chiếm nhiều thời gian nhất?
- HS nghiên cứu thông tin, quan sát H 9.1 SGK
và trả lời
- GV lưu ý HS về thời gian và sự tự nhân đôi
NST ở kì trung gian, cho HS quan sát H 9.2
- Yêu cầu HS quan sát H 9.2, thảo luận nhóm
và trả lời:
+ Nêu sự biến đổi hình thái NST?
+ Hoàn thành bảng 9.1
- Các nhóm quan sát kĩ H 9.2, thảo luận thống
nhất câu trả lời
- GV chốt kiến thức vào bảng 9.1
1/ Chu kì tế bào gồm:
+ Kì trung gian: Tế bào lớn lên và có
sự nhân đôi NST
+ Nguyên phân: Có sự phân chia
NST và chất tế bào tạo ra 2 tế bào mới Gồm 4 kì (kì đầu, kì giữa, kì sau,
kì cuối)
2/ Biến đổi hình thái NST trong chu kì
tế bào Biến đổi hình thái NST trong chu kì TB
(Bảng 9.1)
+ Dạng sợi ( duỗi xoắn) ở kì trung gian
+Dạng đặc trưng (đóng xoắn cực đại)
ở kì giữa
Bảng 9.1- Mức độ đóng, duỗi xoắn của NST qua các kì của tế bào
Hình thái NST Kì trung gian Kì đầu Kì giữa Kì sau Kì cuối
II/ Những biến đổi cơ bản của NST trong quá trình nguyên phân.
* Hoạt động 2: Tìm hiểu về những biến đổi cơ bản của NST trong quá trình nguyên phân.
* Mục tiêu: Trình bày được những biến đổi cơ bản của NST qua các kì của nguyên phân
* Cách tiến hành
- GV yêu cầu HS quan sát H 9.2 và 9.3 để trả lời câu hỏi:
- Mô tả hình thái NST ở kì trung gian?
- Kì trung gian NST tháo xoắn cực đại thành sợi mảnh, mỗi NST tự nhân đôi
Trang 3- Cuối kì trung gian NST có đặc điểm gì?
- HS quan sát hình vẽ - rút ra kết luận
- Yêu cầu HS mô tả diễn biến của NST ở các kì trung gian, kì
đầu, kì giữa, kì sau, kì cuối trên tranh vẽ
- HS trao đổi nhóm thống nhất Đại diện nhóm trình bày, các
nhóm khác nhận xét, bổ sung
- Cho HS hoàn thành bảng 9.2
- GV nói qua về sự xuất hiện của màng nhân, thoi phân bào
và sự biến mất của chúng trong phân bào
- Ở kì sau có sự phân chia tế bào chất và các bào quan
- Kì cuối có sự hình thành màng nhân khác nhau giữa động
vật và thực vật
- Nêu kết quả của quá trình phân bào?
thành 1 NST kép
- Những biến đổi cơ bản của NST ở các kì
của nguyên phân.
(bảng 9.2)
*Kết quả: Từ một tế
bào mẹ ban đầu tạo ra
2 tế bào con có bộ NST giống như tế bào mẹ
Bảng 9.2: Những biến đổi cơ bản của NST trong quá trình nguyên phân.
Kì đầu - NST bắt đầu đóng xoắn và co ngắn nên có hình thái rõ rệt
- Các NST đính vào các sợi tơ của thoi phân bào ở tâm động
Kì giữa - Các NST kép đóng xoắn cực đại
- Các NST kép xếp thành hàng ở mặt phẳng xích đạo của thoi phân bào
Kì sau - Từng NST kép chẻ dọc ở tâm động thành 2 NST đơn phân li về 2 cực của
tế bào
Kì cuối - Các NST đơn dãn xoắn dài ra, ở dạng sợi mảnh dần thành nhiễm sắc
III/ Ý nghĩa của nguyên phân
* Hoạt động 3: Ý nghĩa của nguyên phân
* Cách tiến hành
Trang 4- Yêu cầu HS nghiên cứu thông tin mục III, thảo luận nhóm và trả lời
câu hỏi:
+ Nguyên phân có vai trò như thế nào đối với quá trình sinh trưởng,
sinh sản và di truyền của sinh vật?
+ Cơ chế nào trong nguyên phân giúp đảm bảo bộ NST trong tế bào
con giống tế bào mẹ?
- HS thảo luận nhóm, nêu kết quả, nhận xét và kết luận
- GV nêu ý nghĩa thực tiễn của nguyên phân như giâm, chiết, ghép
cành, nuôi cấy mô - Yêu cầu HS nghiên cứu thông tin mục III, thảo
luận nhóm và trả lời câu hỏi:
+ Nguyên phân có vai trò như thế nào đối với quá trình sinh trưởng,
sinh sản và di truyền của sinh vật?
+ Cơ chế nào trong nguyên phân giúp đảm bảo bộ NST trong tế bào
con giống tế bào mẹ?
+ Khi cơ thể đã lớn tới một giới hạn thì nguyên phân vẫn tiếp tục
giúp tạo ra tế bào mới thay cho tế bào già chết đi
- GV nêu ý nghĩa thực tiễn của nguyên phân như giâm, chiết, ghép
cành, nuôi cấy mô
- Giúp TB sinh sản và cơ thể lớn lên
- Duy trì ổn định bộ NST đặc trưng của loài qua các thế
hệ tế bào
- Nguyên phân
là cơ sở của sự sinh sản vô tính
3) Củng cố bài giảng: Yêu cầu HS làm câu 2, 4 trang 30 SGK.
4) Hướng dẫn học tập ở nhà
- Vẽ các hình ở bảng 9.2 vào vở
- Làm bài tập 4,5 SGK, trả lời câu hỏi 2, 3
D Rút kinh nghiệm :