Giáo án Sinh học 9 bài 25: Thường biến

- Phân biệt sự khác nhau giữa thường biến với đột biến về 2 phương diện: khả năng di truyền và sự biểu hiện thành kiểu hình.. - Trình bày được ảnh hưởng của môi trường sống với tính trạn

GIÁO ÁN SINH HỌC 9 BÀI 25: THƯỜNG BIẾN

I MỤC TIÊU.

1 Kiến thức:

- Học sinh nắm được khái niệm thường biến

- Phân biệt sự khác nhau giữa thường biến với đột biến về 2 phương diện: khả năng di truyền và

sự biểu hiện thành kiểu hình

- Trình bày được khái niệm mức phản ứng và ý nghĩa của nó trong chăn nuôi và trồng trọt

- Trình bày được ảnh hưởng của môi trường sống với tính trạng số lượng và mức phản ứng của chúng để ứng dụng trong việc nâng cao năng suất vật nuôi và cây trồng

2 Kĩ năng: Rèn kĩ năng học tập nghiên cứu và làm việc với SGK và phối hợp hoạt động nhóm.

II ĐỒ DÙNG DẠY HỌC.

- Tranh phóng to hình 25 SGK

- Một số tranh ảnh mẫu vật sưu tầm khác về thường biến

III HOẠT ĐỘNG DẠY - HỌC.

1 Ổn định tổ chức

- Kiểm tra sĩ số

2 Kiểm tra bài cũ

- Thể đa bội là gì? Cho VD? Có thể nhận biết các thể đa bội bằng mắt thường thông qua những dấu hiệu nào? ứng dụng các đặc điểm của chúng trong chọn giống cây trồng như thế nào?

- Sự hình thành thể đa bội do nguyên phân và giảm phân không bình thường diễn ra như thế nào? Viết sơ đồ minh hoạ?

3 Bài mới

Hoạt động 1: Sự biến đổi kiểu hình do tác độngcủa môi trường

Khái niệm thường biến

Hoạt động của GV và HS Nội dung

- Yêu cầu HS quan sát tranh ảnh mẫu vật

các đối tượng và:

+ Nhận biết thường biến dưới ảnh hưởng

của ngoại cảnh

+ Nêu các nhân tố tác động gây thường

biến

- GV chốt đáp án đúng

I Sự biến đổi kiểu hình do tác độngcủa môi trường

Nhận biết 1 số thường biến

Đối

tượng Điều kiện môi trường Kiểu hình tương ứng Kiểu gen

Nhân tố tác động

1 Cây

rau

dừa

nước

- Trên cạn

- Ven bờ

- Trên mặt nước

- Thân, lá nhỏ

- Thân, lá lớn hơn

- Thân, lá lớn hơn, rễ biến đổi thành phao

2 Củ

su hào

- Chăm sóc đúng kĩ

thuật

- Chăm sóc không đúng

kĩ thuật

- Củ to

- Củ nhỏ

Không đổi chăm sócKĩ thuật

- Từ đối tượng trên yêu cầu HS trả lời câu

hỏi:

- Qua các VD trên, kiểu hình thay đổi

hay kiểu gen thay đổi? Nguyên nhân nào

làm thay đổi? Sự thay đổi này diễn ra

trong đời sống cá thể hay trong quá trình

phát triển lịch sử?

- Thường biến là gì?

- Thường biến là những biến đổi kiểu hình của cùng một kiểu gen, phát sinh trong đời sống cá thể dưới ảnh hưởng trực tiếp của môi trường

Hoạt động 2: Phân biệt thường biến và đột biến

- Thường biến khác đột biến ở điểm nào?

- GV giải thích rõ từ: “đồng loạt, xác

định”: những cá thể có cùng kiểu gen và

sống trong điều kiện khác nhau thì kiểu

hình đều biến đổi giống nhau Có thể xác

định được hướng biến đổi này nếu biết rõ

nguyên nhân

II.Phân biệt thường biến và đột biến

Kết luận:

Phân biệt thường biến và đột biến

+ Là những biến đổi kiểu hình, không biến

đổi kiểu gen nên không di truyền được

+ Phát sinh đồng loạt theo cùng 1 hướng

tương ứng với điều kiện môi trường, có ý

nghĩa thích nghi nên có lợi cho bản thân

sinh vật

+ Là những biến đổi trong vật chất di truyền (NST, ADN) nên di truyền được

+ Xuất hiện với tần số thấp, ngẫu nhiên,

cá biệt, thường có hại cho bản thân sinh vật

Hoạt động 3: Mối quan hệ giưa kiểu gen – môi trường và kiểu hình

- GV yêu cầu HS thảo luận và trả lời câu

hỏi:

- Sự biểu hiện ra kiểu hình của 1 kiểu

gen phụ thuộc những yếu tố nào?

- Nhận xét mối quan hệ giữa kiểu gen,

môi trường và kiểu hình?

III Mối quan hệ giữa kiểu gen, môi trường và kiểu hình

- Kiểu hình là kết quả của sự tương tác giữa kiểu gen và môi trường

+ Các tính trạng chất lượngphụ thuộc chủ yếu vào kiểu gen

- Những tính trạng nào chịu ảnh hưởng

của môi trường?

- Những tính trạng nào chịu ảnh hưởng

của kiểu gen?

- Tính dễ biến dị của các tính trạng số

lượng liên quan đến năng suất có lợi và

hại gì trong sản suất?

+ Các tính trạng số lượng chịu ảnh hưởng nhiều vào môi trường

Hoạt động 4: Mức phản ứng

- GV yêu cầu HS đọc VD SGK và trả lời

câu hỏi:

- Sự khác nhau giữa năng suất bình

quân và năng suất tối đa của giống lúa

DR 2 do đâu?

- Giới hạn năng suất do giống hay kĩ

thuật trồng trọt quy định?

- Mức phản ứng là gì?

- GV nói thêm: tính trạng số lượng có mức

phản ứng rộng, tính trạng chất lượng có

mức phản ứng hẹp

IV.Mức phản ứng

- Mức phản ứng là giới hạn thường biến của một kiểu gen (hoặc chỉ 1 gen hay nhóm gen) trước môi trường khác nhau

- Mức phản ứng do kiểu gen quy định

4 Củng cố

- Phân biệt thường biến và đột biến?

5 Hướng dẫn học bài ở nhà

- Học bài và trả lời câu hỏi 1, 2

- Làm câu 3 vào vở bài tập

- Giải thích câu của ông cha ta: “Nhất nước, nhì phân, tam cần tứ giống” Theo em câu nói này đúng hay sai?

(Câu nói này thời ông cha ta thì đúng, nhưng ngày nay không còn phù hợp)

IV RÚT KINH NGHIỆM GIỜ DẠY