Giáo án Sinh học 9 bài 9: Nguyên phân

- Trình bày được ý nghĩa sự thay đổi trạng tháiđơn kép, biến đổi số lượngở tế bào mẹ và tế bào con và sự vận động của NST qua các kì của nguyên phân.. Tuy nhiên hình thái của NST lại biế

GIÁO ÁN SINH HỌC 9 Bài 9: NGUYÊN PHÂN I/ Mục tiêu

1/ Kiến thức.

- Trình bày được ý nghĩa sự thay đổi trạng thái(đơn kép), biến đổi số lượng(ở tế bào mẹ

và tế bào con) và sự vận động của NST qua các kì của nguyên phân

- Nêu được ý nghĩa của nguyên phân đối với sinh sản và sinh trưởng của cơ thể

2/ Kĩ năng.

- Phát triển kĩ năng quan sát và phân tích kênh hình

- Hoạt động nhóm

Kĩ năng sống

- Kĩ năng tự tin khi trình bày ý kiến trước nhóm, tổ

- Kĩ năng lắng nghe tích cực, trình bày suy nghĩ, hợp tác hoạt động nhóm

- Kĩ năng tìm kiếm và xử lí thông tin

3/ Thái độ

- Giáo dục ý thức tự học và tự nghiên cứu kiến thức

II/ Phương pháp/ kĩ thuật dạy học tích cực có thể sử dụng

- Động não

-Trực quan

- Vấn đáp tìm tòi

- Dạy học nhóm

- Giải quyết vấn đề

III/ Chuẩn bị.

- Gv: Tranh phóng to hình 9.1- 9.3, bảng phụ

- HS: Xem trước bài, kẽ bảng 91-9.2 vào vở bài tập

IV/ Tiến trình lên lớp

1/ Ổn định (1’)

2/ Kiểm tra bài cũ (5’)

- Nêu thí dụ về tính đặc trưng của bộ NST của mỗi loài sinh vật ?Hãy phân biệt bộ nhiễm sắc thể lưỡng bội và bộ NST đơn bội ?

- Cấu trúc điển hình của NST được biểu hiện rõ nhất ở kì nào của quá trình phân chia tế bào? Mô tả cấu trúc đó?

3/ Các hoạt động dạy học

a/Khám phá

Chúng ta đã biết tế bào của mỗi loài sinh vật có bộ NST đặc trưng về số lượng và hình dạng xác định Tuy nhiên hình thái của NST lại biến đổi qua các kì của chu kì tế bào trong quá trình nguyên phân Vậy sự biến đổi đó diễn ra như thế nào?

b/ Kết nối

Thời gian Hoạt động của thầy Hoạt động của trò

12’

 Hoạt động 1: Tìm hiểu sự thay

đổi trạng thái của NST qua 4 kì của nguyên phân

- Gv: Y/c hs nghiên cứu thông tin, quan sát hình 9.1 và thảo luận các câu hỏi sau:

(?) Chu kì tế bào gồm những giai đoạn nào

(?) Quá trình nguyên phân gồm các kì

nào

- Gv: Phân tích hình vẽ như ở phần thông tin

(?) Hình thái NST biến đổi theo dạng

I Biến đổi hình thái NST trong chu kì tế bào.

- HS: Tự thu nhận thông tin

- HS: Nêu được 2 giai đoạn:

+ Kì trung gian + Quá trình nguyên phân

- HS: Gồm 4 kì: kì đầu, kì giữa, kì sau và

kì cuối

- Gv: Y/c hs hoàn thành bảng 9.1 đã kẽ sẳn

- Gv: Cần nhấn mạnh: Sự biến đổi số lượng ở tế bào mẹ và tế bào con

+ Cơ thể lớn lên nhờ quá trình phân bào( sự phân chia tế bào)

+ Vòng đời của tế bào có khả năng phân chia thành kì trung gian và thời gian phân bào nguyên nhiễm gọi tắt là nguyên phân Sự lặp lại chu kì này gọi

là chu kì tế bào + Quá trình nguyên phân gồm 4 kì + NST còn được gọi là thể nhiễm màu

+ Mỗi NST thường giữ vững cấu trúc riêng biệt và duy trì liên tục qua các thế hệ tế bào

- Gv: Mở rộng thêm:

(?) Tại sao nói sự đóng và duỗi xoắn của NST có tính chát chu kì ?

