Giáo án Sinh học 6 bài 30: Thụ phấn

* KN: - KN phân tích, so sánh đặc điểm thích nghi của các loại hoa với các hình thức thụ phấn.. Cho VD * Những hoa nhỏ thường mọc thành từng cụm có tác dụng gì đối với sâu bọ và đối với

GIÁO ÁN SINH HỌC 6 BÀI 30: THỤ PHẤN

I Mục tiêu bài học:

* KT: - Nêu được thụ phấn là hiện tượng hạt phấn tiếp xúc với đầu nhụy

- Phân biệt hoa tự thụ phấn và giao phấn

* KN: - KN phân tích, so sánh đặc điểm thích nghi của các loại hoa với các hình thức thụ

phấn

- Kĩ năng vận dụng kiến thức về thụ phấn trong trồng trọt tại gia đình

* TĐ: - HS có ý thức bảo vệ các loài động vật  Bảo vệ đa dạng sinh học

II Đồ dùng dạy học:

* GV:- Mẫu vật hoa tự thụ phấn, hoa thụ phấn nhờ sâu bọ

- Tranh vẽ: Cấu tạo hoa bí đỏ

- Tranh ảnh: Một số hoa thụ phấn nhờ sâu bọ

* HS: Mỗi nhóm: + 1 loại hoa tự thụ phấn

+ 1 loại hoa thụ phấn nhờ sâu bọ

III Tiến trình dạy học:

1 Kiểm tra bài cũ:

- Dựa vào đặc điểm nào để phân biệt hoa lưỡng tính và hoa đơn tính? Hãy cho vài

VD về mỗi loại?

- Có mấy cách xếp hoa trên cây? Cho VD

* Những hoa nhỏ thường mọc thành từng cụm có tác dụng gì đối với sâu bọ và đối với sự thụ phấn của hoa?

2 Bài mới: Quá trình sinh sản của cây được bắt đầu bằng sự thụ phấn Vậy sự thụ phấn

là gì? Có những cách thụ phấn nào? Bài học này giúp ta trả lời câu hỏi đó

Hoạt động 1: Hoa tự thụ phấn và hoa giao phấn

a/ Hoa tự thụ phấn:

- GV hướng dẫn HS quan sát hình 30.1

để trả lời câu hỏi:

+ Thế nào là hiện tượng thụ phấn?

- GV đặt vấn đề: Hoa tự thụ phấn cần

những điều kiện nào?

- GV chốt lại đặc điểm của hoa tự thụ

phấn

b/ Hoa giao phấn:

- GV cho HS đọc thông tin và trả lời 2

câu hỏi mục 1b

- Thụ phấn bằng cách giao phấn nhờ

những yếu tố nào?

- GV kết luận bổ sung

- HS quan sát hình 30.1 (Chú ý vị trí của nhị và nhuỵ) -> suy nghĩ để trả lời câu hỏi

- HS làm  SGK, trao đổi câu trả lời tìm được và giải thích

- HS đọc thông tin trang 99, thảo luận nhóm và trả lời câu hỏi

+ Nêu được đặc điểm là hoa đơn tính, hoặc hoa lưỡng tính có nhị và nhuỵ không chín cùng 1 lúc

+ Hoa giao phấn thực hiện được nhờ nhiều yếu tố: Sâu bọ, gió, người

Tiểu kết: * Thụ phấn là hiện tượng hạt phấn tiếp xúc với đầu nhuỵ

a/ Hoa tự thụ phấn:

- Là hoa có hạt phấn rơi vào đầu nhuỵ của chính hoa đó

- Xảy ra ở hoa lưỡng tính khi nhị và nhuỵ chín cùng lúc

b/Hoa giao phấn:

- Là những hoa có hạt phấn chuyển đến đầu nhuỵ của hoa khác

- Xảy ra ở hoa đơn tính và hoa lưỡng tính khi nhị và nhuỵ không chín cùng một lúc

Hoạt động 2: Đặc điểm của hoa thụ phấn nhờ sâu bọ

- GV treo tranh hình 30.2 cho HS quan

sát rồi đặt câu hỏi ở lệnh 

- GV nhấn mạnh 1 số đặc điểm chính của

hoa thụ phấn nhờ sâu bọ

- Cần làm gì để hoa thụ phấn nhờ sâu bọ

thụ phấn tốt?