→ Vì ở kì trung gian, NST ở dạng duỗi xoắn, sau đó bắt đầu đóng xoắn ở kì đầu

và đóng xoắn cực đại ở kì giữa Sang kì sau, NST bắt đầu duỗi xoắn và tiếp tục duỗi xoắn ở kì cuối Khi tế bào con được hình thành ở kì trung gian NST ở dạng xoắn hoàn toàn Sau đó NST tiếp tục đóng và duỗi xoắn có tính chất chu

kì qua các thế hê tế bào

- HS: Đóng xoắn và duỗi xoắn

- HS: Tự hoàn thành

Hình thái NST

Kì trung gian

Kì đầu

Kì giữa

Kì sau

Kì cuối

Mức độ duỗi xoắn (dạng sợi)

Nhiều

ít Nhiều

Mức độ đóng xoắn (dạng đặc

Cực đại

12’

- Gv: y/c hs tự rút ra kết luận →

 Hoạt động 2: Tìm sự vận động

của NST qua 4 kì của nguyên phân

- Gv: cho hs đọc thông tin và hoàn thành bảng 9.2

- Gv: Phân tích thêm:

+ Kì trung gian là thời kì sinh trưởng của tế bào Kết thúc kì này tế bào tiến hành phân bào nguyên nhiễm( gọi tắt là nguyên phân)

Trong quá trình nguyên phân sự phân chia nhân và phân chia chất tb được diễn ra 4 kì như ở bảng 9.2

+ Kết quả của nguyên phân là từ 1

tb mẹ cho ra 2 tb con có bộ NST giống như bộ NST của tế bào mẹ (2n

NST)

- Hình thái của NST biến đổi qua các kì của chu kì tế bào thông qua sự đóng và duỗi của nó

- Cấu trúc riêng biệt của mỗi NST được duy trì liên tục qua các thế hệ.

II Những diễn biến cơ bản của NST trong quá trình nguyên phân

- HS: Tự thu nhận thông tin và điền nội dung phù hợp vào bảng đã kẽ sẳn

Bảng 9.2

Các kì

Những diễn biến cơ bản của NST

Kì đầu

- NST kép bắt đầu đóng xoắn

và co ngắn

- Có hình thái rõ rệt, tâm động đính vào các sợi tơ của thoi phâ bào

Kì giữa

-Tiếp tục đóng xoắn cực đại

- Các NST tập trung thành 1 hàng ở mp xích đạo của thoi phân bào

Kì sau

- 2 cromatit trong từng cặp NST kép tách nhau ở tâm động thành 2 NST đơn rồi phân li về 2 cực của tế bào

9’

- Gv: Từ kết quả bảng 9.2 y/ hs tự rút ra kết luận 

 Hoạt động 3: Tìm hiểu ý nghĩa

của nguyên phân

- Gv: Y/c hs nghiên cứu thông tin

(?) Do đâu mà số lượng NST của tế bào con giống tế bào mẹ

(?) Trong nguyên phân số lượng tế bào

tăng mà bộ NST không tăng điều đó có

ý nghĩa gì

(?) Vậy ý nghĩa cơ bản của nguyên phân là gì

- Gv: Cần nhấn mạnh: Nguyên phân là phương thức ss của tế bào Cơ thể đa bào lớn lên thông qua quá trình nguyên

Kì cuối

- Các NST duỗi, xoắn dài ra ở dạng sợi mảnh

- Kết quả nguyên phân từ 1 tế bào mẹ → 2 tế bào con có bộ NST giống như bộ NST của tế bào mẹ (2n NST)

Trong chu kì tế bào, NST nhân đôi ở

kì trung gian và sau đó lại phân li đồng đều trong nguyê phân.Nhờ đó 2 tế bào con có bộ NST giống như bộ NST của tế bào mẹ.

III Ý nghĩa của nguyên phân

- HS:Tự thu nhận thông tin

- HS: Do trong quá trình nguyên phân NST nhân đôi 1 lần và chia đôi 1 lần

- HS: Duy trì sự ổn định của bộ NST đặc trưng cho từng loài

- HS: Là sự sao chép nguyên vẹn bộ NST của tb mẹ cho 2 tb con

- Các mô và các cơ quan trong cơ thể đa bào sinh trưởng chủ yếu nhờ vào sự tăng

số lượng tb qua quá trình nguyên phân

- Khi mô hay cơ quan đạt khối lượng tới hạn thì ngừng sinh trưởng, lúc này thì nguyên phân bị ức chế

- Gv: Liên hệ thực tê và cho hs tự rút ra kết luận 

- Nguyên phân là phương thức sinh sản của tế bào và lớn lên của cơ thể, đồng thời duy trì ổn định bộ NST đặc trưng của loài qua các thế hệ tế bào.

 Hoạt động 4 : Củng cố và tóm tắt bài.(5’)

- Chu kì tế bào gồm những giai đoạn nào? Cho biết các kì của nguyên phân?

- Hình thái NST được biến đổi theo dạng nào?

- Sự tự nân đôi của NST diễn ra ở kì nào của chu kì tế bào?(kì trung gian)

- Nêu những diễn biến cơ bản của NST trong các kì của nguyên phân?

- Ý nghĩa cơ bản của quá trình nguyên phân là gì?( sự sao chép nguyên vẹn bộ NST của

tế bào mẹ cho 2 tb con)

 Hoạt động 5 : Hướng dẫn học ở nhà.(1’)

- Học thuộc bài, trả lời các câu hỏi và bài tập trang 30