- Giáo dục ý thức bảo vệ các loài động

vật bởi vì chúng có vai trò quan trọng

trong việc thụ phấn cho hoa, duy trì nòi

giống của các loài thực vật  Bảo vệ đa

dạng sinh học.

- HS quan sát hoa mang theo đồng thời đọc lệnh , suy nghĩ và trả lời câu hỏi

- HS tự tóm tắt những đặc điểm chính của hoa thụ phấn nhờ sâu bọ

- Tổng kết, HS đọc phần kết luận tóm tắt

ở SGK

Tiểu kết: Những hoa thụ phấn nhờ sâu bọ thường có màu sắc sặc sỡ, có hương thơm, mật ngọt, hạt phấn to và có gai, đầu nhuỵ có chất dính

4 Củng cố - Kiểm tra, đánh giá:

- HS làm bài tập trắc nghiệm: khoanh tròn câu trả lời đúng

Câu 1: Đặc điểm của hoa thụ phấn nhờ sâu bọ là:

a Có màu sặc sỡ, có mật ngọt, có hương thơm

b Hạt phấn to có gai, đầu nhuỵ có chất dính

c Bao hoa tiêu giảm, màu sắc không sặc sỡ, chỉ nhị dài, đầu nhuỵ dài

d Cả a và b đúng

Câu 2: Sự giao phấn được thực hiện nhờ:

a Gió

b Sâu bọ

c Con người

d Cả a,b và c đúng

5 Dặn dò:

- Tìm hiểu để trả lời câu hỏi 4*

- Tìm một số hoa thụ phấn nhờ sâu bọ

- Chuẩn bị cây ngô có hoa, hoa bí ngô, bông, que

* Rút kinh nghiệm:

BÀI 30: THỤ PHẤN (tt)

I Mục tiêu bài học:

* KT: - Giải thích được tác dụng của những đặc điểm có ở hoa thụ phấn nhờ gió, so

sánh với thụ phấn nhờ sâu bọ Hiểu được hiện tượng giao phấn

- Biết được vai trò của con người từ thụ phấn cho hoa góp phần nâng cao năng suất

và phẩm chất cây trồng

* KN: - Biết cách thụ phấn bổ sung để tăng năng suất cây trồng

- KN phân tích, so sánh đặc điểm thích nghi của các loại hoa với các hình thức thụ

phấn

- Kĩ năng vận dụng kiến thức về thụ phấn trong trồng trọt tại gia đình

* TĐ: - HS có ý thức bảo vệ các loài động vật  Bảo vệ đa dạng sinh học

II Đồ dùng dạy học:

* Mẫu vật: + Cây ngô có hoa, hoa bí ngô

+ Dụng cụ thụ phấn cho hoa

III Phương pháp: + Dạy học nhóm

+ Trực quan

+ Vấn đáp – tìm tòi

IV Tiến trình dạy học:

1 Kiểm tra bài cũ:

- Thế nào là thụ phấn, tự thụ phấn, giao phấn?

- Kể tên những loại hoa thụ phấn nhờ sâu bọ? Đặc điểm nào phù hợp với lối thụ phấn nhờ sâu bọ?

* Những cây có hoa nở về ban đêm như nhài, quỳnh, dạ hương có đặc điểm gì thu hút sâu bọ?

2 Bài mới:

Hoạt động 1: Đặc điểm của hoa thụ phấn nhờ gió

- GV hướng dẫn HS quan sát mẫu vật và

hình 30.3, 30.4 trả lời câu hỏi

+ Nhận xét về vị trí hoa ngô đực và cái?

+ Vị trí đó có tác dụng gì trong cách thụ

phấn nhờ gió?

+ Đặc điểm chỉ nhị, hạt phấn

+ Đầu nhuỵ

- GV hoàn thiện kiến thức

- HS đọc thông tin mục 3SGK và quan sát mẫu vật, hình 30.3,30.4 suy nghĩ để trả lời các câu hỏi

- HS so sánh hoa thụ phấn nhờ gió và nhờ sâu bọ

Tiểu kết: - Hoa thường tập trung ở ngọn cây

- Bao hoa thường tiêu giảm

- Chỉ nhị dài, hạt phấn nhiều,nhỏ, nhẹ

- Hạt phấn rất nhiều, nhỏ và nhẹ

- Đầu nhuỵ thường có lông dính

Hoạt động 2: Ứng dụng kiến thức về thụ phấn

Hoạt động dạy Hoạt động hoc

- GV cho HS đọc thông tin mục 4 để trả

lời câu hỏi:

+ Hãy kể những ứng dụng về sự thụ

phấn của con người?

+ Khi nào hoa cần thụ phấn bổ sung?

+ Con người đã làm gì để tạo điều kiện

cho hoa thụ phấn?

+ Con người chủ động thụ phấn cho hoa

nhằm mục đích gì?

- GV tổng kết chung về thụ phấn bố

sung:

+ Đối tượng cần thụ phấn bổ sung

+ Thời điểm thụ phấn bổ sung

+ Phương tiện

+ Các bước thụ phấn bổ sung

- Giáo dục ý thức bảo vệ các loài động

vật bởi vì chúng có vai trò quan trọng

trong việc thụ phấn cho hoa, duy trì nòi

giống của các loài thực vật  Bảo vệ đa

dạng sinh học.

- Cho HS đọc phần kết luận ở SGK

- HS đọc thông tin SGK suy nghĩ trả lời câu hỏi:

+ Ứng dụng

+ Khi thụ phấn tự nhiên gặp khó khăn + Nuôi ong, trực tiếp thụ phấn

+ Nhằm tăng sản lượng quả và hạt, tạo nhiều giống lai mới có phẩm chất tốt, năng suất cao

- HS lấy ví dụ thực tế về con người giúp hoa giao phấn

Tiểu kết: Con người có thể chủ động giúp cho hoa giao phấn làm tăng sản lượng quả và

hạt tạo được những giống lai mới có phẩm chất tốt và năng suất cao.

4 Củng cố - Kiểm tra đánh giá:

- Hoa thụ phấn nhờ gió có đặc điểm gì?

- Trong trường hợp nào thụ phấn nhờ người là cần thiết?

- HS làm bài tập / 102

Đặc điểm Hoa thụ phấn nhờ sâu bọ Hoa thụ phấn nhờ gió

Bao hoa - Đầy đủ hoặc có cấu tạo phức

tạp, thường có màu sắc sặc sỡ

- Đơn giản hoặc tiêu biến, không

có màu sặc sỡ

Nhị hoa - Có hạt phấn to, dính và có gai - Chỉ nhị dài, bao phấn treo lủng

lẳng; hạt phấn rất nhiều, nhỏ, nhẹ

Nhuỵ hoa - Đầu nhuỵ thường có chất dính - Đầu nhuỵ dài, bề mặt tiếp xúc

lớn, thường có lông quét

Đặc điểm

khác - Có hương thơm, mật ngọt

- Hoa thường mọc ở ngọn cây hoặc đầu cành

- Trả lời câu hỏi ở SGK

5 Dặn dò:

- Học bài trả lời các câu hỏi

- Tập thụ phấn cho hoa

- Đọc mục em có biết?

- Nghiên cứu bài mới: quan sát hình 31.1 tìm hiểu quá trình thụ phấn và thụ tinh

* Rút kinh nghiệm: